Trên boong một con tàu chở dầu đang qua lại vùng biển giữa vịnh Oman và eo biển Hormuz ngày 15/4, thuyền trưởng người Iraq Rahman al-Jubouri đang làm việc tại một trong những hành lang hàng hải căng thẳng nhất thế giới, nơi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel với Iran đang làm gián đoạn thương mại toàn cầu, thủy thủ mắc kẹt và đối mặt nguy cơ bị tấn công.
Đối với al-Jubouri, người đã làm việc trên biển từ năm 1984, kinh qua nhiều thập kỷ biến động như Chiến tranh Iran – Iraq và Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, cuộc xung đột hiện nay không phải điều lạ lẫm.
Một lần nữa, ông lại làm việc ở những vùng biển nguy hiểm, nơi các cuộc tấn công quân sự bất ngờ luôn rình rập tàu thuyền đi qua các cửa ngõ quan trọng như Bab el-Mandeb và vịnh Ba Tư.
“Công việc giờ đây thực sự rủi ro, chẳng biết lúc nào bom rơi trúng tàu. Chúng tôi đang lênh đênh trên một quả cầu lửa”, ông nói.
Al-Jubouri đã ở trên con tàu chở dầu Sea Moon treo cờ Palau được 4 tháng. Ông và các thủy thủ đang di chuyển từ vịnh Aden về phía vịnh Oman để dỡ dầu tại cảng Ras Isa ở Yemen.
Lộ trình không đi qua eo biển Hormuz, nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro cao vì nằm gần lối vào eo biển này. Hành trình bị trì hoãn bởi lo ngại về an ninh và gián đoạn hậu cần khi cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran nổ ra. Chiến sự khiến dòng chảy năng lượng toàn cầu tắc nghẽn, buộc nhiều tàu phải đổi lộ trình hoặc nằm chờ trong vịnh.
Lực lượng quân sự Mỹ ngày 19/4 đã bắt một tàu hàng treo cờ Iran khi con tàu di chuyển qua vòng phong tỏa của hải quân gần eo biển. Đây là vụ chặn tàu đầu tiên từ khi Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran tuần trước.
Công việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiến thủy thủ trên tàu Sea Moon phải thường xuyên diễn tập an toàn chuẩn bị ứng phó tấn công. “Cầu Thượng đế đừng để điều đó xảy ra”, ông al-Jubouri nói.
Năm ngoái, khi đang cập cảng ở Yemen, con tàu của ông đã bị tấn công. “Tôi lập tức chặt đứt dây neo, chuẩn bị động cơ và rời cảng bằng mọi giá để bảo vệ thủy thủ và con tàu”, ông kể lại.
Mảnh bom đã văng trúng tàu chở dầu khi nó đang rời đi, gây hư hại nhẹ, nhưng toàn bộ thủy thủ đã thoát nạn an toàn. Bất chấp mối đe dọa dai dẳng, con tàu sau đó đã quay lại hoạt động tại cảng và tiếp tục lộ trình đã định.
Tuy nhiên, không phải tất cả thành viên trong đoàn của al-Jubouri đều có thể chịu đựng được những hiểm nguy của công việc này. Ông cho biết đội ngũ của mình đã giảm từ 27 thủy thủ xuống còn 17 người. Nỗi sợ khiến họ rời đi.
Hàng chục năm kinh nghiệm đi biển khiến al-Jubouri thích nghi tốt với áp lực. Ông cho hay nhu yếu phẩm cơ bản vẫn ổn định. Thực phẩm và nước đóng chai được bổ sung thường xuyên tại cảng, không xảy ra tình trạng thiếu hụt lớn.
Tuy nhiên, đã 4 tháng qua al-Jubouri chưa được gặp gia đình. Giống nhiều người khác, ông thường đau đáu nỗi nhớ nhà.
“Chúng tôi buồn vì phải xa gia đình và quê hương”, ông nói, cho hay Internet giúp họ bớt cô đơn, nhưng chẳng thể xóa nhòa được cảm giác xa xôi cách trở, nhất là khi họ đang phải đối mặt với lằn ranh sinh tử mỗi ngày.
Ngày 2-4, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, người phát ngôn Phạm Thu Hằng được đề nghị cho biết quan điểm của Việt Nam trước việc Cuba và Mỹ đối thoại gần đây, cũng như Việt Nam có thể đóng góp gì cho quá trình bình thường hóa quan hệ giữa hai nước này.
Trả lời câu hỏi của phóng viên, bà Hằng khẳng định Việt Nam luôn theo dõi tình hình và tin tưởng Cuba sẽ khắc phục và vượt qua những khó khăn, thách thức hiện nay.
"Một lần nữa Việt Nam khẳng định tình đoàn kết, hữu nghị truyền thống với nhân dân Cuba anh em và nhất quán ủng hộ các nghị quyết của Đại hội đồng Liên hợp quốc yêu cầu dỡ bỏ bao vây, cấm vận đơn phương chống Cuba", đại diện Bộ Ngoại giao nhấn mạnh.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao khẳng định Việt Nam "hoan nghênh và ủng hộ" việc Cuba và Mỹ tiến hành đối thoại để tìm giải pháp cho các khác biệt trong quan hệ song phương, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.
