Tôi 26 tuổi, làm kỹ sư thiết kế cho công ty nhỏ, lương khoảng hơn 15 triệu đồng. Chồng hơn tôi 5 tuổi, là IT, lương 30-40 triệu đồng. Ngoài ra anh nhận làm thêm các dự án bên ngoài, tùy tháng nhưng thu nhập thêm mỗi tháng khoảng 20–50 triệu tùy vào dự án. Chúng tôi có bé trai gần 3 tuổi, đang học trường tư. Tôi vừa ra trường thì có bầu nên mới đi làm lại sau sinh khoảng hai năm gần đây. Chúng tôi đều là dân tỉnh ở khá xa Sài Gòn, vào Sài Gòn học đại học và ở lại làm việc. Ba mẹ hai bên đều làm nông, không dư dả gì nhưng cũng không đến nỗi quá khó khăn để phải chu cấp hàng tháng.
Trước đây, bé còn nhỏ, có bà nội ở quê vào trông, sau đó đi học thì bà về quê làm ruộng. Hiện chỉ có hai vợ chồng ở Sài Gòn. Chúng tôi có khoản tiền tiết kiệm nhỏ. Vì AI gần đây phát triển mạnh nên chồng tôi cố gắng tranh thủ kiếm thêm tiền để lỡ sau này bị đào thải. Anh làm thêm khá nhiều, thường là một hai giờ sáng mới ngủ, đi làm về khoảng 7 giờ tối, ăn xong là ngủ, sau đó dậy làm. Hầu như anh không phụ tôi việc gì, chơi với con cũng gần như không. Cuối tuần chúng tôi mới đi ăn chung hoặc dẫn con đi khu vui chơi. Bởi vậy, toàn bộ việc nhà đều do tôi đảm nhận. Sáng nấu cơm mang đi làm, sửa soạn đưa con đi học; chiều đón con, nấu cơm, tắm cho con, cho con ăn, rửa chén, giặt đồ, dạy con học, dẫn con đi chơi…
Thực sự nhiều hôm rất đuối vì bé nhà tôi khá thông minh và hiếu động nên tôi phải tốn nhiều năng lượng. Tôi chỉ được đặt lưng lên giường và cầm điện thoại khoảng hơn 10 giờ tối khi tất cả đã xong xuôi, con đã đi ngủ. Năm giờ chiều, tôi phải tất tả chạy về đón con dù việc đang dang dở, sếp và đồng nghiệp nhắn tin hay gọi điện sau giờ đó gần như tôi không check được do tôi mà cầm điện thoại trước mặt con là con sẽ đòi và làm mọi thứ khiến tôi không thể tập trung. Nếu đón trễ, con chỉ còn ở lớp một mình và sẽ khóc. May mắn tôi được đánh giá có năng lực nên không ai làm khó dễ. Thời gian này, tôi học nâng cao thêm tiếng Anh để có thể kiếm thêm việc với mức lương cao hơn.
Dạo gần đây, con tôi đi học nhưng bị ốm triền miên. Trước Tết, con bị tay chân miệng phải nghỉ một tuần. Sau đó về quê, con bị thủy đậu. Mới qua Tết, đi học được ba tuần thì bị viêm amidan sốt cao phải nhập viện bốn ngày. Trước đó con cũng thường xuyên bị ốm vặt như lâu lâu ho, sổ mũi, sốt,… Tôi đã cố gắng bổ sung kẽm, cho con ăn uống đầy đủ, uống sữa, dọn dẹp nhà cửa thường xuyên, mua máy lọc không khí,… nhưng được một thời gian lại bệnh. Mỗi lần con bệnh khiến tôi rất stress vì người nghỉ đều là tôi. Chồng lương cao hơn nên tôi nghỉ sẽ bớt tiền hơn, hơn nữa công ty tôi cũng dễ dàng trong việc xin nghỉ.
