Một nhóm nông dân Mỹ ngày 25/6 bước vào Phòng Bầu dục với tâm thế chuẩn bị mỉm cười trước ống kính khi Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh thúc đẩy nông nghiệp tái tạo. Đây là phương thức canh tác được coi là giải pháp thay thế thuốc trừ sâu mà những người này đang theo đuổi.
Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, họ lại vướng vào một cuộc đấu khẩu gay gắt, bởi ông Trump còn mời cả đại diện phe phản đối đến chứng kiến lễ ký.
Truyền thông Mỹ cho biết phe ủng hộ nông nghiệp tái tạo gồm Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr., các cố vấn của ông và những nông dân đang theo đuổi mô hình này. Ông Kennedy còn là người khởi xướng phong trào “Đưa nước Mỹ khỏe mạnh trở lại” (MAHA), với mục tiêu giảm tỷ lệ mắc các bệnh mạn tính ở trẻ em và người trưởng thành.
Đối lập với họ là Zippy Duvall, chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ (AFBF), tổ chức có hơn 5 triệu thành viên là nông dân và chủ trang trại.
Lễ ký diễn ra không lâu sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết liên quan vụ kiện của John Durnell, người làm vườn ở bang Missouri, nhằm vào hãng dược phẩm sinh học Bayer. Durnell cho biết ông đã mắc u lympho sau hơn 20 năm sử dụng thuốc diệt cỏ có chứa chất glyphosate và cho rằng nhà sản xuất đã không cảnh báo đầy đủ về nguy cơ của sản phẩm này.
Tòa án bang Missouri từng xử Durnell thắng kiện và được bồi thường 1,25 triệu USD. Tòa án Tối cao hủy phán quyết đó, cho rằng nếu luật liên bang không yêu cầu dán cảnh báo nguy cơ ung thư trên sản phẩm thì các bang không thể buộc Bayer phải chịu trách nhiệm với lý do này.
Phán quyết được xem là chiến thắng cho Bayer và ngành thuốc bảo vệ thực vật nói chung, nhưng là đòn giáng mạnh với phong trào MAHA. Axios dẫn nguồn tin mô tả ông Kennedy bước vào cuộc họp với tâm trạng đầy lo ngại và nói với Tổng thống Trump rằng phán quyết là bước lùi lớn đối với nỗ lực giảm phụ thuộc vào thuốc trừ sâu.
Theo ông Kennedy, sắc lệnh về nông nghiệp tái tạo sẽ phần nào bù đắp tác động của phán quyết bằng cách yêu cầu các cơ quan liên bang thúc đẩy các giải pháp thay thế thuốc trừ sâu truyền thống và nghiên cứu ảnh hưởng của chúng đối với sức khỏe.
Johnathan Lundgren, nông dân đến từ bang Nam Dakota, cho biết ông đã cố thuyết phục Tổng thống Trump hiểu một điều là “nông dân đang mắc bệnh và Mỹ thực sự đang giết chết chính những người nông dân của mình bằng phương thức sản xuất thực phẩm hiện nay”.
Nhiều nông dân khác tham dự cuộc họp cũng đồng tình, cho rằng nông nghiệp tái tạo có thể cải thiện chất lượng đất và giảm sự phụ thuộc vào thuốc trừ sâu, vì vậy chính phủ cần thúc đẩy các phương thức sản xuất ít hóa chất hơn và nghiên cứu giải pháp thay thế.
Trong khi đó, ông Duvall lập luận rằng việc hạn chế thuốc trừ sâu sẽ làm suy giảm niềm tin của người dân vào độ an toàn của thực phẩm Mỹ, đồng thời có nguy cơ khiến Tổng thống Trump đánh mất sự ủng hộ từ cộng đồng nông dân. Chủ tịch AFBF còn hoan nghênh phán quyết của Tòa án Tối cao.
Những lời lẽ gay gắt nhất xuất hiện khi ông Duvall và Calley Means, phó chánh văn phòng của ông Kennedy, tranh luận về nội dung sắc lệnh cũng như vai trò của thuốc trừ sâu trong nền nông nghiệp hiện đại. Không khí trong Phòng Bầu dục được mô tả là “căng như dây đàn”, điều hiếm thấy trong một lễ ký vốn chỉ mang tính nghi thức.
“Tổng thống khi đó có thể bị thuyết phục theo bất kỳ hướng nào, và AFBF đã tìm mọi cách để ngăn cản”, ông Lundgren nói. Có thời điểm, Tổng thống Trump quay sang hỏi các trợ lý và quan chức trong phòng rằng ông nên làm gì.
