“Thương vụ vũ khí và hợp tác an ninh giữa Đài Loan với Mỹ là yếu tố quan trọng để duy trì hòa bình và ổn định khu vực”, lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức viết trên Facebook ngày 17/5.
Tuyên bố được lãnh đạo Đài Loan đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc phỏng vấn ngày 15/5 cho hay việc trì hoãn thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan là “quân bài mặc cả đắt giá” trong các cuộc đàm phán với Trung Quốc. Tổng thống Mỹ cũng nói Đài Loan không nên tuyên bố độc lập.
“Chúng ta sẽ xem chuyện gì xảy ra. Tôi có thể duyệt thương vụ, cũng có thể không”, lãnh đạo Mỹ nói trên chuyên cơ Không lực Một sau chuyến thăm Trung Quốc. “Chúng tôi không muốn ai đó nói: ‘Cứ độc lập vì Mỹ đang ủng hộ chúng ta'”.
Ông Lại Thanh Đức cho rằng Trung Quốc “chưa bao giờ từ bỏ ý định sáp nhập Đài Loan bằng vũ lực” và đang tăng cường năng lực quân sự “nhằm thay đổi hiện trạng khu vực và hai bờ eo biển”. Ông cho hay điều này có thể tác động lớn đến an ninh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, chuỗi cung ứng toàn cầu và kinh tế thế giới.
Trung Quốc và ông Trump chưa bình luận về tuyên bố này. Trung Quốc luôn xem đảo Đài Loan là phần lãnh thổ không thể tách rời và sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp để thống nhất, kể cả bằng vũ lực. Mỹ cam kết tôn trọng nguyên tắc “Một Trung Quốc” và không chính thức ủng hộ Đài Loan độc lập, nhưng cũng thường tránh công khai tuyên bố phản đối sự độc lập của hòn đảo này.
Theo Đạo luật Quan hệ với Đài Loan được tổng thống Jimmy Carter ký sau khi Washington thiết lập quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh năm 1979, Mỹ có nghĩa vụ hỗ trợ khả năng phòng thủ cho đảo Đài Loan. Dù vậy, Mỹ vẫn giữ lập trường mơ hồ về việc liệu quân đội nước này có can thiệp nếu hòn đảo bị tấn công hay không.
Trong chuyến thăm Bắc Kinh ngày 13-15/5, ông Trump cho biết đã thảo luận “rất chi tiết” với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan.
Theo Phelim Kine, bình luận viên Politico, điều này có thể đi ngược lại cam kết năm 1982 của tổng thống Ronald Reagan về “6 đảm bảo” của Mỹ với Đài Loan, trong đó có việc Washington sẽ không tham vấn Bắc Kinh về các thương vụ vũ khí với Đài Loan. Việc không bán vũ khí cho hòn đảo cũng vi phạm cam kết trong đạo luật năm 1979.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói các phát biểu ngày 15/5 của ông Trump không đồng nghĩa Mỹ đang rút lại cam kết với Đài Loan. “Tổng thống đã nói rất rõ về việc này. Không có thay đổi nào trong chính sách của Mỹ đối với Đài Loan”, ông Greer nói với ABC News ngày 17/5.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/5 nói với các phóng viên tại Nhà Trắng rằng ông chỉ còn "một giờ nữa" là ra quyết định nối lại chiến dịch tập kích Iran, song đã hoãn lại mệnh lệnh đó. Ông đề cập tuyên bố được đưa ra trước đó một ngày, khi thông báo đã hoãn kế hoạch tấn công Iran do nhận được đề nghị từ các nước vùng Vịnh.
"Quý vị biết đàm phán với quốc gia mà mình đang đánh cho tơi tả là như thế nào rồi. Họ tới bàn đàm phán và van xin một thỏa thuận", lãnh đạo Mỹ cho biết. "Tôi hy vọng chúng tôi không phải gây chiến, nhưng có thể chúng tôi sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa. Tôi vẫn chưa chắc chắn".
Tổng thống Trump cảnh báo Mỹ sẽ nối lại tấn công Iran trong những ngày tới nếu hai bên không đạt được thỏa thuận.
"Hai hoặc ba ngày, có lẽ là thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật hoặc đầu tuần tới, một khoảng thời gian giới hạn", ông nói.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance, người đã đối thoại với Iran trong cuộc đàm phán thất bại ở Pakistan hồi tháng 4, cũng cho biết Washington đã sẵn sàng chiến đấu, song vẫn bày tỏ hy vọng đạt được giải pháp ngoại giao.