Những lần trưa nắng, cô gọi nói con sốt về đón, tôi chạy xe về mà trên đường bật khóc, không lẽ mình phải nghỉ việc. Những lần đó rồi cũng qua, rồi lại lặp lại. Tuần trước sau khi con được xuất viện về nhà ăn uống vẫn còn nôn ói. Thứ hai tôi cho đi học nhưng con vẫn ói trên trường. Lúc đó tôi thật sự vô cùng lo lắng vì tuần trước tôi đã xin nghỉ cả tuần để chăm con nhập viện (con nhập viện, chồng tôi cũng nghỉ vài ngày) nên chiều về đón con, tôi liền cho con đi khám ở phòng khám gần nhà. Kết quả bé chỉ bị rối loạn tiêu hóa nhẹ, uống thuốc là khỏi. Tôi nhắn tin cho chồng rồi về và sau đó không để ý điện thoại nữa.
Về nhà, tôi vừa quay cuồng nấu cháo cho con vừa sợ trễ con đói, vừa tranh thủ nấu ăn, tắm cho con, cho con ăn rồi uống thuốc. Chồng về thấy con đang xem video youtube, còn tôi đang pha thuốc cho con thì chỉ hỏi một câu sao lại cho xem điện thoại rồi giận dỗi, im lặng. Chúng tôi thường hiếm cho con xem điện thoại, chỉ lâu lâu cuối tuần hoặc lúc con bệnh cần uống thuốc tôi mới cho xem. Tôi nói lại với chồng là nếu không cho xem thì sao nó chịu uống thuốc. Rồi sau đó chúng tôi im lặng cả tuần nay.
Đây không phải là lần đầu tiên anh giận dỗi. Chồng thường xuyên giận dỗi vì những lý do thực sự bình thường mà tôi nghĩ người dỗi phải là tôi. Mỗi lần như thế tôi thường buồn và khóc rất nhiều. Tôi nghĩ mình là phụ nữ, muốn giận dỗi và muốn được dỗ dành, nhưng ngược lại. Có nhiều lần tôi chủ động làm hòa trước, nếu chưa hết cơn giận của anh, anh sẽ gạt đi và đẩy ra xa khó chịu, nếu anh đã hết cơn giận thì coi như chưa có chuyện gì. Tôi đã nhiều lần ngồi nói chuyện với anh về việc làm vậy khiến tôi tổn thương, rằng tôi muốn được dỗ dành chứ không phải chạy theo dỗ dành anh nhưng lại đâu vào đấy.
Những ngày sau đó, tôi vẫn cho con xem điện thoại để việc uống thuốc được dễ dàng hơn. Tất nhiên là xem một xíu rồi tắt. Tôi cũng thường xuyên chơi với con, dẫn con đi dạo, dạy con học bài nhưng tôi vẫn giữ quan điểm lâu lâu vẫn cho con xem một chút để giải trí. Hồi nhỏ mình vẫn xem tivi thường xuyên cũng có sao đâu, tại sao lại khắt khe với một đứa trẻ đang bị bệnh đến như vậy. Trộm vía sau hai ngày thuốc, con khỏe đi học và ăn cơm bình thường. Chúng tôi cùng nhau đọc sách, đi khu vui chơi, đi dạo ở sân chung cư, đi siêu thị… rất vui.
Về phần chồng tôi, anh đi làm về trễ hơn, về là ngồi vào máy tính đến khuya và tuyệt nhiên không nói lời nào. Có lần anh động vào con nhưng nó không thích nên la lên, từ đó anh không nói gì với nó nữa. Tôi nấu cơm, anh không thèm ăn nên tôi không nấu nữa, chỉ nấu cho con và mình ăn sau đó thì dọn dẹp, buổi sáng tôi cũng chỉ nấu phần mình đi làm. Sáng tôi dậy sớm chuẩn bị đồ và sửa soạn cho con đi học, còn anh vẫn ngủ không quan tâm gì nữa (trước kia anh có dậy dắt xe cho tôi). Tôi cảm thấy cuộc sống của hai mẹ con vẫn rất ổn. Anh bị bệnh gout và rất kén ăn, những món nào anh thích mới ăn còn không thì nhất quyết nhịn và mặt nặng mày nhẹ. Bởi vậy, tôi luôn chiều theo ý anh, nấu những món cầu kỳ theo anh muốn. Tôi xót anh làm nhiều, hay bệnh vặt nên cố gắng nấu rất nhiều. Giờ đây chỉ hai mẹ con, tôi cảm thấy việc nhà vô cùng nhẹ nhàng.
