Cá mờm cơm (cá mờm sữa), hay còn được biết đến với tên gọi cá trỏng mờm, có thân hình nhỏ bé chỉ dài khoảng 3 phân, màu trắng bạc, thịt trong suốt. Đặc điểm nổi bật của loại cá này là phần bụng trắng như hạt cơm, đôi mắt to đen, giúp cá quan sát tốt khi bơi lội.
Cá mờm cơm có phần đầu nhỏ, miệng nhô lên, vảy tròn mỏng dễ rụng, sống chủ yếu thành bầy đàn lớn ở các con sông và kênh rạch vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Tại Việt Nam, cá mờm cơm được tìm thấy nhiều ở sông Vàm Nao, sông Tiền, sông Hậu,… và được khai thác từ tháng 4 đến tháng 8 âm lịch mỗi năm. Loại cá này dễ dàng đánh bắt bằng lưới dày và dài, thường sống theo bầy đàn lớn lên tới hàng ngàn cá thể, tạo nên cảnh tượng sôi động dưới lòng sông.
Cá mờm cơm có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon, phù hợp với khẩu vị của nhiều người như:
Rim chua ngọt: Cá được rim với nước mắm, đường, giấm, tạo nên hương vị chua chua ngọt ngọt, thơm ngon, ăn kèm cơm trắng rất bắt cơm.
Rim mỡ hành: Món ăn đơn giản nhưng đậm đà với cá mờm cơm rim cùng mỡ hành, tạo nên hương vị béo ngậy, thơm phức, hấp dẫn cả người lớn và trẻ em.
Chiên giòn: Cá mờm cơm chiên giòn, ăn kèm với nước mắm chua ngọt hoặc tương ớt. Khi ăn, cảm nhận được vị giòn tan, ngọt bùi từ cá, rất thích hợp cho những bữa tiệc nhẹ hay làm món ăn vặt.
Nộm xoài: Cá mờm cơm kết hợp với xoài xanh, rau thơm, lạc rang, tạo nên món nộm xoài giòn giòn, chua chua, ngọt ngọt, là món khai vị hấp dẫn.
Canh chua: Cá mờm cơm nấu canh chua với cà chua, dứa, giá đỗ, rau thơm, tạo nên món canh chua thanh mát, ngọt dịu, rất phù hợp cho những ngày hè oi bức.
Cá mờm cơm được chế biến thành nhiều món ăn bắt mắt, đưa cơm. Ảnh: Quà Huế.
Cá mờm cơm không chỉ ngon mà còn giàu giá trị dinh dưỡng. Theo các chuyên gia, loại cá này chứa hàm lượng canxi cao, giúp tăng cường sức khỏe xương khớp, rất phù hợp cho trẻ em và người già. Cá mờm cơm cũng giàu protein, omega-3, vitamin và khoáng chất, giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, hỗ trợ chức năng não bộ và tăng cường hệ miễn dịch. Thịt cá mềm, không xương cứng, dễ tiêu hóa và có thể xay nhuyễn, thích hợp cho trẻ nhỏ.
Nhờ chứa vitamin A và các dưỡng chất tốt cho mắt, ăn cá mờm cơm có thể giúp cải thiện thị lực và bảo vệ mắt khỏi các bệnh liên quan đến lão hóa.
Bổ sung canxi, tốt cho xương và răng: Cá mờm cơm nổi bật với hàm lượng canxi rất cao, vượt trội hơn so với nhiều loại cá khác. Canxi có vai trò quan trọng trong việc hình thành và duy trì hệ xương chắc khỏe, đặc biệt cần thiết cho trẻ em đang trong giai đoạn phát triển chiều cao. Ở người lớn tuổi, việc bổ sung canxi từ cá mờm cơm giúp ngăn ngừa tình trạng loãng xương, đau nhức khớp và gãy xương do tuổi tác.
