Trong hành trình tìm ra căn bệnh hiếm, có lần, khi chịu cơn đau từ thủ thuật lấy tủy, bé Lâm Mỹ Ngọc hoảng sợ bật khóc: “Ba ơi cứu con”. Câu nói ấy khiến anh Lâm Văn Thành (43 tuổi, ở xã Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh) ám ảnh đến tận bây giờ.
Mỗi lần nhắc đến con gái, anh Thành lại quay mặt đi, đưa tay quệt vội nước mắt trên gương mặt khắc khoải. Với người cha ấy, nỗi sợ lớn nhất không phải những tháng ngày chạy chữa nhọc nhằn, mà là một ngày nào đó không còn giữ được con ở bên mình nữa.
Trong phòng bệnh ở Bệnh viện Nhi đồng 1, bé Ngọc nằm ngoan trên giường, chờ đến lượt truyền thuốc rồi thiếp đi lúc nào không hay. Thân hình nhỏ thó của em chỉ nặng vỏn vẹn 21 kg, còn cánh tay gầy guộc thì đã sớm quen với những mũi kim tiêm. Mỗi lần truyền thuốc, em không khóc, chỉ lặng lẽ nằm im.
Cuối năm 2018, khi bé Ngọc mới hơn 1 tuổi, vợ chồng anh Thành thấy bụng con to bất thường. Nghĩ con chỉ bị đầy bụng nhưng gần một tháng không bớt, người cha sốt ruột đưa con đi khám ở một phòng khám trong tỉnh.
Sau khi thăm khám, bác sĩ nói gan và lách của bé đều to bất thường, dặn gia đình phải đưa con lên Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) càng sớm càng tốt. Nghe tin ấy, hai vợ chồng ôm con lên xe máy, rời nhà từ lúc 2 giờ sáng. Gần 100 km đường tối hun hút phía trước, người cha vừa cầm lái, vừa nặng trĩu lòng vì trong túi chỉ còn vỏn vẹn hơn 1 triệu đồng.
Đến bệnh viện, vợ chồng anh Thành nhận tin dữ: bé Ngọc mắc Thalassemia (bệnh tan máu bẩm sinh). Theo bác sĩ, bé có thể phải truyền máu định kỳ, đối mặt nguy cơ thiếu máu nặng và các biến chứng tim, gan nếu không được điều trị và theo dõi chặt chẽ.
“Lúc đầu, vợ chồng tôi không biết Thalassemia là bệnh gì. Đến khi được bác sĩ giải thích, hai vợ chồng đi xuống dưới trệt, ôm nhau mà khóc. Khi đó chỉ biết ráng lo cho con chứ thật lòng cũng không biết phải xoay xở ra sao”, anh Thành nghẹn ngào.
Vào phòng bệnh, anh lại nghe một phụ huynh khác đang chăm con mắc cùng bệnh nói: “Bệnh này là bệnh nhà giàu, có trúng hai tờ vé số độc đắc cũng không nuôi nổi”. Nghe câu đó, người cha nghèo chỉ biết lặng đi.
Từ ngày con đổ bệnh, tháng nào anh Thành cũng đèo con vượt gần 100 km lên TP.HCM chữa trị. Ở quê, anh làm trong lực lượng bảo vệ an ninh trật tự cơ sở xã Dương Minh Châu (tỉnh Tây Ninh), thu nhập hơn 2 triệu đồng mỗi tháng. Để có thêm thu nhập, anh xin đi làm bảo vệ ở núi Bà Đen. Anh còn đi rải diêm mì, gánh phân bò, bưng bê đám cưới để có tiền chữa bệnh cho con.
Vợ anh thì đi nhổ cỏ, lặt lá, thu hoạch, búng bông, lặt trái mãng cầu… mỗi ngày được 70.000 đồng. Từ ngày con bệnh nặng, chị nghỉ ở nhà chăm con, rồi mua thêm cái thùng mút, ướp ít nước giải khát đem bán trước nhà.
May mắn, suốt mấy năm sau đó, tình trạng của bé Ngọc tương đối ổn định nên chưa phải truyền máu. Vợ chồng anh cứ ngỡ con tạm ổn, có thể bớt đi phần nào nỗi lo nhưng một biến cố khác lại ập đến.
Năm 2025, các bác sĩ thấy bé có biểu hiện không hoàn toàn giống bệnh Thalassemia nên chỉ định làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu để tìm nguyên nhân, mẫu bệnh phẩm của bé được gửi ra nước ngoài.
