Sau gần một tháng yên bình nhờ lệnh ngừng bắn Mỹ – Iran, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hôm 4/5 đã phải phát báo động không kích tới người dân, đồng thời kích hoạt hệ thống phòng không đánh chặn 15 tên lửa và 4 thiết bị bay không người lái (drone) được phóng lên từ lãnh thổ Iran.
Toàn bộ tên lửa Iran bị bắn hạ hoặc rơi xuống biển, nhưng ít nhất một drone đã đánh trúng Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah, khiến 3 công dân Ấn Độ bị thương và gây đám cháy lớn.
Bộ Ngoại giao UAE lên án các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone của Iran, gọi đây là hành động “bội tín”. Cơ quan này khẳng định UAE có đầy đủ quyền chính đáng để đáp trả các cuộc tấn công nói trên, đồng thời cho rằng đây là một bước leo thang nghiêm trọng, đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia.
Natasha Turak, bình luận viên thường trú tại Dubai của CNBC, cho rằng cuộc tấn công vào Fujairah là cách Iran phản ứng với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mở chiến dịch “Dự án Tự do” để hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
“Iran coi việc hải quân Mỹ triển khai các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường hộ tống tàu chở dầu đang bị mắc kẹt ra khỏi Eo biển Hormuz là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn,” Turak nói. “Tehran đang phản ứng lại bằng cách tấn công tàu thuyền ở Hormuz và giờ đây là tấn công cơ sở năng lượng tại UAE”.
Georgi Kantchev, nhà bình luận của WSJ, cho rằng cuộc tấn công vào Fujairah là động thái thể hiện nhiều tính toán của Iran, bởi đòn tập kích này đã đánh thẳng vào “lối thoát hiểm” dầu mỏ của UAE, quốc gia gần đây đã tăng cường xuất khẩu dầu để bù đắp tình trạng thiếu hụt do eo biển Hormuz bị phong tỏa.
Cảng Fujairah nằm trên vịnh Oman, phía ngoài eo biển Hormuz, và là điểm cuối của đường ống dẫn dầu Habshan – Fujairah. Đường ống này cho phép UAE vận chuyển trực tiếp một phần dầu thô khai thác từ các mỏ ra bờ biển để xuất khẩu mà không cần đưa tàu chở dầu đi qua Hormuz.
Đường ống Habshan – Fujairah vận chuyển khoảng 1,8 triệu thùng dầu mỗi ngày. Trước khi xung đột nổ ra hồi cuối tháng 2, UAE sản xuất khoảng 3,4 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, theo WSJ.
Bởi vậy, Fujairah được coi là chìa khóa quan trọng để UAE duy trì dòng chảy dầu mỏ ngay cả khi eo biển Hormuz bị tê liệt.
Fujairah cũng là một trung tâm lưu trữ dầu lớn và là điểm tiếp nhiên liệu cho tàu biển của UAE.
“Mục tiêu của Iran khi tung đòn tập kích vào Fujairah là đặt các kênh xuất khẩu dầu thay thế của UAE vào tình trạng nguy hiểm, duy trì giá dầu ở mức cao và chặn đứng mọi ý định bình thường hóa tình hình”, Hamidreza Azizi, chuyên gia về Trung Đông tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức, nhận định.
Hãng tin Tasnim có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dẫn một nguồn tin giấu tên cảnh báo rằng nếu “UAE có hành động thiếu khôn ngoan, tất cả lợi ích của nước này sẽ trở thành mục tiêu của Iran”.
Cũng trong ngày 4/5, Bộ Ngoại giao UAE cho biết một tàu chở dầu thuộc công ty dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đã bị tấn công bằng drone khi đang đi qua eo biển.
Cố vấn Tổng thống UAE Anwar Gargash đã lên án cuộc tấn công vào tàu chở dầu Barakah là hành vi “cướp biển hàng hải”, trong khi ADNOC cho biết không có ai bị thương và con tàu khi đó không chở hàng.
Thông điệp nhắm vào Mỹ
Cuộc tập kích vào UAE diễn ra sau khi Tổng thống Trump ngày 3/5 công bố chiến dịch “Dự án Tự do”, triển khai lực lượng và tàu Mỹ hộ tống các tàu chở dầu bị mắc kẹt qua eo biển Hormuz. Huyết mạch hàng hải quan trọng, chiếm 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu, gần như bị đóng cửa trong thời gian xung đột.