Bảo vệ tim mạch, giảm mỡ máu: Một trong những thành phần quý giá của cá mờm cơm chính là axit béo omega-3. Chất này có tác dụng làm giảm lượng cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol tốt (HDL) trong máu, nhờ đó hỗ trợ tuần hoàn máu và giảm áp lực cho tim. Bổ sung cá mờm cơm vào bữa ăn giúp ngăn ngừa các bệnh lý về tim mạch như xơ vữa động mạch, huyết áp cao hay đột quỵ.
Cải thiện thị lực, bảo vệ đôi mắt: Ngoài canxi và omega-3, cá mờm cơm còn chứa lượng vitamin A và các chất chống oxy hóa dồi dào. Vitamin A vốn nổi tiếng là dưỡng chất quan trọng đối với mắt, giúp duy trì thị lực sáng rõ và ngăn ngừa các bệnh liên quan đến lão hóa như thoái hóa điểm vàng hay khô mắt. Theo lương y Bùi Hồng Minh, vitamin và dưỡng chất trong cá mờm cơm giúp làm chậm quá trình suy giảm thị lực ở người cao tuổi, đồng thời cải thiện sức khỏe mắt ở trẻ nhỏ.
Tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ tạo máu: Thịt cá mờm cơm chứa nhiều protein chất lượng cao cùng vitamin B12, sắt và kẽm – những dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo hồng cầu. Nhờ đó, cá mờm cơm giúp phòng ngừa thiếu máu, hỗ trợ cơ thể khỏe mạnh và tăng cường sức đề kháng. Khi hệ miễn dịch hoạt động tốt, cơ thể sẽ có khả năng chống lại vi khuẩn, virus và giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng.
Dễ tiêu hóa, phù hợp với nhiều đối tượng: Khác với nhiều loại cá biển có xương cứng, thịt cá mờm cơm mềm, ít xương dăm, dễ ăn và dễ tiêu hóa. Nhờ ưu điểm này, cá mờm cơm trở thành lựa chọn an toàn cho trẻ nhỏ khi mới tập ăn dặm hoặc người cao tuổi có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Cá có thể được chế biến thành nhiều món khác nhau, từ nấu canh, kho, rán cho đến xay nhuyễn, đều giữ được hương vị thơm ngon và giá trị dinh dưỡng.
Hỗ trợ trí não, cải thiện trí nhớ: Omega-3 trong cá mờm cơm không chỉ tốt cho tim mạch mà còn rất có lợi cho não bộ. Loại axit béo này giúp cải thiện sự truyền dẫn thần kinh, tăng khả năng tập trung và nâng cao trí nhớ. Nhiều nghiên cứu cho thấy, bổ sung omega-3 đều đặn có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh về suy giảm nhận thức, sa sút trí tuệ hay Alzheimer ở người cao tuổi.
Một tiểu thương chuyên bán thủy hải sản tại An Giang, chia sẻ: “Cá mờm cơm hiện nay rất được ưa chuộng, đặc biệt là khách du lịch và thị trường xuất khẩu như Đài Loan, Hàn Quốc. Giá cá mờm cơm dao động từ 300.000 đến 500.000 đồng/kg, cao hơn nhiều so với các loại cá khác”.
Ngày nay, cá mờm cơm đã vượt qua ranh giới của một món ăn bình dân để trở thành đặc sản được săn đón. Không chỉ là món ăn quen thuộc trong bữa cơm hàng ngày của người dân miền Tây, cá mờm cơm còn được dùng làm quà tặng ý nghĩa, thể hiện sự trân trọng với đặc sản quê hương. Với hương vị thơm ngon, giá trị dinh dưỡng cao, cá mờm cơm đang ngày càng khẳng định vị trí của mình trên bàn ăn không chỉ trong nước mà còn tại các thị trường quốc tế.
Tối cuối tuần, gia đình nhà chị Hoa (36 tuổi, ở Hà Nội), cùng 3 gia đình anh trai chồng quây quần nấu cơm chung. Đàn ông tất bật nhóm bếp nướng, các chị em dâu người chuẩn bị nguyên liệu, người làm rau.
