Hoàng Hữu Đà, 34 tuổi, là trợ lý nghiên cứu tại IMF ở thủ đô Washington, Mỹ. Công việc chính của anh là theo dõi, nghiên cứu các diễn biến kinh tế trên thế giới, chẳng hạn như ảnh hưởng từ chính sách thuế quan Mỹ hay tình hình chiến tranh đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế.
Từ đó, anh hỗ trợ các nhà kinh tế học tại IMF đưa ra khuyến nghị về chính sách tài khóa, tiền tệ với các nước. Anh cũng tham gia xử lý dữ liệu, xây dựng các mô hình kinh tế lượng để trả lời cho giả thuyết nghiên cứu của các chuyên gia tại cơ quan này.
Trước đó, Đà có gần 10 năm làm về quản trị rủi ro tại các ngân hàng ở Việt Nam. Mùa thu năm nay, Đà sẽ lần đầu chính thức du học, theo chương trình tiến sĩ Kinh tế của Đại học California, Santa Barbara (Mỹ). Anh nhận tin trúng tuyển kèm học bổng toàn phần vào tháng trước.
“Tôi rất hào hứng, bởi đây là cơ hội rất tốt để được rèn luyện cách đối mặt với rủi ro”, Đà nói.
Đà là cựu sinh viên khoa Toán kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc dân. Thời sinh viên, anh thấy ngành rất hợp với mình bởi có môn ưa thích là toán, cùng xác suất thống kê, kinh tế học và lập trình. Vì thích học, ngoài giờ trên lớp, anh hay “lặn ngụp” trên các trang web chia sẻ kiến thức hoặc các khóa học miễn phí online.
Tự thấy có hứng thú với việc giảng dạy, nhưng sau tốt nghiệp, năm 2014, Đà bước vào môi trường ngân hàng, làm chuyên viên quản trị rủi ro. Đà nhìn nhận công việc này khớp với ngành học và kỹ năng hơn. Anh được tiếp cận nguồn dữ liệu lớn, các phương pháp phân tích, thống kê, kinh tế lượng nâng cao, từ đó đưa ra mô hình dự báo rủi ro cho các ngành.
Dù làm ngân hàng, đam mê chia sẻ kiến thức của Đà vẫn âm ỉ. Năm 2015, Đà mở kênh YouTube về xác suất thống kê và kinh tế học. Anh mày mò viết nội dung, thiết kế hoạt họa, lồng tiếng,… Hàng tuần, Đà dành một buổi để tìm ý tưởng, rồi mỗi hôm lại hoàn thiện sản phẩm một chút.
Thấy các video dần được nhiều người đón nhận, giúp họ hiểu thêm về kinh tế, Đà càng có cảm hứng để kiên trì dù công việc bận rộn. Từ xuất phát điểm “cứ có người xem là được rồi”, tới nay, đứa con tinh thần của anh đã có gần 90 nghìn người đăng ký, nhiều video đạt hàng trăm nghìn lượt xem.
Bước ngoặt tới vào năm 2022, khi Đà viết cuốn sách đầu tay “Nghệ thuật tư duy dựa trên dữ liệu”, tổng hợp tất cả kiến thức đã học và chia sẻ. Anh liên hệ giảng viên cũ ở trường Kinh tế quốc dân để nhờ cô viết thư giới thiệu. Đây cũng là lúc cơ duyên với IMF bắt đầu.
Thấy học trò có kiến thức và kỹ năng viết tốt, cô giáo kết nối anh tham gia một dự án nghiên cứu cùng các chuyên gia ở IMF. Càng làm, Đà càng thấy thích thú, từ việc đặt câu hỏi, tìm nguồn dữ liệu cho tới xây dựng mô hình để tìm ra câu trả lời.
Nhờ cơ hội này, Đà nhen nhóm ý định học lên tiến sĩ. Anh cũng được các thành viên trong dự án giới thiệu để nộp đơn vào làm trực tiếp ở IMF. Ban đầu, Đà còn băn khoăn, vì chưa từng du học hay làm việc ở nước ngoài, nên không chắc có thích nghi được không.
