Cơ quan Khí tượng và Đại dương Mỹ (NOOA) cập nhật cảnh báo về hiện tượng El Nino giữa tuần, trong đó xác suất diễn ra cường độ “siêu mạnh” là 25%. Siêu El Nino là hiện tượng hiếm gặp, đã diễn ra ba lần trong bốn thập kỷ qua. Về thời điểm, giới khí tượng cho rằng hiện tượng này sẽ rõ nét trong các tháng 5-7, với xác suất 61%, sớm hơn dự báo trước đó.
Phân tích tổng hợp từ Hệ thống Dự báo theo mùa Bắc Mỹ (gồm NOOA, NASA cùng các mô hình khu vực) và Trung tâm dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF), trang tin Severe Weather nhận định Trái Đất chuẩn bị đón siêu El Nino mạnh nhất trong nhiều thập kỷ.
Siêu El Nino là gì?
El Nino là pha ấm trong chu kỳ ENSO (Dao động nam El Nino), hiện tượng biến động khí hậu tự nhiên ở vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, bên cạnh pha lạnh La Nina và pha trung tính (chuyển tiếp giữa nóng và lạnh). Nó thường xảy ra chu kỳ 2-7 năm một lần, kéo dài khoảng 9-12 tháng.
Siêu El Nino thường được dùng để chỉ hiện tượng El Nino cường độ rất mạnh, với bề mặt đại dương tăng ít nhất 2 độ C so với mức trung bình. Theo CNN, hiện tượng này được ghi nhận trong các năm 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016. Giới khoa học lưu ý rằng, hiện tượng El Nino gần nhất chưa ở cường độ “siêu”, nhưng đã đưa 2024 trở thành năm Trái Đất nóng kỷ lục.
Ảnh hưởng đến hành tinh ra sao?
Nếu hình thành, CNN nhận định siêu El Nino lần này sẽ vẽ lại bản đồ thời tiết toàn cầu, gây lũ lụt, hạn hán, cháy rừng ở những vùng khác nhau, đồng thời đẩy nhanh tốc độ nóng lên toàn cầu.
Trong giai đoạn 2015-2016, hiện tượng này kéo theo mùa bão kỷ lục ở trung tâm Bắc Thái Bình Dương, gây tình trạng thiếu nước ở Puerto Rico và hạn hán ở Ethiopia. Năm 2016 cũng ghi nhận mức nhiệt độ toàn cầu cao nhất trong lịch sử, trước khi kỷ lục này bị phá vỡ vào các năm 2023, 2024 và 2025.
Bên cạnh đó, nước ấm hơn ở khu vực trung tâm và phía đông vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương có thể hình thành những cơn bão dữ dội hơn. Trong quá khứ, một số nơi như miền đông nam nước Mỹ và Texas đón nhiều mưa hơn, trong khi miền nam châu Phi lại trải qua những đợt nắng nóng và hạn hán nghiêm trọng, gây thiệt hại mùa màng, kéo theo nạn đói. Trong khi đó, lượng mưa ít và nhiệt độ cao hơn tại Indonesia và Australia làm tăng các vụ cháy rừng.
Ảnh hưởng của El Nino cũng có thể gây ra tác động domino đến quần thể động vật hoang dã. Theo một nghiên cứu năm 2006 trên tạp chí Biological Conservation, quần thể chim cánh cụt trên quần đảo Galápagos (Ecuador) đã suy giảm nghiêm trọng sau hai hiện tượng El Nino mạnh vào những năm 80 và 90. Đại dương ấm lên cũng làm giảm lượng chất dinh dưỡng và cá trong nước, khiến một bộ phận chim cánh cụt chết đói.
Về mặt khí hậu, hiện tượng này có xu hướng giải phóng lượng nhiệt khổng lồ tích trữ trong đại dương trở lại khí quyển, làm tăng nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu. Nếu một hiện tượng El Nino mạnh hình thành và kéo dài suốt mùa đông, 2026 và 2027 sẽ là năm hành tinh lập kỷ lục nhiệt độ mới.
Giới khí tượng ví von nếu biến đổi khí hậu gây hiện tượng nóng lên toàn cầu, với nhiệt độ tăng dần như đi thang cuốn, một năm El Nino tương đương với việc “nhảy cóc” lên hoặc xuống khi đi trên thang cuốn đó. Điều này khiến khí hậu đạt những kỷ lục mới chỉ trong thời gian ngắn.
Nat Johnson, nhà khí tượng học tại NOAA, cho biết vẫn còn xác suất quanh hiện tượng El Nino sắp tới, gồm nhiều kết quả dự báo khác nhau, đặc biệt về cường độ. Bởi lẽ, các dự báo mô hình máy tính được thực hiện vào mùa xuân thường có độ chính xác thấp hơn so với các thời điểm khác trong năm. Trong thông báo mới nhất, NOOA cho biết họ sẽ cập nhật dự báo về chu kỳ ENSO trong tháng tới.
