Kết quả môn ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2021–2025 cho thấy Hải Phòng và Hà Nội duy trì điểm khá cao, Huế tăng rõ rệt, TP.HCM và Cần Thơ biến động mạnh, trong khi Đà Nẵng thuộc nhóm cuối.
Kết quả đối sánh môn ngữ văn 6 thành phố trước sáp nhập
Trong nhiều năm, đánh giá chất lượng giáo dục Việt Nam chủ yếu dựa vào đối sánh kết quả thi THPT giữa các địa phương với so sánh chung toàn quốc. Cách làm này thiếu công bằng vì điều kiện kinh tế – xã hội, đầu vào học sinh rất khác nhau. Trong bối cảnh đó, đối sánh nhóm trở thành cách tiếp cận phù hợp. Đối sánh nhóm là so sánh kết quả học tập, thi cử giữa các đơn vị tương đồng về điều kiện. Chẳng hạn, với 6 thành phố trực thuộc T.Ư trước và sau khi sáp nhập.
Xét điểm trung bình môn ngữ văn giai đoạn 2021–2025, Hải Phòng dẫn đầu với hơn 7,44 điểm, tiếp đến là Hà Nội trên 7,14 điểm, đều cao hơn mức trung bình của nhóm khoảng 6,75 điểm. Hai địa phương này duy trì chất lượng khá ổn định. Huế đạt mức trung bình, có xu hướng cải thiện trong các năm 2024–2025 gần đây rõ rệt hơn.
Ngược lại, TP.HCM và Cần Thơ thuộc nhóm trung bình thấp, điểm số không quá yếu nhưng thứ hạng biến động mạnh. Đáng chú ý, Sóc Trăng có điểm ngữ văn cao hơn Cần Thơ và Hậu Giang. Điều này phản ánh đặc trưng đô thị lớn, nơi thí sinh đông, phân hóa cao và nhiều học sinh không đặt nặng kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Riêng Đà Nẵng (cũ), điểm trung bình 5 năm chỉ hơn 6 điểm, thấp nhất; thứ hạng hầu như luôn nằm ở nhóm cuối của cả nước, và năm 2025 rơi xuống vị trí 63/63.
Để đảm bảo tính so sánh tương đồng, giá trị trung bình của nhóm được xác định bằng trung bình cộng điểm trung bình môn ngữ văn của 12 địa phương theo từng năm; trong khi đó, trung bình cả nước được tính bằng trung bình cộng điểm trung bình của 63 tỉnh, thành. Dữ liệu điểm thi và thứ hạng môn ngữ văn 12 địa phương thể hiện ở bảng sau.
Bức tranh điểm trung bình và xếp hạng môn ngữ văn năm 2025 của 6 thành phố trực thuộc T.Ư sau sáp nhập cho thấy sự phân hóa khá rõ.
Hà Nội giữ vị trí cao với 7,62 điểm, xếp 3/34, nhờ không thay đổi địa giới, bảo đảm sự ổn định về đội ngũ và cách đánh giá. Cần Thơ sau khi sáp nhập Hậu Giang và Sóc Trăng đạt 7,23 điểm, xếp 5/34; Huế với điểm trung bình 7,18 điểm, xếp 7/34, vẫn phát huy truyền thống dạy – học ngữ văn.
TP.HCM sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đạt 7,07 điểm, xếp 9/34; Hải Phòng sáp nhập Hải Dương đạt 7,03 điểm, xếp 10/34.
Riêng Đà Nẵng sau khi sáp nhập với Quảng Nam chỉ đạt 6,26 điểm, xếp 33/34. Kết quả này vừa phản ánh sự chênh lệch vùng miền, vừa gợi lại tranh luận về cách chấm ngữ văn ở Đà Nẵng vốn được cho là nghiêm và chặt.
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến chất lượng ngữ văn ở các thành phố không cao nằm ở sự thay đổi trong việc ưu tiên trong học tập. Trong nhiều năm, các đô thị lớn tập trung mạnh vào ngành nghề STEM, công nghệ, ngoại ngữ, kỹ năng số và hội nhập quốc tế. Đây là lựa chọn hợp lý trong bối cảnh phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số nhưng hệ quả không mong muốn là ngữ văn dần bị đẩy xuống vị trí thứ yếu.
