Đây được xem là chiến lược căn cơ nhằm khơi thông nguồn lực tài nguyên “mềm”, biến di sản thành động lực tăng trưởng mới theo hướng bền vững.
Nhiều tiềm năng phát triển
Nghệ An sở hữu “mỏ vàng” di sản đồ sộ và nguồn lực mềm phong phú để chuyển hóa thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị kinh tế cao. Minh chứng rõ nét nhất là ngành du lịch tỉnh nhà liên tục bứt phá khi cán mốc đón 9,9 triệu lượt khách tham quan, mang lại tổng thu du lịch ấn tượng đạt 30.601 tỷ đồng. Khách lưu trú đạt hơn 6,22 triệu lượt, trong đó lượng khách quốc tế chiếm khoảng 135.000 lượt, tạo ra một thị trường tiêu thụ trực tiếp vô cùng dồi dào cho các sản phẩm hàng hóa sáng tạo.
Lợi thế cốt lõi của địa phương bắt đầu từ trầm tích lịch sử gắn liền với thương hiệu quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng kiệt tác Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh (UNESCO) – những chất liệu vàng để phát triển dòng sản phẩm du lịch giáo dục và các show diễn thực cảnh nghệ thuật số độc bản.
Bên cạnh đó, với nền tảng hơn 200 làng nghề truyền thống lâu đời, tỉnh có dư địa khổng lồ để ứng dụng thiết kế hiện đại vào mây tre đan, thổ cẩm miền Tây làm decor cao cấp, cũng như công nghiệp hóa các thương hiệu ẩm thực mạnh như súp lươn, tương Nam Đàn,… Đến nay, toàn tỉnh có hơn 680 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó, 3 sản phẩm đạt hạng 5 sao, 43 sản phẩm đạt hạng 4 sao, 638 sản phẩm đạt hạng 3 sao, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển sản phẩm lưu niệm và quà tặng du lịch.
Đặc biệt, kho tàng tri thức bản địa độc đáo của đồng bào các dân tộc thiểu số vùng cao kết hợp với bệ phóng từ hạ tầng cảng biển nước sâu Cửa Lò và cao tốc Bắc – Nam đang mở cánh cửa đưa hàng hóa sáng tạo xứ Nghệ tiếp cận thị trường du lịch tỷ đô toàn quốc và quốc tế.
Công nghiệp văn hóa không phải là một lĩnh vực hoàn toàn mới đối với ngành công nghiệp Nghệ An, mà đã và đang hiện diện trong từng sản phẩm thủ công mỹ nghệ, từng làng nghề, từng cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn.
Khác với các nguồn tài nguyên thiên nhiên hữu hạn, tri thức bản địa là “nguồn lực mềm” vô tận, có khả năng tự tái tạo và gia tăng giá trị theo thời gian. Mỗi nét hoa văn trên nếp váy Thái, mỗi thanh âm của tiếng khèn Mông, hay kỹ nghệ chế biến món cá mát nướng,… không đơn thuần là sản phẩm vật chất, mà là những ‘đại sứ văn hóa’ chuyên chở câu chuyện lịch sử của cả một tộc người. Thực tế phát triển công nghiệp văn hóa đã chứng minh, khi những tri thức bản địa này được “kích hoạt” đúng cách bằng tư duy thị trường và thiết kế hiện đại, chúng sẽ tạo ra những sản phẩm thương mại độc bản, mang lại sức mạnh tăng trưởng kinh tế vượt trội cho địa phương.
Chìa khoá tăng trưởng kinh tế
Minh chứng sinh động nhất cho tư duy đưa bản sắc văn hoá vào sản phẩm công nghiệp đang hiện hữu tại bản Hoa Tiến (xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu) – nơi vốn được mệnh danh là ‘thủ phủ’ thổ cẩm của xứ Nghệ. Không còn bó hẹp trong không gian nếp nhà sàn hay lẩn khuất sau lũy tre làng, những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu của đồng bào lụa Thái giờ đây đã tự tin sải bước ra thế giới, hiện diện đầy kiêu hãnh tại các hội chợ thủ công mỹ nghệ đẳng cấp ở Pháp, Đức hay Nhật Bản.
Khách hàng quốc tế tìm đến thổ cẩm xứ Nghệ không chỉ để mua một tấm vải thông thường, mà là để sở hữu một câu chuyện di sản. Họ bị mê hoặc và sẵn sàng chi trả mức giá cao cho những họa tiết quả trám, hình rồng, hình phượng tinh xảo – những biểu tượng không được dệt bằng máy móc vô hồn, mà được làm từ lòng kiên nhẫn, sự tỉ mẩn và cả tâm hồn của những người phụ nữ Thái.
