Để thực sự đặt chân xuống vùng cực nam mặt trăng, nhân loại phải hóa giải vô số thử thách tiềm ẩn rủi ro chết người, đòi hỏi những bước nhảy vọt về công nghệ mà Mỹ cùng các đối tác đang ráo riết chuẩn bị.
Trước hết, thách thức lớn nhất đối với các phi hành gia không nằm ở kỹ thuật bay mà là sự khắc nghiệt của địa hình cực nam mặt trăng. Do trục tự quay của mặt trăng chỉ nghiêng khoảng 1,5 độ, khiến một số khu vực ở đó không bao giờ nhận được ánh sáng mặt trời, hình thành những vùng tối vĩnh viễn, còn gọi là “cái bẫy lạnh” bên trong các miệng hố sâu thẳm với nhiệt độ có thể xuống tới âm 203 độ C. Ở mức nhiệt này, ngay cả những loại thép cứng nhất cũng trở nên giòn rụm như thủy tinh, khiến việc vận hành thiết bị trở thành một bài toán nan giải.
Bên cạnh đó, địa hình dốc đứng tới 35 độ tại miệng hố Shackleton, nơi được chọn làm địa điểm hạ cánh sắp tới, buộc các tàu hạ cánh thế hệ mới phải sở hữu hệ thống cảm biến điều hướng chính xác tuyệt đối để tìm được bãi đáp an toàn trong bóng tối dày đặc.
Tiếp nối khó khăn về môi trường là nỗi ám ảnh mang tên bụi regolith. Những hạt bụi sắc nhọn như mảnh kính vỡ và mang tĩnh điện cực mạnh này không chỉ tàn phá các khớp nối cơ khí mà còn đe dọa trực tiếp đến hệ hô hấp của con người. Để đối phó, NASA đã chuẩn bị công nghệ lá chắn bụi điện động (EDS) giúp đẩy lùi bụi bằng trường điện biến thiên. Đồng thời, bộ đồ du hành thế hệ mới cũng được thiết kế như những “áo giáp”, giúp phi hành gia linh hoạt thao tác và chịu đựng cái lạnh thấu xương trong nhiều giờ liên tục.
Mục tiêu đề ra của sứ mạng lần này là xây dựng căn cứ lâu dài trên mặt trăng, yêu cầu phải chuyển hàng trăm tấn thiết bị từ trái đất lên đó. Hiện tại không chỉ NASA mà các công ty tư nhân như SpaceX của tỉ phú Elon Musk hay Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos đang ráo riết tìm giải pháp.
Cuối cùng, để duy trì sự sống qua một đêm trăng (bằng hơn 14 ngày trái đất), lò phản ứng hạt nhân không gian tương lai của NASA sẽ là chìa khóa then chốt, giúp điện phân băng nước thành oxy và nhiên liệu.
Trong khi đó, các chương trình vũ trụ hiện đại không còn là sân chơi độc quyền của chính phủ. Theo chương trình Artemis, NASA đã chuyển sang làm khách hàng mua dịch vụ từ SpaceX và Blue Origin nhằm tối ưu ngân sách. Đồng thời những thiết kế khổng lồ như tàu Starship của Elon Musk hứa hẹn khả năng vận chuyển hàng trăm tấn thiết bị lên mặt trăng để xây dựng căn cứ.
Dù vậy, việc phải nạp nhiên liệu liên tục giữa môi trường không trọng lực tiềm ẩn rủi ro chẳng khác nào bơm xăng cho một chiếc xe tải đang lao với tốc độ cực cao trên cao tốc. Đây chính là một trong những thách thức lớn mà các gã khổng lồ này phải giải quyết để đáp ứng nhu cầu của khách hàng NASA.
Bên cạnh yếu tố công nghệ còn có áp lực cạnh tranh gay gắt từ các cường quốc khác. Thông tin từ Hiệp hội Planetary cho thấy nội bộ NASA hiện đang chật vật với tình trạng xói mòn chất xám khi hàng nghìn chuyên gia bị các tập đoàn tư nhân thu hút bằng mức đãi ngộ cao. Cuối cùng, khi công nghệ lõi nằm trọn trong tay giới siêu giàu, ranh giới giữa lợi ích quốc gia và tham vọng cá nhân ngày càng mờ nhạt, khiến các định hướng khoa học dễ rơi vào thế bị động.
Việc “đi nhờ” hạ tầng của các doanh nhân là lối tắt giúp nhân loại nhanh chóng trở lại quỹ đạo. Dù vậy, các chuyên gia cho rằng cần sớm thiết lập những hành lang pháp lý quốc tế vững chắc bởi lẽ khi các tỉ phú bắt đầu hạ cánh lên mặt trăng, một câu hỏi pháp lý hóc búa nảy sinh: Liệu họ có đang đại diện cho quốc gia hay chỉ đơn thuần là các thực thể tư nhân?
Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch ngày 4-5, giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã giảm nhẹ còn 108,25 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ giảm còn 101,71 USD/thùng.
Diễn biến này xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên nền tảng Truth Social rằng Mỹ sẽ bắt đầu triển khai "Dự án Tự do" từ ngày 4-5 (giờ Trung Đông) nhằm "giải phóng" các tàu không liên quan đến xung đột rời khỏi khu vực Hormuz.
"Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và Mỹ, chúng tôi đã thông báo với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ hướng dẫn tàu của họ rời khỏi các tuyến đường thủy bị hạn chế một cách an toàn, để họ có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh một cách tự do và hiệu quả", ông Trump viết.
Ngay sau tuyên bố của ông Trump, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng hỗ trợ cho chiến dịch sẽ bao gồm các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay trên bộ và trên biển, các nền tảng không người lái đa lĩnh vực, cùng 15.000 binh sĩ.