Với không ít học sinh thành phố, ngữ văn trở thành môn chỉ cần “đủ điểm tốt nghiệp”, không phải môn quyết định tương lai. Khi động lực học tập không cao, kết quả trung bình khó có thể bứt phá, đặc biệt trong một kỳ thi ngày càng coi trọng năng lực đọc hiểu và nghị luận xã hội, thể hiện ý kiến cá nhân về một vấn đề nào đó.
Với trường hợp Đà Nẵng, thành phố này không chỉ được biết đến với sự quan tâm cho giáo dục mà còn nổi bật bởi văn hóa thi cử nghiêm túc, kỷ cương. Tuy nhiên, điểm thi môn ngữ văn thấp gần đây làm dấy lên nhiều tranh luận. Một số ý kiến cho rằng cách chấm thi còn chặt, thiên về “ý chuẩn”, ít linh hoạt với bài viết sáng tạo. Ý kiến khác lại nhìn nhận học sinh chưa đầu tư đúng mức cho môn văn khi xu hướng lựa chọn các ngành STEM ngày càng mạnh.
Những nhận định này cần được nhìn nhận thận trọng nhưng có cơ sở. Đà Nẵng vốn đề cao sự chuẩn mực, rõ ràng trong quản lý – điều phù hợp với các lĩnh vực khoa học, công nghệ. Nhưng với ngữ văn, môn học đòi hỏi tư duy mở và cá tính, cách chấm quá khuôn mẫu có thể khiến những bài viết sáng tạo bị đánh giá thấp.
Từ năm 2025, khi đề thi ngữ văn không còn bám sách giáo khoa, tăng yêu cầu đọc hiểu và bày tỏ chính kiến, hạn chế này càng bộc lộ rõ. Chấm mở không đồng nghĩa với chấm dễ, mà đòi hỏi bản lĩnh nghề nghiệp và sự đổi mới tư duy của giáo viên.
Cũng cần nhấn mạnh rằng điểm thi thấp không đồng nghĩa học sinh Đà Nẵng yếu. Đây là địa phương có tỷ lệ học sinh theo học chương trình chất lượng cao, quốc tế khá lớn, nên ít tập trung vào bài thi ngữ văn theo chuẩn quốc gia. Dù vậy, trong bối cảnh hội nhập, năng lực ngôn ngữ và viết vẫn là nền tảng quan trọng cho học tập và phát triển lâu dài.
Trong khi đó, Hà Nội và Hải Phòng, cũng là những đô thị lớn, nhưng vẫn duy trì được chất lượng ngữ văn khá ổn định.
Huế là ví dụ điển hình cho sự trở lại của “văn hóa học văn”. Khi đề thi chuyển sang đánh giá năng lực đọc hiểu, Huế – với truyền thống nhân văn và chiều sâu văn hóa – đã cải thiện thứ hạng rõ rệt năm 2024, 2025. Điều này cho thấy đề thi mới không bất lợi cho đô thị, mà bất lợi cho nơi chưa coi trọng năng lực ngôn ngữ đúng mức.
Để nâng cao chất lượng môn ngữ văn, các thành phố cần thay đổi từ gốc, chứ không chỉ điều chỉnh kỹ thuật ôn thi hay chấm thi.
Trước hết, cần khẳng định ngữ văn là môn học công cụ, nền tảng cho tư duy phản biện, giao tiếp, hợp tác và sáng tạo – những năng lực cốt lõi của công dân toàn cầu. Ngữ văn không đối lập với STEM mà là môi trường để STEM vận hành hiệu quả. Ngữ văn cùng với toán là 2 trụ cột chính trong các tổ hợp tuyển sinh ĐH.
Thứ hai, cần đổi mới cách dạy theo hướng phát triển năng lực đọc – viết – nói – nghe, gắn với các vấn đề đương đại, liên ngành, toàn cầu. Học sinh phải được tranh luận, phản biện, trình bày chính kiến, thay vì chỉ học thuộc văn mẫu và phân tích tác phẩm.