Song hành cùng thổ cẩm Quỳ Châu, dòng chảy tri thức bản địa miền Tây Nghệ An còn được lưu giữ vẹn nguyên trong đôi bàn tay khéo léo của đồng bào Khơ Mú – những người vốn được mệnh danh là một trong những “ông tổ” của nghề đan lát vùng cao. Tiềm năng kinh tế của nghề thủ công này ẩn chứa trong hệ thống tri thức dân gian độc đáo, từ nghệ thuật chọn lựa những dải mây tre dẻo dai nhất đại ngàn, cho đến bí quyết ‘gác bếp’ bí truyền giúp mỗi chiếc gùi, chiếc mâm không chỉ lên màu vàng óng tự nhiên mà còn đạt độ bền thách thức thời gian lên tới hàng chục năm.
Vượt ra khỏi công năng phục vụ sinh hoạt thuần túy tại bản làng, những chiếc mâm mây, ghế mây độc đáo này giờ đây đã dịch chuyển thành các mặt hàng thương mại giá trị cao, mở ra sinh kế giúp nhiều hộ đồng bào thoát nghèo bền vững. Trong chiến lược định hình ngành công nghiệp văn hóa xứ Nghệ, nghề đan lát cổ truyền của người Khơ Mú đang đứng trước cơ hội bứt phá ngoạn mục. Bằng cách tích hợp tư duy mỹ thuật đương đại, di sản trăm năm này có thể tự tin thâm nhập vào các phân khúc decor nội thất cao cấp, quà lưu niệm tinh xảo và trở thành hạt nhân hút khách cho các tour du lịch trải nghiệm sáng tạo xuyên biên giới.
Có thể khẳng định, tri thức bản địa miền Tây Nghệ An chính là một viên ngọc quý còn ẩn mình trong đá. Việc chuyển hóa nguồn tài nguyên “mềm” vô hạn này thành chuỗi sản phẩm công nghiệp văn hóa là con đường tất yếu để vừa bảo tồn trọn vẹn bản sắc dân tộc, vừa tạo ra động lực bứt phá kinh tế mạnh mẽ cho địa phương. Một khi mỗi bản làng vùng cao được định vị như một trung tâm sáng tạo, và mỗi người nghệ nhân đều có thể tự hào sống khỏe bằng chính nghề nghiệp của cha ông, đó cũng là lúc dòng chảy văn hóa xứ Nghệ thực sự “cất cánh”, vươn mình mạnh mẽ ra biển lớn toàn cầu.
Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An, thời gian tới tỉnh sẽ tập trung phát triển công nghiệp văn hoá dựa trên lợi thế về bản sắc văn hoá xứ Nghệ, trong đó trọng tâm là du lịch văn hoá, di sản tâm linh, nghệ thuật biểu diễn, dân ca ví giặm, thủ công mỹ nghệ, sản phẩm OCOOP, sự kết hợp giữa di sản công nghệ với kinh tế chắc chắc sẽ tạo ra công nghiệp văn hoá thu hút du khách và doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Tới đây ngành sẽ tập trung tham mưu để thu hút đầu tư lớn vào các sự kiện văn hoá nghệ thuật và kiến tạo các không gian sáng tạo về công nghiệp văn hoá ở tại các thiết chế văn hoá khu du lịch và di tích trọng điểm của tỉnh. Hiện nay ngành cũng đang tập trung làm việc với một số doanh nghiệp để đầu tư tổ chức một số show biểu diễn nghệ thuật thực cảnh ở Khu di tích Kim Liên môteshow Chuyện về làng sen, ở khu du lịch Cửa Lò có show về Lời ví theo sóng, ở tại Bảo tàng Xô viết Nghệ An thì hoàn thiện show Lượt Xô Viết,… đây là những show được đầu tư kỹ lưỡng về mặt kịch bản, công nghệ. Hy vọng những show diễn được triển khai thì sẽ trở thành sản phẩm công nghiệp văn hoá đầu tiên của tỉnh thật sự có chất lượng và thu hút du khách và thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế đêm của tỉnh Nghệ An.
Sau 14 năm cưới nhau, anh Lê Văn Hà và chị Phan Hoài Vân đã có 2 con, nhưng gia đình anh vẫn đang phải thuê phòng trọ ở P.Thành Vinh (Nghệ An) để sinh sống.