Đáp lại, Iran cảnh báo bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ can thiệp vào eo Hormuz "sẽ bị coi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn".
Theo giới phân tích, việc eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển từng chiếm khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu - gần như tê liệt đã tiếp tục gây sức ép lớn lên thị trường dầu mỏ.
Đồng thời, lo ngại về rủi ro an ninh hàng hải lại càng gia tăng sau khi một tàu chở dầu bị trúng đạn ngoài khơi phía bắc thành phố Fujairah (UAE), theo cơ quan giám sát hàng hải của Anh.
Bên cạnh yếu tố địa chính trị, thị trường cũng chú ý đến quyết định của OPEC+ tăng sản lượng thêm 188.000 thùng/ngày trong cuộc họp đầu tiên của liên minh này sau khi UAE rời đi.
Ông Gaurav Ganguly, Trưởng bộ phận kinh tế quốc tế tại Moody's Analytics, cảnh báo: "Nếu giá dầu Brent duy trì quanh mức 125 USD/thùng trong thời gian dài, nền kinh tế toàn cầu sẽ rơi vào một dạng suy thoái".
Cảnh sát bang Johor hồi cuối tuần thông báo bắt nghi phạm 71 tuổi, bị cáo buộc dùng súng shotgun nã đạn khiến hai người đàn ông và một phụ nữ Việt Nam tử vong tại khu ẩm thực ở Taman Kota Jaya.
Nạn nhân người Việt là chủ cửa hàng nơi xảy ra nổ súng. Sau khi gây án, nghi phạm lái xe tới quán cà phê cách hiện trường khoảng 200 m, rồi bị bắt tại địa điểm này.
Vụ nổ súng gây rúng động, bởi theo người dân, nghi phạm là một "cụ ông tốt bụng", quen mặt trong khu phố, nói năng nhã nhặn, cư xử ôn hòa.
Nghi phạm sở hữu vườn cây và có giấy phép súng săn để bảo vệ hoa lợi, thỉnh thoảng còn mang rau củ, trái cây từ vườn để biếu hàng xóm.
"Đó là một ông chú hiền lành, chưa từng gây rắc rối cho ai, nên chúng tôi đều rất sốc", Hamzah Kamat, chủ nhà hàng đối diện khu ẩm thực, nói. "Nổ súng tại đây đã đủ sốc rồi, nhưng bất ngờ hơn cả, nghi phạm lại là ông ấy".
Theo cảnh sát bang Johor, nghi phạm sở hữu đất nông nghiệp, đủ điều kiện sở hữu, sử dụng súng. Nguyên nhân vụ nổ súng chưa được làm rõ, song cảnh sát loại trừ khả năng liên quan đến khủng bố, cho rằng động cơ có thể xuất phát từ nợ nần cá nhân. Nghi phạm không có tiền án tiền sự.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng Mỹ ngày 25-5 đã tiến hành các cuộc tấn công mang tính "tự vệ" để bảo vệ binh sĩ Mỹ trước các mối đe dọa từ phía Iran.
Các mục tiêu bị nhắm tới bao gồm những bệ phóng tên lửa và các tàu thuyền Iran bị cáo buộc đang tìm cách rải thủy lôi quanh khu vực eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển phần lớn dầu mỏ toàn cầu.
"Lực lượng Mỹ hôm nay đã tiến hành các cuộc tấn công tự vệ tại miền nam Iran, nhằm bảo vệ binh sĩ của chúng tôi trước các mối đe dọa từ lực lượng Iran", người phát ngôn CENTCOM Timothy Hawkins phát biểu với Đài Fox News.
Ông nhấn mạnh quân đội Mỹ sẽ tiếp tục bảo vệ lực lượng của mình, trong khi vẫn "duy trì sự kiềm chế" trong thời gian ngừng bắn hiện nay.
Các cuộc tấn công diễn ra gần thành phố cảng Bandar Abbas - nơi đặt căn cứ hải quân lớn của Iran nằm gần eo biển Hormuz.
Theo Đài Fox News, lực lượng Mỹ đã phát hiện hai tàu thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Washington được cho là đã phá hủy cả hai tàu của IRGC, đồng thời tấn công một trận địa tên lửa đất đối không tại Bandar Abbas.
Các nguồn thạo tin cho biết động thái này không đồng nghĩa với việc lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã chấm dứt, khẳng định đây chỉ là cuộc tấn công mang tính phòng vệ.
Trước đó truyền thông Iran đồng loạt đưa tin nhiều tiếng nổ đã được ghi nhận tại Bandar Abbas cũng như các khu vực ven biển gần eo biển Hormuz, song nguyên nhân chưa được xác định.
Hãng thông tấn Tasnim cho biết ít nhất ba tiếng nổ đã vang lên tại Bandar Abbas, trong khi Hãng tin Fars đưa tin những âm thanh tương tự cũng xuất hiện gần các khu vực Sirik và Jask.
Tuy nhiên Hãng thông tấn Mehr sau đó dẫn các nguồn tin địa phương khẳng định tình hình tại Bandar Abbas đã "hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát" và người dân không cần lo lắng.
Theo Đài CNN, đây không phải lần đầu tiên hai nước đối đầu nhau trong thời gian ngừng bắn. Vào đầu tháng 5, Mỹ cũng đã tấn công các cơ sở quân sự Iran mà Washington cáo buộc liên quan đến các vụ phóng tên lửa, máy bay không người lái và triển khai xuồng cỡ nhỏ nhằm vào tàu chiến Mỹ đi qua eo biển Hormuz.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã cho phép quân đội nước này đáp trả các hành động mà Washington xem là khiêu khích quanh tuyến hàng hải chiến lược Hormuz.