Đài truyền hình nhà nước Iran ngày 4/5 dẫn lời quan chức quân sự nước này cho hay vụ tấn công vào UAE vốn không nằm trong kế hoạch từ trước của Tehran, mà là do “những hành động quân sự mạo hiểm” từ phía Mỹ khi tạo “lối đi trái phép cho các tàu ở eo biển Hormuz”.
Trước đó, đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết chiến dịch Dự án Tự do được triển khai sau khi lực lượng Mỹ sử dụng “công nghệ đặc biệt tinh vi” để mở thông một hành lang qua Hormuz trong vài tuần qua, rồi “dựng lên một chiếc ô bảo vệ bao trùm lên khu vực”.
Theo Cooper, hành lang này cuối cùng sẽ trở thành tuyến lưu thông hai chiều, thay vì chỉ được dùng để các tàu rời khỏi vịnh Ba Tư. Nếu Mỹ duy trì được hành lang hàng hải này, các biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz của Iran sẽ trở nên vô nghĩa.
Chuyên gia Azizi nhận định đòn tấn công vào cảng Fujairah là cách Iran phát thông điệp cứng rắn tới Mỹ rằng mọi nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz mà không có sự đồng ý của họ đều đi kèm cái giá nhất định về kinh tế. “Nói cách khác, thông điệp mà Iran đưa ra là sứ mệnh của ông Donald Trump tại eo biển này sẽ không phải miễn phí”, Azizi nói thêm.
Bình luận viên Turak chỉ ra rằng UAE đã trở thành quốc gia vùng Vịnh đầu tiên hứng chịu tác động khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại ở khu vực eo biển Hormuz. Cô nhận định lý do “chủ yếu là do các tác nhân chính dẫn tới cuộc chiến này, cũng như những điểm nghẽn cốt lõi giữa Mỹ và Iran vẫn chưa được giải quyết”.
Các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ đã rơi vào bế tắc kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu vào ngày 8/4, trong đó chương trình hạt nhân của Tehran và sự kiểm soát của nước này đối với eo biển Hormuz là những điểm bất đồng chính giữa hai bên.
Lệnh ngừng bắn, đạt được thông qua sự trung gian của Pakistan, được tiếp nối bằng các cuộc đàm phán trực tiếp tại Islamabad vào ngày 11/4, nhưng không đạt được thỏa thuận nào về việc tái lập một nền hòa bình lâu dài ở khu vực. Sau đó, ông Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn mà không ấn định thời hạn mới, theo yêu cầu từ phía Pakistan.
“Cả hai bên đã gia tăng căng thẳng và UAE lại là bên đầu tiên phải gánh chịu hậu quả từ sự leo thang đó, giống như khi xung đột mới bắt đầu”, Turak nói. “Quốc gia này đã hứng chịu số lượng các cuộc tấn công lớn nhất từ Iran và có vẻ như mọi thứ đang bùng phát trở lại”.
Phát biểu với các phóng viên tại trụ sở KMT, đảng đối lập lớn nhất của Đài Loan, trước khi đến sân bay, bà Trịnh nói rằng bà đang thực hiện một "chuyến đi lịch sử vì hòa bình" nhưng thừa nhận một số người cảm thấy không thoải mái về chuyến đi của bà, theo Reuters.
"Nếu bạn thực sự yêu Đài Loan, bạn sẽ nắm bắt mọi cơ hội có thể, ngay cả cơ hội nhỏ nhất, để giữ cho Đài Loan không bị tàn phá bởi chiến tranh", bà Trịnh nhấn mạnh.
Trong chuyến thăm Trung Quốc 6 ngày này, bà Trịnh sẽ đến Thượng Hải, Nam Kinh và Bắc Kinh, nơi bà hy vọng sẽ gặp Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, theo AFP.
Trước chuyến đi, cơ quan chính sách hàng đầu của Đài Loan về Trung Quốc cảnh báo Bắc Kinh sẽ tìm cách "cắt đứt việc Đài Loan mua vũ khí từ Mỹ".
