Phải tiếp tục ở lại làm việc trong xưởng mì ở Kanagawa khiến Thắng, 28 tuổi, quê Hà Tĩnh thất vọng.
Đầu năm 2021, bộ phận của anh tiếp nhận một quản lý mới tên Mizuma Natsuki. Cô gái người Nhật bằng tuổi Thắng chưa thạo việc nên thường phải nhờ đồng nghiệp hướng dẫn. Cô ấn tượng nhất với chàng nhân viên người Việt vì sự chủ động và chăm chỉ. Thắng luôn làm việc tận tụy mà không cần nhắc nhở, khác với một số lao động thường trốn việc khi thiếu giám sát.
“Dù lúc nào anh cũng đeo khẩu trang, tôi vẫn cảm mến giọng nói trầm ấm và đôi mắt sáng”, Natsuki kể lại.
Cô chủ động tiếp cận anh nhiều hơn. Nhiều lần thấy Thắng vẫn cặm cụi thái thịt trong bếp khi mọi người đã tan ca, cô đến nhờ anh hướng dẫn. Hôm sau, lúc anh đang rửa rau, Natsuki lại đến phụ giúp. Thấy cô gái Nhật thân thiện, Thắng mạnh dạn hỏi: “Bạn đã ăn đồ Việt Nam bao giờ chưa?”. Cô gái lắc đầu rồi rủ luôn: “Ngày mai chúng mình đi ăn nhé!”.
Buổi hẹn đầu tiên tại một quán bánh xèo Việt Nam, Thắng lần đầu nhìn rõ khuôn mặt của Natsuki khi cô tháo khẩu trang. Anh kéo ghế cho cô ngồi, hướng dẫn cách thưởng thức món mới và chủ động thanh toán. Natsuki nhớ lại: “Tôi chưa từng gặp chàng trai nào lịch thiệp như anh ấy”.
Sau lần hẹn đó, cả hai luôn mong ngóng đến ca làm để được gặp nhau. Chàng trai thường nán lại đợi cô gái cùng về khi tan ca muộn. Họ kết bạn qua mạng xã hội, nhắn tin mỗi ngày và thành đôi mà không cần lời tỏ tình.
Yêu nhau, Natsuki càng nhận ra mình đã chọn đúng người. Cùng làm ca đêm nhưng được về trước, Thắng thường đạp xe 20 phút đến phòng trọ của bạn gái, nấu sẵn những món cô thích, đặt trên bếp rồi mới về ngủ. Cuối tuần, cô gái Nhật được nghỉ ngơi vì đã có bạn trai lo chuyện bếp núc.
Ngược lại, Thắng phục nhất khả năng quản lý tài chính của bạn gái. Natsuki hiếm khi mua sắm đồ hiệu, hạn chế dùng mỹ phẩm và luôn lập kế hoạch chi tiêu cụ thể, dành tới 60-70% thu nhập để tiết kiệm.
Biết Thắng phải gửi phần lớn tiền lương về Việt Nam để trả nợ chi phí đi xuất khẩu lao động, Natsuki thường chủ động trả tiền mỗi lần hẹn hò. Cô còn phụ đạo tiếng Nhật giúp anh tìm thêm cơ hội thăng tiến. Sau nửa năm gắn bó, họ quyết định về chung một nhà.
Yêu một người ngoại quốc, rào cản lớn nhất là văn hóa và ngôn ngữ. Những lúc giận dỗi, họ phải chuyển từ nói chuyện trực tiếp sang nhắn tin để tránh hiểu lầm. Natsuki sợ những món ăn cay nồng hay có mắm tôm, nước mắm của bạn trai, còn Thắng lại không hảo ngọt như cô. Nhưng qua thời gian sống chung, khẩu vị và tính cách của họ dần trung hòa.
“Thấy cô ấy luôn đưa mình vào mọi dự định tương lai, tôi tự nhủ phải nghiêm túc và che chở cho người con gái này”, Thắng nói.
Sau dịch, Thắng lao vào làm thêm ba công việc cùng lúc không có ngày nghỉ. Từ một nhân viên bình thường, anh vươn lên thành quản lý khu chế biến topping của công ty. Thu nhập cải thiện, anh đưa bạn gái đi du lịch nhiều nơi để bù đắp.
Bố mẹ Natsuki vốn là những người coi trọng sự ổn định, ban đầu lo lắng khi biết con yêu một chàng trai Việt là tu nghiệp sinh. Nhưng nhìn thấy nỗ lực làm việc của chàng rể tương lai, họ dần yên tâm.
