“Ngay cả khi được trao quyền rộng, thành phố vẫn khó tạo bứt phá nếu không khơi lại tinh thần dám nghĩ, dám làm”, TS Huỳnh Thế Du, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nói tại hội thảo tham vấn về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP HCM do UBND TP HCM phối hợp với Đại học Quốc gia TP HCM tổ chức, ngày 4/4.
Theo ông Du, khoảng một thập niên qua TP HCM không thiếu cơ chế đặc thù, song các chính sách chưa tạo động lực tăng trưởng rõ rệt, thậm chí vai trò, đóng góp của thành phố có xu hướng giảm.
Dẫn số liệu, ông cho biết năm 2001, vùng Đông Nam Bộ chiếm 37,6% GDP cả nước, hiện còn 31,1%; trong khi vùng Đồng bằng sông Hồng từ khoảng 25% đã vươn lên dẫn đầu. Cách đây 20-25 năm, khu vực TP HCM (gồm Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương cũ) đóng góp khoảng 50% thu ngân sách, nay còn khoảng một phần ba.
Diễn biến này cũng thể hiện qua các giai đoạn áp dụng cơ chế đặc thù. Khi ban hành Nghị quyết 54 năm 2017, vùng TP HCM chiếm khoảng 27% GDP cả nước; sau 5-6 năm triển khai, tỷ trọng giảm còn 24,5% và đến năm 2020 còn 23,1%.
Liên hệ giai đoạn đầu Đổi mới, TS Huỳnh Thế Du cho rằng TP HCM từng tăng trưởng mạnh nhờ cách làm linh hoạt, “phá rào” trước những ràng buộc chưa phù hợp. “Luật Đô thị đặc biệt hay việc nới khung thể chế chỉ là điều kiện cần, vấn đề là cách làm và vận hành thực tế của bộ máy”, ông nói.
Theo chuyên gia này, điểm mấu chốt nằm ở “thể chế phi chính thức” – cách hệ thống thực sự vận hành, từ phối hợp giữa các cơ quan, xử lý công việc đến tinh thần dám làm và mức độ linh hoạt trong thực thi – có thể chiếm tới 80% động lực đổi mới.
TS Du lưu ý nếu chỉ hoàn thiện quy định trên giấy mà không thay đổi cách vận hành, hiệu quả sẽ hạn chế. Vì vậy, cùng với xây dựng luật, TP HCM cần khơi lại tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm trong đội ngũ thực thi.
“Giả định TP HCM có quyền như Singapore, tôi vẫn lo ngại nếu cách làm không thay đổi”, ông nói, dẫn lại việc thành phố đã trải qua nhiều cơ chế như Nghị quyết 54, 98 nhưng chưa tạo được bứt phá rõ rệt.
Đồng quan điểm, TS Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng để luật phát huy hiệu quả cần hướng tới mục tiêu: thành phố phải “được làm, làm được và dám làm”, đồng thời triển khai nhanh, sáng tạo và hiệu quả.
Theo ông, dự thảo luật cần thiết kế cơ chế để TP HCM chủ động triển khai các nhiệm vụ cụ thể, kể cả ban hành quy định với những nội dung pháp luật hiện hành chưa đề cập. Tuy nhiên, quyền hạn phải đi kèm năng lực thực thi và trách nhiệm, do đó cần cơ chế bảo vệ cán bộ, nhất là người trực tiếp ra quyết định.
TS Điền nhấn mạnh điểm nghẽn hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện, khi chủ trương, định hướng cơ bản đã rõ. Vì vậy, dự thảo cần bổ sung các công cụ hỗ trợ như quy hoạch, kiến tạo không gian phát triển, liên kết vùng, đồng thời cho phép thành phố chủ động với các lĩnh vực mới.
Về tài chính, ông đề xuất tăng quyền tự chủ tài khóa, cho phép TP HCM chủ động thu – chi, áp dụng một số khoản thu đặc thù và sử dụng các công cụ huy động vốn như trái phiếu, quỹ hạ tầng.
Ngoài ra, cần đột phá trong hợp tác công tư, mở rộng sang hạ tầng số, không gian ngầm và các lĩnh vực mới, cùng cơ chế tài chính cho đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng cần chủ động hơn về tổ chức bộ máy, chính sách tiền lương để thu hút nhân lực chất lượng cao.
