Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có công văn đề nghị các tổ chức phối hợp ngăn chặn hành vi doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh gian lận thuế thông qua sử dụng song song 2 hệ thống sổ sách kế toán tài chính.
Trao đổi với Thanh Niên, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, phân tích, 2 sổ sách là gồm sổ nội bộ và sổ thuế. Sổ nội bộ để lưu trữ nội bộ tại doanh nghiệp, sổ thuế là sổ được dùng để báo cáo cho cơ quan thuế.
Thông thường, sổ nội bộ sẽ ghi nhận đầy đủ nghiệp vụ doanh thu và chi phí thực tế xảy ra của hoạt động kinh doanh. Điều này đồng nghĩa, sổ nội bộ thường có doanh thu và lợi nhuận cao hơn sổ nộp cho cơ quan thuế.
Khi doanh nghiệp, hộ kinh doanh ghi nhận 2 sổ, với sổ nội bộ có doanh thu lớn hơn sổ thuế, tức sẽ tạo ra một khoản chênh lệch doanh thu.
Khoản chênh lệch doanh thu này sẽ được nhận bằng tài khoản cá nhân hoặc nhận bằng tiền mặt. Bởi ở sổ thuế, khách hàng đã thanh toán chuyển khoản qua tài khoản của doanh nghiệp hoặc chủ hộ kinh doanh.
Như vậy, một khoản tiền chưa được xuất hóa đơn, chưa được ghi nhận doanh thu đã được chuyển vào tài khoản cá nhân, hoặc nhận bằng tiền mặt. Điều này sẽ đặt doanh nghiệp, hộ kinh doanh trước các rủi ro như: bị phạt hành vi không xuất hóa đơn khi bán hàng, cung cấp dịch vụ. Theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP, mức phạt có thể lên đến 80 triệu đồng.
“Ngoài ra, tiền vào tài khoản cá nhân hoặc nhận tiền mặt (nhưng chưa xuất hóa đơn), tức một khoản doanh thu chưa được ghi nhận. Doanh nghiệp và hộ kinh doanh sẽ bị truy thu khoản thuế thiếu; đồng thời có thể bị phạt 1 – 3 lần số tiền thuế trốn. Đáng chú ý, hành vi trốn thuế có thể dẫn đến việc bị khởi tố hình sự để răn đe”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Vị chuyên gia phân tích, cơ quan thuế có nhiều biện pháp để giám sát dòng tiền cũng như tình trạng một doanh nghiệp, hộ kinh doanh duy trì song song 2 sổ sách.
Thứ nhất là quản lý dựa trên dữ liệu của bên thứ ba: kiểm soát đầu vào của hộ kinh doanh và doanh nghiệp, khi buộc bên bán phải xuất hóa đơn đầy đủ thông tin tên, địa chỉ, mã số thuế của hộ kinh doanh và doanh nghiệp; kiểm soát dòng tiền ở các đơn vị vận chuyển, dòng tiền ở các sàn thương mại điện tử.
“Trong trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ trốn thuế, cơ quan thuế có quyền yêu cầu sao kê tài khoản ngân hàng cá nhân của chủ doanh nghiệp, hoặc chủ hộ kinh doanh, hoặc người thân của chủ doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh để xác minh nghĩa vụ thuế”, ông Tuấn nói.
Thứ hai là kiểm soát từ hệ thống nhận diện rủi ro của cơ quan thuế: thông qua hệ thống dữ liệu tập trung của ngành thuế, cơ quan thuế có thể nhận diện các trường hợp đáng ngờ thông qua các hệ số rủi ro được thiết lập. Trong đó, hệ số rủi ro giá vốn/doanh thu được sử dụng phổ biến, vì dễ phát hiện các dấu hiệu rủi ro tại doanh nghiệp.