Năm 2023, trong một buổi cắm trại, Thắng chính thức cầu hôn Natsuki. Họ tổ chức đám cưới theo phong tục truyền thống của cả hai quốc gia.
Cuối năm 2025, Thắng quyết định bán các khoản đất đầu tư tại Việt Nam. Cộng với số tiền tích lũy của vợ, cặp vợ chồng trẻ đã tự mua được một ngôi nhà hai tầng và ôtô tại Yokohama – quê hương của Natsuki. Sự tự lập này khiến bố vợ anh – ông Mizuma, 61 tuổi, tự hào và bất ngờ.
Tết năm nay, sau gần 10 năm xa xứ, lần đầu tiên Thắng đưa vợ về Hà Tĩnh. Cô vợ Nhật của anh gây bất ngờ với người thân, họ hàng khi có thể trò chuyện nhiều bằng tiếng Việt, dù nhiều lúc không hiểu tiếng địa phương. Natsuki nhanh chóng thích nghi với văn hóa nhà chồng, học gói bánh chưng, theo mẹ chồng ra đồng cho gà vịt ăn và còn tự trả giá khi đi mua đào, quất.
Nhìn các con hạnh phúc, bà Nguyễn Thị Hằng (mẹ Thắng) mới trút được gánh nặng trong lòng. Từng mất ngủ nhiều đêm vì lo cho tương lai bấp bênh của con trai nơi xứ người, giờ đây bà tin anh đã chọn đúng đường.
Nhìn lại hành trình đã qua, Thắng nhận ra biến cố năm 2020 không phải là vận rủi, mà là cơ duyên đưa anh đến với người phụ nữ của đời mình. Cô gái không chỉ mang lại cho anh tình yêu mà cả động lực thay đổi cuộc đời. Hai vợ chồng đang lên kế hoạch để năm nay có thể chào đón thành viên mới.
Không còn những câu chuyện gay gắt kiểu “mẹ chồng - nàng dâu” ngày trước như phim truyền hình, nhưng trong đời sống hiện đại, sự căng thẳng vẫn âm ỉ, khó gọi tên hơn.
Khi hai người phụ nữ cùng thương một người đàn ông, cùng sống dưới một mái nhà nhưng mang theo hai hệ giá trị khác nhau, câu chuyện “khó chung nhịp” dường như trở thành điều khó tránh.
Bà Lan (62 tuổi, Đồng Tháp) chia sẻ: “Ngày xưa tôi làm dâu, có dám cãi lời mẹ chồng đâu. Giờ con dâu mình khác hẳn, cái gì cũng phải nói cho ra lẽ”. Câu nói ấy không phải là lời trách móc, mà là sự bối rối của một thế hệ đang phải làm quen với những thay đổi quá nhanh.
Trong khi đó, chị Mai (29 tuổi, nhân viên văn phòng) lại có góc nhìn khác: “Tụi mình được dạy phải sống độc lập, có chính kiến. Nhưng về làm dâu, nhiều khi lại bị kỳ vọng phải nhẫn nhịn cho êm cửa êm nhà”.
Khoảng cách không chỉ nằm ở tuổi tác, mà sâu xa hơn là sự khác biệt trong hệ giá trị. Một bên lớn lên trong thời kỳ đề cao sự hy sinh, chịu đựng, bên kia trưởng thành trong môi trường coi trọng cá nhân, bình đẳng và quyền được nói.
Khi hai “hệ điều hành” này cùng vận hành trong một không gian chung, xung đột là điều dễ hiểu.
Không cần đến những mâu thuẫn lớn, chỉ những điều rất nhỏ cũng đủ tạo nên khoảng cách. Một bữa cơm có thể trở thành “chiến trường” khi mẹ chồng quen nấu theo khẩu vị truyền thống, còn nàng dâu thích ăn nhẹ, ít dầu mỡ. Cách chăm con, chi tiêu, thậm chí cách dọn dẹp nhà cửa, mỗi người một quan điểm.
Có những câu nói tưởng như vô hại: “Ngày xưa mẹ nuôi chồng con thế này…”, hay “Con làm vậy không đúng đâu…” nhưng lại dễ khiến người nghe cảm thấy bị so sánh, bị phủ nhận. Ngược lại, sự im lặng hoặc phản ứng thẳng thắn của nàng dâu đôi khi lại bị hiểu là thiếu tôn trọng.
Những va chạm ấy không bùng nổ thành xung đột lớn, mà tích tụ dần, tạo nên cảm giác khó chịu âm ỉ. Lâu ngày, sự xa cách hình thành, dù vẫn sống chung dưới một mái nhà.
