Nhận định được các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) đưa ra trong khuôn khổ cuộc họp các bộ trưởng tài chính EU (Eurogroup) tại Lefkosia (Cyprus) tuần qua.
Đầu 2026, dầu Brent bắt đầu được giao dịch quanh mức 60 USD mỗi thùng và dưới 75 USD mỗi thùng vào thời điểm trước chiến sự Iran. Hiện dầu Brent và WTI đang giao dịch quanh mức 98 USD và 91 USD mỗi thùng.
Trong khi, giá khí đốt hợp đồng tương lai ở châu Âu trên sàn TTF Hà Lan hiện ở mức 46,68 euro megawatt giờ, tăng gần 57% so với cách đây 3 tháng.
Ủy viên Kinh tế EU Valdis Dombrovskis dự báo lạm phát của khối năm nay ở mức 3,1%, cao hơn đáng kể so với ước tính trước đó là 1,9%. Nguyên nhân chính bởi giá dầu và khí đốt tăng kể từ khi xung đột Iran xảy ra.
Sang 2027, lạm phát dự kiến đạt 2,4%, do giá năng lượng vẫn neo cao. “Chúng tôi dự đoán lạm phát năng lượng dần ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác của nền kinh tế”, ông Dombrovskis, cho biết thêm.
Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde nhấn mạnh việc đảm bảo lượng dự trữ dầu để EU đáp ứng được các nhu cầu có thể phát sinh. Theo bà, dù xung đột kết thúc ngay lập tức thì “những tác động trễ” vẫn sẽ khiến giá hàng hóa duy trì ở mức cao.
“Có khả năng mặt bằng giá cả vẫn sẽ cao hơn vào thời điểm cuộc khủng hoảng kết thúc”, bà nói. Theo bà, ECB sẽ thực hiện “mọi biện pháp cần thiết” để giữ ổn định giá cả, bằng cách theo dõi sát sao tác động của cú sốc kinh tế ban đầu do giá năng lượng tăng cao gây ra.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận dựa trên dữ liệu và xem xét theo từng cuộc họp để xác định lập trường chính sách tiền tệ phù hợp nhất nhằm đạt được mục tiêu lạm phát trung hạn 2%”, bà cho biết.
Ông Kyriakos Pierrakakis, Chủ tịch Eurogroup – nhóm đại diện bộ trưởng tài chính 21 nước thành viên khu vực đồng euro, cho rằng việc kết thúc cuộc khủng hoảng tại Trung Đông phải đồng nghĩa với hoạt động hàng hải được tự do trở lại mà không phải chịu bất kỳ khoản phí nào khi đi qua eo biển Hormuz.
Theo ông, tăng trưởng kinh tế eurozone 2026 đạt 0,9% và 1,2% vào 2027, thấp hơn dự báo trước đó nhưng còn xa kịch bản suy thoái. Trước đó, Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) cho biết GDP quý I của eurozone và EU cùng tăng 0,1% so với quý IV/2025.
Hồi tháng 2 năm nay, Tòa án tối cao Mỹ đã ra phán quyết bác bỏ các mức thuế quan do Tổng thống Donald Trump áp đặt, cho rằng ông đã vượt quá thẩm quyền hiến định khi sử dụng Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977.
Theo tờ New York Times ngày 20-4, hai tháng sau phán quyết, chính quyền của ông Trump đã bắt đầu triển khai một hệ thống mới có tên CAPE để hoàn trả cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng số tiền hơn 166 tỉ USD thu từ việc áp thuế quan, bao gồm tiền gốc cùng với lãi.
Tính đến tháng 3, có hơn 330.000 nhà nhập khẩu đã nộp thuế IEEPA cho hơn 53 triệu lô làng, do đó Chính phủ Mỹ ước tính đã thu hơn 166 tỉ USD. Số tiền này tiếp tục phát sinh khoảng 650 triệu USD tiền lãi mỗi tháng, tương đương khoảng 22 triệu USD mỗi ngày.