Một cách cơ bản, cơ quan thuế sẽ so sánh hệ số rủi ro giá vốn/doanh thu của từng doanh nghiệp, so với bình quân ngành của tất cả doanh nghiệp trong cùng một ngành nghề. Khi tỷ lệ này cao một cách bất thường, cơ quan thuế sẽ yêu cầu doanh nghiệp giải trình bằng hồ sơ, số liệu thực tế.
Ông Tuấn cho biết, khi tỷ lệ giá vốn/doanh thu cao bất thường, có 2 khả năng xảy ra:
Giá vốn cao bất thường xảy ra khi doanh nghiệp kê khống chi phí, bằng cách kê khai khống chi phí lương hoặc mua hóa đơn để ghi nhận thêm chi phí không có thực. Khi đó, chi phí của doanh nghiệp tăng lên, dẫn đến lợi nhuận đóng thuế giảm, hoặc lỗ để không phải đóng thuế.
Doanh thu thấp bất thường xảy ra khi một lượng lớn doanh thu không được ghi nhận. Trường hợp phổ biến là doanh nghiệp bán hàng cho người dân, hoặc đối tượng không có nhu cầu lấy hóa đơn.
Khi đó, doanh nghiệp sẽ nhận tiền vào tài khoản cá nhân của chủ doanh nghiệp, thay vì tài khoản mang tên của doanh nghiệp; hoặc khách hàng trả tiền mặt, nhưng chủ doanh nghiệp không hoàn trả về doanh nghiệp để ghi nhận dòng tiền, doanh thu tại doanh nghiệp, mà đưa về thẳng cho cá nhân chủ doanh nghiệp. Điều này dẫn đến hành vi không xuất hóa đơn đầu ra để thực hiện nghĩa vụ thuế tại doanh nghiệp.
“Trong giai đoạn hiện nay, cơ sở dữ liệu tập trung của ngành thuế đang dần hình thành khi người nộp thuế đã định danh trên VNeID, ứng dụng eTax Mobile đang dần hoàn thiện, dữ liệu hóa đơn điện tử được cập nhật hàng ngày…
Cơ quan thuế có đủ thông tin, công cụ để nhận diện các doanh nghiệp, hộ kinh doanh có dấu hiệu trốn thuế, nghĩa là hành vi lập 2 sổ sách khó giấu doanh thu hơn ngày xưa rất nhiều. Doanh nghiệp, chủ hộ kinh doanh cần chú ý tuân thủ đúng chính sách pháp luật, đảm bảo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng”, ông Tuấn khuyến cáo.
Trong kỳ điều hành này, liên bộ Công thương - Tài chính quyết định không chi, không trích lập Quỹ Bình ổn giá đối với xăng E5RON 92, xăng RON 95, dầu diesel và dầu mazut.
Theo đó, giá bán các mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến trên thị trường áp dụng từ 15 giờ hôm nay với xăng E5RON 92 không cao hơn 24.340 đồng/lít. Giá xăng RON 95 không cao hơn 25.549 đồng/lít.
Như vậy, giá xăng E5RON 92 đang thấp hơn xăng RON 95 là 1.209 đồng/lít, mức chênh lệch này để thu hút, khuyến khích người tiêu dùng sử dụng xăng sinh học.
Cũng từ 15 giờ chiều nay, giá dầu diesel không cao hơn 28.761 đồng/lít; giá dầu mazut không cao hơn 21.483 đồng/kg.
Theo Bộ Công thương, thị trường xăng dầu thế giới kỳ điều hành lần này chịu ảnh hưởng của các yếu tố chủ yếu như: cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran có những yếu tố căng thẳng, nhưng sau đó lại hạ nhiệt; việc vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz có diễn biến thuận lợi hơn; Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) thông tin lượng dầu dự trữ thương mại đang suy giảm nhanh…
Các yếu tố nêu trên khiến giá thành phẩm xăng dầu thế giới những ngày qua tăng, giảm tùy từng mặt hàng.