Nếu trước đây mâu thuẫn gia đình chỉ dừng lại trong bốn bức tường, thì nay, mạng xã hội trở thành nơi nhiều người tìm đến để “giải tỏa”. Không khó để bắt gặp những dòng trạng thái ẩn ý, những câu chuyện kể về “mẹ chồng khó tính” hay “nàng dâu hỗn”.
Sự đồng cảm từ cộng đồng mạng đôi khi mang lại cảm giác được chia sẻ, nhưng cũng vô tình khiến mâu thuẫn bị đẩy xa hơn. Khi câu chuyện riêng tư trở thành đề tài bàn luận công khai, ranh giới giữa đúng - sai càng trở nên mờ nhạt, và cơ hội để đối thoại trực tiếp lại càng ít đi.
Trong mối quan hệ này, người chồng thường được kỳ vọng là cầu nối. Nhưng thực tế, không ít người lại chọn cách im lặng hoặc né tránh. Một phần vì không muốn mất lòng bên nào, phần khác vì không biết phải xử lý ra sao.
Sự im lặng ấy đôi khi khiến cả hai phía đều cảm thấy không được thấu hiểu. Mẹ chồng có thể nghĩ con trai bị vợ chi phối, trong khi nàng dâu lại thấy chồng không đứng về phía mình.
Từ đó mâu thuẫn không những không được giải quyết mà còn trở nên phức tạp hơn.
Nhiều người cho rằng sống riêng là cách tốt nhất để tránh xung đột. Thực tế, việc tách không gian sống có thể giúp giảm va chạm, nhưng không phải là giải pháp cho mọi vấn đề.
Bởi gốc rễ của mâu thuẫn không nằm ở khoảng cách địa lý, mà ở cách mỗi người nhìn nhận và đối xử với nhau. Nếu định kiến và sự thiếu lắng nghe vẫn tồn tại, thì dù ở chung hay ở riêng, mối quan hệ cũng khó trở nên hài hòa.
Tuy nhiên không phải gia đình nào cũng rơi vào căng thẳng. Có những mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu rất hòa thuận, thậm chí thân thiết như mẹ con. Điểm chung của họ không phải là không có khác biệt, mà là biết cách chấp nhận và điều chỉnh.
Một người mẹ chồng sẵn sàng lùi lại, tôn trọng không gian riêng của con cái. Một nàng dâu biết chia sẻ, không xem mọi góp ý là sự áp đặt. Và một người chồng đủ tinh tế để kết nối, thay vì đứng ngoài.
Sự chung nhịp không đến từ việc ai đúng, ai sai, mà từ việc mỗi người sẵn sàng thay đổi một chút vì nhau. Đó có thể là một lời nói nhẹ hơn, một lần nhường nhịn, hay đơn giản là chịu lắng nghe mà không phán xét.
Trong nhiều mối quan hệ, cái tôi cá nhân dễ trở thành rào cản lớn nhất. Ai cũng có lý lẽ của riêng mình, ai cũng muốn được công nhận. Nhưng gia đình không phải là nơi để phân định thắng - thua.
Khi một bên thắng, đôi khi điều mất đi lại là sự gắn kết. Và khi khoảng cách đã quá lớn, việc hàn gắn không còn dễ dàng.
Có lẽ điều khó nhất trong mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu không phải là khác biệt, mà là cách đối diện với khác biệt ấy. Giữa một mái nhà, hai thế giới vẫn có thể song song tồn tại, nếu mỗi người học cách bước chậm lại một chút, để lắng nghe và hiểu nhau nhiều hơn.
Bởi sau cùng, mục tiêu không phải là thay đổi đối phương, mà là giữ cho mái nhà ấy vẫn là nơi ai cũng muốn trở về.
Một blogger ẩm thực người Trung Quốc đang thu hút sự chú ý toàn cầu khi sáng tạo món "gà rán trong suốt" có vẻ ngoài giống như pha lê. Không chỉ là món ăn, sản phẩm này còn được xem như một tác phẩm nghệ thuật ẩm thực độc đáo.
Hiện tượng này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội sau khi video giới thiệu món ăn được đăng tải, thu hút hàng trăm nghìn lượt xem và bình luận.
Được biết, tác giả của món ăn là blogger Cai Nan, người nổi tiếng với phong cách sáng tạo dựa trên nguyên lý ẩm thực phân tử. Anh thường biến những nguyên liệu quen thuộc thành các món ăn có hình thức lạ mắt, mang tính trình diễn cao.
Đáng chú ý trong video mới nhất, Cai Nan cho biết ý tưởng tạo ra "gà rán trong suốt" ban đầu tưởng chừng không thể thực hiện. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng khiến người xem bất ngờ khi toàn bộ món ăn có độ trong như thủy tinh nhưng vẫn giữ được cấu trúc hoàn chỉnh.