Tôi đồng tình với ý kiến của ông Ju Liang ở Đại học Vân Nam trong bài "Kho lạnh bảo vệ nông dân" (Tuổi Trẻ ngày 27-4), thủ phạm lại là một mắt xích tưởng khô khan: kho lạnh tại nguồn.
Nông sản Việt Nam có một nghịch lý đau lòng. Chúng ta đứng hàng đầu thế giới về xuất khẩu thanh long, sầu riêng, cà phê, hồ tiêu; xuất khẩu rau quả năm 2025 đạt khoảng 8,5 tỉ USD.
Nhưng giá trị thu về mỗi ha canh tác vẫn thấp hơn Thái Lan, thua xa Chile hay New Zealand ở cùng nhóm sản phẩm. Vì sao? Phần lớn câu trả lời nằm ở 24 giờ đầu tiên sau thu hoạch - khoảng thời gian mà trái cây, rau củ bắt đầu "chết" sinh học nếu không được hạ nhiệt kịp thời.
Con số gây sốc: tỉ lệ tổn thất sau thu hoạch của ngành rau quả Việt Nam ở mức 20 - 40% tùy mặt hàng, theo báo cáo của Hiệp hội Rau quả Việt Nam tại Hội nghị xúc tiến thương mại tháng 6-2025. Tính ra thiệt hại kinh tế lên tới 3,5 - 4,1 tỉ USD mỗi năm - một khoản "thuế tàng hình" mà ngành nông nghiệp đang âm thầm trả.
Trong khi đó toàn quốc hiện chỉ có khoảng 117 kho lạnh chuyên nghiệp. Tới 90% trong số đó phục vụ đông lạnh sâu cho thủy sản và thịt. Kho mát chuyên dụng (0 - 15oC) cho trái cây tươi - vốn là trái tim của chuỗi giá trị nông sản xuất khẩu - gần như là khoảng trống trên bản đồ hạ tầng.
Hệ quả là người nông dân buộc phải bán ngay, bán vội. Mỗi đợt "được mùa rớt giá" lại có kêu gọi "giải cứu". Nhưng "giải cứu" là dấu hiệu của một chuỗi cung ứng không có vùng đệm.
Trong kinh tế học vận trù, kho lạnh cho phép nông dân và hợp tác xã giữ hàng lại 3 - 7 ngày - đủ để thương lượng, đủ để đón sóng giá, khớp đơn xuất khẩu. Không có vùng đệm, bên bán mất quyền thương lượng. Đó là "lời nguyền vỉa hè": nông sản chín cây, đồng hồ sinh học đếm ngược từng giờ, và người mua nắm thế thượng phong.
Bài học từ Chile và Nam Phi về táo, nho và cam rất đáng suy ngẫm. Họ không xuất khẩu theo mùa vụ tự nhiên. Họ xuất khẩu theo nhịp điệu do chính họ thiết kế, nhờ hệ thống kho lạnh điều tiết từ trang trại ra cảng. Khi người bán kiểm soát được nhịp độ, quyền định giá tự khắc chuyển dịch.
Thái Lan không vượt Việt Nam về diện tích canh tác trái cây, nhưng vượt xa về giá trị xuất khẩu trên mỗi tấn. Bí quyết nằm ở mô hình các trạm sơ chế và kho mát đặt ngay tại vùng trồng.
Sầu riêng Monthong hái xong được đưa vào buồng tiền làm lạnh trong vài giờ rồi phân loại theo chuẩn xuất khẩu tại chỗ. Chuỗi này không chỉ giữ được phẩm cấp mà còn cho phép Thái Lan truy xuất nguồn gốc đến từng lô hàng - điều kiện sống còn để chinh phục các thị trường khắt khe.
Ấn Độ theo hướng khác. Chương trình Mega Food Parks và các gói tín dụng thuộc Bộ Công nghiệp chế biến thực phẩm hỗ trợ 35 - 50% chi phí đầu tư hạ tầng chuỗi lạnh cho doanh nghiệp nội.
Với vùng như đông bắc Ấn và vùng xa, mức hỗ trợ có thể tới 75%. Cơ chế rõ ràng: Nhà nước không làm kho, nhưng "kích" dòng vốn tư nhân chảy vào khu vực nông thôn - nơi vốn không đủ hấp dẫn với logic thị trường thuần túy.
Trung Quốc thì đi xa hơn nữa. Chỉ riêng một huyện Chu Chí (Thiểm Tây) đã có tới 3.000 kho lạnh phục vụ vùng táo - nhiều hơn tổng số kho lạnh chuyên nghiệp của cả Việt Nam gấp hàng chục lần.