Giá thành phẩm xăng dầu thế giới bình quân giữa kỳ điều hành giá ngày 14.5 và kỳ điều hành ngày 21.5 là:
136,432 USD/thùng xăng RON 92 dùng để pha chế xăng E5RON 92, tăng 7,700 USD/thùng, tương đương tăng 5,98%.
139,772 USD/thùng xăng RON 95, tăng 8,934 USD/thùng, tương đương tăng 6,83%.
155,306 USD/thùng dầu diesel, tăng 9,268 USD/thùng, tương đương tăng 6,35%
721,306 USD/tấn dầu mazut, tăng 33,652 USD/tấn, tương đương tăng 4,89%.
Cũng theo Bộ Công thương, so sánh giá xăng dầu mới nhất áp dụng từ 15 giờ hôm nay 21.5, giá xăng dầu Việt Nam vẫn đang thấp hơn Thái Lan và 3 nước có chung đường biên giới, gồm: Trung Quốc, Lào, Campuchia.
Cập nhật đến ngày 21.5, giá xăng tại Thái Lan là 36.181 đồng/lít, tại Campuchia 35.438 đồng/lít, tại Lào 42.225 đồng/lít, tại Trung Quốc 35.438 đồng/lít. Trong khi đó, giá xăng tại Việt Nam chỉ 25.549 đồng/lít.
Giá dầu tại Thái Lan là 34.005 đồng/lít, tại Campuchia 35.767 đồng/lít, tại Lào 42.753 đồng/lít, tại Trung Quốc 32.306 đồng/lít. Giá dầu tại Việt Nam là 28.761 đồng/lít.
Bộ Công thương yêu cầu, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu áp dụng giá xăng dầu mới từ 15 giờ hôm nay 21.5, có trách nhiệm đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho thị trường.
Bộ Công thương phối hợp với cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát trách nhiệm của doanh nghiệp và sẽ xử lý nghiêm nếu phát hiện các hành vi vi phạm.
Ngân hàng Nhà nước tiếp tục tăng tỷ giá trung tâm thêm 11 đồng, lên 25.254 đồng mỗi USD. Tỷ giá trung tâm đã tăng nhanh trong 10 ngày qua, thêm gần 50 đồng/USD. Thế nhưng, các ngân hàng thương mại lại có xu hướng giảm giá USD. Điều này hoàn toàn trái ngược với trước đây, khi tỷ giá trung tâm tăng thì các nhà băng tăng kịch trần giá bán. Vietcombank giảm 10 đồng, mua vào còn 26.030 - 26.060 đồng, bán ra 26.440 đồng. ACB mua vào 26.040 - 26.070 đồng, bán ra 26.430 đồng. Vietinbank giảm 5 - 15 đồng, mua vào 26.005 - 26.070 đồng, bán ra tăng 10 đồng, lên 26.450 đồng…
Các ngoại tệ khác trong ngân hàng giảm trở lại. Tại Vietcombank, giá EUR giảm 80 đồng, còn 29.271- 30.567 đồng, bán ra 30.814 đồng; bảng Anh giảm 160 đồng, mua vào 34.458- 34.807 đồng, bán ra 35.921 đồng…
Giá USD thế giới tăng trở lại, chỉ số USD-Index thêm 0,22 điểm, lên 100,71 điểm. USD phục hồi từ mức thấp trong gần một tháng nhờ kỳ vọng nền kinh tế Mỹ sẽ tiếp tục duy trì sức chống chịu cũng như Cục Dự trữ liên bang (Fed) sẽ giữ nguyên lãi suất trong tháng này và biến động giá dầu có thể dần ổn định. Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu tại Mỹ giảm trong tuần trước cho thấy thị trường lao động vẫn duy trì sự ổn định. Sau khi các số liệu CPI và PPI thấp hơn dự báo gây sức ép lên đồng USD hồi đầu tuần, dữ liệu doanh số bán lẻ và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp vừa công bố, cùng với việc căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang, đã mang lại sự hỗ trợ vừa phải cho đồng bạc xanh
Xác suất Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 7 hiện chỉ còn 10%, giảm mạnh so với mức 45% được thị trường dự đoán vào đầu tuần. Thị trường hiện đánh giá có 48% khả năng Fed sẽ nâng lãi suất thêm ít nhất 25 điểm cơ bản vào tháng 9.
