Tháng trước, Bộ Công Thương ra Quyết định 963 về thay đổi khung giờ cao điểm của hệ thống điện quốc gia rơi hoàn toàn vào buổi tối, 17h30-22h30 (5 giờ), thay vì chia 2 khung như trước. Trong khi đó, khung giờ thấp điểm là 0h-6h (6 giờ).
Các khung giờ sử dụng là căn cứ để tính giá điện theo thời gian. Hiện có khoảng 1,25 triệu công tơ điện đang áp dụng cơ chế này, chủ yếu là của nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh.
Tại hội thảo ngày 15/5, các chuyên gia đánh giá khung giờ cao điểm và thấp điểm mới thuận tiện cho việc đầu tư hệ thống pin lưu trữ năng lượng (Battery Energy Storage System – BESS), giúp doanh nghiệp giảm chi phí.
Ông Trần Quốc Tâm, Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Tái tạo TP HCM (HCMREA), Giám đốc Lithaco, cho rằng doanh nghiệp có thể sạc đầy BESS vào giờ thấp điểm và xả ra dùng song song với điện lưới trong khung cao điểm.
“Bằng cách này, chúng ta có thể mua và lưu trữ điện khi giá rẻ, rồi sử dụng vào thời điểm giá điện cao, giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất”, ông Tâm nói.
Theo ông, các hệ thống BESS kích cỡ bằng một container hiện có thể trữ hơn 5 MWh.
Ông Lê Bá Thông, Trưởng phòng phát triển kinh doanh cấp cao Huawei Digital Power Việt Nam, ví dụ mỗi kWh điện kinh doanh vào khung giờ thấp điểm chỉ hơn 1.900 đồng, trong khi giá cao điểm có thể lên đến 5.400 đồng. “Doanh nghiệp có thể tận dụng chênh lệch giá giữa giờ thấp và cao điểm để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tiết giảm chi phí vận hành”, ông nói.
Việc gộp thành một khung giờ cao điểm (17h30-22h30) cũng thuận tiện để duy trì tuổi thọ pin. Theo ông Thông, 3 yếu tố chính quyết định tuổi thọ pin gồm nhiệt độ môi trường, chu kỳ sử dụng mỗi ngày và số ngày dùng trong năm.
Với một khung cao và thấp điểm, BESS chỉ cần một chu kỳ sạc xả (sạc đầy và xả gần hết dung lượng) mỗi ngày. Ví dụ, hệ thống lưu trữ của Huawei có thể đạt tuổi thọ khoảng 8.000 chu kỳ, tương đương 20 năm nếu sạc xả một chu kỳ mỗi ngày và 13-15 năm khi sạc xả 2 chu kỳ mỗi ngày như khung giờ cao điểm cũ.
Ông Trần Quốc Tâm cho biết nếu không có pin lưu trữ, khoảng 30% nguồn điện mặt trời sản xuất ra bị lãng phí. Vì thế, nếu sạc BESS bằng năng lượng tái tạo như mặt trời thì sẽ là “cặp đôi hoàn hảo” để giảm phụ thuộc vào điện lưới.
PGS. TS Phạm Trung Kiên, Khoa Công nghệ Vật liệu, Đại học Bách khoa TP HCM, đánh giá BESS là thành phần cốt lõi đi cùng sự phát triển của điện mặt trời và điện gió, giúp điều hòa nguồn năng lượng, cải thiện hiệu suất tải.
Theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, hệ thống pin lưu trữ dự kiến đạt công suất khoảng 10.000-16.300 MW vào 2030, chiếm 5,5-6,9% tổng công suất nguồn điện, để phù hợp với tỷ trọng ngày càng cao của năng lượng tái tạo.
Hệ thống BESS khi kết hợp với năng lượng tái tạo sẽ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng hóa thạch. “Điều này đặc biệt quan trọng khi các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam bắt đầu đối mặt với các rào cản thuế carbon”, ông Kiên nhận định.
Không ít doanh nghiệp, nhà đầu tư băn khoăn về chi phí và phương án xử lý pin khi hết vòng đời. Tuy vậy, theo chuyên gia, suất đầu tư điện tái tạo và hệ thống BESS ngày càng giảm. “Cách đây 5 năm, chi phí đầu tư cho 1 MW điện mặt trời 20-25 tỷ đồng, hiện chỉ còn khoảng 10 tỷ”, ông Thông nêu.