Khác với những lần khóc lóc trước, lần này tôi nhẹ nhàng đối diện. Tôi không muốn hạ mình trước anh nữa. Tại sao khi về nhà, anh không hề hỏi con bị sao, khám thế nào, không hề tỏ ra xót tôi khi tôi tất bật đón con về đi khám, nấu cháo, nấu ăn… Anh xem mọi việc tôi làm đều là bình thường, anh mệt có thể nằm ngủ bất cứ lúc nào, còn khi tôi bệnh thì sao, tôi vẫn phải lo xong xuôi tất cả mới được nghĩ đến bản thân. Tôi cảm nhận sự hy sinh của mình không được coi trọng. Nhưng vào ban đêm khi ngủ, nước mắt tôi lại rơi. Tôi biết gần đây, có nhiều gia đình tan vỡ không phải vì kẻ thứ ba, nếu ở một mình tôi vẫn nuôi con tốt nhưng tôi chưa đủ tài chính. Có lẽ chồng sẽ chu cấp thêm. Nhưng nếu không chu cấp thì sao? Tôi cũng muốn con được hạnh phúc.
Những ngày gần đây, con không hề nhắc đến ba trong câu chuyện của mình, con có vẻ cảm nhận được sự xa cách. Cứ nghĩ đến hình ảnh chồng lạnh nhạt đi qua con, tôi lại đau lòng. Thực sự tôi không muốn gia đình tan vỡ vì lý do này nhưng nếu cứ tiếp tục, tôi lại phải hạ mình làm lành dù không làm gì có lỗi. Rồi cứ tiếp tục như vậy. Tôi nên làm gì đây, tiếp tục im lặng như vậy chờ chồng hay chủ động bắt chuyện trước để giữ lấy gia đình? Xin nói thêm, ngoài vấn đề đó ra, vợ chồng tôi đều hòa hợp về những chuyện khác. Chúng tôi đều có ngoại hình bình thường, tôi cũng có chăm sóc da nhưng không quá chưng diện khi ra đường, bình thường tôi chỉ tô son, những dịp đặc biệt mới trang điểm. Chồng thấp hơn tôi, ngoại hình không có gì nổi bật.
Tôi 40 tuổi, ở rể được 13 năm. Từ ngày lấy vợ đến nay, tôi nghe không ít câu nói về chuyện ở rể. Có người hỏi vì tò mò, có người trêu vui, cũng có người mang quan niệm rằng đàn ông ở rể thì khó ngẩng đầu với thiên hạ. Trước đây tôi cũng có lúc để tâm, rồi tôi thấy mỗi người một hoàn cảnh, một lựa chọn riêng. Tôi ở rể là do bản thân tự chọn. Ngày còn trẻ, tôi từng xem tử vi và được khuyên nếu ở rể thì cuộc sống gia đình sẽ thuận lợi hơn. Khi đó tôi cũng chỉ nghe để tham khảo. Sau khi cưới, tôi thấy việc sống tại quê vợ là hợp lý hơn cả.
Vợ tôi là giáo viên, công tác gần nhà, công việc ổn định, gắn bó lâu dài. Tôi kinh doanh, trước đó thường xuyên đi nhiều nơi. Khi lập gia đình, tôi nghĩ rằng người nào tiện thay đổi hơn thì nên thay đổi để gia đình ổn định. Gia đình vợ có ba chị em gái. Chị gái và em gái đều làm việc ở Tây Nguyên cùng bố mẹ. Vợ chồng tôi ở lại quê nhà sinh sống. Những năm đầu, tôi đi làm xa, cuối tuần mới về với vợ con.
