Hơn 10.000 trường hợp mắc mới ba loại ung thư ở Việt Nam mỗi năm
Tại hội thảo tập huấn chuẩn châu Âu về giải phẫu bệnh tiết niệu, diễn ra ở TPHCM ngày 20/6, PGS Trần Vĩnh Hưng, Giám đốc Bệnh viện Bình Dân cho biết, theo cơ sở dữ liệu GLOBOCAN 2022 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư tuyến tiền liệt, ung thư bàng quang và ung thư thận là ba loại ung thư tiết niệu phổ biến nhất.
Cụ thể, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư bàng quang và ung thư thận lần lượt đứng thứ 4, 9 và 14 trong số các loại ung thư thường gặp nhất trên thế giới. Riêng tại Việt Nam, có hơn 10.000 trường hợp mắc mới ba loại ung thư này mỗi năm.
Đằng sau những con số ấy là hàng nghìn người bệnh và gia đình đang gửi gắm niềm tin vào y học hiện đại và vào trách nhiệm nghề nghiệp của các y bác sĩ.
Mỗi năm, Bệnh viện Bình Dân thực hiện hơn 5.000 ca phẫu thuật ung thư tiết niệu, chủ yếu là 3 loại ung thư nêu trên. Riêng năm 2025, đơn vị đã phân tích hơn 25.700 mẫu bệnh phẩm giải phẫu bệnh. Trong đó, có hơn 6.200 mẫu bệnh phẩm về ung thư tiết niệu.
Theo PGS Trần Vĩnh Hưng, điều trị chính xác luôn bắt đầu từ một chẩn đoán chính xác. Đối với các bệnh lý ung thư tiết niệu, giải phẫu bệnh là “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán và là nền tảng để đánh giá giai đoạn bệnh, tiên lượng, cũng như lựa chọn chiến lược điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
“Đằng sau mỗi tiêu bản còn là cơ hội bảo tồn cơ quan, bảo tồn chức năng và gìn giữ chất lượng sống cho người bệnh.
Trong bối cảnh gánh nặng ung thư tiết niệu tiếp tục gia tăng, việc chuẩn hóa chẩn đoán giải phẫu bệnh theo các khuyến cáo quốc tế ngày càng được chú trọng, nhằm nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và tối ưu hóa điều trị cho người bệnh”, Giám đốc Bệnh viện Bình Dân nói.
Các chuyên gia nhận định, việc cập nhật những xu hướng nổi bật trong giải phẫu bệnh tiết niệu – từ phân loại bệnh học mới nhất đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), giải phẫu bệnh kỹ thuật số trong chẩn đoán – cùng kinh nghiệm thực hành được đúc kết từ các trung tâm tiết niệu hàng đầu Châu Âu và khu vực sẽ góp phần thúc đẩy sự chuẩn hóa thực hành giải phẫu bệnh tiết niệu tại Việt Nam.
Từ đó, hỗ trợ xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa cho người bệnh ung thư.
Nghiên cứu dinh dưỡng cho người bệnh ung thư
Không chỉ nằm ở chẩn đoán và điều trị, vấn đề dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hồi phục và tăng cơ hội sống còn với bệnh nhân ung thư nói riêng và người bệnh nặng nói chung.
Trong ngày 20/6, Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng) đã ký kết bản ghi nhớ hợp tác với một đơn vị phát triển thực phẩm dinh dưỡng, để bắt đầu triển khai hai nghiên cứu lâm sàng về sản phẩm dinh dưỡng dành cho bệnh nhân ung thư và bệnh nhân đái tháo đường.
Thiếu tướng Trần Quốc Việt, Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 cho biết, đơn vị hiện sở hữu hệ thống dữ liệu y khoa quy mô lớn với hơn 1 triệu lượt khám mỗi năm. Bệnh viện cũng là một trong những nơi được Bộ Y tế cấp phép thực hiện thử nghiệm lâm sàng và tham gia nhiều chương trình nghiên cứu theo tiêu chuẩn quốc tế.
Theo Thiếu tướng Việt, nhu cầu dinh dưỡng cho người bệnh, đặc biệt là bệnh nhân tại các chuyên khoa như ung bướu, hồi sức, lão khoa và nhi khoa, là rất cao. Tuy nhiên, thực tế hiện nay Việt Nam vẫn chưa có tiêu chuẩn cụ thể về dinh dưỡng dành cho các nhóm bệnh nhân này.
“Bệnh nhân ung thư rất cần dinh dưỡng đúng, đủ, vừa phải. Hiện nay, chúng tôi vẫn phải tự nấu thức ăn cho bệnh nhân từ các bếp của bệnh viện, thông qua khoa Dinh dưỡng lâm sàng. Trong khi đó, các sản phẩm dịch truyền dinh dưỡng nhập từ nước ngoài về rất đắt.