Bộ Chính trị đã đồng ý cho TP HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, tương tự Luật Thủ đô. Thành phố dự kiến hoàn tất dự thảo trong tháng 4, sau đó tổ chức các hội thảo, lấy ý kiến từ tháng 5 đến tháng 6 trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét vào cuối năm 2026.
Theo Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường, thành phố không chỉ dừng ở bổ sung cơ chế đặc thù mà hướng tới luật hóa các chính sách ở mức cao nhất, đủ sức giải phóng nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.
TP HCM xác định ba nguyên tắc khi xây dựng luật. Thứ nhất, trao quyền tự chủ toàn diện theo phương châm “địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm”. Thứ hai, luật hóa các vấn đề thực tiễn chưa có hành lang pháp lý như quản lý không gian ngầm, tài sản công, đường sắt đô thị, phát triển trung tâm tài chính, thu hút nhân tài. Thứ ba, thể chế hóa các cơ chế đặc thù, biến lợi thế riêng của thành phố thành quy định pháp luật để phát huy hiệu quả.
Liên quan đến thông tin "Xử phạt 2 người vứt rác trên đường Nguyễn Văn Linh, mỗi người 1,5 triệu đồng", nhiều bạn đọc nêu ý kiến ủng hộ việc cơ quan chức năng xã Bình Chánh (TP.HCM) rà soát camera, xử phạt người có hành vi xả rác bừa bãi.
Bạn đọc Thùy Dương bày tỏ: "Tôi ủng hộ biện pháp lắp đặt camera an ninh tại các khu vực đất trống của xã Bình Chánh".
Đồng quan điểm với Thùy Dương, bạn đọc có email pnth****@gmail.com cũng cho biết hoàn toàn ủng hộ việc xử phạt hành vi vứt, xả rác bừa bãi, không đúng quy định nhằm tạo ý thức cho người dân bảo vệ môi trường, cảnh quan thành phố.
"Nhiều xe ô tô trên đường còn mở kính vứt giấy lau gì đấy ra ngoài đường. Phạt nặng để hết thói quen vô ý thức", bạn đọc Tuan chỉ ra.
Theo bạn đọc Toàn, cơ quan chức năng nên lắp camera hai bên đường Nguyễn Văn Linh, đoạn từ cầu Ông Lớn đến quốc lộ 50 để giám sát và xử phạt. Hiện tại rác hai bên của đoạn này rất nhiều.
Cũng liên quan đường Nguyễn Văn Linh, bạn đọc Tien cho biết người dân không chỉ đổ rác ven đường mà còn đốt rác, đốt phế liệu để lấy đồng. Khói gây ô nhiễm cho người dân xung quanh. Cơ quan chức năng cần phải xử lý chuyện này".
Trong khi đó bạn đọc Giang cung cấp thêm thông tin: "Tại các khu dân cư ở TP.HCM hiện nay có rất nhiều hộ gia đình cá nhân không những vứt rác ra đường mà còn chiếm dụng lòng đường công cộng để vật liệu thải bỏ như cửa hư hỏng, thùng rác bẩn, thanh sắt gỉ... gây mất mỹ quan đô thị và nguy hại cho trẻ nhỏ trong khu khi vui chơi".
"Có người như vậy, sợ tốn tiền rác nên đi vứt bậy. Có nhà còn sáng dậy sớm tập thể dục, tiện tay xách bịch rác nhà mình bỏ qua nhà người khác để đỡ đóng tiền rác", bạn đọc có email truo****@gmail.com góp thêm.
Bạn đọc Bình La cũng ủng hộ cách làm của xã, cho rằng ngoài việc phạt tiền cần phải cho lao động công ích để răn đe. Góp thêm ý kiến, bạn đọc Dung cho rằng nên thưởng cho người phát hiện sai phạm để góp phần cùng giữ gìn vệ sinh môi trường.
Bạn đọc dùng email berg****@gmail.com mong cách làm này sẽ được nhân rộng ở nhiều phường, xã để TP.HCM ngày càng sạch đẹp, văn minh. Đồng tình, bạn đọc dùng email huyn****@gmail.com cho rằng: "Nên nhân rộng cách làm này, nhất là ở những xã vùng ven ngoại thành".