Sáu năm trở lại đây tôi mới thực sự ở nhà toàn thời gian cùng gia đình. Nếu hỏi gia đình vợ có giúp đỡ tôi không, câu trả lời là có. Ngày tôi khởi nghiệp, bố mẹ vợ cho vay một ít vốn. Sau này khi có điều kiện, tôi mang trả, ông bà không nhận. Khi mua đất, tôi tiếp tục được hỗ trợ. Hiện nay ngôi nhà của vợ chồng tôi được xây trên phần đất bố mẹ vợ cho. Tôi luôn ghi nhận những điều đó và biết nếu không có sự giúp đỡ ấy thì cuộc sống của vợ chồng tôi những năm trước sẽ vất vả hơn rất nhiều.
Có người hỏi tôi đang dựa vào nhà vợ phải không? Thẳng thắn trả lời rằng tôi có nhận sự giúp đỡ từ gia đình vợ. Tôi biết ơn điều đó nhưng cũng luôn cố gắng làm việc, tự chủ tài chính và có trách nhiệm với vợ con. Những gì gia đình vợ hỗ trợ là nền tảng để tôi có điều kiện phát triển tốt hơn, không phải lý do để tôi sống dựa dẫm.
Sau 13 năm, điều khiến tôi hài lòng nhất không phải là mình ở nhà nội hay nhà ngoại mà là gia đình nhỏ vẫn bình yên. Vợ chồng tôi vẫn đồng hành cùng nhau, hai con gái khỏe mạnh và ngoan ngoãn. Chúng tôi có một mái nhà để ở, có công việc để làm và có những người thân sẵn sàng giúp đỡ khi cần.
13 năm ở rể, tôi không xem đó là điều đáng tự hào, cũng không xem đó là điều phải mặc cảm, đơn giản đó là con đường tôi đã chọn cho cuộc đời mình.
Tôi quen anh gần hai năm, tình cảm lúc đầu khá bình thường, không quá ồn ào nhưng ổn định. Khi đó tôi đã 28 tuổi nên mẹ tôi hỏi thẳng anh về dự định cưới xin. Anh nói sang năm sẽ tính chuyện lâu dài, chỉ cần ổn định thêm công việc. Tôi cũng tin và tiếp tục gắn bó. Nhưng chưa đầy vài tháng sau, anh chủ động nói muốn chia tay với lý do cần tập trung cho sự nghiệp, chưa nghĩ đến chuyện lập gia đình.
Sau khi chia tay khoảng hai tháng, tôi nhắn anh trả lại chiếc laptop anh mượn từ lúc còn quen nhau. Khi lấy lại máy, tôi phát hiện anh quên đăng xuất tài khoản nhắn tin. Lúc đó tôi mới biết trong suốt thời gian quen tôi, anh vẫn dùng Tinder, nhắn tin với nhiều người khác, nói chuyện nhạy cảm và gặp gỡ bên ngoài. Có những đoạn tin nhắn anh chủ động tán tỉnh khách hàng nữ ở nơi anh làm, thậm chí rủ đi chơi riêng.
Cùng thời điểm đó, anh tán một cô gái làm chung phòng, còn mượn tiền bạn để mua giỏ quà sang nhà ra mắt bố mẹ cô ấy. Tôi suy nghĩ khá lâu rồi quyết định nhắn tin cho cô gái kia, nói rõ mình là người yêu cũ và khuyên cô ấy nên cẩn thận. Tối hôm đó, tôi thấy anh nhắn với bạn rằng tôi phá chuyện của anh, nói tôi là kiểu không ăn được thì đạp đổ, còn chê tôi lớn tuổi nên không ai lấy. Trong khi đó, chỉ cần anh dỗ dành vài câu, cô gái kia lại quay sang nói chuyện ngọt ngào như không có gì.
Có lúc tôi định gửi hết tin nhắn để cô gái kia biết rõ con người thật của anh. Nhưng sau đó tôi thấy anh đăng ảnh hai người chụp chung, để dòng trạng thái "vợ yêu", trong khi đang mặc chiếc áo tôi từng tặng. Hai năm quen nhau, anh chưa từng công khai tôi vì nói không thích mạng xã hội. Nhìn cảnh đó, tôi dừng lại, không gửi thêm gì nữa. Sau chuyện đó, tôi cắt liên lạc hoàn toàn.