Nghiên cứu được triển khai sau khi có kết quả sẽ giúp bệnh viện định hướng các bệnh nhân cần dinh dưỡng cụ thể như thế nào, để đạt chuẩn của thế giới nhưng phải phù hợp với đặc điểm con người Việt Nam.
Từ đó, phía đơn vị cùng nghiên cứu sẽ phát triển các sản phẩm dinh dưỡng cho bệnh nhân trên cơ sở khoa học”, Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 nói.
Ông Trần Bảo Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị đơn vị phối hợp nghiên cứu cùng Bệnh viện Quân y 175 chia sẻ, dinh dưỡng tốt có thể giúp người dân duy trì sức khỏe và ít phải gặp bác sĩ. Đặc biệt, trong điều trị bệnh ung thư và tiểu đường, việc điều chỉnh dinh dưỡng còn nhằm để không làm tình trạng bệnh nặng thêm.
Mục tiêu của các dự án nghiên cứu là giúp giảm số lượng bệnh nhân phải đến bệnh viện, thông qua việc cải thiện chế độ dinh dưỡng.
Chiều 29/5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) thông tin, Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh Ebola và nguy cơ bệnh xâm nhập vào nước ta ở mức thấp. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng ghi nhận ca bệnh xâm nhập, nhất là trong bối cảnh giao lưu đi lại quốc tế tiếp tục gia tăng.
Tuy nhiên, hiện dịch đang diễn biến phức tạp tại Congo và Uganda. Vì thế, để chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh Ebola, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đề nghị người dân:
- Không hoang mang, chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống. Khi có biểu hiện nghi ngờ sau khi đi về từ khu vực đang có dịch hoặc có tiếp xúc với trường hợp nghi ngờ, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, khám và xử trí kịp thời.
- Hạn chế các chuyến đi không cần thiết đến những khu vực bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.
- Đối với những công dân buộc phải đến các khu vực này, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tránh tiếp xúc với người bị bệnh hoặc có triệu chứng như sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy.
Theo thông tin cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Phi, bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đang tiếp tục diễn biến phức tạp, số ca mắc gia tăng, có sự mở rộng về địa bàn và ghi nhận nguy cơ lây truyền qua biên giới.
Tính đến ngày 27/5, Congo ghi nhận 1077 ca nghi ngờ, trong đó có 238 ca tử vong nghi ngờ; trong số 121 ca xác định có 17 ca tử vong. Uganda ghi nhận 7 ca xác định, trong đó có 1 trường hợp tử vong.
Như vậy, tổng cộng hai quốc gia ghi nhận 128 ca xác định, trong đó có 18 ca tử vong. Các số liệu về ca mắc và ca tử vong có thể tiếp tục được cập nhật và điều chỉnh do quá trình điều tra dịch tễ và xét nghiệm vẫn đang được triển khai.
Tại Congo, dịch đã ghi nhận tại 14 khu vực y tế thuộc 3 tỉnh, tập trung chủ yếu tại tỉnh Ituri. Một số khu vực có số ca xác định cao gồm Rwampara, Bunia, Mongbwalu và Nyankunde. Công tác truy vết người tiếp xúc còn gặp nhiều khó khăn do tình hình an ninh phức tạp, di biến động dân cư cao, đặc biệt tại các khu vực khai khoáng và khu vực giáp biên.
Tại Uganda, các ca xác định được ghi nhận là ca xâm nhập, di chuyển từ Congo đến Kampala của Uganda. Trong đó có một số trường hợp liên quan đến đi lại, tiếp xúc gần thông qua vận chuyển và chăm sóc y tế.
WHO đánh giá nguy cơ dịch tại Congo ở mức rất cao. Nguy cơ ở cấp khu vực (bao gồm Uganda) ở mức cao do còn có lây truyền trong cộng đồng, nguy cơ tồn tại các chuỗi lây truyền chưa được phát hiện, gia tăng số ca liên quan đến di chuyển qua biên giới và mạng lưới người tiếp xúc mở rộng. Và nguy cơ ở cấp toàn cầu hiện ở mức thấp.
Ngày 2/6, Bảo hiểm xã hội TPHCM thông tin việc tham gia góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) số 41/2024/QH15 và một số quy định khác.
Theo đó, BHXH TPHCM đề xuất 6 nội dung cụ thể, xuất phát từ thực tiễn quản lý tại địa bàn có quy mô dân số, lao động, doanh nghiệp, hộ kinh doanh lớn, đồng thời là nơi phát triển nhanh các loại hình lao động mới, lao động linh hoạt, lao động trong nền kinh tế số.