"Phải nhanh chóng xác minh và phạt mạnh hơn nữa để người dân sợ, không dám xả rác bừa bãi. Đồng thời giáo dục ý thức bảo vệ môi trường sống", bạn đọc dùng email ledu****@gmail.com góp ý.
Bạn đọc Thanh Son nêu hành vi đổ rác bừa bãi vừa gây ô nhiễm, mất mỹ quan, cần tăng mức xử phạt cao hơn nữa. "Thậm chí không ít người đổ rác tại nơi có bảng cấm", bạn đọc Thanh phản ánh thêm.
Góp thêm ý kiến, bạn đọc Vietroad cho rằng: "Phạt thế nào để người dân hiểu đó là sai và sai là phải bị phạt chứ không phải bị phạt chỉ là xui thôi".
Một số ý kiến đề nghị bên cạnh việc phạt nặng hành vi xả rác bừa bãi, tùy theo mức độ vi phạm nên thêm hình thức lao động công ích, buộc người vi phạm dọn rác. Bạn đọc Khanh kiến nghị cần thêm biện pháp là kiểm điểm trước khu phố nhằm răn đe thêm người khác và tăng tính giám sát.
Còn theo gợi ý của bạn đọc có địa chỉ email nguy****@gmail.com, nếu được tùy theo mức độ vi phạm nên thêm hình thức lao động công ích, đi dọn rác ở những nơi ô nhiễm, rác do chính mình xả ra… vài lần như vậy chắc chắn người xả rác sẽ ý thức hơn.
"Hoan hô! Điều tui chờ đợi đã đến. Phạt thật nặng những người vứt rác bừa bãi và bắt phải lao động công ích 7 ngày là phố phường sạch đẹp", bạn đọc tên Thúy Bình lên tiếng.
Bàn thêm về giải pháp, bạn đọc có email tand****@gmail.com đề nghị khuyến khích người dân gửi clip chứng cứ người làm ô nhiễm môi trường được thưởng 10% tiền phạt là sạch sẽ ngay, không còn ô nhiễm.
Trong khi đó theo bạn đọc có địa chỉ cong****@gmail.com: "Tại các ngã ba, ngã tư đường nên đặt thùng gom rác, tuyển dụng người để quản lý việc đổ rác khi thùng đầy. Khi có chỗ đổ rác rõ ràng, người dân sẽ hình thành thói quen mới là đổ rác đúng nơi, đúng chỗ".
Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết (Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia), cho biết từ ngày 3/4 Tây Bắc Bộ xuất hiện nắng nóng, cao nhất ngày từ 35 độ C trở lên, đến ngày 6/4 thì mở rộng ra hầu khắp miền Bắc.
Miền Trung cũng nắng nóng từ 3/4 và nhanh chóng gia tăng cường độ, đến ngày 4/4 bắt đầu gay gắt với nhiệt độ cao nhất từ 37 độ C trở lên. Trong khi đó, Tây Nguyên và Nam Bộ ghi nhận nắng nóng diện rộng từ ngày 5/4.
Dự báo, nắng nóng ở miền Bắc có khả năng duy trì đến ngày 12-13/4, sau đó giảm dần, nhiệt độ cao nhất 34-37 độ C, riêng Tây Bắc có thể lên 39-40 độ.
Tại miền Trung, nắng nóng kéo dài đến ngày 13-14/4, nhiệt độ phổ biến 36-39 độ C, có nơi trên 40 độ. Riêng Nam Bộ và Tây Nguyên nắng nóng có thể duy trì đến cuối tháng 4 và đầu tháng 5, nhiệt độ cao nhất 34-37 độ C, một vài ngày nắng giảm nhưng sau đó tiếp tục gia tăng trở lại.
Lý giải nguyên nhân, ông Hưởng cho biết nắng nóng tại miền Bắc và Trung chủ yếu do ảnh hưởng của hoàn lưu vùng thấp nóng phía tây kết hợp với hiệu ứng gió phơn khiến không khí khô, nhiệt độ tăng nhanh trong ngày. Cao nhất ngày tại khu vực này phổ biến 36-39 độ, riêng miền Trung có nơi trên 40 độ C.
Trong khi đó, Tây Nguyên và Nam Bộ do chịu tác động của khối không khí ổn định bao trùm, làm hạn chế sự hình thành mây, khiến trời ít mây, nắng kéo dài từ sáng đến chiều, làm nhiệt độ tăng cao.