Đồng EUR giảm 0,23%, xuống 1,1437 USD, chấm dứt chuỗi hai phiên tăng liên tiếp. Đồng bảng Anh giảm 0,52%, xuống 1,3469 USD sau khi rút khỏi mức cao nhất trong gần hai tháng. Giới đầu tư kỳ vọng Thủ tướng mới của Anh sẽ lựa chọn một Bộ trưởng Tài chính theo đường lối thận trọng về ngân sách. Trong khi đó, đồng USD tăng 0,13% so với yen Nhật, lên mức 162,39 yen/USD.
Mở đầu phát biểu, ông Nguyễn Ngọc Thắng chỉ rõ: Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục biến động, tiêu dùng nội địa ngày càng trở thành trụ cột quan trọng cho tăng trưởng của Việt Nam. Khi xuất khẩu, đầu tư và thị trường quốc tế chịu nhiều tác động khó lường, thị trường gần 100 triệu dân chính là nền tảng chủ đạo để duy trì nhịp độ tăng trưởng kinh tế.
Ông Thắng dẫn số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính): Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 4 ước đạt 646.300 tỉ đồng, tăng 1,7% so với tháng trước và tăng 12,1% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 4 tháng đầu năm, quy mô thị trường đạt khoảng hơn 2,5 triệu tỉ đồng, tăng 11,1%. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 6,3%.
"Đây là mức tăng trưởng tích cực trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn chịu nhiều sức ép từ lạm phát, chi phí logistics và biến động địa chính trị. Những con số này cho thấy tiêu dùng nội địa tiếp tục giữ vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế" - đại diện Saigon Co.op khẳng định.
Trong khi đó, Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để phát triển bán lẻ nhờ quy mô dân số lớn, tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh, tốc độ đô thị hóa cao và xu hướng tiêu dùng hiện đại ngày càng rõ nét.
Thực tế, bán lẻ hàng hóa đang tiếp tục chiếm tỷ trọng chủ đạo với doanh thu gần 1,94 triệu tỉ đồng, tương đương hơn 76% tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều nhóm hàng thiết yếu ghi nhận mức tăng trưởng khả quan như xăng dầu tăng 17,4%, lương thực - thực phẩm tăng 11,6%, may mặc tăng gần 10%, vật phẩm văn hóa và giáo dục tăng hơn 9%.
Những tín hiệu này phản ánh sức mua của người dân đang từng bước phục hồi theo hướng tích cực và lan tỏa rộng hơn sang nhiều lĩnh vực tiêu dùng khác nhau.
"Khi sức mua nội địa được khơi dậy hiệu quả, tác động sẽ không chỉ dừng ở lĩnh vực bán lẻ mà còn lan tỏa mạnh tới sản xuất, logistics, nông nghiệp, du lịch và nhiều ngành liên quan khác. Do đó, cần phát huy vai trò của thị trường trong nước như một "bệ đỡ" then chốt cho tăng trưởng kinh tế bền vững" - ông Nguyễn Ngọc Thắng nói.
Từ góc nhìn của một doanh nghiệp bán lẻ phục vụ hàng chục triệu lượt khách mỗi năm, đại diện Saigon Co.op nhận thấy xuất hiện xu hướng hiện nay là người tiêu dùng không giảm mua hoàn toàn mà lựa chọn cẩn trọng hơn, ưu tiên giá trị thực và chất lượng, chi tiêu có chọn lọc. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho doanh nghiệp bán lẻ: Ngoài việc cung ứng hàng hóa, doanh nghiệp cần xây dựng và củng cố niềm tin tiêu dùng, khơi dậy động lực mua sắm và góp phần ổn định tâm lý thị trường.