Các nội dung góp ý đều hướng đến mục tiêu hoàn thiện chính sách theo hướng bao phủ rộng hơn, quản lý chặt chẽ hơn và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dân, người lao động.
Thứ nhất, đề xuất bổ sung tài xế công nghệ, người bán hàng online vào diện tham gia BHXH bắt buộc.
Theo BHXH TPHCM, đây là những nhóm lao động có việc làm, có thu nhập ổn định, thường xuyên, phát triển nhanh trong nền kinh tế số nhưng hiện chưa được bao phủ đầy đủ bởi chính sách BHXH bắt buộc. Việc bổ sung nhóm đối tượng này nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi an sinh cho người lao động trong các mô hình việc làm mới.
BHXH TPHCM đề xuất phương thức đóng bảo hiểm hàng tháng thông qua tổ chức kinh doanh bằng ứng dụng công nghệ, nhà quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử, nhà quản lý nền tảng số có chức năng thanh toán và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định.
Thứ hai, kiến nghị đưa người có hợp đồng lao động dưới 1 tháng vào diện tham gia BHXH bắt buộc. Thứ ba, siết trách nhiệm BHXH đối với doanh nghiệp sử dụng lao động tại công trình xây dựng, công ty may mặc, gia công, vận tải.
Thứ tư, bổ sung trách nhiệm cung cấp dữ liệu của người sử dụng lao động. Thứ năm, tổ chức thu BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh qua tổ chức dịch vụ thu (đơn vị được cơ quan BHXH ủy quyền).
Thứ sáu, BHXH TPHCM kiến nghị BHXH Việt Nam đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 261/2025/QH15 và Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) theo hướng người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ BHYT được hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.
Theo BHXH TPHCM, Nghị quyết số 261/2025/QH15 quy định người tham gia BHYT thuộc hộ gia đình cận nghèo, người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được áp dụng mức hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.
Tuy nhiên, thực tế phát sinh trường hợp người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng lương hưu, có thẻ BHYT nhưng chưa được áp dụng mức hưởng 100%, dẫn đến nhiều phản ánh từ người dân.
"Việc bổ sung người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ BHYT vào nhóm được hưởng 100% chi phí khám, chữa bệnh BHYT trong phạm vi được hưởng sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, phù hợp với yêu cầu thích ứng với già hóa dân số và bảo đảm tính công bằng trong thụ hưởng chính sách", BHXH TPHCM nhận định.
Trong dự phòng sỏi thận, yếu tố cốt lõi cần lưu tâm không chỉ là lượng nước nạp vào, mà chính là thể tích nước tiểu bài tiết mỗi ngày. Theo Hiệp hội Tiết niệu Mỹ, người trưởng thành cần duy trì thể tích nước tiểu đạt ít nhất 2,5 lít một ngày để phòng ngừa sỏi hiệu quả. Để đạt được cột mốc này, lượng chất lỏng tiêu thụ từ các nguồn thường phải dao động 2,5-3 lít.
Các nghiên cứu cho thấy ngay cả với một cá nhân khỏe mạnh bình thường, nếu lượng nước tiểu trong ngày giảm xuống mức 900 ml do thiếu hụt dịch, nguy cơ hình thành sỏi thận sẽ tăng cao. Đặc biệt, ở những trường hợp có cơ địa dễ tạo sỏi, nguy cơ này đã bắt đầu xuất hiện ngay khi thể tích nước tiểu dưới mức 1,6 lít một ngày.
Tuy nhiên, định mức này cần được điều chỉnh linh hoạt theo thời tiết, cường độ vận động và tình trạng sức khỏe. Trong trường hợp chưa thể đo lường định lượng, chuyên gia dinh dưỡng Jessica Clancy-Strawn ở Houston, Mỹ, khuyên người dân có thể quan sát màu sắc để đánh giá sơ bộ. Cụ thể, nước tiểu màu vàng nhạt hoặc trong chứng tỏ cơ thể đã đủ nước; ngược lại, nếu có màu vàng sẫm hoặc đục thì cần phải bổ sung dịch ngay.
Thể tích nước tiểu thấp có thể dẫn đến tình trạng "quá bão hòa" (supersaturation). Đây là trạng thái môi trường nước tiểu không còn khả năng giữ các khoáng chất đã hòa tan ở nồng độ cao, khiến chúng bị lắng đọng và kết tinh thành các hạt tinh thể. Một khi các khoáng chất này đã kết tinh, chúng sẽ bắt đầu liên kết với nhau để hình thành nên sỏi thận.