Do nguyên nhân khác nhau nên mức độ nắng nóng giữa các miền cũng khác biệt. Nắng nóng ở Tây Bắc Bộ và Trung Bộ mang tính khô, gay gắt, còn ở Nam Bộ thì kéo dài, nhưng nhiệt độ cao nhất chỉ dao động 35-37 độ C.
So sánh với trung bình nhiều năm, ông Hưởng cho biết Tây Bắc Bộ và các tỉnh từ Nghệ An đến Đà Nẵng nắng nóng xuất hiện từ ngày 30-31/3, sớm hơn khoảng một tuần so với quy luật thông thường rơi vào tuần thứ hai của tháng 4.
Đông Bắc Bộ, nơi trung bình nhiều năm nắng nóng diện rộng thường đến vào nửa cuối tháng 5, năm nay ngay từ đầu tháng 4, sớm hơn khoảng 15-20 ngày.
Tại Đông Nam Bộ, đợt nắng nóng đầu tiên trong năm xuất hiện từ ngày 16-19/2, sớm hơn khoảng 10 ngày so với trung bình nhiều năm (thường từ 28/2 đến 8/3).
Theo nhận định của cơ quan khí tượng, trong tháng 4/2026, mức độ nắng nóng sẽ gay gắt hơn so với cùng kỳ nhiều năm, tập trung tại Tây Bắc Bộ, các tỉnh thành từ Thanh Hóa đến Huế và Nam Bộ. Nhiệt độ trung bình trong tháng 4 tại Bắc Bộ và Thanh Hóa - Huế dự báo cao hơn 1,5-2,5 độ so với trung bình nhiều năm; các khu vực khác cao hơn 0,5-1,5 độ C.
Từ khoảng tháng 5, nắng nóng có xu hướng xuất hiện nhiều hơn và gia tăng về cường độ tại Bắc Bộ và Trung Bộ, kéo dài đến khoảng tháng 8/2026, trước khi giảm dần từ tháng 9.
"Tổng thể, nắng nóng trong năm 2026 có khả năng xảy ra nhiều hơn và gay gắt hơn so với cùng kỳ năm 2025", ông Hưởng nhận định.
Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, dấu tích một hố chôn tập thể trên đường Trường Chinh, giáp ranh phường Kon Tum và Đăk Cấm (Quảng Ngãi), đang dần được giải mã từ không ảnh, hồ sơ quân sự và ký ức nhân chứng hai phía.
Câu chuyện bắt đầu năm 2021, khi ông Bob Connor, nguyên trung sĩ cảnh sát bảo vệ sân bay Biên Hòa, nhận thông tin từ một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Kon Tum vào tháng 2/1968.
Người này kể lại rằng sau trận đánh, quân đội Mỹ đã chôn cất khoảng 70-90 chiến sĩ quân giải phóng trong một rãnh thoát nước ven đường, nằm giữa phía tây Biệt khu 24 và phía đông trại MACV Kon Tum - khu vực thuộc đường Trường Chinh ngày nay.
Biệt khu 24 là đơn vị hành chính - quân sự của chính quyền Việt Nam Cộng hòa quản lý địa bàn Kon Tum và Gia Lai. Trại MACV Kon Tum là căn cứ của Bộ Chỉ huy Viện trợ Quân sự Mỹ tại Kon Tum. Đây từng là hai cứ điểm quân sự quan trọng của liên quân Mỹ - Việt Nam Cộng hòa ở Tây Nguyên.
Cùng với lời kể, nhân chứng cung cấp hai bức ảnh. Một ảnh ghi lại cảnh quân Mỹ chôn cất các chiến sĩ giải phóng bên rãnh thoát nước ven đường. Tấm còn lại chụp toàn cảnh Biệt khu 24, trong đó vị trí hố chôn được đánh dấu bằng nét bút màu xanh.
Ông Bob Connor quen kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng (53 tuổi, TP HCM) từ năm 2016, khi cùng tham gia tìm kiếm khu mộ 50 liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa (Đồng Nai). Nhiều năm qua, ông Thắng theo đuổi công việc tìm kiếm liệt sĩ, với thế mạnh là khai thác dữ liệu và không ảnh.