Trong khi đó, bà Trịnh khẳng định hồi tuần trước: "Chuyến đi này hoàn toàn vì hòa bình và ổn định eo biển, nên không liên quan gì đến việc mua sắm vũ khí hay các vấn đề khác".
Các nhà lập pháp Đài Loan đang bất đồng quan điểm về kế hoạch chi 1.250 tỉ Đài tệ (39 tỉ USD) cho phòng vệ do chính quyền đề xuất. Kế hoạch này đã bị đình trệ trong nhiều tháng tại viện lập pháp do phe đối lập kiểm soát.
Chuyến thăm nói trên sẽ đánh dấu bà Trịnh trở thành lãnh đạo đầu tiên của KMT đến thăm Trung Quốc sau một thập niên, theo AFP.
Vào năm 2016, lãnh đạo KMT khi đó là bà Hồng Tú Trụ đã đến Trung Quốc đại lục.
KMT ủng hộ quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc, nhưng bà Trịnh đã bị một số người phê bình, kể cả trong nội bộ đảng, chỉ trích là quá thân Bắc Kinh, theo AFP.
Bà Trịnh đã có sự thăng tiến bất ngờ lên vị trí lãnh đạo cao nhất của KMT, và nhận được lời chúc mừng từ Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 10.2025. Bà từng nói sẽ gặp ông Tập trước khi bà đến thăm Mỹ.
"Đây là bước đi đầu tiên trong kế hoạch chi 350 tỷ shekel (119 tỷ USD) để tăng cường sức mạnh, năng lực sẵn sàng chiến đấu cho quân đội Israel trong một thập kỷ đầy thách thức an ninh sắp tới", Bộ Quốc phòng Israel cho biết trong thông cáo hôm nay.
Ủy ban mua sắm quốc phòng của Israel, gồm nhiều bộ trưởng trong nội các, trước đó phê duyệt kế hoạch mua thêm hai phi đoàn tiêm kích F-15IA và F-35I do tập đoàn Boeing và Lockheed Martin của Mỹ sản xuất.
Báo Times of Israel cho biết kế hoạch này sẽ nâng tổng số tiêm kích tàng hình F-35I của không quân Israel lên 100 chiếc, trong khi lực lượng F-15IA sẽ tăng lên 50 chiếc.
Theo Bộ Quốc phòng Israel, các phi đoàn mới sẽ đóng vai trò trụ cột trong quá trình phát triển lực lượng dài hạn của quân đội, giúp duy trì ưu thế trên không và ứng phó với những mối đe dọa trong khu vực.
"Xung đột gần đây với Iran một lần nữa cho thấy rõ quan hệ chiến lược giữa Mỹ và Israel có ý nghĩa sống còn như thế nào, đồng thời khẳng định sức mạnh không quân hiện đại vẫn là yếu tố thiết yếu", Amir Baram, quan chức điều hành hoạt động tại Bộ Quốc phòng Israel, cho hay.
Lực lượng Phòng vệ Israel đang biên chế 48 trong tổng số 50 chiếc đặt mua trong thương vụ đầu tiên. Tel Aviv hồi năm 2023 đặt mua thêm 25 chiếc F-35I, dự kiến bắt đầu tiếp nhận từ năm 2028.
Năm 2024, Bộ Quốc phòng Israel cũng đặt mua 25 chiến đấu cơ hạng nặng F-15IA, lô đầu tiên dự kiến được bàn giao từ năm 2031.
Israel là nước thứ hai được Lockheed Martin bàn giao chiến đấu cơ F-35, chỉ sau Mỹ, đồng thời nằm trong số ít quốc gia được phép chỉnh sửa mẫu phi cơ hiện đại này. F-35I là phiên bản phát triển riêng cho không quân Israel, dựa trên nền tảng biến thể F-35A, tích hợp nhiều công nghệ nội địa để đối phó mối đe dọa từ Iran.
Trong khi đó, F-15IA được phát triển từ phiên bản F-15EX hiện đại nhất trong biên chế quân đội Mỹ, áp dụng các điều chỉnh theo yêu cầu của Israel.
Nga đã tiến hành một trong những đợt không kích phối hợp quy mô lớn nhất trong nhiều tháng qua nhằm vào Ukraine, với chiến thuật "bắn bồi liên hoàn".