"Rất nhiều tiến triển tốt đang được tạo ra, chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực về vấn đề này", ông nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia cùng ngày 19/5 cảnh báo Tehran sẽ mở "các mặt trận mới" để chống lại Mỹ nếu Washington nối lại chiến dịch tập kích. Ông thêm rằng Iran đã tận dụng khoảng thời gian ngừng bắn để "tăng cường năng lực chiến đấu".
Ebrahim Azizi, người đứng đầu ủy ban an ninh quốc gia của quốc hội Iran, cho biết Tổng thống Trump hoãn kế hoạch tấn công vì nhận ra rằng bất kỳ động thái nào nhằm chống lại Tehran đều sẽ dẫn đến "phản ứng quân sự kiên quyết".
Iran đã phản hồi lại đề xuất hòa bình của Mỹ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết đề xuất của Tehran có yêu cầu về chấm dứt giao tranh tại mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, lực lượng Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran và Washington bồi thường cho những thiệt hại gây ra với Tehran.
Iran còn muốn được dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải.
Các điều kiện này dường như không thay đổi nhiều so với đề nghị trước đó của Iran, vốn đã bị Tổng thống Trump bác bỏ vào tuần trước và gọi là "rác rưởi".
Hàng nghìn người đã thiệt mạng sau các cuộc tập kích của Mỹ - Israel vào Iran trước khi giao tranh ngừng lại vào đầu tháng 4 nhờ thỏa thuận ngừng bắn. Trước đó, các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh cũng đã làm hàng chục người chết.
Thỏa thuận ngừng bắn nhìn chung vẫn được duy trì, dù máy bay không người lái (UAV) gần đây đã được phóng từ Iraq nhằm vào các nước vùng Vịnh, được cho là do Iran và đồng minh thực hiện.
Báo Mỹ đưa tin, các cố vấn của Tổng thống Donald Trump đã chuẩn bị kế hoạch cho các cuộc tấn công mới vào Iran, nhưng nhà lãnh đạo Mỹ vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Các lựa chọn mà Tổng thống Trump đang cân nhắc được cho là bao gồm việc chuyển sang các cuộc ném bom mạnh mẽ hơn vào Iran và một chiến dịch trên bộ của lực lượng đặc nhiệm để thu giữ uranium làm giàu từ các cơ sở hạt nhân Iran.
Trước đó, kênh truyền hình NBC News dẫn nguồn tin cho biết, Lầu Năm Góc đang cân nhắc đặt tên cho chiến dịch tấn công mới nhằm vào Iran là Chiến dịch Búa Gậy nếu thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ, thay thế cho Chiến dịch Cuồng nộ được phát động vào cuối tháng 2.
Mỹ từng cân nhắc khả năng tiến hành một chiến dịch nhằm đưa uranium làm giàu, vật liệu có khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân, ra khỏi các cơ sở hạt nhân Iran. Điều này sẽ đòi hỏi lực lượng Mỹ phải ở lại trên lãnh thổ Iran trong một khoảng thời gian nhất định.
Trong một bài đăng dài trên mạng xã hội vào ngày 14/5, Tổng thống Trump đã liệt kê những thành tựu mà chính quyền của ông đã đạt được trong thời gian qua, bao gồm “phá hủy quân sự Iran”.
Tổng thống Trump cũng cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran “sẽ tiếp tục”, ám chỉ rằng nhà lãnh đạo Mỹ vẫn cân nhắc nghiêm túc việc nối lại các cuộc tấn công vào Iran sau khi về nước từ chuyến thăm Trung Quốc.
Trước khi lên đường sang Trung Quốc, ông Trump nói rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran đang “trong tình trạng nguy kịch”. Tổng thống cũng nói rằng ông đang mất dần kiên nhẫn với Iran.
Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ (Bộ trưởng Chiến tranh) Pete Hegseth ngày 12/5 tuyên bố Mỹ có thể chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng và nối lại các cuộc tấn công vào Iran.
Truyền thông Mỹ dẫn các nguồn tin cho biết, Tổng thống Trump ngày càng thất vọng với cách Iran xử lý các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột. Một số phụ tá của nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông Trump đang nghiêm túc xem xét việc nối lại các hoạt động quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran trong những tuần gần đây.