“Cân nhắc cả chi phí, lợi ích và ngưỡng chịu đựng rủi ro của bản thân, tôi thấy đó sẽ là lựa chọn lợi hơn cả, là cơ hội để bước ra khỏi vùng an toàn và phát triển bản thân”, Đà nói. Nhờ vốn kỹ năng qua nhiều năm ở ngân hàng, Đà vượt qua vòng phỏng vấn mà không quá áp lực, bắt đầu tới Mỹ làm việc từ năm 2023.
Ban đầu, Đà không tránh khỏi những rào cản về văn hóa và ngôn ngữ. Anh nhớ những lần lúng túng khi gặp đồng nghiệp, vì họ nói quá nhanh, còn anh phải nhắc lại nhiều lần thì họ mới hiểu.
Để cải thiện, Đà tập nói tiếng Anh một mình ở nhà sau giờ làm, tải các ứng dụng học tiếng rồi luyện theo, chủ động bắt chuyện với đồng nghiệp để xây dựng mối quan hệ. Sau khoảng ba tháng, Đà tự tin hơn, bắt nhịp được.
Môi trường ở IMF giúp anh học từ những nhà kinh tế hàng đầu, khám phá nhiều câu hỏi và tiếp cận những nguồn dữ liệu tốt. Anh được làm việc với những bài toán vĩ mô hơn nhiều so với thời ở ngân hàng.
Cuối cùng, sau ba năm kể từ dự án nghiên cứu đầu, với kinh nghiệm thực chiến, lời giới thiệu từ IMF, Đà thuyết phục được hội đồng tuyển sinh UCSB. Đà tin rằng tấm bằng này sẽ dẫn tới nhiều cơ hội, như giảng dạy đại học, làm việc tại các tổ chức kinh tế thế giới, hay làm cố vấn cho công ty tư nhân,…
Cô Trần Chung Thủy, giảng viên, đồng sáng lập bộ môn Toán tài chính tại Đại học Kinh tế Quốc dân, nhận xét học trò cũ xuất sắc, có ý tưởng riêng và có dáng dấp của một nhà nghiên cứu từ sớm.
“Đà trầm tính, nên ban đầu mọi người có thể không có ấn tượng. Nhưng đối với ngành rất khó như Toán tài chính, Đà có sự bền bỉ, lại nỗ lực, có kỷ luật với kế hoạch của bản thân”, cô Thủy nói, đánh giá phải vài khóa mới có một người đi sâu vào nghiên cứu tốt như vậy.
Theo Đà, sự chuẩn bị là chìa khóa để mỗi người quản lý rủi ro, đón nhận cơ hội mới. Việc này bao gồm cả khám phá bản thân để biết mục tiêu và ngưỡng chấp nhận rủi ro phù hợp, lẫn tìm hiểu các dữ liệu bên ngoài để đưa ra quyết định tự tin và chắc chắn hơn, thay vì chỉ dựa vào niềm tin và trực giác.
Khi tìm hiểu một chủ đề, Đà nhận định một cách tốt là học từ nhiều nguồn hay kênh khác nhau – website, podcast, YouTube. Phương pháp này giúp người học được nhìn một vấn đề từ nhiều hướng, nên sẽ nhớ và hiểu sâu hơn.
“Dù sự chuẩn bị là thiết yếu, các bạn trẻ vẫn nên đón nhận sự ngẫu nhiên, coi thử thách là những cơ hội để học hỏi, kết nối để có thêm hiểu biết và sự giúp đỡ”, anh chia sẻ.
Bộ Giáo dục và Đào tạo sáng 1/7 công bố phổ điểm thi tốt nghiệp THPT 2026. Hơn 175.000 thí sinh có điểm ba môn Toán, Lý, Hóa để xét tuyển đại học bằng tổ hợp A00.
