Đầu tháng 5, giữa cái nắng gay gắt miền Trung, anh Cường nhận tin báo từ người làng về ba ngôi mộ vô danh bị mắc kẹt giữa những bức tường rào trong khu nghĩa địa. Phần mộ được phát hiện từ hơn 20 năm trước khi một gia đình đào móng nhà, sau đó chôn cất tạm bợ. Không người thân, không bia, không lối vào, ba ngôi mộ gần như bị quên lãng.
Chọn lúc sáng sớm, anh Hùng mang cuốc xẻng đến cẩn trọng đào bới, cất bốc ba ngôi mộ. Đến trưa, anh dùng xe tang, đưa hài cốt về nghĩa trang do chính mình xây dựng suốt nhiều năm qua.
Anh Cường sinh ra và lớn ở Cảnh Dương - làng biển cổ gần 400 tuổi, rộng chưa đầy 1,5 km2, từng được biết đến là một trong "bát danh hương", tức là tám địa danh văn vật nổi tiếng của Quảng Bình cũ. Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây được phong danh hiệu "Làng chiến đấu kiểu mẫu", với hàng nghìn người dân kiên cường bám trụ, chiến đấu qua hàng trăm trận càn lớn nhỏ.
Qua nhiều thế hệ, chiến tranh sơ tán, bom đạn, bão và những chuyến tha hương khiến không ít ngôi mộ thất lạc chủ nhân. Có người ngã xuống trong chiến tranh, có thi thể trôi dạt từ biển vào, được dân làng chôn cất tạm. Nhiều phần mộ vô chủ nằm rải rác dưới đồi cát, mép biển hay trong khu dân cư.
Gia đình làm nghề mai táng, từ năm 17 tuổi, anh Cường đã theo cha cùng người dân di dời 970 ngôi mộ vô chủ để giải phóng mặt bằng xây dựng làng nghề. Sau những cuộc di dời, nhiều ngôi mộ được chôn rải rác trên các đồi cát, ven nghĩa địa, không người chăm sóc. Qua thời gian, cát biển vùi lấp, mưa gió xói mòn, nhiều phần mộ dần biến mất.
"Nếu không cất bốc, họ sẽ mất dấu", suy nghĩ ấy thôi thúc anh theo đuổi quy tập mộ vô chủ về nghĩa trang.
Sau ba năm lên ý tưởng, cuối năm 2017, anh Cường phát hiện 5 ngôi mộ vô chủ nằm chênh vênh trên triền cát, phía dưới là ruộng lúa, có nguy cơ bị xóa sổ bởi nạn khai thác cát. Anh bắt đầu xây dựng nghĩa trang, quy tập mộ vô chủ để những người đã khuất có nơi an nghỉ.
Được lời ủng hộ của vợ "việc tâm đức chồng cứ làm", anh Cường bỏ ra 30 triệu đồng san gạt khu đất cát rộng hơn 1.500 m2, xây dựng nghĩa trang riêng cho những ngôi mộ không người thờ tự.
Từ 5 ngôi mộ ban đầu, sau gần 9 năm, nơi đây trở thành chốn an nghỉ của 259 ngôi mộ vô danh, được quy hoạch ngay hàng thẳng lối. Trong đó, 61 ngôi mộ được một chủ cơ sở lăng mộ hỗ trợ ốp đá, số còn lại được xây bằng xi măng hoặc xây tường xung quanh đắp cát.
Mỗi khi người dân đào móng nhà, dựng hàng rào hay phát hiện hài cốt vô chủ, họ đều gọi anh Cường. Gia chủ có thể hỗ trợ mua tiểu, còn anh tự nguyện lo toàn bộ công cất bốc, di dời. Tổng chi phí xây dựng nghĩa trang đến nay khoảng 150 triệu đồng. Trong đó người dân trong làng, cả những người con xa quê, chung tay hỗ trợ khoảng 100 triệu đồng.
"Làng Cảnh Dương trải qua chiến tranh, biết bao người mất đi, nhiều mộ thất lạc. Tôi làm được gì cho họ thì cố gắng. Người sống cần có nhà, người đã khuất cần nơi yên nghỉ", anh giải thích.
Có những hôm mưa lớn, nước xói lở làm lộ thiên hài cốt; có những ngôi mộ ven biển bị sóng đánh bật gốc, anh lại tới gom nhặt từng mảnh xương cốt đưa về nghĩa trang. Công việc nặng nhọc, ám mùi tử khí, nhưng anh không e ngại.
Một người dân từng đào móng nhà phát hiện ba ngôi mộ cho biết nếu không có anh Cường, những ngôi mộ ấy có thể tiếp tục bị bỏ quên hoặc chôn cất sơ sài. "Cường làm việc này vì cái tâm, chẳng ai bắt buộc", người này nói.
259 ngôi mộ không còn cô quạnh vì ngày rằm, mùng một được anh Cường hương khói. "Làng vẫn còn nhiều ngôi mộ vô danh, tôi tiếp tục cất bốc, quy tập cho tới già", anh chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó phòng văn hóa xã hội xã Hòa Trạch, cho biết anh Cường là đảng viên, nhiều năm qua đã quy tập mộ vô chủ về thờ cúng tại nghĩa trang. Đây là việc làm nhân văn, quan tâm đến những mộ không có người thân hương khói, đồng thời góp phần chỉnh trang cảnh quan khang trang, sạch đẹp. Phòng tham mưu UBND xã đã hỗ trợ anh Cường một phần kinh phí.
Tin Gốc: Vnexpress