Thứ nhất, Việt Nam cần quy hoạch quỹ đất logistics chuyên biệt tại các vùng trồng trọng điểm - Đồng bằng sông Cửu Long cho trái cây, Tây Nguyên cho cà phê và bơ, Đông Nam Bộ cho rau quả xuất khẩu. Đất cho kho lạnh phải nằm trong quy hoạch hạ tầng nông nghiệp - logistics tích hợp, không bị đẩy sang nhóm "đất thương mại dịch vụ" với giá thuê phi lý khiến bài toán đầu tư vỡ trận ngay từ đầu.
Thứ hai, và là sống còn nhất: giá điện. Kho lạnh tiêu thụ điện gấp 4 - 6 lần kho thường trên cùng diện tích. Nếu ngành sản xuất có giá điện ưu đãi, không có lý do gì hạ tầng cold chain phục vụ nông nghiệp - ngành trực tiếp tạo sinh kế cho hơn 30 triệu người - lại bị áp giá điện kinh doanh. Đây là sự công bằng chính sách.
Thứ ba, tiếp cận vốn. Một gói tín dụng chuyên biệt cho hạ tầng chuỗi lạnh, với lãi suất và thời hạn phù hợp chu kỳ hoàn vốn 7 - 10 năm, hoàn toàn khả thi nếu có sự phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Phát triển Việt Nam và các ngân hàng thương mại. Mô hình bảo lãnh tín dụng qua Quỹ Bảo lãnh doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể được sử dụng.
Mất một vụ mùa, nông dân thiệt một năm. Mất một thập kỷ không đầu tư kho lạnh tại nguồn, ngành nông sản Việt mất quyền định giá cả một thế hệ. Với 3,5 - 4,1 tỉ USD tổn thất mỗi năm, chúng ta đang trả cho sự trì hoãn một cái giá đủ để xây dựng một hệ thống kho lạnh tại nguồn hoàn chỉnh trên cả nước chỉ trong vòng 5 năm.
Phát biểu tại đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 ngày 22-4, ông Nguyễn Đức Vinh - Tổng giám đốc VPBank - cho rằng lãi suất đang có cơ sở để giảm dần trong thời gian tới.
Theo ông Vinh, nguyên nhân chính khiến lãi suất tăng cao thời gian qua là do thanh khoản thị trường trong quý 1 tương đối căng thẳng, buộc nhiều ngân hàng phải tăng lãi suất huy động để hút vốn.
"Lãi suất huy động đã tăng lên mức cao nhất trong khoảng ba năm qua ở hầu hết các kỳ hạn. Tuy nhiên sau cuộc họp của tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước với các ngân hàng đầu tháng này, các bên đã đồng thuận giảm lãi suất huy động", ông Vinh nói.
Lãnh đạo VPBank nhận định lãi suất huy động sẽ dần được kiểm soát, đi ngang trong ngắn hạn trước khi giảm xuống. Qua đó, mặt bằng lãi suất cho vay có thể giảm từ cuối quý 2 và đầu quý 3 năm nay.
Tại VPBank, ông Vinh cho biết ngân hàng từng chấp nhận chi phí vốn cao hơn để đáp ứng nhu cầu tín dụng tăng mạnh. Tuy nhiên trong tuần qua, VPBank đã giảm lãi suất ở một số kỳ hạn và sẽ tiếp tục điều chỉnh trong thời gian tới.
Theo Ngân hàng Nhà nước, đến nay đã có khoảng 30 ngân hàng thương mại giảm lãi suất tiền gửi khoảng 0,1 - 0,5%/năm, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, qua đó góp phần giảm chi phí đầu vào và tạo dư địa hạ lãi suất cho vay.
Theo ghi nhận của Tuổi trẻ Online, lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng giảm xuống còn 6,2 - 7,2%/năm tùy theo ngân hàng. Như vậy, so với đầu tháng 4, kỳ hạn này đã giảm 1 - 1,5%. Còn kỳ hạn 12 tháng cũng được các ngân hàng niêm yết quanh mốc 6,5 - 7,5%/năm.
Ông Ngô Chí Dũng - Chủ tịch HĐQT VPBank - nhìn nhận thị trường bất động sản đang chịu tác động lớn từ mặt bằng lãi suất cao. Tuy nhiên về dài hạn, dư địa phát triển vẫn còn lớn.
Theo ông Dũng, tỉ lệ đô thị hóa của Việt Nam hiện chưa tới 45%, thấp hơn đáng kể so với mức 77% của Trung Quốc. Điều này cho thấy nhu cầu nhà ở tại Việt Nam trong 10 - 20 năm tới vẫn rất lớn.
Dù vậy ông cho rằng cần lựa chọn đúng phân khúc để phát triển, thay vì dàn trải ở mọi loại hình bất động sản như nghỉ dưỡng, thương mại, công nghiệp hay cao cấp.