Ông Trump liên tục chất vấn Duvall, hỏi chủ tịch AFBF muốn phản đối điều gì. Duvall trả lời rằng ông chưa đọc toàn bộ nội dung sắc lệnh, theo ba nông dân tham dự sự kiện. Tổng thống sau đó nói ông không nghĩ sắc lệnh tạo ra nguy cơ với nông dân.
Sau khi được Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins, người có quan điểm ủng hộ thuốc trừ sâu, thúc đẩy, ông chủ Nhà Trắng đã quyết định ký sắc lệnh, kết thúc hơn một giờ tranh cãi giữa các bên. Chủ tịch AFBF cũng tuyên bố ủng hộ quyết định của Tổng thống và cùng các quan chức dự bữa tối tại Vườn Hồng Nhà Trắng.
“Tôi chưa từng được chứng kiến quá trình hoạch định chính sách nào ở khoảng cách gần như vậy, và thực sự rất bất ngờ”, Will Harris, nông dân đến từ bang Georgia, chia sẻ.
Việc Tổng thống Trump quyết định để các bên tranh luận trực tiếp ngay trước mặt mình phản ánh phong cách điều hành quen thuộc của ông. Thay vì xử lý bất đồng từ trước thông qua bộ máy hành chính, ông thường lắng nghe nhiều quan điểm đối lập rồi đưa ra quyết định vào phút chót. Cách làm này giúp ông giữ vai trò là người đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng khiến quá trình hoạch định chính sách trở nên khó đoán.
“Tổng thống thích nhìn mọi người lúng túng hoặc bị đặt vào thế khó một chút. Những người xử lý tốt tình huống đó sẽ được ghi nhận. Còn những người không làm được thì sao? Hãy hỏi bà Kristi Noem”, một nguồn tin nói với Politico, nhắc đến cựu bộ trưởng an ninh nội địa mất chức hồi tháng 3.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết Tổng thống Trump “đã lắng nghe nhiều ý kiến khác nhau từ các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực để làm cơ sở cho quá trình đưa ra quyết định”.
“Tổng thống cam kết sẽ làm những gì tốt nhất cho MAHA, cho nông dân và người dân Mỹ. Việc ký sắc lệnh hành pháp này phản ánh cam kết đó”, ông Desai nói.
Rick Clark, nông dân đến từ bang Indiana dự cuộc họp tại Phòng Bầu dục, cho biết đây là một cuộc tranh luận chính sách căng thẳng giữa những bên sẽ chịu tác động trực tiếp nhất từ sắc lệnh hành pháp. Mục đích của cuộc trao đổi là giúp Tổng thống có đầy đủ thông tin trước khi đưa ra quyết định.
“Theo tôi, Tổng thống Trump chỉ muốn bảo đảm rằng ông đã lắng nghe ý kiến của tất cả và được cung cấp đầy đủ thông tin trước khi ký văn bản đó”, ông Clark nói. “Không khí trong phòng căng thẳng không? Có. Mọi người tranh luận quyết liệt không? Có và ai cũng rất tâm huyết với quan điểm của mình”.
Trong chuyến thăm cấp nhà nước đến Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 29 đến 31-5 vừa qua, lãnh đạo hai nước nhất trí đưa hợp tác công nghệ trở thành trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương, tiến tới hình thành hệ sinh thái khoa học - công nghệ chiến lược giữa hai nước.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, nhiều nhà khoa học, trí thức người Việt đang công tác tại Singapore cùng đánh giá cao quyết tâm này. Tuy nhiên các chuyên gia cũng đặt ra câu hỏi: Làm thế nào để hệ sinh thái ấy thực sự cho trái ngọt?
TS Hà Sơn Tùng (Trung tâm Ứng dụng bán dẫn, Viện hàn lâm Khoa học Singapore - A*STAR) đánh giá trong chuyến thăm Singapore lần này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang theo một sứ mệnh lớn, đó là tạo dựng "hành lang hợp tác công nghệ cao Việt Nam - Singapore", mở ra những cơ hội hợp tác sâu rộng về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa hai quốc gia trong nhiều năm tới.
Tuy nhiên, ông Tùng nhấn mạnh thành công của chiến lược phát triển khoa học - công nghệ không chỉ phụ thuộc vào những nghị quyết đúng đắn mà còn ở hiệu quả triển khai tại các bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Chủ trương lớn đã có, thể hiện qua tinh thần nghị quyết 57 của Bộ Chính trị cũng như những văn kiện lớn về khoa học - công nghệ được lãnh đạo Việt Nam - Singapore ký kết trong những trao đổi cấp cao gần đây.