Điểm trung bình ở tổ hợp này là 19,41. Chỉ một thí sinh đạt tuyệt đối 30. Năm ngoái, tổ hợp này ghi nhận 8 thí sinh đạt mức tuyệt đối.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT diễn ra hôm 11-12/6 với hơn 1,16 triệu thí sinh. Đề Toán, Lý, Hóa được nhiều giáo viên đánh giá có cấu trúc tương tự đề tham khảo do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố hai năm trước, có độ phân hóa phù hợp để vừa xét tốt nghiệp, vừa tuyển sinh đại học. Đề cả ba môn đều có những câu hỏi thực tế.
Thí sinh tra cứu điểm thi tại: https://diemthi.vnexpress.net để có thể nhận được gợi ý các ngành, trường có điểm chuẩn năm ngoái tiệm cận với điểm thi theo tổ hợp.
Theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh có 5 ngày để phúc khảo nếu có nhu cầu, hạn cuối là ngày 5/7. Từ 2/7, thí sinh bắt đầu đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng trên hệ thống của Bộ, kéo dài đến 17h ngày 14/7.
Điểm chuẩn đại học và kết quả đỗ - trượt được công bố sau 17h ngày 9/8.
Tối 23.4, tổ chức Times Higher Education (THE) ở Anh chính thức công bố bảng xếp hạng ĐH tốt nhất châu Á năm 2026. Đây là lần đầu tiên có tới 11 trường Việt Nam góp mặt, tăng 2 so với năm ngoái. Theo Thanh Niên thống kê, kể từ khi góp mặt trong bảng xếp hạng này từ năm 2020 tới nay, đây cũng là lần đầu tiên Việt Nam vượt mốc hơn 10 trường hiện diện.
Tuy nhiên, hầu hết các trường đều có xu hướng chung là tụt hạng, chỉ 2 trường giữ nguyên thứ hạng là ĐH Duy Tân ở Đà Nẵng (nhóm 251-300), Trường ĐH Y Hà Nội (401-500) và ĐH Quốc gia TP.HCM (601-800). Trong khi đó, ĐH Kinh tế TP.HCM tuy vẫn giữ vị trí số 1 Việt Nam nhưng lại rơi 48 bậc, xuống vị trí thứ 184 - đồng hạng với ĐH Công nghệ Nam Kinh (Trung Quốc) - trong số 929 cơ sở giáo dục toàn châu Á được xếp hạng.
Trường ĐH Tôn Đức Thắng ở TP.HCM cũng trượt hạng từ nhóm 201-250 xuống 251-300, tiếp tục duy trì đà giảm kể từ khi xuất hiện, từ 73 (2022) xuống 86 (2023), 193 (2024). Đây cũng là lần đầu tiên Trường ĐH Tôn Đức Thắng và ĐH Duy Tân chung thứ hạng cũng như đều giữ vị trí số 2 Việt Nam. Trường ĐH Y Hà Nội chiếm hạng 4 trong khi gương mặt mới là Trường ĐH Nguyễn Tất Thành (TP.HCM) ra mắt ở nhóm 501-600.
Cả 3 cơ sở giáo dục ĐH là Bách khoa Hà Nội, Quốc gia Hà Nội và Mở TP.HCM đồng loạt tụt hạng từ nhóm 501-600 xuống 601-800. Tương tự, ĐH Huế xuống nhóm 801+, đồng hạng với một đại diện mới khác từ Việt Nam là ĐH Đà Nẵng. Riêng Trường ĐH Văn Lang (TP.HCM) năm ngoái ở trạng thái "reporter" (có nộp dữ liệu nhưng chưa được xếp hạng vì chưa đạt một số tiêu chí nhất định) nhưng đến năm nay đã không còn hiện diện.
Trước đó 2 năm, Trường ĐH Mở TP.HCM cũng từng mang trạng thái này và đã vào tốp trong năm 2025.