Anh Hà làm nghề lái xe, chị Vân là nhân viên bán hàng tại siêu thị, thu nhập của 2 vợ chồng mỗi tháng khoảng 20 triệu đồng. Số tiền này hàng tháng tằn tiện cũng chỉ đủ để thuê trọ và trang trải cho cả gia đình nên gần như không còn tiền tiết kiệm để mua nhà.
"Giá đất quá cao, chung cư thương mại cũng vậy. Với thu nhập này, chúng tôi không dám mơ mình có thể mua được nhà ở. Chúng tôi chỉ có thể hy vọng tiếp cận được NƠXH và mong việc bán hoặc cho thuê các căn hộ phải được thực hiện một cách minh bạch, công khai, được chủ đầu tư và cơ quan quản lý công tâm xét duyệt hồ sơ", anh Hà nói.
Tương tự, rời quê ở xã Bích Hào và đến P.Vinh Phú (Nghệ An) thuê nhà trọ sinh sống và làm việc từ hơn 10 năm qua, gia đình anh Phạm Minh Thái đang rất mong mỏi được tiếp cận với NƠXH. Anh Thái là nhân viên một doanh nghiệp, vợ là công nhân may mặc, thu nhập mỗi tháng của 2 vợ chồng 18 triệu đồng.
"Mỗi tháng chúng tôi mất 4 triệu đồng tiền thuê nhà, tiền học cho 2 con rồi đủ các khoản khác nên không thể dư giả để mua đất, mua chung cư thương mại được. Tôi luôn theo dõi thông tin để nộp hồ sơ mua NƠXH và chỉ mong hồ sơ mình được xét duyệt để có chỗ ở tốt hơn", anh Thái cho hay.
Tại đô thị Vinh (TP.Vinh cũ), 2 năm qua, giá đất lên cơn sốt kéo theo giá căn hộ chung cư thương mại cũng tăng chóng mặt. Một căn hộ 60 m2 trước đó giá chỉ khoảng hơn 1 tỉ đồng đã tăng lên hơn 2 lần và hiện nay vẫn đang neo ở mức rất cao.
Ngoài nhu cầu chỗ ở tăng, những năm gần đây, vùng trung tâm đô thị này không có thêm các dự án chung cư cao tầng nên tạo sự khan hiếm. Theo tìm hiểu của PV, một số tòa chung cư cao tầng NƠXH đang xây dựng, chủ đầu tư dự kiến sẽ bán với giá khoảng 23 - 25 triệu đồng/m2. So với giá chung cư thương mại hiện nay, giá này khá "dễ chịu" đối với hộ thu nhập thấp.
Đại diện một chủ đầu tư dự án khu đô thị có chung cư NƠXH cho rằng, do thời gian gần đây giá vật liệu và nhân công tăng quá cao nên buộc chủ đầu tư phải dự kiến tăng giá bán NƠXH để bù đắp chi phí.
"Năm 2025, dự án này chúng tôi dự kiến sẽ bán khoảng 18 - 20 triệu đồng/m2, nhưng giá vật liệu và nhân công tăng lên quá nhiều nên chúng tôi cần được người mua nhà chia sẻ", vị này nói.
Những năm gần đây, Nghệ An đã thúc đẩy nhiều dự án NƠXH tại đô thị Vinh và các khu công nghiệp để đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho hộ gia đình thu nhập thấp. Là một trong những tỉnh thành dẫn đầu cả nước về thu hút FDI trong 5 năm gần đây, các dự án ở Nghệ An đã tạo ra nhiều việc làm và nhu cầu nhà ở cũng tăng theo.
Mặc dù nhiều dự án NƠXH đã hoàn thành, rao bán, nhưng nhiều gia đình thu nhập thấp vẫn đang khó tiếp cận. Thực tế, có nhiều người vẫn lo "bị đánh trượt" hồ sơ vì mình không có "mối quan hệ" với chủ đầu tư và đặc biệt là cơ quan xét duyệt hồ sơ nên không dám nộp. Ngoài ra, dư luận cũng lo ngại việc một số người lợi dụng "mối quan hệ" để trục lợi từ NƠXH.
Đáng chú ý, mới đây dư luận phản ánh thông tin một dự án NƠXH ở P.Vinh Lộc nhận tiền đặt cọc, giữ chỗ, đăng ký nguyện vọng có thu tiền, huy động vốn dưới nhiều hình thức khi chưa đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Trước tình trạng này, UBND tỉnh Nghệ An đã phát văn bản yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, rà soát toàn diện hoạt động mua bán, huy động vốn tại các dự án NƠXH trên địa bàn, lập đường dây nóng, công khai danh sách dự án đủ điều kiện mở bán.