"Việt Nam mong muốn hai bên sớm đạt được nói chung để đi tới cải thiện và bình thường hóa quan hệ, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, hợp tác, ổn định và phát triển khu vực và trên thế giới", bà Hằng nêu.
Hôm 13-3, phát biểu trên truyền hình, Bí thư thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel cho biết các quan chức Cuba gần đây đã tiến hành đối thoại với các đại diện Chính phủ Mỹ nhằm tìm kiếm giải pháp thu hẹp những khác biệt giữa hai nước thông qua đối thoại.
Theo Hãng thông tấn Prensa Latina, thông tin được đưa ra sau cuộc họp với của ông Díaz-Canel với các ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư trung ương và Ủy ban điều hành Hội đồng Bộ trưởng.
Nhà lãnh đạo Cuba nhấn mạnh mục đích của các cuộc đàm phán là xác định những vấn đề song phương cần giải quyết, đánh giá thiện chí của hai bên trong việc triển khai các hành động cụ thể vì lợi ích của người dân hai nước, đồng thời tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác nhằm đảm bảo an ninh và hòa bình trong khu vực Mỹ Latinh và Caribe.
Ông nhấn mạnh La Habana sẵn sàng thúc đẩy tiến trình này "trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng hệ thống chính trị của mỗi quốc gia, cũng như chủ quyền và quyền tự quyết của hai nước", đồng thời bảo đảm tuân thủ luật pháp quốc tế.
Ông Díaz-Canel cũng cho biết tiến trình đối thoại đang được tiến hành một cách nghiêm túc và có trách nhiệm, bởi đây là vấn đề ảnh hưởng đến quan hệ song phương và đòi hỏi nhiều nỗ lực để tạo ra không gian hiểu biết lẫn nhau, qua đó thúc đẩy tiến triển và tránh đối đầu.
Nhà lãnh đạo Cuba khẳng định các yếu tố quốc tế đã tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc trao đổi gần đây, song không cung cấp thêm chi tiết về nội dung cụ thể của các cuộc đàm phán cũng như các đại diện Mỹ tham gia.
"Nhiệm vụ của chúng tôi là đảm bảo buộc Iran phải nhận ra rằng chính quyền mới này, chính quyền đang nắm quyền này, sẽ ở vào một vị thế tốt hơn nếu họ thực hiện thỏa thuận đó. Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ, nhưng nỗ lực chính yếu là một thỏa thuận", người đứng đầu Lầu Năm Góc Pete Hegseth phát biểu trong một buổi họp báo ngày 31/3.
Ông nhấn mạnh: " Nếu có thể, chúng tôi muốn thỏa thuận đó được hoàn tất, nếu không, chúng tôi sẵn sàng tiếp tục”.
Bộ trưởng Hegseth sau đó tuyên bố việc xác định khi nào các mục tiêu của Mỹ tại Iran "đã hoàn thành, và khi nào việc đạt thỏa thuận đó phục vụ lợi ích của người dân Mỹ sẽ là quyết định của Tổng thống Donald Trump”.
"Nếu Iran khôn ngoan, họ sẽ ký kết thỏa thuận”, ông Hegseth nói, đồng thời cho biết thêm rằng Tổng thống Trump "không hề nói suông".
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ lưu ý những ngày tới sẽ mang tính quyết định và Iran “không thể làm gì về mặt quân sự".
“Chúng ta ngày càng có nhiều lựa chọn hơn, còn họ thì ít đi... Chỉ trong vòng một tháng, chúng ta đã thiết lập các điều khoản, những ngày sắp tới sẽ mang tính quyết định. Iran biết điều đó, và hầu như không có gì họ có thể làm về mặt quân sự để ngăn cản điều đó”, ông Hegseth phát biểu trong cuộc họp báo.
Khi được hỏi về các cuộc đàm phán với Iran, ông Hegseth cho biết Mỹ "thực sự mong muốn hơn" trong việc đạt được một thỏa thuận, nhưng "trong thời gian chờ đợi, chúng tôi sẽ đàm phán bằng bom".
Người đứng đầu Lầu Năm Góc khẳng định các cuộc đối thoại là đang diễn ra và tích cực.
"Về các cuộc đàm phán, đó là những cuộc thảo luận rất thực tế. Chúng đang diễn ra. Chúng rất tích cực và tôi nghĩ đang dần có thêm sức nặng. Và chúng tôi trân trọng điều đó. Như tôi đã nói, chúng tôi thực sự mong muốn đạt được một thỏa thuận hơn nếu Iran sẵn sàng từ bỏ những nguyên liệu và tham vọng mà họ có, đồng thời mở cửa eo biển. Đó là mục tiêu”, ông nói.
Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi không muốn phải thực hiện các biện pháp quân sự nhiều hơn mức cần thiết. Nhưng tôi không có ý nói đùa cợt khi tuyên bố rằng, trong thời gian chờ đợi, chúng tôi sẽ đàm phán bằng bom”.