Món ăn độc lạ này có quá trình chế biến khá công phu. Phần xương được tái tạo từ hỗn hợp collagen và gel, tạo hình rồi làm đông để đạt độ trong suốt.
Trong khi đó, phần thịt gà được xử lý thành dạng lỏng trước khi áp dụng kỹ thuật tạo hình để mô phỏng lại cấu trúc sợi thịt.
Sau khi hoàn thiện, các bộ phận được lắp ráp lại thành miếng "gà rán" hoàn chỉnh, mang diện mạo trong suốt hiếm thấy. Món ăn này nhanh chóng trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi, nhiều người gọi đây là ranh giới mới giữa ẩm thực và nghệ thuật.
Những câu hỏi của nhà trường khiến người mẹ Việt ngạc nhiên. Hiệu trưởng và giáo viên không nói đến chuyện phạt hay dạy lại trẻ mà liên tục đặt câu hỏi về đời sống gia đình như: Bố mẹ có thường cãi nhau trước mặt con không? Gần đây nhà có ai mới chuyển đến sống cùng không? Cô giáo nói trẻ không đi vệ sinh đúng chỗ có thể là biểu hiện của bất ổn tâm lý.
Không khí cuộc họp thêm căng thẳng khi giáo viên hỏi về sự vắng mặt của bố. Chị Ngọc cho biết mình ở nhà chăm sóc con toàn thời gian để chồng tập trung làm việc, lo kinh tế gia đình. Tuy nhiên, nhà trường không chấp nhận lý do này. Việc nuôi dạy con không thể dồn lên vai một người. Trong giáo dục Bỉ, sự hiện diện của người bố là rất quan trọng với sự phát triển của trẻ. Người bố không được phép vắng mặt nếu không có lý do đặc biệt. Chồng chị Ngọc được yêu cầu tham gia đón con và xem văn nghệ ở trường.
"Tôi hơi sốc vì tư duy giáo dục này rất khác ở Việt Nam", chị Ngọc, 33 tuổi, quê Hà Nội, kể về những ngày đầu cho con đi học mẫu giáo ở xứ người.
Chia sẻ của chị Ngọc nhận được đồng cảm của nhiều phụ huynh Việt ở Bỉ. Một người mẹ có con 24 tháng tuổi nói thấy thương khi con phải tự ăn, không được giáo viên hỗ trợ. Đến bữa, nếu con từ chối ăn, giáo viên chỉ hỏi lại một, hai lần rồi dọn khay sau khoảng 30-40 phút, để đứa trẻ chịu đói.
Trường mẫu giáo ở Bỉ chỉ lên thực đơn và giờ ăn, còn đứa trẻ được quyền quyết định ăn bao nhiêu hoặc có ăn hay không. Các giáo viên giải thích đây là cách để trẻ cảm nhận cơn đói, hiểu giá trị của việc ăn và học cách lắng nghe nhu cầu của cơ thể.
Bé được gần hai tuổi, chị Ngọc thêm một lần bất ngờ khi trường thông báo các con sẽ tham gia lớp học bơi bắt buộc. Con chị vốn hay ốm vặt, thể trạng yếu nên chị không yên tâm để con xuống nước từ quá sớm.
Chồng chị nói đây là điều bình thường ở Bỉ. Trẻ được khuyến khích vận động và làm quen với nước từ rất sớm. Việc rèn thể chất tại trường học được coi trọng ngang với giờ học trên lớp. Ngoài học bơi, trẻ từ 3 tuổi còn phải tham gia trượt tuyết với mức phí 1.200 USD. Phụ huynh nào không đủ điều kiện có thể đóng trả góp.
Những "cú sốc" như của chị Ngọc khi cho con đi học ở Bỉ từng được phản ánh trong nghiên cứu của Désirée Baolian Qin về "Nghịch âm văn hóa" (Cultural Dissonance) phác họa một bức tranh tâm lý phức tạp bên trong những gia đình gốc Á khi định cư tại phương Tây. Khoảng 70% người nhập cư gốc Á thừa nhận gặp phải áp lực thích nghi văn hóa (acculturative stress) đáng kể trong hai năm đầu định cư. Họ thường cảm thấy hệ thống trường học phương Tây quá khác biệt, dẫn đến cảm giác lo lắng, căng thẳng.
Joke Otter van Zuijlen, Hiệu trưởng SmartKids International ở phường An Khánh, TP HCM, người có 30 năm kinh nghiệm giáo dục ở châu Âu, cho rằng cú sốc này bắt nguồn từ khác biệt trong cách nuôi dạy trẻ và vai trò của gia đình.