Ông Trần Quốc Tâm cho biết khi sản lượng tấm pin mặt trời toàn cầu tăng gấp đôi, chi phí sản xuất giảm khoảng 20%. “Xu hướng diễn ra tương tự trong ngành pin lưu trữ. Khi sản lượng bán ra ngày càng tăng, giá pin sẽ tiếp tục hạ, giúp công nghệ này dần dễ tiếp cận hơn”, ông nói.
Với pin sau khi sử dụng, ông Tâm cho biết công nghệ hiện nay có thể tái chế đến 85% các thành phần. “Pin sau khi hết hạn là tài nguyên, không phải rác thải”, ông nói. Nhưng do nguồn pin lưu trữ thải bỏ ở Việt Nam còn ít nên chưa hình thành doanh nghiệp chuyên thu gom, tái chế.
PGS. TS Phạm Trung Kiên cho rằng trách nhiệm thu hồi và xử lý BESS sau vòng đời nên thuộc về nhà sản xuất. Singapore và châu Âu đã áp trách nhiệm này, trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc quy định các hệ thống pin công nghiệp phải được thu gom, phân loại và xử lý.
Theo Quyết định 963 của Bộ Công Thương ban hành ngày 22/4, giờ cao điểm được dồn vào buổi tối từ 17h30 đến 22h30 hàng ngày (chủ nhật không có giờ cao điểm), còn thấp điểm 0-6h.
Tuy nhiên, thay đổi này hiện chưa được Bộ Công Thương áp dụng thực tế, nên giờ cao điểm vẫn chia làm 2 khung như trước (9h30-11h30 và 17h-22h hàng ngày, trừ chủ nhật), còn thấp điểm 22h-4h.
Theo quy định Thông tư 60/2025, các khung giờ cao - thấp điểm và bình thường chỉ được thay đổi khi cơ quan quản lý có đợt điều chỉnh giá điện bình quân. Song, tại dự thảo sửa đổi Thông tư 60, Bộ Công Thương đề nghị bỏ quy định chuyển tiếp này. Điều này đồng nghĩa, khung giờ điện cao điểm (17h30-22h30, trừ chủ nhật), thấp điểm 0-6h hàng ngày có thể được áp dụng ngay trong mùa nắng nóng năm nay.
Khung giờ cao, thấp điểm chủ yếu áp dụng với nhóm khách hàng dùng điện cho sản xuất, kinh doanh. Hộ gia đình dùng điện sinh hoạt không chịu ảnh hưởng bởi khung giờ này, mà theo biểu giá bán lẻ bậc thang hiện hành.
Hiện có khoảng 1,25 triệu công tơ điện của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh đang áp dụng cơ chế này, liên quan trực tiếp đến đo đếm, lập hóa đơn và thanh toán điện năng.
Bộ Công Thương cho rằng việc sớm áp dụng khung giờ điện cao điểm mới (5 giờ một ngày), thấp điểm (6 giờ mỗi ngày) sẽ phản ánh đúng cung - cầu điện, khuyến khích khách hàng dịch chuyển sử dụng điện khỏi giờ cao điểm để giảm áp lực hệ thống.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, từ năm 2019 - thời điểm điện mặt trời phát triển mạnh, tỷ trọng tiêu thụ điện công nghiệp tăng từ 30% lên hơn 50% tổng sản lượng điện. Trong khi đó, điện dùng trong sinh hoạt gia đình giảm từ khoảng 50% xuống còn gần 30%.
Khung giờ cao - thấp điểm và bình thường theo Quyết định 963, từ 22/4:
Tuần trước, Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) cũng đề xuất áp dụng khung giờ cao, thấp điểm mới ngay trong tháng 6. Tương tự, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng kiến nghị áp dụng ngay khung giờ điện mới trong mùa khô năm nay để góp phần giảm nguy cơ mất cân bằng cung - cầu điện, nhất là vào cao điểm chiều tối.