Thứ ba, đổi mới cách chấm và đánh giá. Chấp nhận sự khác biệt có lý lẽ, khuyến khích lập luận độc lập, coi trọng cách diễn đạt sáng tạo. Đây là khâu khó nhất nhưng quyết định thành công của đề thi mở. Riêng Đà Nẵng, giải pháp then chốt là chuyển từ kỷ cương cứng sang kỷ cương mềm trong môn ngữ văn. Nghiêm túc không đồng nghĩa với khép chặt. Thành phố cần đầu tư bồi dưỡng giáo viên ngữ văn theo hướng giáo dục ngôn ngữ hiện đại, giúp họ tự tin đánh giá bài viết sáng tạo mà vẫn công bằng.
Cùng đó, đưa ngữ văn trở lại đúng vị thế trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực: coi năng lực diễn đạt, thuyết phục, phản biện là kỹ năng sống còn của công dân toàn cầu và trái tim bản sắc dân tộc Việt Nam.
10 chuyên đề ôn tập môn địa lý thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Hoàng Đạt, Trường quốc tế Á Châu (Asian School) hướng dẫn, được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
Trong chuyên đề 3 – Địa lý dân cư Việt Nam - giáo viên Hoàng Đạt, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), hệ thống kiến thức về dân số, lao động việc làm và thực trạng đô thị hóa.
Trước đó, vào ngày 23.4, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 2 của môn địa lý với nội dung về thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa, sự phân hóa đa dạng của thiên nhiên và vấn đề sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường…
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
Cán bộ quản lý nhiều trường mầm non cho biết từ ngày 25.5, các trường sẽ tiến hành tổng kết năm học 2025-2026, ngày mầm non TP.HCM nghỉ hè do tùy trường quyết định, miễn nằm trong khung thời gian năm học của thành phố.
Theo kế hoạch thời gian năm học 2025-2026 đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên trên địa bàn thành phố được UBND TP.HCM ban hành, bậc mầm non kết thúc năm học trước ngày 31.5.2026.
Theo lịch, ngày 31.5 là chủ nhật, do đó, ngày kết thúc năm học của các trường mầm non tại TP.HCM sẽ trễ nhất là 29.5 (thứ sáu).
Như tại Trường mầm non Sơn Ca 14, phường Phú Nhuận, trẻ sẽ học hết ngày 27.5. Cô Lê Cẩm Linh, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết ngày 28.5, trường tổ chức lễ ra trường cho các trẻ lớp lá và trẻ bắt đầu nghỉ hè từ ngày 29.5.
Tại Trường mầm non Sóc Nâu, phường An Hội Tây, TP.HCM, trường tổ chức lễ tổng kết năm học vào ngày 28.5 cho khối nhà trẻ, mầm và chồi. Vào ngày 29.5, trường tổng kết năm học kết hợp lễ tri ân - ra trường cho trẻ khối lá 5 tuổi. Các trẻ nghỉ hè từ ngày 30.5.2026.
Trường mầm non Sóc Nâu, phường An Hội nhắn gửi phụ huynh trong thời gian trẻ nghỉ hè, mong gia đình quan tâm chăm sóc sức khỏe, đảm bảo an toàn cho trẻ; tăng cường giáo dục kỹ năng tự phục vụ, phòng tránh tai nạn thương tích và đuối nước cho trẻ.
Thông thường, các cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn thành phố cần căn cứ hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.HCM về tổ chức hoạt động hè đối với giáo dục mầm non, đồng thời căn cứ tình hình thực tế của nhà trường và nhu cầu gửi trẻ trong hè của cha mẹ học sinh, từ đó xây dựng các kế hoạch hoạt động hè, trình UBND phường/xã/ đặc khu mà trường đóng trên địa bàn, phê duyệt.
Theo dự kiến trong hè 2026, các trường mầm non công lập hoạt động hè từ 15.6 tới 14.8, các hoạt động hè được tổ chức trên tinh thần tự nguyện, dành cho trẻ đang học tại trường trong năm học 2025 - 2026.
Các hoạt động hè nhằm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện và chuẩn bị tâm thế sẵn sàng bước vào năm học mới; nghiêm túc thực hiện các quy định về phòng, chống dịch bệnh; an toàn sức khỏe cho trẻ, an toàn trường học, an toàn vệ sinh thực phẩm.
Trường mầm non Sơn Ca 14, phường Phú Nhuận dự kiến hoạt động hè 2026 từ 15.6 cho đến 14.8.
