Chỉ thị mới ban hành của Thủ tướng Chính phủ về kỳ thi tốt nghiệp THPT đã chỉ rõ một trong những hạn chế, bất cập trong công tác tổ chức kỳ thi những năm qua, đó là việc chấm thi tự luận ở một số địa phương còn chưa bảo đảm tính phân loại, ảnh hưởng đến tính công bằng đối với thí sinh (TS) trên toàn quốc.
Do đó, với kỳ thi năm nay, Thủ tướng yêu cầu việc chấm thi môn tự luận cần thực hiện nghiêm theo đúng biểu điểm, hướng dẫn, bảo đảm tính phân loại, công bằng; tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà trường trong việc dạy và học, ôn tập cho học sinh (HS).
Trước đó, tại hội nghị tập huấn công tác tổ chức thi và kiểm tra kỳ thi năm 2026 do Bộ GD-ĐT tổ chức tháng 4 vừa qua, đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03) Bộ Công an, cho biết những năm qua dư luận tiếp tục phản ánh nghi vấn một số địa phương có điểm thi tự luận cao bất thường và đặt vấn đề liệu có sự buông lỏng trong quá trình chấm thi.
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng cũng nhìn nhận, những năm qua, một số địa phương còn khiến dư luận băn khoăn khi công bố kết quả chấm thi. Chẳng hạn có nơi điểm thi môn văn đạt 9 hoặc 9,5 rất nhiều, trong khi bản thân ông từng học chuyên văn ở THPT cũng hiểu rằng để đạt được điểm 7 – 8 môn ngữ văn là rất khó…
Dù đã yêu cầu các địa phương có điểm thi môn ngữ văn các năm trước “cao bất thường” báo cáo và được giải thích về các giải pháp trong quá trình ôn tập môn ngữ văn để có kết quả cao, nhưng lãnh đạo Bộ GD-ĐT cho rằng “chưa hoàn toàn thuyết phục” và cho biết sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát vấn đề này trong kỳ thi năm nay.
Ghi nhận cho thấy năm 2024, điểm thi ngữ văn tăng phi mã, chỉ đứng sau giáo dục công dân, môn vốn được coi là “mưa điểm 10” trong kỳ thi theo chương trình cũ. Trong số 1 triệu TS dự thi, có hơn 90.000 TS đạt điểm văn từ 9 trở lên. Việc “mưa điểm cao” môn ngữ văn cũng là nguyên nhân góp phần khiến số lượng thủ khoa khối C00 trở nên bất thường với 19 TS.
Sau những phát biểu, lo lắng nêu trên, một số ý kiến cho rằng Bộ GD-ĐT nên tổ chức chấm chéo bài thi môn tự luận duy nhất để tránh tình trạng giáo viên có thể có chủ trương “chấm lỏng” cho HS của địa phương mình. Đặc biệt, kết quả của kỳ thi vẫn được hầu hết các trường ĐH dùng để xét tuyển ĐH.
Tuy nhiên, trong lịch sử thi cử thì việc chấm đổi chéo bài thi tốt nghiệp THPT đã từng được áp dụng và cũng từng gây “chấn động” dư luận bởi tiêu cực trong cách chấm thi này. Cụ thể, việc chấm chéo bài thi tự luận được thực hiện từ kỳ thi năm 2009 và kéo dài đến 2011. Thời điểm mới thực hiện, Bộ GD-ĐT đánh giá việc chấm chéo đã góp phần quan trọng bảo đảm tính chính xác, khách quan của việc chấm thi, đồng thời hạn chế những tiêu cực trong quá trình chấm bài thi tự luận của các kỳ thi tốt nghiệp những năm trước đây. Ðiều này thể hiện qua kết quả chấm thẩm định bài thi tự luận kỳ thi tốt nghiệp THPT các năm 2008, 2009 và 2010. Số bài chấm thẩm định chấm lệch từ 1,0 điểm trở lên ở năm 2008 (chưa chấm chéo) chiếm tỷ lệ tới 38,80% thì đến năm 2009 chỉ chiếm 4,93%, năm 2010 chiếm tỷ lệ 3,96%…
Dù vậy, thời điểm năm 2009 lại nổi lên ý kiến của một số tỉnh miền Tây Nam bộ về việc “chấm quá chặt” bài thi ngữ văn dẫn đến kết quả của một số tỉnh thấp một cách phi lý. Năm 2010, sau khi rút kinh nghiệm, tham khảo các ý kiến thảo luận tại hội nghị thi và tuyển sinh, Bộ GD-ÐT đã có điều chỉnh theo hướng: điều động thanh tra chấm thi của sở thứ 3 (không phải là sở có bài thi, cũng không phải là sở đang chấm) chấm thanh tra từ 5 – 10% số bài thi của hội đồng chấm thi để đề xuất điều chỉnh kịp thời nhằm hạn chế xu hướng chấm không đúng đáp án, biểu điểm hoặc chấm “không đều tay” giữa các giám khảo.