Theo ông Tùng, điều tiếp theo cần được nhìn thấy trong những năm tới là các chương trình hành động cụ thể, dự án trọng điểm có sức lan tỏa và cơ chế đủ mạnh để thu hút nhân tài, thúc đẩy nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ.
"Với vị thế ngày càng được nâng cao, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo, một quyền lực mềm của khu vực và là điểm đến hấp dẫn cho các ngành công nghệ cao trong tương lai", ông Tùng khẳng định.
Chứng kiến quá trình làm việc gần đây của các bộ, ban, ngành, trường, viện, doanh nghiệp Việt Nam thời gian qua, GS Vũ Minh Khương (Trường Chính sách công Lý Quang Diệu) khẳng định tín hiệu tích cực đã xuất hiện khi những chuyển động gần đây đã đi theo hướng "thực chiến vào cuộc", chứ không dừng ở bàn thảo hay xin nguồn lực. Theo ông, đây chính là điều phía Singapore kỳ vọng ở Việt Nam có những bước đi thực chất và gây ấn tượng.
Để có thêm nhiều bước tiến còn thực chất và ấn tượng hơn nữa, GS Khương đề xuất Việt Nam nhìn nhận phát triển khoa học - công nghệ như một "trận quyết chiến chiến lược".
"Khi đã xác định đây là trận quyết chiến chiến lược thì hệ thống có nhiệm vụ phải dồn toàn lực, tạo ra bước chuyển biến để làm kinh ngạc thế giới. Còn nếu dàn trải, cái gì cũng muốn nhưng chỉ đơn thuần là nghị quyết thì cũng khó đi được xa", GS Khương nhấn mạnh.
Một trong những yếu tố tiên quyết được GS Khương chỉ ra là phải xác định cụ thể bài toán cần giải quyết và phải là những bài toán khó: Vì sao Đồng bằng sông Cửu Long ô nhiễm? Vì sao năng suất lao động tại các doanh nghiệp Việt Nam còn thấp? Vì sao hệ thống logistics của ta lại có chi phí giá thành cao, manh mún dù có rất nhiều cảng biển, sân bay...?
Ông Khương phân tích: "Khi đã đặt ra bài toán như thế, chúng ta bắt đầu lựa chọn hợp tác. Giải bài toán như thế nào, nguồn lực của ta ra sao và của bạn thế nào, sử dụng cơ chế gì... Phải xác định dùng những cơ chế ưu tú nhất mà thế giới có được để khai thác nguồn lực tổng lực của toàn cầu và sức mạnh cộng hưởng với Singapore. Những công nghệ chiến lược - ví dụ trí tuệ nhân tạo (AI) hay các công nghệ khác mà mình muốn lựa chọn - phải giải quyết thực sự những bài toán mà mình đang phải đương đầu".
Bên cạnh các bài toán lớn, TS Hà Sơn Tùng còn đề nghị cân nhắc những bài toán của tương lai. Ông cho biết từ tháng 3-2025, ông đã đề xuất Việt Nam đầu tư sớm vào các công nghệ chiến lược mới nổi, đặc biệt là công nghệ lượng tử, ở thời điểm trong nước còn chủ yếu thảo luận về AI và bán dẫn.
Ông đánh giá việc công nghệ lượng tử được đưa vào danh mục công nghệ chiến lược quốc gia ngay trước chuyến thăm cho thấy sự cởi mở trong việc tiếp nhận ý kiến chuyên gia, đồng thời phản ánh tốc độ ra quyết sách và triển khai rất đáng khích lệ của lãnh đạo đất nước.
"Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để bứt phá, vươn lên trở thành quốc gia phát triển. Chúng ta đã có những định hướng chiến lược đúng đắn khi lựa chọn khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng cốt lõi cho kỷ nguyên mới. Nhưng để hiện thực hóa khát vọng đó, cần sự chung sức của toàn dân tộc.
Cơ hội đang ở trước mắt. Ngọn cờ đổi mới sáng tạo đang nằm trong tay mỗi người Việt Nam, dù ở trong nước hay ngoài nước. Nếu cùng nhìn về một hướng, cùng chung một khát vọng và cùng hành động, tôi tin rằng Việt Nam sẽ trở thành một quốc gia mạnh về khoa học - công nghệ, tạo dựng nền tảng phát triển bền vững cho dân tộc trong 50 năm, thậm chí 100 năm tới", nhà khoa học đang công tác tại A*STAR kỳ vọng.
"Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã tấn công khu vực Beirut và hạ sát Ali Yusuf Harshi, thư ký riêng kiêm cháu trai của thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem", IDF hôm nay cho hay. Cuộc tấn công đã làm sập một phần tòa nhà nhiều tầng.