Khoảnh khắc sinh hoạt của đại gia đình, 3 căn nhà chung một khoảng sân, không xây tường rào ngăn cách ăn cơm cùng nhau, được chị Hoa quay lại đăng tải lên trang cá nhân khiến không ít người bất ngờ.
Nhiều người bày tỏ sự ngưỡng mộ trước tình cảm gắn bó của các anh em trong gia đình, đặc biệt là mối quan hệ hòa thuận, thân thiết giữa các chị em dâu.
“Chúng tôi xây nhà cạnh nhau, nên cứ có thời gian rảnh thì các gia đình lại tổ chức ăn uống”, chị Hoa chia sẻ với phóng viên Dân trí.
Chị Hoa cho biết, chồng chị là anh Vương Khang (40 tuổi), con út trong gia đình có 4 anh em trai ở Hà Nội. Bố mẹ chồng chị có mảnh đất gần 3.000m2 ở xã Thiên Lộc, Hà Nội, được ông bà tích góp mua rồi gìn giữ nhiều năm cho con cháu.
“Ngày xưa bố mẹ chồng mình sinh sống cùng các con trên miếng đất này, năm 2008 anh thứ hai xây nhà nhưng vẫn ở chung, khoảng 2 năm sau thì anh cả xây thêm một căn khác ngay bên cạnh”, chị Hoa kể.
Khi ấy, hai căn nhà là nơi sinh sống của cả đại gia đình. Sau này, chồng chị Hoa và người anh trai thứ ba lần lượt lập gia đình nhưng vẫn ở chung cùng bố mẹ và các anh em trong hai căn nhà ấy.
“Chúng tôi cùng nấu ăn, sinh hoạt, đến khi anh 2 gặp biến cố về sự nghiệp, nợ nần, bị lừa mất nhiều tài sản thì dọn ra ngoài ở”, chị Hoa chia sẻ.
Năm 2017, để tiện công việc kinh doanh, gia đình chị Hoa cũng chuyển ra ngoài xây nhà. Tuy sống riêng, nhưng 4 gia đình vẫn cố gắng hỗ trợ nhau, ai có khó khăn gì thì các anh em chung vào giúp đỡ.
Năm 2018, anh trai thứ hai thoát cảnh nợ nần, mua mảnh đất khác để xây nhà. Cuộc sống 4 anh em cứ thế trôi qua cho đến năm 2025, nhà chị Hoa rơi vào diện giải toả.
“Mẹ chồng và các anh chị động viên chúng tôi, nếu đất bị quy hoạch thì về đây xây nhà để anh em được sống gần nhau, có gì tiện đỡ đần”, chị Hoa nói.
Nhà phải tháo dỡ, cũng chán cuộc sống chật chội nơi phố thị, vợ chồng chị bàn với nhau quyết định chuyển về xây nhà cạnh các anh để sinh sống.
Căn nhà chị Hoa được xây dựng năm 2025, theo phong cách kiến trúc Nhật Bản, hết gần 3 tỷ đồng, mới hoàn thiện đưa vào sử dụng.
Mảnh đất gần 3.000m2 có thêm căn nhà thứ 3, nhưng vẫn dùng chung sân, chung cổng, không xây tường rào ngăn cách. Phần đất trống còn lại được giữ đợi gia đình anh thứ 2 về xây, khi căn nhà của anh năm 2026 cũng rơi vào diện di dời.
“Chúng tôi về đây lại nhớ đến cuộc sống ngày mới về làm dâu, mẹ chồng tôi cũng rất vui vì con cái lại quây quần bên cạnh”, chị Hoa nói.
Dù cùng sinh sống trên một khu đất, mỗi gia đình vẫn có không gian riêng trong căn nhà của mình. Khoảng sân chung được tận dụng là nơi đại gia đình sử dụng làm tụ họp ăn uống, trò chuyện.