Đến năm 2011, một biên bản thống nhất hướng dẫn chấm thi của 11 tỉnh thành ĐBSCL “lọt” ra ngoài gây xôn xao dư luận. Biên bản này thể hiện các tỉnh thành này đã thống nhất cùng chấm “thoáng” hơn với môn thi tự luận của kỳ thi tốt nghiệp THPT. Không chỉ môn văn mà 11 sở đã họp và thống nhất tự đưa ra một hướng dẫn chấm riêng dựa trên đáp án của Bộ GD-ĐT cho tất cả các môn tự luận của cả hai hệ THPT và giáo dục thường xuyên.
Khi sự việc vỡ lở thì kết quả thi đã công bố, sau nhiều bàn tính, cuối cùng Bộ GD-ĐT chọn phương án công nhận kết quả thi của tất cả tỉnh thành này, tránh ảnh hưởng tới TS.
Sau ồn ào này, Bộ GD-ĐT bỏ chấm chéo và đưa ra giải pháp thi trắc nghiệm thay thế môn tự luận, chấm thi bằng máy, giảm bớt sự can thiệp của người chấm. Môn ngữ văn là môn duy nhất vẫn thi theo hình thức tự luận đến nay.
PGS-TS Bùi Mạnh Hùng, Điều phối viên chính, Ban phát triển Chương trình giáo dục phổ thông 2018, cũng cho rằng năm nay Bộ GD-ĐT cần có giải pháp tổ chức chấm thi phù hợp để hạn chế tình trạng nhiều địa phương cho điểm quá cao, vượt xa so với chất lượng bài làm của TS.
Về đáp án môn ngữ văn, PGS Hùng nhận định: đáp án đề thi tốt nghiệp THPT môn ngữ văn năm 2025 (năm đầu thi theo Chương trình 2018) vẫn theo mô hình đáp án đóng, hoặc nói dè dặt hơn là “nửa mở”. Theo ông, một đáp án mở chuẩn cần đáp ứng 2 yêu cầu: thứ nhất, mở về nội dung, rõ về tiêu chí. Mở về nội dung là không bắt buộc bài viết phải đúng từng ý, từng dẫn chứng; chấp nhận nhiều cách hiểu, nhiều hướng triển khai, miễn hợp lý, có cơ sở. Thứ hai, rõ về tiêu chí (rubric) là chấm theo khả năng xác định vấn đề, lập luận, dẫn chứng, diễn đạt…
Ông Hùng nhận định: “Kiểu đáp án thi tốt nghiệp vừa qua được thiết kế để đảm bảo chấm đồng đều, tuy nhiên hạn chế sức sáng tạo và cách viết đa dạng của HS. Về lâu dài, cách làm này ảnh hưởng đến hoạt động dạy học. Giáo dục có nguy cơ trở thành quá trình nhào nặn HS theo một cách nghĩ duy nhất”.
Từ kinh nghiệm quốc tế, PGS Hùng đề xuất cần xây dựng rubric để làm cơ sở cho đáp án mở. Dạy học viết trong lớp cũng theo đó mà triển khai. HS được chia sẻ và nắm vững tiêu chí chấm này để thực hành…
“Tất nhiên, chấm bài viết của HS theo hệ thống tiêu chí đòi hỏi kỹ năng cao của giám khảo. Giáo viên cần được tập huấn kỹ trước khi tham gia chấm thi và cần tổ chức các buổi chấm mẫu dựa trên tiêu chí để giảm thiểu sự vênh lệch giữa các tỉnh thành và giữa các giám khảo”, PGS Bùi Mạnh Hùng chia sẻ.
Chiều 4-5, lãnh đạo xã Bình An, thành phố Đồng Nai xác nhận một trường tiểu học trên địa bàn bị dông lốc cuốn tung mái tôn văng xuống sân trường.
Thông tin ban đầu, khoảng 14h15 cùng ngày, mưa lớn kèm dông lốc quét qua một số khu vực tại xã Bình An.
Đặc biệt tại Trường tiểu học Bình An, gió lớn làm tốc mái tôn tại dãy phòng học phía trung tâm trường, khiến nước mưa chảy xuống các phòng học.
Mái tôn rơi xuống sân làm gãy đổ cột chống sét, cột cờ, cây cối… ước tính thiệt hại hàng trăm triệu đồng.