"Để kích cầu tiêu dùng hiệu quả và bền vững, yếu tố then chốt là khơi thông niềm tin của người tiêu dùng. Người dân giờ họ khác xưa nhiều, phải tin thì mới mua. Họ sẵn sàng chi tiêu khi cảm thấy giá cả hợp lý, hàng hóa đảm bảo chất lượng, nguồn gốc xuất xứ minh bạch, có nhiều chương trình ưu đãi thiết thực và đặc biệt là an tâm khi mua sắm. Vì vậy, doanh nghiệp bán lẻ không chỉ dừng ở vai trò cung ứng hàng hóa mà còn phải xây dựng niềm tin, duy trì ổn định thị trường và khơi dậy động lực mua sắm" - ông Nguyễn Ngọc Thắng nhận định.
Để khơi thông sức mua nội địa, ông Nguyễn Ngọc Thắng cho rằng cần kết hợp: Củng cố niềm tin tiêu dùng, phát triển hàng Việt chất lượng, tổ chức các chương trình kích cầu thiết thực, ứng dụng chuyển đổi số để cá nhân hóa và đẩy mạnh tiêu dùng xanh. Đồng thời, hệ thống bán lẻ hiện đại cần làm cầu nối hiệu quả giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa địa phương và thị trường, nhằm kích hoạt toàn diện chuỗi cung ứng và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế bền vững.
Trong mối liên kết này, đại diện Saigon Co.op đề xuất phía nhà nước duy trì chính sách kích cầu thiết thực, tiếp tục áp dụng các công cụ đã cho hiệu quả như giảm thuế VAT có mục tiêu, các tháng khuyến mãi tập trung, chương trình kết nối cung - cầu và xúc tiến thương mại nội địa, điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến thị trường. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã cải tiến chất lượng, đạt tiêu chuẩn xanh, thực hiện truy xuất nguồn gốc và nâng cấp bao bì để đáp ứng xu hướng tiêu dùng hiện đại.
Mối liên kết địa phương - sản xuất - phân phối cũng cần tăng cường để rút ngắn kênh phân phối, giảm chi phí trung gian và mở rộng đầu ra cho nông sản, giúp người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm chất lượng với giá hợp lý.
Cùng với đó, đẩy mạnh chuyển đổi số trong bán lẻ; kích hoạt "cảm xúc" trong tiêu dùng nội địa: Không chỉ bán sản phẩm, doanh nghiệp cần tạo ra trải nghiệm và giá trị tinh thần cho người tiêu dùng thông qua các chiến dịch gắn với gia đình, văn hóa Việt, lòng tự hào hàng Việt và lối sống tích cực. Khi người dân "muốn mua" chứ không chỉ "cần mua", sức tiêu dùng sẽ được thúc đẩy bền vững hơn.
Đặc biệt, phía doanh nghiệp bán lẻ mong muốn xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng Việt theo mô hình "mỗi đồng chi tiêu - nhiều giá trị cộng hưởng": Kết nối bán lẻ với du lịch, ẩm thực, giải trí, tài chính số và dịch vụ cộng đồng để mỗi hành vi mua sắm không chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân mà tạo thêm lợi ích cho doanh nghiệp Việt, nông dân Việt và nền kinh tế trong nước.
Ngoài ra, tạo các "mùa tiêu dùng quốc gia" mang dấu ấn Việt Nam: Hình thành những chiến dịch tiêu dùng quy mô lớn gắn với ngày hội hàng Việt, lễ hội vùng miền, văn hóa ẩm thực hoặc các cột mốc quốc gia để kích thích nhu cầu mua sắm theo mùa, tương tự các lễ hội mua sắm quốc tế...