Sở Xây dựng Nghệ An được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan tổ chức kiểm tra, rà soát các dự án NƠXH đang tiếp nhận hồ sơ đăng ký, đang mở bán, cho thuê mua hoặc chuẩn bị đưa vào kinh doanh. Các dự án NƠXH đủ điều kiện bán, cho thuê phải được công khai trên trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng.
Tỉnh Nghệ An cũng yêu cầu công an tỉnh phối hợp với các sở ngành ngăn ngừa, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp trục lợi từ hành vi lợi dụng chính sách NƠXH.
Ngoài các dự án NƠXH đã thực hiện đúng thời hạn xây dựng như cam kết, một số dự án vẫn bị chủ đầu tư treo từ nhiều năm qua. Để đẩy nhanh các dự án NƠXH, trong đợt kiểm tra mới đây, ông Hoàng Phú Hiền, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, yêu cầu Sở Xây dựng Nghệ An chủ trì làm việc từng nhà đầu tư, xây dựng tiến độ chi tiết để làm cơ sở theo dõi và chỉ đạo thực hiện.
Đối với các dự án chậm tiến độ, không thực hiện đúng cam kết với tỉnh, sau khi xử phạt mà vẫn không triển khai, tỉnh sẽ kiên quyết thu hồi, tránh lãng phí nguồn lực đất đai.
Hôm nay 7.5, dù giá vàng thế giới có nhiều biến động, giá vàng miếng SJC lại chỉ điều chỉnh một nhịp duy nhất đầu ngày với mức tăng 1,5 triệu đồng/lượng so với chốt ngày 6.5, duy trì mức mua vào và bán ra là 164,5 - 167,5 triệu đồng/lượng.
So với mức giá cao nhất 2 tháng qua ghi nhận ngày 2.3 (187,9 - 190,9 triệu đồng/lượng), giá mỗi lượng vàng miếng SJC đã giảm 23,4 triệu đồng. Giá vàng miếng SJC hiện cao hơn giá vàng thế giới 17 triệu đồng/lượng, giảm đáng kể so với mức chênh lên tới 30 triệu đồng/lượng hồi tháng 3.
Giá bạc trong nước hôm nay lại biến động dữ dội, được điều chỉnh hàng chục lần trong ngày. Thời điểm mở cửa giao dịch, bạc được các doanh nghiệp bán ra quanh mức trên 80 triệu đồng/kg, sau đó tăng dần lên 81 - 82 triệu đồng/kg. Tuy nhiên, cuối ngày, giá bạc bứt tốc vượt 83 triệu đồng/kg.
Lúc 17 giờ 32, Công ty cổ phần kim loại quý Ancarat Việt Nam mua vào và bán ra bạc 1 kg là 80,56 - 83,067, tăng 2,45 - 2,53 triệu đồng/kg so với đầu giờ sáng; tăng 3,57 - 3,7 triệu đồng/kg so với chốt ngày hôm qua.
Tại thời điểm 17 giờ 39, giá mua vào và bán ra bạc 1 kg của Công ty Vàng bạc đá quý Phú Quý ở mức 80,986 - 83,493 triệu đồng. So với lúc mở cửa giao dịch và chốt ngày hôm qua, giá mỗi kg bạc tăng lần lượt: 2,4 - 2,48 triệu đồng và 2,93 - 3,01 triệu đồng.
Với Công ty Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, giá bạc lúc 17 giờ 46 niêm yết ở mức 80,985 - 83,492 triệu đồng/kg (mua - bán), tăng 2,933 triệu đồng/kg so với chốt ngày 6.5.
Bạc đang giao dịch ở vùng giá cao nhất trong 1 tháng trở lại đây (7.4 - 7.5). Mức giá thấp nhất trong tháng qua ghi nhận ngày 7.4 là 72,186 - 74,426 triệu đồng/kg (mua - bán).
Tuy nhiên, so mức giá cao nhất từ tháng 3 tới nay ghi nhận ngày 2.3 (bán ra gần 99 triệu đồng/kg), giá mỗi kg bạc hiện đã giảm hơn 15 triệu đồng.
Trên thị trường thế giới, giá vàng giao ngay lúc 18 giờ 10 (giờ Việt Nam) là 4.733,4 USD/ounce, tăng 43,4 USD/ounce (tương đương 0,93%); giá bạc là 80,33 USD/ounce, tăng 3,1 USD/ounce (tương đương 4,01%) so với chốt phiên giao dịch trước đó.