Để xếp hạng các trường ĐH trên toàn châu Á, THE dùng tổng cộng 17 tiêu chí chia làm 5 nhóm: chất lượng nghiên cứu (chiếm 30% tổng điểm), môi trường nghiên cứu (28%), giảng dạy (24,5%), chuyển giao công nghệ (10%) và triển vọng quốc tế (7,5%). Phương pháp xếp hạng này tương tự cách THE đánh giá các trường ĐH trên toàn thế giới, nhưng một số tiêu chí đã được điều chỉnh trọng số để phản ánh yếu tố đặc thù của châu Á.
Điểm chung của các trường Việt Nam là đạt điểm cao về chất lượng nghiên cứu nhưng môi trường nghiên cứu lại có kết quả cách biệt đáng kể. Ví dụ, ĐH Kinh tế TP.HCM đạt 88,6/100 điểm chất lượng nghiên cứu, song môi trường nghiên cứu chỉ bằng 1/3, ở mức 26,6. Tương tự, mức chênh lệch này ở ĐH Duy Tân và Trường ĐH Tôn Đức Thắng lần lượt là 87,8-20,5 (gấp 4 lần) và 82,5-14,8 (gấp 5 lần).
Nếu xét riêng tiêu chí chất lượng nghiên cứu, giữa 3 trường nêu trên với nhóm ĐH còn lại cũng có sự chênh lệch đáng kể. Cụ thể, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành có số điểm cao thứ 4 nhưng cách Trường ĐH Tôn Đức Thắng cao thứ 3 tới 20,5 điểm, còn ĐH Huế có số điểm thấp nhất (19,5) thì cách trường cao nhất là ĐH Kinh tế TP.HCM tới 69,1 điểm. Tuy nhiên, ở môi trường nghiên cứu, các trường không quá cách biệt, dao động từ 11,2-26,6 điểm.
Điều tương tự diễn ra ở tiêu chí giảng dạy, với số điểm dao động từ 12,1 (Trường ĐH Mở TP.HCM) tới 38,3 (Trường ĐH Y Hà Nội). Về chuyển giao công nghệ, ĐH Bách khoa Hà Nội tiếp tục dẫn đầu Việt Nam với 66,1 điểm, theo sau là ĐH Kinh tế TP.HCM (50,1) và Trường ĐH Y Hà Nội (44,8). Còn ở triển vọng quốc tế, Tôn Đức Thắng, Duy Tân, Kinh tế TP.HCM lần lượt là 3 cái tên đứng đầu, với mức điểm 63, 55,2 và 53,6.
Năm nay, THE xếp hạng các cơ sở giáo dục ĐH từ 36 quốc gia, vùng lãnh thổ châu Á, tăng 1 so với năm ngoái. Số lượng trường được xếp hạng cũng tăng thêm 76. Trong đó, ĐH Thanh Hoa và ĐH Bắc Kinh ở Trung Quốc tiếp tục duy trì vị trí nhất, nhì châu Á sau 6 năm. Những trường còn lại trong tốp 10 là các đại diện khác của Trung Quốc đại lục (3 trường), Hồng Kông, Singapore (mỗi nơi 2 trường) và Nhật Bản (1).
Tính riêng số trường được xếp hạng, Ấn Độ dẫn đầu với tổng cộng 128 cơ sở giáo dục ĐH, theo sau là Nhật Bản (115), Thổ Nhĩ Kỳ (109). Trong khi đó, số lượng các trường được xếp hạng của Việt Nam ít hơn một số nước trong khu vực là Indonesia (35), Malaysia (27) và Thái Lan (21), song cao hơn Philippines (6), Brunei và Singapore (cùng có 2 đại diện).
THE là một trong số những tổ chức xếp hạng ĐH có uy tín, nhiều năm kinh nghiệm và sức ảnh hưởng lớn nhất toàn cầu bên cạnh bảng xếp hạng của Quacquarelli Symonds (Anh) và ShanghaiRanking Consultancy (Trung Quốc). Đơn vị này bắt đầu xếp hạng các ĐH từ 2004 cùng Quacquarelli Symonds, một năm sau khi thế giới lần đầu bảng xếp hạng ĐH toàn cầu do ĐH Giao thông Thượng Hải (sau này là ShanghaiRanking Consultancy) công bố.