"Anh em sống gần nhau nhà nào nấu được món ngon thì nhà kia cũng được thưởng thức. Tôi có lỡ bận thì gửi con sang nhà bác ăn nhờ, thiếu mắm, muối, gạo hay thứ gì chỉ cần chạy vài bước qua sân là có thể mượn", chị Hoa chia sẻ.
Theo chị Hoa, dưới bài đăng, nhiều người cho rằng gia đình chồng chị có điều kiện kinh tế nên mới có thể xây nhà gần nhau và duy trì cuộc sống hòa thuận như vậy. Tuy nhiên, người phụ nữ khẳng định, để các gia đình, con cháu, dâu rể luôn yêu thương, gắn bó, anh em sẵn sàng đùm bọc lẫn nhau như hiện nay tất cả là nhờ mẹ chồng chị.
Về làm dâu nhiều năm, mẹ chồng luôn là tấm gương để chị Hoa noi theo. Bà chưa từng gây áp lực hay bắt các con cháu phải về sống cạnh mình, ai thích xây nhà ở đâu bà cũng ủng hộ.
Ngay cả việc có 4 nàng dâu, bà chưa từng phân biệt đối xử bên trọng bên khinh, ai cũng được yêu quý, hỗ trợ chăm nom con cái khi bận rộn, nên chị em dâu trong nhà vì thế mà hoà thuận.
Bố chồng chị Hoa mất cách đây 3 năm, mẹ chồng chị sống cùng gia đình người anh cả. Nay có thêm con út về sống cạnh bà rất vui. Ba gia đình, 15 người lớn, nhỏ quây quần, nhà chung một sân, vài ba bước có thể gặp nhau, mẹ chồng chị cũng tiện thăm nom con cái, hỗ trợ việc nhà khi công việc của các con bận rộn.
“Chờ gia đình anh 2 về xây nhà nữa thì chúng tôi lại quay trở lại cuộc sống của hơn chục năm trước”, chị Hoa cười chia sẻ.
Đêm chung kết diễn ra trong không khí hoành tráng, quy tụ dàn thí sinh tài năng, bản lĩnh và giàu tinh thần nhân ái. Với phong thái tự tin, khả năng giao tiếp ấn tượng cùng hình ảnh người phụ nữ hiện đại, Nhã Phương đã chinh phục Ban giám khảo và khán giả để chính thức chạm tay đến danh hiệu danh giá.
Không chỉ gây ấn tượng bởi nhan sắc thanh lịch, Nhã Phương còn được đánh giá cao ở tư duy, sự bản lĩnh trong kinh doanh và những đóng góp tích cực cho cộng đồng. Hành trình của cô tại Miss Grand Business Global 2026 được xem là hình mẫu truyền cảm hứng về người phụ nữ thời đại mới – tự tin, độc lập và luôn lan tỏa giá trị tích cực.
Trong suốt cuộc thi, Nhã Phương liên tục ghi điểm qua các phần trình diễn cũng như kỹ năng ứng xử khéo léo, thông minh. Sự chỉn chu trong hình ảnh cùng nguồn năng lượng tích cực đã giúp cô nổi bật giữa dàn thí sinh chất lượng của mùa giải năm nay.
Đặc biệt, ngay sau khi đăng quang, Hoa hậu Đại sứ Doanh nhân Hòa bình Toàn cầu 2026 – Miss Grand Business Global Ambassador 2026 Nhã Phương đã chính thức trở thành Gương mặt Đại sứ Thương hiệu thời trang MPT. Sự kết hợp này được kỳ vọng sẽ mang đến nhiều hoạt động nổi bật, góp phần lan tỏa hình ảnh người phụ nữ hiện đại, thành công và đầy bản lĩnh.
Chia sẻ sau khi nhận danh hiệu, Nhã Phương xúc động cho biết: "Đây không chỉ là niềm tự hào cá nhân mà còn là động lực để tôi tiếp tục hoàn thiện bản thân, đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng và lan tỏa những giá trị tốt đẹp đến mọi người."