Năm nay, Bộ Công Thương dự báo nguy cơ thiếu điện vào các đợt nắng nóng cao điểm mùa khô do nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, và nhiều yếu tố bất định như xung đột địa chính trị, biến động giá nhiên liệu hay thời tiết cực đoan.
Ngày 26/5, công suất tiêu thụ điện lớn nhất của hệ thống điện quốc gia đạt 57.590 MW, tăng khoảng 470 MW so với cùng thời điểm trước đó một ngày. Miền Bắc ghi nhận mức tăng công suất tiêu thụ gần 900 MW, lên 29.385 MW.
NSMO dự báo công suất tiêu thụ điện cả nước tiếp tục tăng trong hôm nay. Trong đó, công suất tiêu thụ lớn nhất tại miền Bắc vào giờ cao điểm tối (17h-20h) có thể đạt 31.000-31.500 MW, tăng hơn 6.500-7.000 MW so với thời điểm trước đợt nắng nóng.
Tại cuộc họp ngày 26/5, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết nền nhiệt cao kỷ lục kéo dài trên diện rộng từ đầu tháng 4 đến nay khiến tiêu thụ điện tăng mạnh, đặc biệt giai đoạn 23-27/5. Theo dự báo của cơ quan khí tượng trong nước và quốc tế, khả năng xuất hiện "siêu El Nino" từ tháng 7 lên tới 80%, kéo theo nguy cơ hạn hán, giảm lượng nước về hồ thủy điện và gia tăng nhu cầu sử dụng điện.
Bộ Công Thương cho biết các kịch bản vận hành điện năm 2026 đã tính tới phương án nhu cầu sử dụng tăng 8,5-14,2%. Tuy nhiên, với mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%, nhu cầu điện thực tế có thể tăng tương ứng hoặc cao hơn, tạo áp lực lớn lên phát triển nguồn điện, lưới truyền tải và năng lực điều độ hệ thống.
Ngày 7/4, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức Hội nghị phản biện xã hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Ông Nguyễn Duy Cường, Cục phó Tiền lương và Bảo hiểm xã hội (Bộ Nội vụ) cho biết dự luật bổ sung danh mục đầu tư của Quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH).
Theo đó, ngoài các ngân hàng thương mại do Nhà nước chi phối như quy định hiện hành, nguồn Quỹ BHXH có thể được gửi tại nhà băng có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50%.
Hiện Quỹ BHXH chỉ được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại nhà nước, gồm Agribank, Vietinbank, Vietcombank và BIDV.
GS Lê Minh Thông, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cho rằng quy định này dễ dẫn tới rủi ro. Theo ông, việc đầu tư Quỹ BHXH là vấn đề hệ trọng, cần đảm bảo an toàn khi quỹ liên quan đến an sinh của hàng chục triệu người lao động.
"Tôi đề nghị bỏ đề xuất này khỏi dự thảo luật. Nếu chưa có đánh giá tác động hay căn cứ thực tiễn, nên giữ nguyên như hiện hành", ông nói.
TS Nguyễn Diệu Hồng, chuyên gia độc lập, cũng nói quy định nới diện ngân hàng được nhận tiền gửi từ Quỹ BHXH là "rủi ro quá lớn", đặc biệt với nhóm nhà băng có vốn doanh nghiệp nhà nước 50% trở lên. Bà cho rằng đây là khoản tích lũy của người lao động có thể 30 năm sau họ mới hưởng, nên cơ quan soạn thảo cần xem xét lại đề xuất này để đảm bảo quyền lợi an sinh.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Xuân Tuấn, Phụ trách bộ phận Chính sách pháp luật Liên đoàn lao động tỉnh Thanh Hóa cũng đề nghị bỏ nội dung này khỏi dự thảo luật sửa đổi.
