Tiêm kích F-15E và cường kích A-10 nằm trong số các chiến đấu cơ đầu tiên của Mỹ lẫn Israel bị bắn hạ sau hàng ngàn đợt xuất kích vào không phận Iran.
Tuy nhiên, tờ The Wall Street Journal hôm 4.4 dẫn nguồn thạo tin tiết lộ chiếc A-10 không rơi xuống lãnh thổ Iran. Phi công Mỹ đã xoay xở lái được máy bay ra khỏi không phận Iran trước khi nhảy dù và được cứu sống.
Câu hỏi được đặt ra là những tổn thất như trên sẽ ảnh hưởng gì đến quyết tâm của Tổng thống Mỹ Donald Trump để tiếp tục và thậm chí leo thang chiến dịch quân sự trong thời gian tới.
“Những gì đã xảy ra cho thấy Iran có thể thắng mà không cần chiến thắng”, theo nhận định của nhà phân tích Viện Trung Đông Alan Eyre, cựu chuyên gia của Bộ Ngoại giao Mỹ về Iran.
“Phía Mỹ cho rằng đang nắm mọi thứ trong tay, và diễn biến trên làm lung lay luận điểm này của họ”, ông Eyre phân tích.
Thay vì tìm cách đối đầu trực diện với Mỹ và Israel, Iran lựa chọn chiến lược phi đối xứng, tấn công những quốc gia Arab vùng Vịnh, phá hủy các hệ thống radar và cơ sở hạ tầng phòng không, và làm gián đoạn lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz.
Chiến thuật này từng được lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) áp dụng trong chiến tranh Iraq, thông qua việc trang bị cho các nhóm vũ trang ủy nhiệm những thiết bị nổ tự chế khiến hàng ngàn binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
Chiến dịch không kích của Mỹ và Israel đã bắn phá nhiều cơ sở tên lửa và các bệ phóng di động của Iran, nhưng Tehran vẫn tiếp tục phóng hàng chục tên lửa và máy bay không người lái (UAV) mỗi ngày, kéo dài cuộc xung đột, làm leo thang tổn thất kinh tế cho các nước vùng Vịnh và Mỹ.
Và đến ngày 3.4, Iran đã làm được điều chưa thể trước đó: bắn hạ chiến đấu cơ của Mỹ hoặc Israel trên không phận nước này
Cùng ngày, giới chức Tehran nói với bên trung gian rằng nước này từ chối gặp quan chức Mỹ tại Islamabad (Pakistan) và họ không thể chấp nhận được những yêu sách quá đáng của Nhà Trắng nhằm chấm dứt xung đột.
Chuyên gia William Wechsler, đứng đầu chương trình Trung Đông tại Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định rằng, dù giành ưu thế trên không, Mỹ vẫn chưa đạt được quyền kiểm soát tuyệt đối.
“IRGC là một tổ chức quân sự chuyên nghiệp, được chứng minh có năng lực học hỏi và thích ứng, và rõ ràng vẫn duy trì được khả năng đe dọa các phi công và quân nhân Mỹ”, ông phân tích, đồng thời cảnh báo rằng cuộc xung đột có thể leo thang nhanh chóng dù Mỹ đang có ưu thế trên không.
Financial Times ngày 1/7 dẫn những nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết các quan chức Đức đang đề nghị Mỹ phê duyệt thỏa thuận sản xuất vũ khí chung, trước khi hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tuần tới.
Theo một nguồn tin, Đức và Mỹ đang đàm phán phương án nhằm điều phối hợp tác giữa ngành công nghiệp quốc phòng hai nước. Một người khác thêm rằng những cuộc thảo luận xoay quanh "bất cứ điều gì có thể giúp hai nước tăng cường năng lực phòng thủ", trong đó có cùng chế tạo tên lửa hành trình Tomahawk và đạn đánh chặn PAC-3 của tổ hợp phòng không Patriot.
Các công ty quốc phòng Đức và Mỹ đã thiết lập một số quan hệ đối tác. Tập đoàn Rheinmetall đang chế tạo thân máy bay cho tiêm kích F-35 của Lockheed Martin. MBDA-Raytheon dự kiến mở cơ sở chế tạo đạn PAC-2 và GEM-T đời cũ hơn cho Patriot vào cuối năm nay.
Theo nhóm phân tích Army Recognition có trụ sở tại Bỉ, tham vọng chế tạo tên lửa Tomahawk và PAC-3 là một phần nỗ lực mở rộng lực lượng vũ trang Đức với ngân sách 100 tỷ euro (khoảng 114 tỷ USD), đồng thời rút ngắn thời gian giao hàng và đa dạng hóa cơ sở công nghiệp tên lửa của NATO.