Chính quyền ông Trump đã tìm cách trì hoãn việc hoàn tiền sau phán quyết của Tòa án tối cao, song Tòa Thương mại quốc tế vào tháng 3 đã yêu cầu Mỹ phải tiến hành hoàn trả.
Lệnh của Tòa Thương mại quốc tế buộc các cơ quan hải quan Mỹ phải nhanh chóng xây dựng hệ thống CAPE hoàn toàn mới nhằm xử lý số lượng lớn đơn yêu cầu hoàn tiền, trong đó phải tách biệt giữa khoản thuế hợp pháp với bất hợp pháp trên cùng một lô hàng.
Ban đầu hệ thống thậm chí còn chưa có cách chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của các doanh nghiệp, và hiện chỉ có thể xử lý khoảng 63% số giao dịch nhập khẩu chịu thuế IEEPA.
Kể từ sáng 20-4, các công ty có thể bắt đầu nộp hồ sơ để yêu cầu hoàn tiền. Theo hướng dẫn, sẽ mất từ 60 đến 90 ngày để hoàn tiền sau khi hồ sơ được chấp nhận.
Các chuyên gia cho rằng quy trình này là rất mới và phức tạp, đồng thời dự đoán có thể xảy ra lỗi kỹ thuật hoặc sai sót.
Hơn 3.000 doanh nghiệp đã kiện chính quyền ông Trump để đòi hoàn tiền. Dù muộn song đối với một số doanh nghiệp Mỹ, khoản hoàn trả này vẫn được xem là một nguồn tài chính quan trọng.
Chính sách thuế quan của ông Trump đã trở thành gánh nặng cho các công ty phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Nhiều doanh nghiệp đã buộc phải lựa chọn giữa tự chịu chi phí, cắt giảm một số khoản, hoặc chuyển chi phí tăng thêm sang người tiêu dùng.
Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp vẫn còn băn khoăn về quy trình hoàn tiền, do ông Trump từng lên tiếng phản đối, đồng thời chưa rõ chính quyền có tiếp tục ra tòa để nỗ lực ngăn chặn việc hoàn trả hay không.
Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp sẽ phải chuẩn bị cho một loạt biện pháp thuế quan mới từ chính quyền ông Trump. Để áp đặt các mức thuế quan thay thế, chính quyền ông Trump đã mở các cuộc điều tra về hoạt động thương mại của hàng chục quốc gia khác theo Đạo luật Thương mại năm 1974.
Các cuộc điều tra đó dự kiến sẽ dẫn đến các mức thuế quan có quy mô tương tự như những mức thuế mà Tòa án tối cao đã vô hiệu hóa.
Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế, dự kiến có hiệu lực từ 1/7 năm nay.
Trong dự thảo Nghị định trước đó, cơ quan soạn thảo từng yêu cầu ngân hàng, ví điện tử, tổ chức trung gian thanh toán và thẻ quốc tế cung cấp thông tin tài khoản thanh toán của người sử dụng cho cơ quan thuế. Các đơn vị này đồng thời phải phối hợp khi phát hiện giao dịch bất thường liên quan đến nghĩa vụ thuế.
Tuy nhiên, tại bản dự thảo mới nhất gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính đã bỏ quy định này sau khi tiếp thu ý kiến các bên.
Theo góp ý của Ngân hàng Nhà nước, việc yêu cầu các ngân hàng, tổ chức thanh toán có thể xung đột với các quy định về bảo mật thông tin khách hàng. Cơ quan này cho biết, theo quy định hiện hành các nhà băng chỉ được cung cấp thông tin khi được khách hàng chấp nhận hoặc yêu cầu của cơ quan nhà nước.
Trong khi đó, Luật Quản lý thuế 2025 không quy định cụ thể trách nhiệm của tổ chức tín dụng, đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán trong việc cung cấp thông tin cho cơ quan thuế.
Ngoài ra, pháp luật về thanh toán cũng không quy định bên cung cấp dịch vụ thanh toán phải xác định, thu thập thông tin về hàng hóa, dịch vụ mà khách hàng mua hoặc sử dụng để thống kê, cung cấp cho cơ quan thuế.