Lần xét nghiệm gien đầu tiên tốn 8,5 triệu đồng nhưng vẫn chưa tìm ra bệnh. Bé phải làm tiếp xét nghiệm gien chuyên sâu hơn, chi phí lên tới 14 triệu đồng. Phòng Công tác xã hội của bệnh viện hỗ trợ 9 triệu đồng, gia đình tạm ứng thêm 1 triệu nhưng vẫn còn thiếu 4 triệu đồng.
“Lúc đó tôi quay sang hỏi vợ, vợ tôi bật khóc vì móc túi ra chẳng còn bao nhiêu. Thấy cảnh ấy, bác sĩ nói cứ để bệnh viện lo”, anh kể.
Kết quả cuối cùng trả về: bé mắc bệnh Gaucher (một loại bệnh hiếm). Theo các bác sĩ, bệnh gây gan lách to, thiếu máu, xuất huyết, tổn thương xương và ở một số thể bệnh có thể kèm tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Nếu không được điều trị, bệnh có thể gây tàn phế, đe dọa tính mạng.
“Vợ chồng tôi sụp đổ khi con mắc căn bệnh phải truyền thuốc suốt đời…”, anh Thành nói.
Từ đó, cứ cách nửa tháng, cha con anh lại từ quê lặn lội lên TP.HCM để truyền thuốc định kỳ. Nguồn thuốc được các bác sĩ làm đơn xin tài trợ từ nước ngoài.
Từ ngày con út lâm bệnh, cuộc sống của gia đình anh Thành chỉ còn quẩn quanh giữa nhà và bệnh viện. Mỗi chuyến đưa con vào viện lại kéo theo đủ khoản phải lo. Hiện công ty nơi anh làm bảo vệ ở núi Bà Đen có hỗ trợ tiền xe đi lại nhưng mỗi lần đưa con vào viện, anh vẫn phải chắt chiu, tính toán từng đồng.
Ngồi bên giường bệnh của con, người cha cúi mặt rất lâu rồi mới nghẹn giọng: “Vợ chồng tôi ráng bao nhiêu cũng được, chúng tôi chỉ sợ mất con…”.
Hai vợ chồng anh luôn tự nhắc nhau một điều: không được khóc trước mặt con. Họ sợ con nhìn thấy rồi thêm buồn, thêm lo. Đêm về, vợ chồng anh lại thủ thỉ với nhau, tự nhủ phải ráng làm để có tiền đưa con đi viện.
Anh Thành bảo bé Ngọc ít khi than đau. Chỉ một lần duy nhất, khi bé làm thủ thuật lấy tủy, cơn đau ập tới khiến con hoảng sợ bật kêu: “Ba ơi cứu con”. Đó là âm thanh ám ảnh nhất mà đến nay anh vẫn không thể quên.
Ở cuối giường bệnh, chiếc balo cũ đựng vài bộ quần áo và ít bánh trái mang theo từ nhà nằm lặng lẽ một góc. Đó là tất cả những gì hai cha con mang lên cho một lần vào viện truyền thuốc. Mỗi chuyến đi như vậy là một lần anh phải tính toán từng khoản chi.
Nằm trên giường bệnh, có lần bé Ngọc quay sang nhìn ba rồi hỏi nhỏ: “Ba ơi, mai con có đi học được không?”. Câu hỏi khiến anh Thành nghẹn lại. Anh nhẹ nhàng xoa đầu con: “Ráng khỏe rồi ba cho đi học”. Bé im lặng gật đầu, quay mặt đi một lúc rồi nói rất khẽ: “Con không sợ kim tiêm đâu. Con chỉ sợ ba mẹ buồn, sợ không được đi học thôi…”.
Giờ đây, mong mỏi lớn nhất của người cha là con đáp ứng thuốc tốt hơn: “Tôi chỉ mong bệnh của bé nhẹ lại thôi. Chứ mong hết thì chắc không dám mong. Chỉ mong con sống lâu với mình thêm chút nào hay chút đó…”.
Ngày 7/4, Cục CSGT (Bộ Công an) cho biết lực lượng chức năng vừa làm rõ đối tượng có hành vi uống rượu sau đó điều khiển xe máy lạng lách, đánh võng, cản trở các phương tiện trên cao tốc Hà Nội - Bắc Giang.
Theo Cục CSGT, ngày 29/3, trên mạng xã hội lan truyền đoạn video ghi lại cảnh một nam thanh niên điều khiển xe máy đi vào cao tốc Hà Nội - Bắc Giang (đoạn km128+950, chiều Bắc Giang đi Hà Nội).