Ông Nguyễn Hồ Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường tiểu học Bình An - cho biết thời điểm sự cố xảy ra ngoài trời đang mưa, học sinh ở trong lớp học nên không có học sinh hay giáo viên nào bị thương.
Ngay sau khi xảy ra sự cố, nhà trường đã nhanh chóng kiểm tra đảm bảo an toàn cho học sinh, giáo viên và thông báo phụ huynh đến đón học sinh về sớm để đảm bảo an toàn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Trương Quốc Phong - Chủ tịch UBND xã Bình An - cho biết đã đến hiện trường kiểm tra, xác định không có thương vong trong sự cố. Lốc xoáy làm rớt nguyên mái tôn trung tâm trường xuống sân.
Lãnh đạo xã Bình An đã chỉ đạo lực lượng công an, dân quân đến hiện trường hỗ trợ nhà trường, đồng thời chỉ đạo các đơn vị thi công tháo dỡ, sửa chữa lại mái tôn của ngôi trường.
"Học sinh sẽ được cho nghỉ học bắt đầu từ ngày mai, sau khi khắc phục xong sự cố sẽ có thông báo cho học sinh đi học trở lại", ông Phong nói.
Ông Nguyễn Phước Huy - Giám đốc Đài khí tượng thủy văn thành phố Đồng Nai - cho biết chiều nay trên địa bàn không xuất hiện mưa lớn. Tại trạm đo mưa Long Thành chỉ ghi nhận lượng mưa 12,4mm.
Tuy nhiên mưa trong giai đoạn chuyển mùa và đầu mùa thường kèm theo dông lốc, người dân cần đề phòng khả năng xảy ra mưa lớn cục bộ, dông lốc, sét và gió giật mạnh.
Ngày 21/7, Sở Giáo dục và Đào tạo công bố chi tiết chỉ tiêu tuyển bổ sung lớp 10.
Những học sinh không trúng tuyển bất kỳ nguyện vọng nào trong đợt 1 và có tổng điểm 3 môn thi cộng ưu tiên, khuyến khích (nếu có) lớn hơn hoặc bằng điểm chuẩn nguyện vọng 1 của trường mới được tham gia xét tuyển bổ sung.
Mỗi học sinh chỉ được đăng ký vào 1 trường, nộp hồ sơ tại trường từ ngày 22 đến 29/7 và không được thay đổi. Kết quả được công bố vào ngày 3/8.
Trong các trường tuyển bổ sung, THPT Phong Phú tuyển nhiều nhất với 214 em. Trường THPT Nguyễn Văn Tăng cũng tuyển thêm gần 200 em. Một số tuyển hơn 100 em là Trung Lập, Võ Minh Đức, An Nhơn Tây, Trịnh Hoài Đức, An Mỹ, Bưng Riềng.
Danh sách 79 trường tuyển bổ sung học sinh lớp 10 như sau:
Kỳ thi lớp 10 kết thúc hôm 2/6. Trong năm đầu tiên sau sáp nhập (TP HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương), thành phố có hơn 151.000 thí sinh, đông nhất cả nước. Tỷ lệ trúng tuyển khoảng 78%.
Khoảng 80% trong số 170 trường đại trà có điểm chuẩn lớp 10 tăng, có trường tăng gấp đôi, tới 9,5 điểm. 33 trường giảm điểm chuẩn.
Nhân sự kiện Hội thảo khoa học quốc gia CTST 2026 diễn ra vào ngày 16.5.2026 tại Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM (UTH), phóng viên Báo Nhân Dân đã trao đổi với PGS-TS Nguyễn Tiến Thủy - Bí thư Đảng ủy, Phó hiệu trưởng UTH xung quanh vấn đề này.
Thưa ông, điểm nhấn nổi bật nhất của CTST 2026 năm nay là gì?
PGS-TS Nguyễn Tiến Thủy: Điểm nhấn quan trọng nhất của CTST 2026 là tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học, đổi mới công nghệ với nhu cầu phát triển hạ tầng trọng điểm của đất nước. Việt Nam đang ở giai đoạn then chốt trong phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, từ đường sắt tốc độ cao, metro đến logistics cảng biển, giao thông thông minh và hạ tầng số.
Hội thảo không chỉ là diễn đàn học thuật, mà còn là cầu nối giữa nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Trọng tâm không dừng ở công bố kết quả nghiên cứu, mà hướng tới thúc đẩy ứng dụng vào các công trình, dự án cụ thể, phục vụ trực tiếp yêu cầu phát triển quốc gia.