Theo các nguồn tin, Tổng thống Trump ngày càng mất kiên nhẫn với việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa, cũng như sự chia rẽ trong ban lãnh đạo Iran khiến họ không thể đưa ra những nhượng bộ đáng kể trong các cuộc đàm phán hạt nhân.
Một số quan chức, bao gồm các quan chức Lầu Năm Góc, đã ủng hộ cách tiếp cận quyết liệt hơn nhằm gây áp lực buộc Iran phải ngồi vào bàn đàm phán - bao gồm cả các cuộc tấn công có mục tiêu nhằm làm suy yếu hơn nữa vị thế của Tehran. Trong khi đó, những quan chức khác vẫn thúc đẩy cơ hội đàm phán ngoại giao.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Mỹ và Israel không nên tiến hành các cuộc tấn công quân sự mới nhằm vào Iran. Ông nói rằng các cuộc đối đầu trước đây đã thất bại trong việc đạt được các mục tiêu và bất kỳ nỗ lực nào trong tương lai cũng sẽ dẫn đến kết quả tương tự.
Theo Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) ngày 14-4, con thuyền chở hơn 250 người - trong đó có đàn ông, phụ nữ và trẻ em - đã gặp nạn do thời tiết xấu, biển động mạnh và tình trạng chở quá tải.
Con tàu xuất phát từ Teknaf, miền nam Bangladesh và đang trên đường tới Malaysia - điểm đến quen thuộc của nhiều người thuộc nhóm thiểu số Hồi giáo Rohingya ở Myanmar mong muốn tìm kiếm cuộc sống mới.
Thông tin ban đầu cho thấy con tàu có thể chở khoảng 280 người và rời Bangladesh từ ngày 4-4. Tuy nhiên nguyên nhân cụ thể dẫn đến vụ lật tàu vẫn chưa được làm rõ.
Lực lượng Tuần duyên Bangladesh cho biết một tàu của họ khi đang trên đường tới Indonesia vào ngày 9-4 đã cứu được chín người sống sót, trong đó có một phụ nữ. Những người này được phát hiện đang trôi dạt trên biển, bám vào thùng phuy và khúc gỗ để giữ mạng sống gần khu vực quần đảo Andaman.
Theo Hãng tin Andalou của Thổ Nhĩ Kỳ, trong số những người được giải cứu, sáu người bị cáo buộc liên quan đến hoạt động buôn người. Cảnh sát cho biết họ đã bị bắt giữ.
Một trong những người sống sót, ông Rafiqul Islam (40 tuổi) cho biết mình đã bắt đầu hành trình bằng cách trải qua bốn ngày đêm lênh đênh trên biển, trong khi điều kiện ngày càng xấu đi nhanh chóng. Để tránh bị lực lượng tuần tra phát hiện, các đối tượng buôn người đã ép hành khách chui vào những khoang chứa chật chội vốn dùng để đựng cá và lưới.
"Gần như không có oxy để thở", ông nói với Hãng tin Reuters, cho biết ít nhất 30 người đã chết vì ngạt trước khi con thuyền bị lật. Vào thời điểm tai nạn xảy ra, hàng trăm người bị hất văng xuống biển.
Phần lớn người trên tàu được cho là đã rời khỏi các trại tị nạn đông đúc tại Cox's Bazar ở Bangladesh, nơi hơn một triệu người Rohingya đang sống trong điều kiện thiếu thốn sau khi chạy trốn khỏi bang Rakhine của Myanmar.
Khu vực này thời gian qua tiếp tục chìm trong xung đột giữa quân đội Myanmar và lực lượng nổi dậy Arakan Army.
Trong nhiều năm qua, hàng ngàn người Rohingya đã liều mình vượt biển trên những con thuyền thô sơ để tìm đường tới các quốc gia như Malaysia, Indonesia và Thái Lan, nhằm thoát khỏi bạo lực hoặc cuộc sống quá tải trong các trại tị nạn.
Tuy nhiên các hành trình này thường do các đường dây buôn người tổ chức, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm và không ít lần dẫn đến thảm kịch.
UNHCR nhận định vụ việc mới nhất phản ánh hậu quả nghiêm trọng của tình trạng di dời kéo dài và sự thiếu vắng các giải pháp bền vững cho người Rohingya.
Cơ quan này kêu gọi cộng đồng quốc tế khẩn trương giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng tại Myanmar, đồng thời tạo điều kiện để người Rohingya có thể hồi hương một cách tự nguyện, an toàn và trong nhân phẩm.