Thời gian trôi qua khá nhanh, đến giờ tôi đã 36 tuổi, sống một mình, đi làm, sinh hoạt bình thường. Nhiều người hỏi sao không quen ai nữa, nhưng tôi thấy cuộc sống hiện tại khá nhẹ nhàng. Đôi lúc tôi cũng nghĩ lại chuyện cũ, không biết quyết định im lặng và rút lui khi đó là đúng hay sai. Nhưng đến giờ, tôi vẫn thấy ở một mình, tập trung cho công việc và cuộc sống riêng có lẽ phù hợp với mình hơn.
Tôi 30 tuổi. Một tuần trước, tôi vừa nộp đơn xin nghỉ việc tại công ty chuyên về truyền thông - marketing, nơi tôi đã gắn bó suốt một thời gian đủ dài để hiểu rõ từng nhịp vận hành, từng áp lực vô hình và cả những giấc mơ dang dở của chính mình. Quyết định ấy đến nhanh nhưng không hề dễ dàng, chỉ sau một tuần rời khỏi guồng quay quen thuộc, tôi nhận ra mình đang đứng giữa một khoảng lặng đầy mâu thuẫn: nhẹ nhõm nhưng lo lắng, tự do nhưng bất an.
Ngày nộp đơn nghỉ việc, tôi đã thấy vui. Đó là một niềm vui rất thật, rất rõ ràng, giống như cảm giác được tháo bỏ một chiếc ba lô nặng sau khi đã mang nó suốt chặng đường dài. Tôi không còn phải thức khuya để chạy deadline, không còn giật mình khi điện thoại rung lúc nửa đêm, không còn cảm giác mỗi sáng thức dậy là một cuộc đua với thời gian. Tôi có thể uống cà phê chậm rãi, ngủ thêm một chút mà không lo trễ giờ họp, có thể dành thời gian chăm sóc bản thân..., những điều tưởng chừng đơn giản nhưng trước đây lại là xa xỉ.
Niềm vui ấy không kéo dài lâu, chỉ sau vài ngày, khi tôi bắt đầu đọc những bài viết về tình hình việc làm, về tỷ lệ thất nghiệp có dấu hiệu gia tăng, một cảm giác khác len lỏi vào tâm trí tôi, rất lo lắng. Tôi bắt đầu tự hỏi: liệu mình có quá vội vàng? Liệu quyết định nghỉ việc ở tuổi 30, một độ tuổi mà nhiều người đang ổn định sự nghiệp, có phải là bước đi sai lầm? Những nỗi sợ bắt đầu hiện rõ hơn. Tôi sợ thất nghiệp kéo dài, sợ không tìm được công việc phù hợp, sợ phải làm trái ngành trái nghề, điều mà trước đây tôi luôn cố tránh. Tôi sợ mình tụt lại phía sau khi bạn bè cùng trang lứa vẫn đang tiến về phía trước. Những suy nghĩ ấy không ồn ào nhưng âm ỉ và dai dẳng. Tuy nhiên, nếu nhìn lại một cách công bằng, tôi biết quyết định nghỉ việc của mình không phải bốc đồng. Nó là kết quả của một quá trình tích tụ áp lực kéo dài.
Ngành truyền thông - marketing vốn dĩ không phải là một công việc nhẹ nhàng. Đó là một lĩnh vực luôn vận động, đòi hỏi sự sáng tạo liên tục và khả năng thích nghi nhanh chóng. Điều khiến tôi kiệt sức không chỉ là tính chất công việc mà là cường độ của nó. Deadline dồn dập đến mức không còn ranh giới giữa ngày và đêm. Một chiến dịch chưa kịp kết thúc, chiến dịch khác đã bắt đầu; một bản kế hoạch vừa hoàn thành, chỉnh sửa đã nối tiếp. Tôi quen với chuyện làm việc đến khuya, quen với việc mang công việc về nhà, quen với việc ăn uống qua loa để kịp tiến độ. "Quen" không có nghĩa là "chịu đựng được mãi", có những ngày tôi cảm thấy mình như một chiếc máy, hoạt động liên tục nhưng không có thời gian để nạp lại năng lượng. Cơ thể mệt mỏi, tinh thần căng thẳng, nhưng tôi vẫn tiếp tục vì nghĩ đó là điều "bình thường" trong môi trường cạnh tranh.