Trong khi đó, ông Vũ Anh Tuấn, Phó chủ tịch Công đoàn Y tế Việt Nam cho rằng muốn quỹ sinh lời bắt buộc phải đầu tư, đồng nghĩa chấp nhận rủi ro. Ông đánh giá mức sở hữu trên 50% vốn là tỷ lệ "tin cậy", nên có thể cân nhắc cho phép Quỹ BHXH được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại nhà nước và nhà băng có vốn doanh nghiệp nhà nước 50% trở lên.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính tới cuối 2024, Quỹ BHXH dư khoảng 1,29 triệu tỷ đồng với mức tăng trưởng bình quân 9% một năm. Tới năm 2027, dự kiến 24,6 triệu người tham gia BHXH; 18,8 triệu người đóng BHTN và 99,3 triệu người tham gia BHYT. Người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng, trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ tăng trong bối cảnh mở rộng diện bao phủ.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Bảo hiểm xã hội 2024 dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, và có hiệu lực từ 1/7/206.
Ngày 29-5, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) tổ chức hội thảo "Thực thi Luật Đô thị đặc biệt: Lộ trình kiến tạo TP.HCM - đô thị thông minh, bền vững và Net-Zero", quy tụ nhiều chuyên gia và nhà hoạch định chính sách tham gia góp ý cho mô hình phát triển mới của TP.HCM.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ, TP.HCM - cho rằng không phải mọi sáng kiến đều cần chờ đợi một cơ chế hoàn chỉnh hoặc sự thống nhất tuyệt đối ngay từ đầu.
Hiện nay nhiều mô hình tại địa phương dù nhận được sự đồng thuận từ người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn gặp khó khăn do cách hiểu và áp dụng quy định khác nhau giữa các cấp quản lý.
"Nếu các sáng kiến đều bị chặn lại vì e ngại tranh cãi hoặc chưa đủ cơ sở hoàn thiện thì sẽ rất khó hình thành các mô hình đổi mới hiệu quả", ông Tuấn nói.
Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ cho rằng cần thay đổi tư duy quản trị theo hướng giảm dần cơ chế "kiểm soát đầu vào", thay vào đó tập trung nhiều hơn vào hiệu quả cuối cùng của mô hình triển khai.
Khi được trao quyền chủ động hơn, địa phương không chỉ khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có mà còn có khả năng thu hút thêm nguồn lực xã hội thông qua các sáng kiến sáng tạo.
Chia sẻ thêm, ông Nguyễn Thanh Hòa - Phó giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM - cho biết thành phố đang đẩy mạnh thảo luận liên quan đến Luật Đô thị đặc biệt, trong đó có nhiều nội dung về phân quyền, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo ông Hòa, một trong những thay đổi lớn nhất là tư duy chuyển từ "ủy quyền" sang "phân quyền thực chất", cho phép địa phương có thêm không gian thử nghiệm trong quản trị đô thị.
Ở góc độ nghiên cứu, PGS.TS Trịnh Tú Anh - Viện trưởng Viện Đô thị thông minh và quản lý (ISCM), UEH - cho rằng một trong những thách thức lớn nhất của đổi mới sáng tạo đô thị hiện nay là sự "bập bênh" giữa nhu cầu thử nghiệm cái mới và các rủi ro về tài chính, tổ chức và thể chế.
Theo bà Tú Anh, trường đại học hiện không chỉ là nơi giảng dạy và nghiên cứu mà còn có thể trở thành trung tâm kết nối tri thức, đồng kiến tạo các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội cho đô thị.
Bà dẫn ví dụ nhiều trường đại học trên thế giới như Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) của Mỹ hay Đại học Aalto của Phần Lan hiện xem toàn bộ không gian quanh trường là hệ sinh thái thử nghiệm công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nhiều trường đại học tại TP.HCM như UEH hiện nằm trong các khu vực đô thị hóa mạnh, tập trung nhiều vấn đề về giao thông, môi trường và quản trị đô thị... Đây được xem là điều kiện thuận lợi để triển khai các mô hình thử nghiệm gắn với nhu cầu thực tế của thành phố.
Ngoài ra, môi trường đại học cũng quy tụ đội ngũ nghiên cứu, sinh viên cùng nhiều hoạt động học thuật, tạo điều kiện thuận lợi để thử nghiệm các giải pháp mới liên quan đến dữ liệu, công nghệ hay hành vi người dùng.
"Đây là nền tảng để các trường đại học trở thành một phần trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của đô thị thay vì chỉ dừng lại ở vai trò đào tạo nguồn nhân lực", bà Tú Anh nhấn mạnh.