Sau khi tiếp nhận thông tin, Phòng Cảnh sát hình sự, Phòng CSGT Công an tỉnh Bắc Ninh và Công an phường Nếnh đã phối hợp xác minh, truy vết đối tượng vi phạm. Qua đó đã xác định đối tượng nêu trên là V.V.C. (SN 1993, quê Nghệ An), là công nhân tại Khu công nghiệp Vân Trung, tỉnh Bắc Ninh.
Nhà chức trách cho hay, vào sáng 29/3, V.V.C. uống rượu tại phòng trọ, sau đó người này điều khiển xe máy di chuyển qua nhiều khu vực. Đến khoảng 14h, C. điều khiển xe máy đi vào cao tốc Hà Nội - Bắc Giang rồi thực hiện hành vi lạng lách, đánh võng, cản trở các phương tiện đi phía sau. Toàn bộ hành vi vi phạm của C. đã bị người dân ghi lại.
Căn cứ tài liệu thu thập, xác định vụ việc có dấu hiệu gây rối trật tự công cộng, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Bắc Ninh đã triệu tập V.V.C. đến cơ quan công an để làm việc. Tại cơ quan công an, C. đã thừa nhận toàn bộ hành vi vi phạm.
Qua vụ việc nêu trên Cục CSGT khuyến cáo, người dân tuyệt đối không được điều khiển xe máy đi vào đường cao tốc, đây là hành vi bị nghiêm cấm, cực kỳ nguy hiểm. Ngoài ra, các lái xe cũng không sử dụng rượu, bia khi tham gia giao thông.
Dưới lòng biển sâu trong Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, có những "cuộc đối thoại" vô thanh giữa con người và rạn san hô.
Ở đó, 2 cô gái trẻ là Trần Thị Phương Thảo và Nguyễn Thị Hồng Thúy (Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, thành phố Đà Nẵng) không chỉ lặn biển bằng trái tim nhiệt huyết của những chuyên gia hải dương học, mà còn mang theo sức mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI) để tìm cách bảo vệ hệ sinh thái biển.
Câu chuyện của họ là hành trình từ những thước dây đo thủ công đến cuộc cách mạng công nghệ ReefCloud, công nghệ quét ReefScan, mở ra một chương mới trong công tác bảo tồn di sản thuộc khu dự trữ sinh quyển thế giới.
Chúng tôi có mặt ở Cù Lao Chàm khi 2 cô gái Trần Thị Phương Thảo và Nguyễn Thị Hồng Thúy cùng team giám sát rạn san hô vừa trở về từ đáy biển. "Đến hẹn lại lên", cứ vào đầu tháng 5, khi biển êm hơn, 2 cô lại cùng team của mình bắt đầu hành trình giám sát với những ngày dài ròng rã bơi, lặn dưới đáy biển.
Công việc hằng ngày của thạc sĩ sinh thái Phương Thảo (37 tuổi) và kỹ sư thủy sản Hồng Thúy (32 tuổi) không dành cho những người yếu tim và thể lực kém. Với bình dưỡng khí gần 20 kg trên lưng, họ phải lặn xuống độ sâu hơn chục mét nước tại 10 điểm rạn san hô trọng yếu của Cù Lao Chàm là Bãi Bắc, Bãi Xếp, Bãi Bìm, Bãi Tra, Hòn Tai, Hòn Đâu Tai, Hòn Dài, Hòn Mồ, Hòn Khô, Hòn Lá.
"Khu vực giám sát bao gồm cả phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phân khu phục hồi sinh thái. Chúng tôi phải lặn xuống đáy, giăng dây mặt cắt dài hàng trăm mét, rồi đo đạc, ghi chép và chụp ảnh. Thời gian đó đòi hỏi phải có sự tập trung cực độ và thể lực bền bỉ", Thúy chia sẻ.
Dưới áp suất nước lớn, việc nhận diện từng cụm san hô cứng, san hô mềm, đá hay phân biệt giữa rong biển và hải miên là một thử thách. Có những ngày nước đục, dòng chảy xiết, việc giữ mình thăng bằng để chụp những bức ảnh chuẩn xác sát mặt đáy là một kỳ công.
"Có những điểm cần phải lặn xuống gần 30 m thì sức người thực sự có hạn. Bằng cấp của Thảo và Thúy hiện chỉ cho phép lặn đến 18 m, nên những rạn san hô đang được giám sát ở độ sâu hơn 24 m luôn là đích đến đầy thử thách", Thảo tâm sự về những giới hạn mà họ muốn vượt qua.