Khi được hỏi về kế hoạch tấn công đổ bộ tiềm tàng vào Iran, ông từ chối bình luận, chỉ cho biết rằng một kế hoạch như vậy cần phải khó đoán.
Ở cuối cuộc họp báo, Bộ trưởng Hegseth tuyên bố: "Cuộc chiến sẽ kết thúc theo các điều kiện của chúng ta. Chúng tôi tiếp tục cam kết với một cuộc xung đột sẽ kết thúc theo các điều kiện của chúng ta. Theo các điều khoản của Tổng thống, không có gì phải nghi ngờ về điều đó”.
Theo Guardian
AP ngày 4.5 đưa tin Mỹ vừa khởi động nỗ lực "hướng dẫn" các tàu bị mắc kẹt rời eo biển Hormuz, một ngày sau khi Tổng thống Donald Trump công bố "Dự án Tự do" (Project Freedom) trên tuyến hàng hải quan trọng này. Trung tâm Thông tin hàng hải liên hợp (JMIC) cho biết Mỹ đã lập một khu vực tăng cường an ninh phía nam tuyến hàng hải thông thường và kêu gọi tàu thuyền phối hợp chặt chẽ với chính quyền Oman "do lưu lượng giao thông dự kiến tăng cao".
Eo biển Hormuz nằm giữa lãnh thổ Iran và Oman. JMIC cảnh báo rằng việc di chuyển gần các tuyến thông thường là "cực kỳ nguy hiểm do sự hiện diện của các bãi mìn chưa được khảo sát và xử lý triệt để". Chưa rõ có tàu nào đi theo tuyến mới do Mỹ hướng dẫn hay chưa.
Công bố "Dự án Tự do" trên mạng xã hội Truth Social ngày 3.5, Tổng thống Trump cho biết nhiều nước đã nhờ Mỹ đưa các tàu đang bị mắc kẹt của họ rời khỏi eo biển Hormuz. "Họ đơn thuần là các bên ngoài cuộc, trung lập và vô tội. Vì điều tốt đẹp cho Iran, Trung Đông và Mỹ, chúng tôi đã nói với các nước này rằng chúng tôi sẽ hướng dẫn tàu của họ an toàn rời khỏi các tuyến hàng hải bị hạn chế, để họ có thể tự do và thuận lợi tiếp tục công việc của mình", ông viết. Ông Trump cảnh báo Mỹ sẽ có biện pháp xử lý mạnh mẽ nếu các tàu bị can thiệp dưới bất kỳ hình thức nào.
Sau phát biểu của ông Trump, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper cho biết Mỹ sẽ điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay cùng 15.000 binh sĩ tham gia nhiệm vụ. Trong khi đó, một quan chức Mỹ nói với CNN rằng "Dự án Tự do" không phải là nhiệm vụ hộ tống. Theo tờ The Guardian, hiện có hơn 850 tàu đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do chiến sự Trung Đông, bao gồm các biện pháp phong tỏa của Mỹ và Iran.
Viết trên X, cựu Phó tổng thống Mỹ Mike Pence ca ngợi "động thái mạnh mẽ" của ông Trump và cầu chúc điều tốt lành cho các binh sĩ liên quan. Đại sứ Mỹ tại LHQ Mike Waltz cho biết Mỹ và các đối tác vùng Vịnh sẽ dẫn đầu nỗ lực bảo vệ quyền tự do hàng hải toàn cầu. "Sẽ có những xung đột trong tương lai và dù đó là eo biển Malacca, Gibraltar hay Hormuz, thế giới không thể cho phép tiền lệ này tồn tại, theo đó một bên có thể cố gắng trừng phạt nền kinh tế thế giới nhằm giành lợi thế trước bên kia", theo ông Waltz.
Phản ứng với thông báo của ông Trump, quân đội Iran tuyên bố rằng an ninh ở eo biển Hormuz "nằm trong tay Lực lượng Vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran", đồng thời cảnh báo rằng "mọi hoạt động di chuyển an toàn trong tất cả các tình huống" đều phải được thực hiện phối hợp với lực lượng này. "Chúng tôi sẽ duy trì và quản lý an ninh eo biển Hormuz bằng toàn bộ sức mạnh của mình. Chúng tôi thông báo rằng tất cả các tàu thương mại, tàu chở dầu không được phép di chuyển qua eo biển Hormuz mà không có sự phối hợp của lực lượng vũ trang Iran đóng tại eo biển để đảm bảo an ninh của họ không bị đe dọa", theo Đài Al Jazeera dẫn thông cáo của quân đội Iran. Thông cáo nhấn mạnh rằng Iran sẽ tấn công bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào, nhất là quân đội Mỹ, nếu họ cố gắng tiến vào eo biển Hormuz.
Trong động thái liên quan, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 4.5 cho hay nước này và Oman đang đối thoại về phương thức đảm bảo các tàu di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz. Theo Reuters, Hải quân Iran ngày 4.5 công bố một bản đồ mới về khu vực eo biển Hormuz đặt dưới sự kiểm soát của lực lượng vũ trang nước này. Trước những diễn biến mới, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi Mỹ và Iran phối hợp để mở cửa lại eo biển Hormuz.