Áp lực bán gia tăng mạnh trong phiên chiều đã khiến thị trường chứng khoán ngày 27/5 tiếp tục điều chỉnh, dù nhóm ngân hàng và một số cổ phiếu công nghệ, viễn thông vẫn nỗ lực giữ nhịp. Đáng chú ý, đà giảm sâu của nhóm cổ phiếu họ Vingroup trở thành lực cản lớn nhất đối với VN-Index.
Thị trường bước vào phiên giao dịch trong trạng thái giằng co khi VN-Index dao động quanh vùng 1.880-1.890 điểm. Dòng tiền có dấu hiệu cải thiện ở nhóm ngân hàng và một số mã midcap, song áp lực từ nhóm vốn hóa lớn, đặc biệt là VIC, VHM, VRE và VPL, khiến chỉ số thiếu động lực bứt phá.
Sang phiên chiều, lực bán gia tăng mạnh hơn khiến VN-Index liên tục dao động dưới tham chiếu. Kết phiên, chỉ số giảm 9,75 điểm (-0,52%) xuống 1.874,43 điểm. Toàn thị trường ghi nhận 174 mã giảm giá, trong khi có 143 mã tăng và 49 mã đứng giá.
Thanh khoản duy trì ở mức khá cao với tổng khối lượng giao dịch đạt hơn 830,5 triệu cổ phiếu, tương ứng giá trị 24.223,5 tỷ đồng. Trong đó, khối lượng khớp lệnh đạt hơn 667 triệu đơn vị, còn giao dịch thỏa thuận đóng góp hơn 163,3 triệu cổ phiếu.
Xét theo nhóm ngành, bất động sản là lĩnh vực giảm mạnh nhất thị trường khi mất 1,41%, với giá trị giao dịch hơn 4.040 tỷ đồng. Ngược lại, viễn thông tăng 1,75%, công nghệ tăng 0,56% và tài chính tăng 0,32%.
Nhóm cổ phiếu họ Vingroup tiếp tục tạo áp lực lớn lên chỉ số. VHM giảm 4,16% xuống 147.400 đồng/cổ phiếu, VRE giảm 4,43% xuống 31.250 đồng/cổ phiếu, trong khi VPL giảm 4,18% còn 91.700 đồng/cổ phiếu. VIC cũng lùi 1,03% xuống 210.800 đồng/cổ phiếu.
Ngoài nhóm Vingroup, nhiều cổ phiếu bất động sản khác cũng giao dịch kém tích cực như NVL giảm 0,96%, CEO giảm 1,19% hay KDH giảm 1,29%. Dù vậy, một số mã vẫn giữ được sắc xanh như DXG tăng 0,66%, PDR tăng nhẹ 0,29% và GEL tăng 1,25%.
Ở chiều ngược lại, nhóm tài chính tiếp tục là điểm tựa của thị trường khi nhiều cổ phiếu ngân hàng duy trì đà tăng khá tốt.
SHB tăng 1,45% với thanh khoản dẫn đầu thị trường hơn 65,7 triệu đơn vị. ACB tăng 1,61%, MSB tăng 2,39%, VIB tăng 2,77%, TPB tăng 2,85%, VPB tăng 1,63% và TCB tăng 2,28%.
Tuy nhiên, nhóm chứng khoán diễn biến phân hóa khi VIX giảm 1,61%, VND mất 1,93%, trong khi dòng tiền vẫn tập trung mạnh ở nhóm ngân hàng.
Nhóm viễn thông và công nghệ có diễn biến tích cực hơn mặt bằng chung nhưng chưa đủ sức nâng đỡ thị trường.
VGI tăng 2,13%, trong khi GEE tăng 3,9% và SGT tăng 2,01%. Dù vậy, cổ phiếu vốn hóa lớn FPT lại giảm 1,21%, phần nào hạn chế đà hồi phục của nhóm công nghệ.
Ở nhóm năng lượng, diễn biến nhìn chung kém khả quan khi BSR giảm 0,88%, PLX giảm 1,37% và OIL giảm 1,33%. Một số mã như PVS và PVD đóng cửa quanh tham chiếu.
Trong nhóm hàng tiêu dùng không thiết yếu, dòng tiền có sự phân hóa rõ nét. MWG tăng 1,91%, DGW tăng 0,6% và OCH tăng trần 10%, trong khi PET giảm mạnh 3,85% và VJC giảm nhẹ 0,29%.