15 năm trước, Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm áp dụng phương pháp ReefCheck (kiểm tra rạn). Dù đã xây dựng được bộ cơ sở dữ liệu lớn nhưng phương pháp thủ công này bộc lộ nhiều hạn chế như phụ thuộc vào sức khỏe người lặn, tính kiểm chứng hạn chế và đặc biệt là khó xác định được giống, loài san hô.
Để giải bài toán này, Thảo và Thúy đã trở thành những người tiên phong ứng dụng nền tảng trí tuệ nhân tạo ReefCloud và tiến tới là ReefScan. Đây là bước ngoặt thay đổi hoàn toàn cục diện.
Thúy giải thích: "Nếu ReefCheck chỉ dựa vào mắt người nhìn thì ReefCloud dựa trên hệ thống hàng trăm nghìn điểm ảnh. Chúng tôi chụp ảnh dưới biển, tải lên hệ thống và AI sẽ tự động phân tích. Thời gian đầu, chúng tôi phải huấn luyện máy, phân tích, gắn nhãn cho khoảng 20 - 30% ảnh để AI học và phân tích 70 - 80% số điểm ảnh còn lại. Khi máy đã quen mặt các loài san hô tại Cù Lao Chàm, tốc độ xử lý của nó nhanh hơn 700 lần so với con người".
Việc gắn nhãn được thực hiện nhằm phân loại từng thành phần đáy, bao gồm cát, bùn, rong lục, rong nâu, rong đỏ, rong vôi, rong sợi, hải miên, san hô cứng (định loại đến giống như Acropora, Montipora...), san hô mềm.
Kết quả thật kinh ngạc khi hơn 3.000 bức ảnh mỗi đợt giám sát đã được phân tích với độ chính xác lên đến hơn 90%. Thảo cho biết, nhiệm vụ phân tích 50 điểm/ảnh của ReefCloud đưa Cù Lao Chàm trở thành một trong những khu bảo tồn đầu tiên tại Việt Nam có thể định loại san hô một cách tự động.
Không dừng lại ở đó, Thúy còn ấp ủ triển khai kỹ thuật ReefScan - sử dụng máy quét gắn trên tàu. "Với ReefScan, máy sẽ quét toàn bộ nền rạn thay vì chỉ giới hạn trong 100 m dây mặt cắt với tốc độ khủng. Nó cho phép chúng tôi nhìn thấy bức tranh tổng thể, diện rộng và chi tiết hơn và nhanh hơn rất nhiều", Thúy cho biết thêm.
Sự ưu việt của việc sử dụng AI trong giám sát rạn san hô còn nằm ở khả năng hòa mạng, kết nối toàn cầu, đưa dữ liệu của Cù Lao Chàm hòa chung vào mạng lưới giám sát của Viện Khoa học biển Úc (AIMS) và quốc tế.
Đằng sau những con số khô khan và các thuật toán phức tạp là tình yêu kỳ lạ với biển cả. Với Thảo và Thúy, mỗi chuyến lặn không chỉ là làm việc mà là một đặc ân được trải nghiệm vẻ đẹp kỳ ảo của đại dương.
Thúy xúc động: "Nhìn thấy những điểm rạn phát triển tốt nhờ công sức quản lý, giám sát của mình, cảm giác phấn khích lắm. Nhưng đôi khi gặp những vùng san hô bị tẩy trắng do biến đổi khí hậu hay bị sao biển gai tàn phá, mình thấy rất xót xa".
Việc ứng dụng AI không chỉ giúp giảm tải sức người mà còn giúp các cô đưa ra những khuyến nghị chính xác đến các cấp quản lý cao hơn.
Thảo chia sẻ: "Nhờ xử lý nhanh và chi tiết, mình biết được xu hướng tăng giảm của từng giống loài san hô. Nếu nguyên nhân do đánh mìn hay thả neo, chúng mình sẽ kiến nghị tăng cường quản lý, truyền thông. Nếu do thời tiết, sẽ có giải pháp phục hồi kịp thời. Chúng tôi tự hào vì đóng góp một phần nhỏ bé vào việc bảo tồn hệ sinh thái biển quê hương mình".
