Làm bài thi thử môn tiếng Anh của cụm trường THPT số 1 Hà Nội hồi đầu tháng, Đức Dũng, học sinh lớp 12, với 6.5 IELTS (7.0 phần Đọc), thừa nhận khá chật vật.
Dũng kể thường hiểu được 80-85% các bài đọc, nhưng với đề thi này, sau hơn 20 phút (gần một nửa thời gian làm bài), em vẫn chưa hoàn thành một trong hai bài đọc. Ở bài số 1 với 10 câu hỏi, ngay từ đầu đã xuất hiện loạt từ như climatic perturbations (biến động khí hậu), transmuting (biến đổi), terrestrial biotopes (sinh cảnh trên cạn),… mà Dũng nhận xét là “khủng”. Nam sinh đành “khoanh lụi” mấy câu.
“Em thấy ngộp và siêu thiếu thời gian”, Dũng chia sẻ.
Ở Thanh Hóa, Quỳnh, học sinh lớp 12, với chứng chỉ 7.5 IELTS (tương đương trình độ C1) với kỹ năng Đọc đạt tuyệt đối 9.0, cũng lúng túng với đề thi thử lần 2 của Sở Giáo dục và Đào tạo. Bài đọc có nhiều từ khó, như crystallized (kết tinh), algorithmic sociality (tính xã hội thuật toán), social proofing (bằng chứng xã hội),…
“Nếu không phải học sinh chuyên Anh hoặc chưa từng học IELTS thì khó hiểu được”, nữ sinh nhận xét.
Các đề thi này gần đây thu hút nhiều thảo luận trên các diễn đàn, phần lớn e ngại về độ khó. Một số giáo viên và chuyên gia ngôn ngữ đặt câu hỏi về sự cần thiết của việc đưa các thuật ngữ hiếm gặp vào bài ôn tập, kiểm tra dành cho học sinh phổ thông.
Anh Ngô Huy Tú, giảng viên tiếng Anh tại trường Đại học Đại Nam, tác giả sách IELTS Key Writing, đánh giá bài đọc của cụm trường số 1 ở Hà Nội có mức độ từ vựng cực khó, do có những thuật ngữ khoa học, triết học phức tạp, hoặc từ dài, hiếm gặp và có gốc La-tinh, Hy Lạp. Những từ này ở mức C2, cao nhất theo Khung tham chiếu châu Âu (CEFR).
Ngoài ra, các cấu trúc danh từ hóa được sử dụng với tần suất “cực đại”, tăng độ nén thông tin và độ khó của văn bản lên hơn nhiều so với các bài đọc hiểu trong kỳ thi IELTS (thường ở mức B2-C1) hoặc với mức B1 ở phổ thông.
Nếu dùng công cụ thống kê của từ điển Oxford, một số từ xuất hiện không tới một lần trên mỗi một triệu từ trong tiếng Anh viết hiện đại, như chimerical (hư không), sequestration (sự cô lập), hyperthermia (tăng thân nhiệt),…
Việc ra bài đọc khó trong các tài liệu ôn tập không phải là hiếm gặp. Cô Trần Hoa, giáo viên tiếng Anh ở Hà Nội, thường chữa đề thi thử ở các tỉnh cho học sinh ôn luyện, không ít lần “nhăn nhó” vì thấy quá rắc rối.
“Quá nhiều từ cấp độ C1-C2, còn cấu trúc câu thì rườm rà không cần thiết. Học sinh có lẽ phải cần tới 60-70 phút mới làm kịp”, cô nói.
Các giáo viên nhìn nhận lý do có thể vì đề thi tốt nghiệp THPT năm 2025 môn tiếng Anh từng gây sốc, cả nước chỉ có 141 em đạt điểm 10, trong hơn 350.000 thí sinh.
Trả lời VnExpress, ông Nguyễn Thế Hải, chuyên viên tiếng Anh của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa, ghi nhận các ý kiến về độ khó. Ông cho hay đề thi thử được chọn từ một bộ đề do các giáo viên cốt cán của tỉnh xây dựng, “bám rất sát cấu trúc của Bộ năm vừa rồi”.
“Đề năm ngoái có dung lượng từ vựng lớn và khó. Nên đề thi thử được thiết kế để giúp các em có nhiều va chạm với độ khó của đề thi thật, từ đó điều chỉnh định hướng ôn tập”, ông nói.
Do tiếng Anh là môn lựa chọn, theo ông Hải, những học sinh khá, giỏi mới đăng ký. Vì thế, đề thi của Bộ ra như vậy cũng đặt các em theo đúng năng lực, sở trường.
Ở Hà Nội, một số trường thuộc cụm 1 không đưa ra bình luận.
Trong nghiên cứu “Phân tích độ khó và yêu cầu từ vựng của đoạn văn đọc trong bài thi tiếng Anh tốt nghiệp THPT tại Việt Nam”, hồi đầu năm, TS Cao Thị Hồng Phương (trường Đại học Sư phạm Hà Nội) và TS Nguyễn Thị Mỹ Hằng (Đại học Đà Nẵng), chỉ ra rằng nguyên nhân sâu xa của xu hướng tăng độ khó là kỳ thi tốt nghiệp gánh mục tiêu kép: vừa xét tốt nghiệp THPT, vừa dùng tuyển sinh đại học.