Tại các trường mẫu giáo châu Âu, trẻ 18 tháng tuổi đã phải ăn được thức ăn thô, tự cầm thìa ngồi ăn thay vì chờ người lớn giúp. Trong khi đó, nhiều cha mẹ Việt vẫn giữ thói quen đút cháo, bế con tận lớp, thậm chí, không muốn trẻ đi chân trần trên cỏ.
Chuyên gia cho rằng điều kiện sống và sự hỗ trợ từ bên ngoài tạo nên sự khác biệt này. Tại Việt Nam, nhiều gia đình khá giả thường thuê bảo mẫu để chăm sóc trẻ. Ở Hà Lan, chi phí thuê người giúp việc có thể lên đến 5.000 USD mỗi tháng, ngay cả những gia đình thu nhập cao cũng hiếm khi có người giúp việc. Trẻ em từ 18 tháng đã phải tự chủ sinh hoạt cá nhân như đeo ba lô, đi giày hay rửa tay.
Dù có sự khác biệt rõ rệt, bà Joke cho rằng không nên lý tưởng hóa bất kỳ phương pháp nào bởi giáo dục luôn gắn liền với đặc thù văn hóa. Văn hóa châu Á coi gia đình là trung tâm, đề cao sự gắn kết, tình cảm giữa các thế hệ nên trẻ thường nhận được sự chăm sóc tỉ mỉ từ ông bà, cha mẹ. Trong khi đó, phương Tây ưu tiên tính cá nhân và sự độc lập.
"Chính sự giao thoa giữa các hệ giá trị này khiến phụ huynh dễ gặp áp lực khi tiếp cận hệ thống giáo dục mới", bà nói.
Chị Ngô Thị Bắc, 40 tuổi, sống tại Melbourne, Australia, có con gái ba tuổi chuẩn bị vào mẫu giáo. Chị đã lường trước sự khác biệt này khi nhiều lần chứng kiến cảnh những đứa trẻ hàng xóm chạy nhảy ngoài trời lạnh chỉ với chiếc quần đùi và áo thun cộc tay. Da thịt chúng đỏ ửng vì lạnh, vục tay vào vũng nước, lấm lem trong đất cát. Trong khi đó, mỗi lần trời trở lạnh, con gái chị được mẹ "bọc" kín mít với đủ lớp áo len, khăn quàng và mũ trùm đầu.
Chị nhận ra con mình rồi cũng phải bước vào môi trường đề cao tính tự lập như trẻ khác. Để con dễ thích nghi khi vào mẫu giáo, vợ chồng chị bắt đầu rèn nếp sinh hoạt cho con. Khi 11 tháng tuổi, bé đã được tập tự xúc ăn. Mỗi tuần, vợ chồng chị đưa con đến các khu vui chơi công cộng gần nhà, chỉ cách khu dân cư khoảng 5 phút đi bộ. Mạng lưới này dày đặc ở Australia, được thiết kế lồng ghép yếu tố học tập với bảng chữ cái, con số và tên loài vật gắn trên thiết bị vui chơi.
"Tiếp xúc và học qua các hoạt động vui chơi từ sớm, con sẽ không bị sốc hay khóc nhiều khi bắt đầu đi mẫu giáo", chị nói.
Bà Joke Otter van Zuijlen cho rằng rào cản lớn nhất của phụ huynh Việt khi ra nước ngoài không phải là ngôn ngữ mà là sự khép kín. Việc nhà trường mời họp hay đặt câu hỏi về đời tư thực chất là để tìm giải pháp hỗ trợ trẻ. Phụ huynh nên chủ động chia sẻ thói quen sinh hoạt và bối cảnh văn hóa của gia đình, thay vì giữ tâm lý phòng thủ. Sự trao đổi trực tiếp giúp giảm hiểu lầm và giúp giáo viên hiểu đúng hoàn cảnh để hỗ trợ trẻ tốt hơn.
Chuyên gia khuyên bố mẹ cần điều chỉnh cách nhìn về việc học. Thay vì đặt nặng ghi nhớ sớm như màu sắc hay toán học, nên để trẻ học qua trải nghiệm hằng ngày, kể cả việc chơi với cát, nước hay bùn đất. Những hoạt động này giúp trẻ phát triển vận động, tăng sự tự tin và dễ thích nghi hơn với môi trường mới.
"Nên để trẻ học cách đối mặt với những bất tiện nhỏ từ sớm, bởi đó chính là nền tảng của khả năng thích ứng linh hoạt trong một thế giới không ngừng biến đổi", bà nói.