"Cựu binh Mỹ ẩn danh rất mong từ những thông tin này, các liệt sĩ sớm được trở về với gia đình", ông Thắng nói. Từ dữ liệu của bạn, ông bắt đầu hành trình kéo dài bốn năm, lần theo dấu tích hố chôn từ lời kể nhân chứng, tư liệu của hai phía và các nguồn không ảnh lịch sử.
Ông Thắng đã thành lập nhóm nghiên cứu Việt Nam - Mỹ để phục vụ việc tìm kiếm. Nhóm áp dụng phương pháp đối chiếu không ảnh, kết hợp phân tích bản đồ, ảnh vệ tinh lịch sử, khảo sát thực địa và thu thập lời kể nhân chứng.
Các thành viên thu thập sách báo, bản đồ tác chiến, ảnh vệ tinh khu vực Biệt khu 24 và đường Trường Chinh thời chiến. Trong đó, ảnh vệ tinh do quân đội Mỹ chụp được đánh giá có giá trị đặc biệt quan trọng để đối chiếu địa hình.
Nhóm nhiều lần đến hiện trường, so sánh địa hình thực tế với tư liệu lịch sử, đồng thời phỏng vấn các đội quy tập hài cốt liệt sĩ và người dân địa phương.
"Chúng tôi tìm những điểm tương đồng và khác biệt giữa các bức ảnh ở nhiều thời điểm, đưa về cùng hệ quy chiếu rồi đối sánh nhiều lần để xác định tọa độ tiệm cận chính xác nhất", ông Thắng nói.
Ngoài tư liệu và các phương pháp khoa học, đại tá Trần Thanh Hòa (79 tuổi), nguyên Tiểu đội trưởng Đội trinh sát thuộc Trung đoàn 24, Mặt trận Tây Nguyên, được xem là nhân chứng quan trọng. Trực tiếp tham gia trận đánh, ông xác nhận hai bức ảnh do cựu binh Mỹ cung cấp có cơ sở đáng tin cậy.
Tháng 11/2025, nhóm nghiên cứu bàn giao toàn bộ hồ sơ cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi. Đơn vị quân đội sau đó thành lập tổ xác minh, đối chiếu nguồn sử liệu từ phía Việt Nam và Mỹ, đồng thời tiếp cận các nhân chứng lịch sử để xác định vị trí hố chôn.
Kết quả phân tích ban đầu cho thấy khu vực này có thể còn từ 70 đến 90 hài cốt liệt sĩ nằm trong hai rãnh ở phía bắc và phía nam đường Trường Chinh. Các liệt sĩ được xác định thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24A, Mặt trận B3 Tây Nguyên, hy sinh ngày 2/2/1968 (có thể sai số một ngày).
Ngoài Trung đoàn 24A, nhiều khả năng còn có chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304 của Tỉnh đội Kon Tum - những đơn vị tham gia chiến đấu trong các ngày cuối tháng 1 và đầu tháng 2/1968.
Đáng chú ý, năm 2008, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Kon Tum phát hiện và quy tập 22 hài cốt cùng nhiều di vật tại khu vực đường Trường Chinh. Các liệt sĩ sau đó được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm. Dữ liệu này tiếp tục củng cố nhận định nơi đây vẫn còn nhiều hài cốt chưa được tìm thấy.
Sau khi thu thập dữ liệu, ngày 29/5, Ban chỉ đạo 515 (Về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ) thuộc Quân khu 5 và tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội thảo xác minh thông tin liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nói trên. Thiếu tướng Đoàn Quang Hòa, Cục trưởng Cục Chính sách - Xã hội (Tổng cục Chính trị), đề nghị các bên liên quan tiếp tục thu thập, hệ thống hóa các nguồn tư liệu. Việc tìm kiếm tập trung vào tài liệu lưu trữ quân sự, bản đồ tác chiến, nhật ký chiến đấu để xác định vị trí chôn cất, làm cơ sở tổ chức tìm kiếm, quy tập liệt sĩ.
Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Trưởng ban Chỉ đạo 515 (Quân khu 5) yêu cầu các cơ quan, đơn vị chức năng khẩn trương nghiên cứu, xây dựng phương án, xác định cụ thể từng vị trí và phạm vi tìm kiếm trong thời gian sớm nhất.