Do đó, nếu đề quá dễ thì không thể phân loại, nhưng nếu quá khó sẽ vượt năng lực trung bình của học sinh phổ thông, gây áp lực tâm lý cho các em.
Cô Hoa đánh giá hướng ra đề mới như hiện nay là tốt, yêu cầu học sinh thực sự hiểu, dịch và suy luận từ bài đọc thay vì dựa vào các mẹo ngữ pháp. Thứ cần điều chỉnh là nội dung của đề.
“Người ra đề cần đặt mình vào vị trí của thí sinh, tự phản biện để điều chỉnh câu hỏi”, cô nói. Cô khuyên học sinh muốn bứt phá trong thời điểm nước rút chú trọng vào từ vựng và phần đọc hiểu.
Còn anh Tú tin bài thi thật sẽ không khó như bài thi thử của cụm trường THPT số 1 ở Hà Nội, hy vọng chuyên gia sẽ cân nhắc, đo lường chính xác hơn về độ tin cậy và tính hợp lệ của đề thi.
Với các đề lấy nguồn từ nghiên cứu khoa học, theo anh Tú nên cắt giảm lượng từ vựng chuyên ngành và dùng lối diễn đạt thông dụng. Bởi mục đích của chúng là phổ biến kiến thức, để người đọc có thể hiểu thay vì đánh đố họ.
Quỳnh cho hay yên tâm vì có chứng chỉ IELTS 7.5 để quy đổi điểm khi xét tuyển đại học, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào điểm thi. Dũng thì chưa quyết sẽ dùng cách nào, song đang tập trung học từ vựng nhiều hơn để đạt điểm tốt nhất trong kỳ thi tốt nghiệp – diễn ra sau hơn 10 ngày nữa.
Chiều 2-4, UBND phường Bắc Gianh (tỉnh Quảng Trị) xác nhận địa phương đã có quyết định tạm đình chỉ công tác đối với ông Nguyễn Văn Đông, Hiệu trưởng Trường tiểu học số 2 Quảng Phúc.
Theo đó, ông Đông bị tạm đình chỉ công tác trong thời hạn 75 ngày, bắt đầu từ ngày 1-4. Quyết định này được đưa ra dựa trên đề nghị của Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Trị, để phục vụ công tác điều tra, xác minh các dấu hiệu vi phạm của người này.
UBND phường Bắc Gianh yêu cầu trong thời gian này, ông Nguyễn Văn Đông có trách nhiệm bàn giao toàn bộ hồ sơ, tài liệu và các công việc đang đảm nhiệm cho người được phân công phụ trách điều hành nhà trường.
Trước đó vào ngày 26-3-2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Trị đã có công văn gửi địa phương đề nghị tạm đình chỉ công tác đối với ông Đông. Đến ngày 1-4, Ban Thường vụ Đảng ủy phường Bắc Gianh đã thống nhất chủ trương này.
Theo tìm hiểu, vụ việc bắt nguồn từ đơn tố cáo nặc danh phản ánh hàng loạt sai phạm trong công tác quản lý, tài chính và tuyển dụng giáo viên tại trường.
Cùng với đơn tố cáo, cơ quan chức năng đã tiếp nhận các đoạn ghi âm do giáo viên cung cấp. Nội dung các đoạn ghi âm này cho thấy việc được đứng lớp tại trường không hoàn toàn dựa trên năng lực chuyên môn hay vị trí việc làm, mà có dấu hiệu bị chi phối bởi các thỏa thuận "ngầm" bên ngoài quy định.
Ngoài nghi vấn "chạy" hợp đồng, hoạt động thu chi tài chính tại Trường tiểu học số 2 Quảng Phúc cũng bị phản ánh là có nhiều bất thường, kéo dài trong nhiều năm.
Đề xuất được nêu tại hội thảo khoa học "Thị thực nhân tài và chính sách thu hút nguồn lực chất lượng cao phục vụ phát triển đất nước", do ĐH Quốc gia TP.HCM phối hợp với Học viện Chính trị Khu vực II (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) tổ chức hôm nay (20.5).
Hội thảo được tổ chức nhằm cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 45-NQ/TW về phát huy vai trò đội ngũ trí thức và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Phát biểu tại hội thảo, ông Ngô Đông Hải, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cho rằng nhiều quốc gia trên thế giới đã triển khai mạnh các chính sách thị thực nhân tài nhằm thu hút chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân sáng tạo và lao động trình độ cao, tạo ra một cuộc cạnh tranh thực chất về nhân lực tri thức. Việt Nam hiện cũng đang nghiên cứu hoàn thiện chính sách thị thực nhân tài nhằm thu hút chuyên gia quốc tế và trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào quá trình phát triển đất nước. Tuy nhiên theo ông Hải, nhiều chính sách hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu tính đột phá và chưa đáp ứng yêu cầu cạnh tranh quốc tế.