"Chúng tôi chỉ tập trung vào những phân khúc có nhu cầu thực của xã hội, vừa bảo đảm an toàn hệ thống, vừa góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội", ông Dũng nói.
Đánh giá về bất động sản, ông Vinh cho rằng đây vẫn là lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế nhưng không nên phát triển quá nóng.
VPBank hiện là một trong những ngân hàng tham gia tài trợ nhiều dự án bất động sản cũng như cho vay người mua nhà. Tuy nhiên định hướng tín dụng của ngân hàng là tập trung vào các dự án nhà ở, đặc biệt nhà ở xã hội và phân khúc trung cấp.
Ngược lại, ngân hàng hạn chế đầu tư vào bất động sản cao cấp và đặc biệt thận trọng với các dự án nghỉ dưỡng.
"Một số bài học trong quá khứ khiến chúng tôi rút kinh nghiệm, không đầu tư vào dự án thiếu hiệu quả, chưa đầy đủ pháp lý vì vốn bị tồn đọng, quá trình thu hồi chậm", ông Vinh nói.
Ngoài bất động sản, VPBank cho biết sẽ ưu tiên dòng vốn cho các lĩnh vực mới như năng lượng, đầu tư công và phát triển hạ tầng.
Nhà mạng Viettel cho biết đã hỗ trợ thành công cho hơn 90% khách hàng thuộc diện phải xác thực thông tin. Hiện vẫn còn 5 triệu khách hàng, phần lớn là người già yếu và đồng bào vùng sâu, vùng xa.
VinaPhone còn khoảng 3 triệu thuê bao thuộc diện cần thực hiện xác thực theo quy định mới.
Nhà mạng Viettel cho biết đang dồn toàn bộ cho chặng nước rút hỗ trợ khoảng 5 triệu khách hàng còn lại, trong đó có nhiều người không sử dụng điện thoại thông minh và hạn chế trong việc tự thao tác công nghệ.
Nếu không được hỗ trợ kịp thời trước ngày 15-6, đây sẽ là nhóm khách hàng chịu phiền toái khi bị gián đoạn liên lạc đột ngột, mất đi công cụ kết nối duy nhất với người thân hoặc lực lượng y tế trong các tình huống khẩn cấp.
Trước đó nhà mạng này cũng đã "thần tốc" hoàn thành 90% thuê bao được xác thực.
Theo Viettel, phần lớn khách hàng đã chủ động ứng dụng công nghệ để tự xác thực qua My Viettel, Viettel Tammi hoặc VNeID.
Sự chủ động này không chỉ giúp khách hàng tiết kiệm thời gian, bảo vệ tài sản số của chính mình, mà còn trực tiếp "chia lửa", giảm tải áp lực cho hệ thống cửa hàng, tạo điều kiện để Viettel có thể tập trung nhân lực cho những nhiệm vụ khó khăn hơn ở chặng cuối.
Nhà mạng VinaPhone cũng cho biết đã có 18 triệu thuê bao hoàn thành xác thực thông tin và đang dồn lực cho con số 3 triệu thuê bao còn lại.
Để tạo thuận lợi tối đa cho khách hàng, nhà mạng VinaPhone cho biết đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ trên phạm vi toàn quốc. Khách hàng có thể thực hiện xác thực trực tuyến thông qua ứng dụng My VNPT hoặc đến các điểm giao dịch của VinaPhone để được hướng dẫn và hỗ trợ trực tiếp.
Nhà mạng Viettel đã kích hoạt chiến dịch "tổng tiến công" 72 giờ cuối cùng.
Viettel các tỉnh/thành phố tăng cường các điểm hỗ trợ lưu động đến thôn bản, khu dân cư để hỗ trợ người dân. Hàng chục ngàn nhân viên Viettel trên toàn quốc làm việc xuyên đêm và không ngày nghỉ. Nhà mạng này cũng bố trí 50.000 điểm xác thực thuê bao để hỗ trợ khách hàng.
Viettel tiếp tục duy trì kênh hỗ trợ tận nhà qua tổng đài miễn phí 1800 8098 (bấm phím 0). Khách hàng cao tuổi, không thể đi lại chỉ cần gọi điện tới tổng đài cung cấp địa chỉ, nhân viên Viettel sẽ đến tận nhà phục vụ hoàn toàn miễn phí.
Song song đó các nhà mạng đều khuyến nghị mỗi người dùng nên dành ra 3 phút kiểm tra điện thoại của ông bà, bố mẹ và những người lớn tuổi xung quanh mình để kiểm tra và hỗ trợ xác thực thuê bao. Sự chung tay của người dùng sẽ giúp các nhà mạng tăng tốc ở giai đoạn cuối, hoàn thành mục tiêu đặt ra.