Ngược lại, khi nạp đủ chất lỏng, thể tích nước tiểu tăng lên sẽ làm loãng nồng độ các khoáng chất này. Dòng nước tiểu nhiều và mạnh khi ấy hoạt động như một dòng nước xối, nhanh chóng cuốn trôi các cặn khoáng ra khỏi thận trước khi chúng kịp kết tụ thành những viên sỏi lớn gây đau đớn.
Bên cạnh thể tích dòng chảy, độ pH (tính axit - kiềm) của nước tiểu cũng là yếu tố môi trường quyết định sự hình thành sỏi. Thạc sĩ Khoa học về Thực phẩm và Dinh dưỡng Whitney Stuart cho biết việc bổ sung đủ nước giúp dòng lưu thông liên tục qua thận, giữ độ pH ổn định, từ đó giảm đáng kể nguy cơ tạo sỏi. Theo chuyên gia về dinh dưỡng thận tại Dallas, sử dụng nước lọc là giải pháp an toàn nhất để giữ nước tiểu ở trạng thái cân bằng lý tưởng, ngăn môi trường nước tiểu trở nên quá axit, tình trạng không chỉ gây kích ứng niêm mạc đường tiết niệu mà còn thúc đẩy tạo sỏi.
Tuy nhiên, không phải loại thức uống nào cũng có tác động giống nhau lên cơ thể. Ví dụ nước ép nam việt quất (cranberry) có thể làm tăng tính axit trong nước tiểu, dễ hình thành sỏi canxi oxalat và sỏi axit uric. Ngược lại, các loại nước ép từ cam, táo, bưởi, nước thể thao như Gatorade hay một số loại nước khoáng lại làm tăng tính kiềm.
Điều này vô tình tạo điều kiện cho các loại sỏi khác phát triển như sỏi canxi photphat, sỏi struvite và sỏi brushite. Vì vậy, nếu có cơ địa dễ mắc một loại sỏi nhất định, người bệnh cần được bác sĩ tư vấn riêng về việc nên bổ sung loại nước có tính kiềm hay tính axit để chủ động phòng ngừa.
Chuyên gia khuyên nên tập thói quen bổ sung 1-2 cốc nước ngay sau khi thức dậy nhằm làm loãng lượng nước tiểu bị cô đặc sau một đêm dài, trước khi dùng trà hoặc cà phê. Việc chủ động theo dõi lượng nước nạp vào bằng bình chia vạch dung tích hoặc các ứng dụng công nghệ giúp kiểm soát mục tiêu trực quan hơn.
Đồng thời, hãy luôn mang theo đồ uống bên mình bằng cách đặt bình nước ở các vị trí dễ thấy như túi xách, ôtô, bàn làm việc hay đầu giường. Để thay đổi khẩu vị, bà Campbell gợi ý thêm chanh, dâu tây, bạc hà hoặc sử dụng các loại trà thảo mộc nhằm tăng trải nghiệm thưởng thức và hỗ trợ điều hòa thân nhiệt theo thời tiết.
Bổ sung nước là chiến lược quan trọng nhưng cần kết hợp đồng bộ với các can thiệp dinh dưỡng khác. Chế độ ăn giàu rau củ quả có khả năng giảm tới 45% nguy cơ mắc sỏi thận nhờ cung cấp hàm lượng kali dồi dào. Tỷ lệ natri trên kali cao trong khẩu phần ăn liên quan trực tiếp đến việc gia tăng nguy cơ hình thành sỏi, do natri kích thích thận tăng bài tiết canxi vào nước tiểu, trong khi kali lại hỗ trợ tăng tái hấp thu khoáng chất này.
Do đó, các chuyên gia khuyến nghị cần giảm lượng natri nạp vào mức 1.500 đến 2.300 mg một ngày, đồng thời tăng cường thực phẩm giàu canxi trong bữa ăn để giảm thiểu sỏi canxi oxalat. Nguyên nhân là do canxi từ thực phẩm sẽ chủ động liên kết với oxalat ngay tại đường tiêu hóa, từ đó làm giảm tỷ lệ oxalat hấp thụ vào máu và bài tiết qua nước tiểu.
Do các loại sỏi có đặc tính khác nhau, người bệnh được khuyến nghị nên thực hiện xét nghiệm nước tiểu 24 giờ bằng dụng cụ bô đo chuyên dụng. Kết quả này sẽ giúp xác định chính xác các loại khoáng chất cấu thành sỏi, từ đó hợp tác cùng một chuyên gia dinh dưỡng chuyên sâu về sỏi thận để xây dựng một phác đồ ăn uống, bổ sung dưỡng chất được cá nhân hóa tối ưu nhất.