Chiến lược này còn nhằm giảm thiểu phụ thuộc vào dây chuyền sản xuất tại Mỹ, vốn đang chịu áp lực lớn trước nhu cầu của hàng loạt quốc gia do xung đột Ukraine và Trung Đông.
Điều này cũng sẽ giúp các quốc gia như Đức tiếp nhận vũ khí nhanh hơn, trong lúc họ chạy đua bổ sung kho dự trữ sau khi viện trợ cho Ukraine. Tuy nhiên, mọi quyết định liên quan đến chế tạo sản phẩm sử dụng công nghệ nhạy cảm của Mỹ ở nước ngoài đều cần sự chấp thuận từ Washington.
Theo một nguồn tin, chính phủ Đức đã liên hệ với chi nhánh MBDA tại nước này về phương án hợp tác với Raytheon, hãng sản xuất tên lửa Tomahawk, để chế tạo biến thể phóng từ mặt đất có tầm bắn 2.000 km. MBDA và Raytheon đã hợp tác với nhau trong thời gian dài, song chưa đàm phán trực tiếp về sản xuất Tomahawk.
Các công ty quốc phòng Mỹ đang vật lộn với lượng đơn hàng tồn đọng lớn, cùng tình trạng chậm trễ trong cung cấp linh kiện quan trọng như động cơ tên lửa dùng nhiên liệu rắn.
Ngoài ra, Đức còn đặt mục tiêu lấp đầy khoảng trống trong năng lực răn đe mà Mỹ có thể để lại khi điều chỉnh cam kết với NATO và chuyển nguồn lực quân sự sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Trong tuyên bố trên Telegram hôm nay 26/5, Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố các cường quốc Vùng Vịnh sẽ không còn "là lá chắn" cho các căn cứ quân sự của Mỹ và Washington sẽ không còn "nơi trú ẩn an toàn" trong khu vực.
"Thời gian sẽ không quay lại, các quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực sẽ không còn là lá chắn cho các căn cứ của Mỹ nữa", Lãnh tụ Tối cao Iran nhấn mạnh.
Thông điệp của ông Mojtaba Khamenei cũng khẳng định Mỹ "sẽ không còn nơi trú ẩn an toàn cho những hành động gây hấn và thiết lập các căn cứ quân sự trong khu vực". Theo Lãnh tụ Tối cao Iran, Mỹ "ngày càng xa rời vị thế trước đây của mình”.
"Tương lai thuộc về cộng đồng Hồi giáo và nền văn minh Hồi giáo mới”, ông tuyên bố.
Lãnh tụ Tối cao Iran kêu gọi các quốc gia Hồi giáo tăng cường hợp tác và định hình một trật tự khu vực và toàn cầu mới vượt ra ngoài sự thống trị của Mỹ.
"Cộng đồng Hồi giáo toàn cầu và các quốc gia trong khu vực sở hữu nhiều năng lực chung và lợi ích chung sẽ định hình trật tự mới và cấu trúc tương lai của khu vực và thế giới", ông Mojtaba Khamenei cho biết thêm.
Thông điệp mới nhất của Lãnh tụ Tối cao Iran được đưa ra khi ông vẫn chưa xuất hiện công khai trước công chúng. Cơ quan y tế Iran xác nhận Lãnh tụ Tối cao bị thương nhẹ trong trận tập kích của Mỹ và Israel.
Cùng ngày, người phát ngôn của lực lượng vũ trang Iran, ông Abolfazl Shekarchi, cho biết bất kỳ hành động gây hấn mới nào chống lại Iran sẽ bị đáp trả “nghiêm khắc hơn nhiều” và không chỉ giới hạn trong khu vực.
Ông Shekarchi nói rằng trong trường hợp xảy ra một đợt xung đột mới, các cuộc tấn công của Iran sẽ vươn ra ngoài biên giới khu vực và sẽ dữ dội, khốc liệt hơn trước đây.
Trong khi đó, nghị sĩ Iran Ebrahim Rezaei, người phát ngôn của Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, cho biết các nhà ngoại giao đại diện cho Tehran trong các cuộc đàm phán trung gian với Mỹ “phải đàm phán từ vị thế của người chiến thắng”.
“Người chiến thắng cuối cùng của cuộc chiến đã và vẫn sẽ là dân tộc Iran dũng cảm”, ông Rezaei viết trên mạng xã hội.
“Nhượng bộ đối thủ chỉ khiến họ trở nên mạnh bạo hơn và làm trầm trọng thêm các vấn đề của chúng ta. Xin đừng xóa bỏ lằn ranh đỏ”, quan chức Iran gửi thông điệp.