Từ thực tiễn, ông Hải đề nghị cần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách thị thực nhân tài trong bối cảnh mới. Nghiên cứu một cách khoa học và toàn diện kinh nghiệm của các quốc gia đi trước như Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc, hay Ấn Độ để rút ra các bài học về thiết kế chính sách, tổ chức thực thi và xây dựng hệ sinh thái nhân tài, tìm ra một mô hình thị thực nhân tài ưu việt, thông thoáng, phù hợp với đặc thù thể chế của Việt Nam.
Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cũng cho rằng cần đề xuất mô hình chính sách phù hợp với Việt Nam theo hướng chuyển từ tư duy thu hút sang cạnh tranh nhân tài toàn cầu, thiết kế cơ chế thị thực nhân tài thông thoáng, cạnh tranh, xây dựng chính sách trọn gói từ thị thực, cư trú, thu nhập, đến môi trường sống. Đề xuất giải pháp đột phá, trong đó xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo như các "cụm sáng tạo" và "đô thị nhân tài" gắn với các trung tâm ĐH lớn. Đáng chú ý, việc thu hút nhân tài bên ngoài phải đi đôi với việc bồi dưỡng, phát triển nội lực trong nước.
Trong khi đó, ông Lê Hải Bình, Phó giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho biết thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và sử dụng hiệu quả nhân tài. Tuy nhiên ông Bình nhìn nhận quá trình thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao hiện vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Nhiều chính sách hiện nay còn phân tán, thiếu cơ chế đột phá, chính sách đãi ngộ chưa tạo được sức hút đủ mạnh đối với chuyên gia, nhà khoa học và những người có kinh nghiệm quốc tế.
GS-TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, thì cho rằng thị thực nhân tài không nên chỉ được nhìn nhận như một chính sách nhập cư đơn thuần. Theo GS Mai, đây cần được xem là một công cụ chiến lược trong cạnh tranh quốc gia về nhân tài, đồng thời là "cánh cửa" giúp Việt Nam kết nối với dòng chảy tri thức toàn cầu. Trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ diễn ra mạnh mẽ, chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định năng lực cạnh tranh và tốc độ phát triển của quốc gia. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo cần được xem là ưu tiên hàng đầu.
Theo Giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy để thu hút được chuyên gia và nhà khoa học quốc tế, ngoài chính sách đãi ngộ, cần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện. Hệ sinh thái này bao gồm môi trường học thuật cởi mở, cơ sở nghiên cứu hiện đại, cơ hội hợp tác quốc tế và chất lượng sống phù hợp cho người lao động cùng gia đình.
ĐH Quốc gia TP.HCM cũng đề xuất cần có các cơ chế đặc thù nhằm thu hút và giữ chân nhân tài trong các lĩnh vực công nghệ cao như: AI, vi mạch bán dẫn, dữ liệu lớn và tự động hóa. Đồng thời, việc kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, cơ sở giáo dục ĐH và doanh nghiệp được xem là yếu tố quan trọng để đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển mới.
Ông Ngô Đông Hải cũng đề nghị các đại biểu phân tích sâu sắc về hoàn thiện thể chế nhằm tạo bước đột phá trong chiến lược đào tạo nhân tài nghiên cứu ngay từ bậc ĐH. Cơ chế đặc thù hỗ trợ các trung tâm giáo dục lớn như ĐH Quốc gia TP.HCM phát huy vai trò hạt nhân, xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia. "Cần có chiến lược phát triển nhân lực công vụ, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với các mô hình chính quyền địa phương hiện đại và khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi để hướng tới sự phát triển bền vững", Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh.
Theo đó, UBND phường Bình Tiên (TP.HCM) tổ chức chương trình hoạt động hè năm 2026 với chủ đề "Vui hè trên thành phố Bác". Chương trình này tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích với các hoạt động vui chơi, giải trí cho thanh thiếu nhi trong dịp hè, góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, nhân cách cho học sinh, giúp cho các em trải nghiệm và trưởng thành.
Bên cạnh đó, UBND phường tổ chức phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 chủ đề "Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số". Đây là dịp để các cấp, các ngành, các địa phương tiếp tục quan tâm hơn nữa công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Thực hiện đầy đủ quyền trẻ em; xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, thân thiện; tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật và xử lý nghiêm những hành vi bạo hành, xâm hại trẻ em.
Bà Lương Thanh Trúc, Phó chủ tịch UBND phường, Trưởng ban Chỉ đạo hoạt động Hè P.Bình Tiên, cho hay: Mùa hè không chỉ là khoảng thời gian để các em học sinh, thiếu nhi vui chơi, rèn luyện và phát triển toàn diện, mà còn là dịp để cả hệ thống chính trị và toàn xã hội thể hiện sự quan tâm, chăm lo, bảo vệ và đồng hành cùng trẻ em. Khai mạc hoạt động hè cũng là dịp để chúng ta chính thức phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 nhằm lan tỏa thông điệp về trách nhiệm chung tay xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh, tạo điều kiện tốt nhất để trẻ em được học tập, vui chơi và phát triển.