Theo IDF, Harshi là "cộng sự thân cận và cố vấn riêng của ông Qassem, đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành văn phòng cũng như đảm bảo an ninh cho thủ lĩnh Hezbollah".
Trong đêm 8/4, quân đội Israel cũng tấn công hai điểm vượt sông Litani được coi là "trọng yếu", vốn được Hezbollah sử dụng để vận chuyển "hàng nghìn vũ khí, rocket và bệ phóng" vào miền nam Lebanon. Khoảng 10 kho vũ khí, bệ phóng rocket và các sở chỉ huy của Hezbollah tại miền nam Lebanon cũng bị nhắm mục tiêu.
Hezbollah, một trong những đồng minh chủ chốt của Iran tại Trung Đông, hiện chưa lên tiếng về thông tin này.
Vài ngày sau khi Mỹ, Israel mở chiến dịch tấn công vào Iran hôm 28/2, Hezbollah tiến hành các cuộc tập kích vào lãnh thổ Israel nhằm trả thù cho lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. Giao tranh dữ dội giữa hai bên đến nay đã khiến hơn 1.600 người ở Lebanon thiệt mạng, hơn một triệu người phải di tản.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran hôm 8/4 bao gồm cả Lebanon, song Tel Aviv và Washington đưa ra thông tin ngược lại. Kể từ khi thỏa thuận được công bố, Israel vẫn tiếp tục các cuộc tấn công vào Lebanon.
Trước đó, Israel đã làm suy yếu năng lực quân sự của Hezbollah và liên tiếp tiến hành các vụ ám sát nhằm vào lực lượng này kể từ khi chiến sự Gaza bùng phát ngày 7/10/2023. Bất chấp lệnh ngừng bắn do Mỹ hậu thuẫn giữa Israel và Lebanon vào năm 2024, Israel vẫn thường xuyên không kích các mục tiêu mà họ cho là của Hezbollah tại Lebanon, cáo buộc nhóm này đang tìm cách tái vũ trang.
Hezbollah từ chối giải giáp theo đề xuất của Mỹ. Thủ lĩnh Qassem từng đe dọa Israel rằng tên lửa sẽ giáng xuống nếu Israel tái phát động cuộc chiến quy mô lớn tại Lebanon.
Hồi năm 2024, Israel đã hạ sát người tiền nhiệm của ông Qassem là Hassan Nasrallah trong cuộc không kích vào vùng ngoại ô Beirut. Một tháng sau, Hezbollah bổ nhiệm ông Qassem, người giữ vai trò quan trọng trong lực lượng này hơn 30 năm qua, làm thủ lĩnh.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 13/4 cho biết Nga đã nhiều lần đề xuất tiếp nhận lượng uranium đã làm giàu của Iran, trong trường hợp Tehran - Washington đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân Iran và cần bên thứ ba đứng ra cất giữ, theo RIA Novosti.
"Đề xuất này đã được Tổng thống Vladimir Putin đề cập trong những tiếp xúc với cả Mỹ và những quốc gia Trung Đông. Chúng tôi vẫn để ngỏ phương án này, dù chưa ghi nhận động thái nào từ các bên", ông Peskov nói.
Ông Peskov bày tỏ lo ngại việc Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận trong cuộc đàm phán cuối tuần qua cho thấy nguy cơ xung đột kéo dài, thêm rằng Nga sẵn sàng hỗ trợ các nỗ lực hạ nhiệt xung đột.
Iran được cho là đang sở hữu khoảng 400 kg uranium được làm giàu đến tỷ lệ 60%, gần đạt cấp độ vũ khí là 90%. Số uranium này là một trong những vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington, đồng thời là mối quan ngại lớn của chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Nga, quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, trong những năm qua nhiều lần đề nghị tiếp nhận lượng uranium này như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và góp phần giảm căng thẳng.
Phó tổng thống JD Vance cho biết Washington không chỉ muốn đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn muốn thiết lập các cơ chế để ngăn chặn khả năng này, bao gồm việc loại bỏ năng lực làm giàu uranium của Tehran. Ông Vance cho rằng số uranium trên nên được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran nhằm đảm bảo minh bạch và tăng khả năng giám sát.
NYTimes dẫn các nguồn thạo tin cho biết trong các cuộc đàm phán tại Islamabad, Mỹ đã đề xuất Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Tehran đưa ra phương án 5 năm. Hai bên cũng chưa thống nhất về việc có đưa uranium ra khỏi Iran hay không.
Trong xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025, Mỹ và Israel đã tấn công các cơ sở hạt nhân Iran, tuyên bố phá hủy năng lực làm giàu uranium của nước này. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ 400 kg uranium đã làm giàu của Iran đang ở đâu.