Tuyên bố cứng rắn của Lãnh tụ Tối cao và các quan chức Iran được đưa ra sau khi Mỹ bất ngờ tấn công các mục tiêu ở phía nam Iran giữa lúc ngừng bắn.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 25/5 xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc "tấn công tự vệ" nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran đang cố gắng rải thủy lôi xung quanh khu vực eo biển Hormuz.
CENTCOM tuyên bố tiếp tục “bảo vệ các lực lượng Mỹ trong khi vẫn duy trì sự kiềm chế trong thời gian lệnh ngừng bắn đang diễn ra". Quân đội Mỹ khẳng định đây là những đòn tấn công “mang tính phòng vệ”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là muốn tiến hành đàm phán và củng cố một thỏa thuận hòa bình với Iran. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ ngày càng mất kiên nhẫn với Tehran.
Ông Trump định phát động một cuộc tấn công vào Iran từ tuần trước, nhưng đã quyết định hoãn lại do sự can thiệp từ các nước Vùng Vịnh.
Động thái này khiến EAC không còn ủy viên nào để tiến hành các cuộc bỏ phiếu chính thức, trong bối cảnh Mỹ chỉ còn vài tháng là bước vào cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026, theo The Guardian ngày 11.7. Các nhà phê bình cáo buộc chính quyền Tổng thống Trump đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng của liên bang đối với hệ thống bầu cử, vốn chủ yếu do các bang điều hành.
Chủ tịch NAACP Derrick Johnson cho rằng ông Trump "sợ quyền lực của cử tri" và cáo buộc Tổng thống Mỹ muốn "gian lận cuộc bầu cử này". Ông Johnson tuyên bố tổ chức dân quyền này sẽ nỗ lực đưa cử tri đến các điểm bỏ phiếu và bảo vệ tiếng nói của họ.
Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer cũng chỉ trích quyết định trên, gọi đây là "nỗ lực trắng trợn" nhằm giành quyền kiểm soát bầu cử "trước khi một lá phiếu nào được bỏ ra".
"Việc sa thải tất cả các thành viên còn lại của Ủy ban Hỗ trợ bầu cử lưỡng đảng chỉ vài tháng trước bầu cử giữa kỳ là một nỗ lực trắng trợn nhằm giành quyền kiểm soát các cuộc bầu cử của chúng ta", ông Schumer viết trên mạng xã hội. Ông cho hay thêm rằng các thượng nghị sĩ Dân chủ sẽ phản đối động thái này "bằng mọi giá".
Theo The Guardian dẫn 2 nguồn thạo tin, 2 thành viên đảng Dân chủ của EAC là Thomas Hicks và Benjamin Hovland đã nhận email thông báo bị sa thải ngay lập tức. Thành viên đảng Cộng hòa còn lại, bà Christy McCormick, được cho là bị buộc phải từ chức. Ghế thứ tư tại ủy ban đã bỏ trống từ đầu năm, sau khi thành viên đảng Cộng hòa Donald Palmer rời cơ quan này để gia nhập Viện nghiên cứu Heritage Foundation.
Nhà Trắng lập luận tổng thống có quyền cách chức các quan chức không phù hợp với mục tiêu bảo đảm an ninh bầu cử, đồng thời viện dẫn một phán quyết gần đây của Tòa án tối cao Mỹ về thẩm quyền sa thải lãnh đạo các cơ quan độc lập.
Tuy nhiên, một số chuyên gia luật bầu cử cho rằng phạm vi áp dụng phán quyết này đối với các cơ quan lưỡng đảng như EAC vẫn chưa rõ ràng, do Quốc hội Mỹ thiết kế EAC theo nguyên tắc cân bằng đảng phái.
EAC được thành lập sau cuộc bầu cử tổng thống gây tranh cãi năm 2000. Cơ quan này không trực tiếp tổ chức bầu cử, nhưng phụ trách phân bổ tài trợ liên bang cho an ninh bầu cử, duy trì mẫu đăng ký cử tri qua thư trên toàn quốc, chứng nhận máy bỏ phiếu theo tiêu chuẩn liên bang và tư vấn cho giới chức bầu cử tại các bang, địa phương.
Việc EAC không còn ủy viên có thể khiến cơ quan này không thể cập nhật tiêu chuẩn hệ thống bỏ phiếu hoặc mẫu đăng ký liên bang. Các vị trí thay thế cần được Thượng viện phê chuẩn, quá trình có thể kéo dài đến sát hoặc sau bầu cử giữa kỳ.
Ông Hovland, một trong các ủy viên bị sa thải, cảnh báo việc làm suy yếu EAC có thể khiến các bang, đặc biệt là những nơi thiếu nguồn lực, dễ gặp sai sót trong quản lý bầu cử. "Khi bạn yêu cầu mọi người làm nhiều hơn nhưng không cung cấp nguồn lực cần thiết, sai lầm sẽ xảy ra", ông nói với NBC News.