Tự hào về công việc của "cặp bài trùng" đặc biệt này, ông Lê Vĩnh Thuận, Phó giám đốc Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, chia sẻ sau mỗi chuyến lặn sâu trở về, điều mà ông nhìn thấy ở Thảo, Thúy cùng đội ngũ giám sát không chỉ là sự mệt nhọc của những giờ làm việc dưới đáy biển, mà còn là tinh thần trách nhiệm, sự đam mê và tính chuyên nghiệp ngày càng cao trong công tác bảo tồn biển.
Các bạn trẻ đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) vào giám sát tài nguyên và hệ sinh thái rạn san hô, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, theo dõi và cảnh báo sớm các tác động đến môi trường biển.
Theo ông Thuận, đây là hướng đi mới, thể hiện tư duy đổi mới và khả năng tiếp cận xu thế bảo tồn hiện đại của lực lượng trẻ tại Cù Lao Chàm. Sự dấn thân của những người trẻ như Thảo và Thúy không chỉ góp phần nâng cao năng lực giám sát, bảo vệ tài nguyên biển của địa phương mà còn từng bước đưa công tác quản lý bảo tồn của chúng ta tiệm cận với trình độ quốc tế.
"Với nhiệt huyết và sáng tạo của những người trẻ, màu xanh của những rạn san hô Cù Lao Chàm sẽ tiếp tục được gìn giữ bền vững cho các thế hệ mai sau", ông Thuận kỳ vọng.
Khi chúng tôi lên khỏi mặt nước và trở về bờ thì hành trình của Thảo và Thúy dưới đáy biển sâu vẫn tiếp diễn. Với sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại và trái tim đầy nhiệt huyết, những nữ "chiến binh" thời đại số hóa vẫn ngày đêm canh giữ, để những rạn san hô - "lá phổi xanh" của biển cả luôn rực rỡ sắc màu dưới những con sóng Cù Lao Chàm.
Chiều 3-4, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị công bố các quyết định về công tác cán bộ.
Theo các quyết định của Ban thường vụ Tỉnh ủy Cà Mau: ông Nguyễn Bình Tân - Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy, nhận nhiệm vụ tại Đoàn đại biểu Quốc hội khóa XVI để bầu giữ chức Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách khóa XVI tỉnh Cà Mau;
Ông Trần Hữu Phước - Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Cà Mau, giữ chức vụ Trưởng Ban Nội chính Tỉnh uỷ. Ông Nguyễn Huy Thái - Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách khóa XV, được bổ nhiệm giữ chức vụ Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy.
Ông Nguyễn Minh Nhứt - Phó chủ nhiệm thường trực Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Cà Mau, nhận nhiệm vụ tại Sở Nội vụ, nhiệm vụ cụ thể do Chủ tịch UBND tỉnh phân công.
Ông Huỳnh Út Mười - Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Cà Mau, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Cà Mau, nhận nhiệm vụ tại Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy để bầu tham gia Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy và bầu giữ chức Phó chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy nhiệm kỳ 2025-2030.
Ông Lý Công Bắc - Phó trưởng Ban thường trực Ban Tổ chức Tỉnh ủy, nhận nhiệm vụ tại Liên đoàn Lao động tỉnh Cà Mau, giới thiệu bầu giữ chức Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030.
Bổ nhiệm ông Nguyễn Minh Phụng - Phó trưởng Ban thường trực Ban Nội chính Tỉnh ủy Cà Mau, giữ chức Phó trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy. Bổ nhiệm ông Vưu Nghị Bình - Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau, giữ chức vụ Phó trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy.
Hội nghị cũng công bố các quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau về công tác cán bộ. Theo đó, điều động, bổ nhiệm bà Hồ Thị Tuyết Nhung - Phó chánh Văn phòng UBND tỉnh Cà Mau, giữ chức vụ Giám đốc Sở Tư pháp; bổ nhiệm ông Nguyễn Minh Nhứt - Phó chủ nhiệm thường trực Uỷ ban Kiểm tra Tỉnh ủy Cà Mau, giữ chức vụ Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Cà Mau.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó bí thư thường trực Tỉnh ủy Cà Mau Huỳnh Quốc Việt đánh giá các cán bộ được điều động, phân công, bổ nhiệm các chức vụ mới nêu trên đều là những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm, bản lĩnh. Ông đề nghị những cán bộ này cần nhanh chóng tiếp cận, nắm bắt và phát huy để thực hiện nhiệm vụ mới hiệu quả, thông suốt.
Các cơ quan, đơn vị mới cần hỗ trợ, nêu cao tinh thần đoàn kết của tập thể để cùng với các cán bộ mới được điều động, phân công, bổ nhiệm phấn hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.