Cho đến khi tôi nhận ra mình không còn cảm thấy hứng thú với công việc nữa. Những ý tưởng từng khiến tôi hào hứng giờ trở nên nặng nề. Những buổi họp từng là nơi trao đổi sáng tạo giờ chỉ còn là áp lực phải thể hiện. Tôi bắt đầu tự hỏi mình đang làm việc để sống, hay đang sống chỉ để làm việc? Quyết định nghỉ việc ở tuổi 30, vì thế, không phải là trốn chạy. Đó là một cách để tự cứu lấy chính mình trước khi kiệt sức hoàn toàn.
Câu chuyện không dừng lại ở quyết định nghỉ việc. Điều quan trọng hơn là cách chúng ta đối diện với những gì xảy ra sau đó. Thực tế cho thấy, áp lực công việc và tình trạng kiệt sức (burnout) đang trở thành vấn đề phổ biến trong xã hội hiện đại, đặc biệt ở những ngành nghề đòi hỏi sáng tạo và tốc độ cao. Nhiều người trẻ rơi vào vòng xoáy "làm việc, căng thẳng, kiệt sức, nghỉ việc, lo lắng", rồi lại tiếp tục một vòng lặp tương tự ở công việc mới. Vậy đâu là giải pháp? Trước hết, cần nhìn nhận lại khái niệm "thành công". Trong nhiều năm, chúng ta được dạy rằng thành công gắn liền với sự thăng tiến, mức lương cao, vị trí ổn định. Nếu cái giá phải trả là sức khỏe thể chất và tinh thần, liệu đó có còn là thành công đúng nghĩa? Có lẽ đã đến lúc mỗi người cần định nghĩa lại thành công theo cách riêng của mình, một cách cân bằng hơn, bền vững hơn.
Thứ hai, việc nghỉ ngơi không nên bị xem là một sự yếu kém. Nghỉ việc để phục hồi không phải là thất bại mà là một bước lùi cần thiết để tiến xa hơn. Tuy nhiên, nghỉ ngơi cũng cần có kế hoạch. Thay vì để nỗi lo lắng chi phối, tôi hiểu rằng mình cần chủ động hơn: cập nhật kỹ năng, mở rộng cơ hội, thậm chí cân nhắc những hướng đi mới mà trước đây chưa từng nghĩ đến.
Thứ ba, xã hội và doanh nghiệp cũng cần thay đổi cách tiếp cận với người lao động. Một môi trường làm việc bền vững không chỉ dựa trên hiệu suất mà còn phải quan tâm đến sức khỏe và đời sống của nhân viên. Deadline là cần thiết nhưng không nên trở thành áp lực triền miên. Sự sáng tạo không thể nảy sinh trong một tâm trí kiệt quệ.
Sau một tuần nghỉ việc, tôi bắt đầu học cách chấp nhận những cảm xúc trái chiều của mình. Tôi không phủ nhận nỗi sợ, cũng không để nó kiểm soát hoàn toàn. Tôi cho phép mình nghỉ ngơi, đồng thời cũng lên kế hoạch cho bước tiếp theo. Có thể tôi sẽ tiếp tục làm trong ngành marketing, cũng có thể sẽ thử một lĩnh vực mới. Điều quan trọng là tôi hiểu rõ hơn về giới hạn của bản thân và điều mình thực sự cần.
Tuổi 30 không phải là điểm kết thúc mà là một cột mốc để nhìn lại, điều chỉnh và lựa chọn lại con đường phù hợp hơn. Tôi không biết tương lai sẽ ra sao. Tôi không biết mình sẽ tìm được công việc mới trong bao lâu, thế nhưng có một điều tôi tin: việc dám dừng lại khi cần thiết là một dạng can đảm. Đôi khi, chính những khoảng lặng tưởng chừng đáng sợ lại giúp chúng ta hiểu rõ mình nhất. Nghỉ việc không phải là một dấu chấm hết, nó chỉ là một dấu phẩy, mở ra một câu chuyện mới với nhiều khả năng hơn, nếu chúng ta đủ bình tĩnh để viết tiếp.