Các nghiên cứu tại hội thảo có thể đóng góp cụ thể gì cho những dự án lớn như đường sắt tốc độ cao, metro hay logistics?
Vai trò của nghiên cứu là rất cụ thể và xuyên suốt. Trong lĩnh vực đường sắt, các nghiên cứu có thể hỗ trợ từ quy hoạch tuyến, thiết kế nhà ga, xử lý nền đất yếu, đến tổ chức thi công, vận hành và bảo trì. Đặc biệt, yêu cầu làm chủ công nghệ cốt lõi là rất cấp thiết khi Việt Nam chuẩn bị triển khai các dự án quy mô lớn.
Với logistics, nghiên cứu góp phần tối ưu hóa vận tải đa phương thức, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng, giảm chi phí. Những hướng như số hóa logistics cảng biển, kho bãi thông minh hay phân tích dữ liệu lớn sẽ là chìa khóa.
Quan trọng hơn, các nghiên cứu không dừng ở mô hình hay bài báo, mà phải đi vào thực tiễn vận hành, giải quyết các bài toán cụ thể của doanh nghiệp và địa phương.
Với vai trò là đơn vị tổ chức, Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM đang định vị mình như thế nào trong hệ sinh thái nghiên cứu và chuyển giao công nghệ hiện nay?
Trước yêu cầu phát triển các lĩnh vực trọng điểm như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, logistics hiện đại, giao thông thông minh và các ứng dụng kinh tế tầm thấp phục vụ quản lý, khai thác, giám sát hạ tầng đô thị, Nhà trường xác định vai trò là "ba điểm kết nối".
Thứ nhất, kết nối đào tạo với nhu cầu nhân lực mới, cấp thiết của quốc gia, thông qua chủ động cập nhật chương trình, tăng cường thực hành tại doanh nghiệp, năng lực số, ngoại ngữ và tư duy hệ thống cho người học.
Thứ hai, kết nối nghiên cứu với thực tiễn, hướng các đề tài vào những bài toán cụ thể về kỹ thuật, quản lý, vận hành và chính sách từ doanh nghiệp, địa phương và các dự án lớn.
Thứ ba, kết nối nguồn lực để nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, thông qua hợp tác trong nước và quốc tế, phát triển phòng thí nghiệm liên kết trọng điểm quốc gia, nhóm nghiên cứu mạnh và năng lực chuyển giao công nghệ.
Chúng tôi hướng tới trở thành trung tâm khoa học công nghệ giao thông vận tải theo định hướng ứng dụng, gắn chặt với nhu cầu phát triển đất nước.
Theo ông, đâu là rào cản lớn nhất khiến nhiều nghiên cứu trong ngành giao thông vận tải chưa đi vào thực tiễn và hội thảo lần này có thể góp phần thu hẹp khoảng cách đó ra sao?
Rào cản lớn nhất là sự kết nối giữa nghiên cứu và nhu cầu thực tiễn chưa đủ chặt chẽ. Nhiều đề tài còn xuất phát từ logic học thuật hơn là từ bài toán thực tế, nên khó chuyển hóa thành giải pháp ứng dụng. Bên cạnh đó là thiếu cơ chế hợp tác dài hạn giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Một điểm nữa là cách đánh giá kết quả nghiên cứu còn nặng về số lượng công bố, chưa chú trọng đầy đủ đến giá trị ứng dụng.
CTST 2026 kỳ vọng sẽ thúc đẩy các nghiên cứu đi vào thí điểm, ứng dụng và kiểm chứng trong thực tế, qua đó tạo ra giá trị thiết thực cho phát triển ngành.
Từ góc độ nhà quản lý giáo dục, ông kỳ vọng gì vào vai trò của sinh viên và các nhà khoa học trẻ trong nghiên cứu khoa học và phát triển ngành giao thông vận tải trong thời gian tới?
Tôi đặt rất nhiều kỳ vọng vào lực lượng trẻ. Trong 10-20 năm tới, họ sẽ là lực lượng trực tiếp đảm nhiệm các dự án lớn của ngành giao thông vận tải.
Đối với sinh viên, nghiên cứu khoa học cần gắn với việc rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn. Các em cần tiếp cận công trường, doanh nghiệp, hệ thống giao thông thực tế.
Đối với các nhà khoa học trẻ, cần có nền tảng chuyên môn vững, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực liên ngành như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, vật liệu, năng lượng và môi trường.
Nếu dám theo đuổi những vấn đề lớn, kiên trì làm chủ công nghệ cốt lõi và gắn bó với nhu cầu của đất nước, lực lượng trẻ sẽ đóng vai trò quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa ngành giao thông vận tải Việt Nam.