Theo nguyên lý hoạt động, dàn nóng cần giải phóng nhiệt ra môi trường thì dàn lạnh bên trong mới có thể làm mát. Khi nhiệt độ ngoài trời quá cao, dàn nóng không thể làm việc hiệu quả nên việc cài đặt độ lạnh sâu không mang lại kết quả.
"Dù hạ xuống 18 hay 20 độ, nhiệt độ trong nhà cũng không thể mát hơn vì máy đã chạy hết công suất", GS TS Nguyễn Đức Lợi, nguyên giảng viên Đại học Bách khoa Hà Nội nói.
Ông Lợi giải thích thêm, theo quy luật "Độ chênh lệch nhiệt độ" (Delta T), các hệ thống điều hòa dân dụng được thiết kế để tạo ra mức chênh lệch tối ưu 8-11 độ C so với môi trường. Ở mốc ngoài trời 40 độ C, việc máy lạnh duy trì mức nhiệt trong nhà khoảng 29-30 độ C đã là nỗ lực tối đa. Việc ép máy nén phải chạy liên tục 100% công suất, dễ dẫn đến hỏng hóc. Với những máy có chất lượng kém, thiết bị có thể mất hoàn toàn khả năng làm lạnh.
Mức nhiệt độ an toàn và tiết kiệm điện
Các tổ chức năng lượng và chuyên gia khuyến cáo mức nhiệt độ hợp lý khi sử dụng điều hòa là 25-27 độ C.
GS Lợi cho biết chênh lệch nhiệt độ trong và ngoài nhà cao nhất chỉ nên ở mức 10 độ C, mức khuyên dùng là 8 độ C để tránh tình trạng sốc nhiệt. Việc phòng làm mát nhanh hay chậm phụ thuộc vào công suất máy so với diện tích và vị trí lắp đặt, không phụ thuộc vào mức nhiệt trên điều khiển.
Theo chuyên gia, cứ mỗi độ hạ xuống so với mức 25 độ C, hóa đơn tiền điện có thể tăng thêm 1-3%. PGS TS Nguyễn Xuân Tiên, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Lạnh và Điều hòa Không khí Việt Nam, cho biết một máy điều hòa 12.000 BTU (tiêu thụ khoảng 1,2 KW) chạy liên tục trong 8 giờ nắng nóng sẽ tiêu thụ gần 10 số điện. Tăng nhiệt độ cài đặt lên 1 độ C sẽ giúp giảm lượng điện này.
Giải pháp tăng hiệu quả làm mát
Để điều hòa hoạt động hiệu quả giữa thời tiết 40 độ C mà không bị quá tải, người dùng có thể áp dụng các phương pháp sau:
Bảo vệ dàn nóng: Lắp đặt mái che hoặc đặt dàn nóng ở nơi thông thoáng, tránh ánh nắng chiếu trực tiếp. Người dùng có thể trang bị máy phun sương cho dàn ngưng ngoài trời để hạ nhiệt độ không khí xung quanh xuống mức 30-35 độ C, giúp tăng hiệu suất làm lạnh.
Kết hợp quạt điện: Bật điều hòa ở mức 25-27 độ C cùng quạt trần hoặc quạt cây để luân chuyển không khí, đẩy nhanh quá trình bay hơi mồ hôi. Người dùng sẽ có cảm giác mát như ở mức 23-24 độ C và tiết kiệm được điện năng.
Cấp khí tươi và tạo ẩm: Không đóng kín cửa phòng liên tục. Nên hé cửa sau mỗi 3-4 giờ hoặc lắp quạt thông gió. Sử dụng thêm máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước giúp niêm mạc không bị khô, tạo cảm giác dễ chịu.
Che chắn nguồn nhiệt: Kéo rèm cửa (loại cản nhiệt, cản sáng) ở hướng Tây hoặc Nam. Hạn chế dùng các thiết bị tỏa nhiều nhiệt vào ban ngày như lò nướng, bàn ủi. Thường xuyên vệ sinh lưới lọc bụi để luồng gió luân chuyển tốt hơn.