Giới chức Ukraine cho biết khoảng 675 UAV và 56 tên lửa đã được sử dụng trong giai đoạn tấn công ban đêm, sau một đợt tập kích UAV quy mô lớn vào ban ngày hôm 13/5.
Các chuyên gia nói với The Telegraph rằng loạt cuộc tấn công này là dấu hiệu đặc trưng cho chiến thuật “bắn bồi liên hoàn” mới của Nga, tức kết hợp một trận tập kích ban đêm với một cuộc tấn công ban ngày có cường độ tương đương.
“Những gì chúng ta đang chứng kiến trong các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine hiện nay giống như một mô hình tấn công liên tục, gần như không có khoảng nghỉ thực sự nào”, ông Keir Giles, chuyên gia thuộc tổ chức Chatham House, nhận định.
“Nga đã tìm cách bào mòn Ukraine bằng cách oanh kích các mục tiêu của họ đêm này qua đêm khác, nhưng mô hình mới, hiện gần như kéo dài suốt 24 giờ, phản ánh quy mô nỗ lực và nguồn lực mà Moscow đã đầu tư vào việc mở rộng năng lực sản xuất UAV và tên lửa", ông nhấn mạnh.
Cho tới gần đây, Nga chủ yếu tiến hành các đợt tập kích UAV và tên lửa quy mô lớn vào ban đêm, nhưng chiến thuật này đã thay đổi từ tháng 3, khi Moscow chuyển sang chiến lược tập kích vào ban ngày.
Quy mô của cuộc tập kích hôm 13/5 cho thấy rõ cách tiếp cận mới này. Hơn 750 UAV kiểu Shahed và UAV mồi nhử đã được phóng từ 8 giờ sáng đến đầu giờ tối, nhắm vào gần như mọi khu vực trên cả nước. Sau đó là một đợt oanh kích riêng biệt qua đêm nhằm vào Kiev, khiến Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo rằng Moscow đang cố tình “làm quá tải” hệ thống phòng không Ukraine.
Ukraine tuyên bố, hệ thống phòng không nhiều tầng của Kiev đã bắn hạ số lượng UAV kỷ lục trong các đợt oanh kích gần đây, nhưng họ vẫn ghi nhận thiệt hại tại hàng loạt địa điểm trên khắp nơi do trúng đạn trực tiếp hoặc do mảnh vỡ từ các vụ đánh chặn.
Theo Telegraph, chiến thuật của Nga bao gồm một làn sóng tấn công ban ngày nhằm làm cạn kiệt tên lửa đánh chặn của Ukraine và làm lộ vị trí các hệ thống phòng không mạnh nhất của nước này. Sau đó, tên lửa phóng vào ban đêm sẽ đánh vào những khoảng trống còn lại.
Các chuyên gia cho biết để chống chọi được kiểu tấn công này, Ukraine đã buộc phải phát triển những năng lực mà không quốc gia châu Âu nào khác sở hữu.
“Ukraine đã bị buộc phải phát triển chuyên môn, năng lực, chiến thuật và phương thức cần thiết để đối phó với các gói tấn công hỗn hợp, bao gồm tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV với nhiều tổ hợp khác nhau”, ông Giles giải thích.
Giới chức Ukraine cho rằng động thái này nằm trong chiến dịch không kích mùa xuân quy mô lớn hơn của Nga, vốn ngày càng dựa nhiều vào các bầy đàn UAV kiểu Shahed kết hợp với tên lửa nhằm áp đảo hệ thống phòng không Ukraine.
UAV Shahed đủ rẻ để có thể phóng hàng trăm chiếc cùng lúc và hiệu quả cả với vai trò vũ khí lẫn mồi nhử.
Khi được phóng theo bầy đàn lớn, chúng buộc Ukraine phải sử dụng các tên lửa đánh chặn đắt tiền để đối phó với những mục tiêu giá trị thấp, làm cạn kho dự trữ và khiến các hệ thống phòng không phải lộ vị trí. Từ đó, Nga tiếp tục "bắn bồi" vào mục tiêu để làm suy giảm năng lực phòng thủ của đối phương, gia tăng áp lực lên Ukraine.