Theo dự thảo kế hoạch tổ chức hoạt động hè của Trường mầm non Sóc Nâu, phường An Hội Tây, thời gian tổ chức hè tại trường dự kiến từ ngày 15.6 đến ngày 14.8, trong đó chia làm 2 đợt. Đợt 1, từ ngày 15.6 đến 15.7. Đợt 2 từ ngày 16.7 đến 14.8. Việc tổ chức hoạt động hè cho trẻ thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện theo điều kiện thực tế; nhu cầu gửi trẻ của cha mẹ học sinh, người chăm sóc trẻ; sự tự nguyện đăng ký tham gia của giáo viên.
Cô Nguyễn Thị Vân, Hiệu trưởng Trường mầm non Sóc Nâu, cho biết theo dự kiến, các hoạt động hè được tổ chức nhằm tạo điều kiện thuận lợi để hỗ trợ phụ huynh yên tâm công tác trong thời gian nghỉ hè. Các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ trong hè được tổ chức theo phương châm "Chơi mà học - Học bằng chơi", bảo đảm phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi.
Các trường mầm non ngoài công lập, các cơ sở mầm non độc lập/tư thục tại TP.HCM cũng sẽ có một số ngày nghỉ hè, sau đó tiếp tục chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ xuyên suốt trong hè.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết việc ban hành chuẩn chương trình đào tạo về đường sắt trình độ đại học nhằm quy định các yêu cầu tối thiểu đối với các chương trình đào tạo phục vụ phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực đường sắt tại Việt Nam.
Theo đó, với phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT, chuẩn đầu vào quy định tổng điểm tổ hợp xét tuyển của thí sinh phải đạt tối thiểu 60% (tương đương 18/30 điểm) và tổ hợp phải có môn toán mới đủ điều kiện xét tuyển.
Đối với các phương thức xét tuyển khác, điểm trúng tuyển quy đổi tương đương của thí sinh cũng phải đạt điều kiện như trên.
Chương trình học được thiết kế theo hai định hướng văn bằng: cử nhân (bậc 6) với khối lượng tối thiểu 120 tín chỉ và kỹ sư (bậc 7) với khối lượng tối thiểu 150 tín chỉ.
Thời lượng thực tập, thực hành chiếm tối thiểu 15% (đối với chương trình cử nhân) và 20% (đối với chương trình kỹ sư) trong khối kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và chuyên gia trong đào tạo, giúp người học tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học tập.
Chuẩn đầu ra yêu cầu người học đạt năng lực toàn diện về kiến thức, kỹ năng, mức độ tự chủ và trách nhiệm, trong đó nhấn mạnh khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ hiện đại, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và tư duy hệ thống.
Chuẩn chương trình đào tạo quy định yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên, trong đó bảo đảm có ít nhất 1 giảng viên có trình độ tiến sĩ phù hợp với ngành đào tạo, có kinh nghiệm giảng dạy hoặc quản lý đào tạo từ 3 năm trở lên. Đồng thời yêu cầu các cơ sở đào tạo bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, học liệu và hạ tầng công nghệ.
Các chương trình đào tạo được xây dựng theo nguyên tắc cải tiến liên tục, có lộ trình nâng cao chất lượng, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo trong nước và đối tác quốc tế.
Chuẩn chương trình đào tạo được áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học tham gia đề án Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045, do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 10-2025.
Các cơ sở đào tạo có trách nhiệm xây dựng, rà soát, cập nhật chương trình và báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo trước khi tuyển sinh.
Xem chi tiết chuẩn chương trình đào tạo về đường sắt trình độ đại học tại đây.
Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045, đặt mục tiêu giai đoạn 2025-2030 đào tạo được ít nhất 35.000 nhân lực, tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa, đường sắt đô thị và bổ sung nguồn nhân lực giảng dạy cho các cơ sở đào tạo.
Đến giai đoạn 2031-2035 đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 70.000 nhân lực. Trong đó, trình độ sau đại học khoảng 2.000 người (khoảng 100 tiến sĩ, 1.900 thạc sĩ), trình độ đại học khoảng 18.000 người, trình độ cao đẳng khoảng 30.000 người và trình độ trung cấp khoảng 20.000 người.