Hiện các hệ thống thanh toán hiện xử lý hàng triệu giao dịch mỗi ngày. Ngân hàng Nhà nước cho rằng việc yêu cầu các nhà băng tự động nhận diện các nhà cung cấp nước ngoài "chưa đăng ký, kê khai, nộp thuế" là không khả thi.
Trước khi Luật quản lý thuế mới được ban hành vào cuối 2025, ngành thuế từng yêu cầu cung cấp dữ liệu tài khoản ngân hàng cho cơ quan thuế, theo Nghị định 126/2020 và Luật Quản lý thuế 2019. Theo đó, các thông tin như giao dịch qua tài khoản, số dư, số liệu giao dịch từng được ngân hàng cung cấp theo đề nghị của người đứng đầu cơ quan thuế. Việc này nhằm thanh, kiểm tra nghĩa vụ thuế phải nộp. Cơ quan thuế có trách nhiệm bảo mật khai thác, lưu trữ thông tin tài khoản của người nộp.
Về đầu tư, tác động quan trọng nhất của chuyến thăm không chỉ là tăng quy mô vốn, mà là nâng chất lượng dòng vốn hợp tác. Sau chuyến thăm, đầu tư Trung Quốc vào Việt Nam sẽ có xu hướng dịch chuyển rõ hơn vào các lĩnh vực sản xuất chế biến, công nghiệp hỗ trợ, hạ tầng, logistics, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh và các dự án kết nối lớn.
Việc hai bên trao các biên bản ghi nhớ hợp tác giữa doanh nghiệp trong khuôn khổ chuyến thăm, cùng với định hướng thúc đẩy "3 kết nối" (về lý tưởng niềm tin, lợi ích phát triển và văn hóa, lòng dân) và xây dựng kế hoạch hợp tác giai đoạn 2026 - 2028, sẽ biến quan hệ chính trị tốt đẹp thành các dự án đầu tư cụ thể nhanh hơn và thực chất hơn.
Về triển vọng thời gian tới, tôi cho rằng dòng vốn FDI từ Trung Quốc vào Việt Nam vẫn sẽ duy trì xu hướng tích cực, nhưng theo hướng "tăng có chọn lọc" hơn là tăng nóng.
Minh chứng cho điều này là trong ba tháng đầu năm 2026, Trung Quốc tuy đứng thứ 4 về tổng vốn, nhưng lại dẫn đầu về số dự án đầu tư mới, số giao dịch góp vốn, mua cổ phần. Điều này cho thấy các nhà đầu tư Trung Quốc vẫn rất quan tâm đến Việt Nam.
Việt Nam và Trung Quốc đang đẩy mạnh kết nối hạ tầng đường sắt, với kế hoạch đầu tư các tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng, Lạng Sơn - Hà Nội. Sự kết nối giao thông đường sắt sẽ mang lại lợi ích kinh tế, thương mại rất lớn và mang tính hai chiều.
Về lợi ích kinh tế - thương mại đối với Việt Nam, điều lớn nhất là kéo giảm chi phí logistics và thời gian vận chuyển. Hợp tác đường sắt Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa rất lớn trong việc giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh hàng hóa, đồng thời giảm áp lực ùn tắc tại cửa khẩu đường bộ. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với hàng nông sản, hàng công nghiệp, container xuất nhập khẩu và các chuỗi sản xuất đang cần vận hành nhanh, ổn định và chi phí thấp hơn.
Về phía Trung Quốc, lợi ích cũng rất rõ. Những tuyến đường sắt này sẽ giúp các địa phương phía nam và tây nam Trung Quốc tăng kết nối với thị trường Việt Nam, với hệ thống cảng biển phía Bắc Việt Nam và rộng hơn là với ASEAN.
Nếu được triển khai đúng tiến độ và đồng bộ với hạ tầng cửa khẩu, cảng biển, logistics và khu công nghiệp, thì kết nối đường sắt Việt Nam - Trung Quốc không chỉ là câu chuyện giao thông, mà có thể trở thành một đột phá chiến lược trong hợp tác kinh tế song phương giai đoạn tới.
