Cũng theo dự thảo, kiến trúc sư trưởng được đề xuất mức thù lao tối đa 250 triệu đồng, chủ nhiệm 150 triệu đồng, chuyên gia, nhà khoa học xuất sắc 140 triệu đồng mỗi tháng. Nghiên cứu viên chính nhận mức 100 triệu đồng/tháng, còn nghiên cứu viên là 80 triệu đồng.
Tại hội thảo góp ý quy định mới, sáng 9/7 ở Hà Nội, bà Nguyễn Thị Kim Thành, Kế toán trưởng Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) cho biết, nhóm soạn thảo đưa ra mức thù lao cho từng nhóm dựa trên kinh nghiệm của Singapore.
Cụ thể, mức thù lao được đưa ra trên cơ sở tham chiếu thu nhập của vị trí tương đương tại Cơ quan Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Singapore (A*STAR). Việc tính toán dựa trên quy đổi thu nhập sau thuế và điều chỉnh theo sức mua tương đương – PPP, gắn với vị trí, trách nhiệm và sản phẩm đầu ra cụ thể.
Chẳng hạn, vị trí tổng công trình sư tại Singapore có thu nhập 25.000 SGD (440 triệu đồng) mỗi tháng sau thuế. Khi quy đổi theo sức mua tương đương tại Việt Nam, con số này khoảng 264 triệu đồng. Nhóm soạn thảo từ đó đề xuất mức 300 triệu đồng.
“Tổng công trình sư là một vị trí rất khan hiếm về nhân lực”, bà Thành nói, thêm rằng đó là lý do mức đề xuất cao hơn con số quy đổi. Theo bà, thù lao cạnh tranh sẽ thu hút và giữ chân nhà khoa học xuất sắc, tăng hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, đẩy nhanh quá trình làm chủ công nghệ lõi, tăng tỷ lệ nội địa hóa, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Theo đại diện Quỹ NAFOSTED, “muốn có công nghệ chiến lược, phải có cơ chế tài chính chiến lược. Muốn có nhân tài công nghệ, phải có cơ chế đãi ngộ mang tính cạnh tranh quốc tế”.
TS Trần Đỗ Đạt, Phó viện trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc (VKIST) cho biết, khi đọc đề xuất, ông đã chia sẻ “tin vui” này với nhiều đồng nghiệp.
Theo ông, nhu cầu của nhà khoa học rất đa dạng và không thể đo đếm hết bằng thu nhập. Tuy nhiên, định mức đưa ra trong dự thảo là phù hợp, có thể tạo động lực cho người làm nghiên cứu. “Đối với nhà khoa học ở Việt Nam, mức này phù hợp và có khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp”, ông Đạt đánh giá.
Sáu cơ chế tài chính đột phá
Đề xuất về thù lao là một trong “sáu cơ chế tài chính đột phá” được đưa vào dự thảo Thông tư quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, thuộc chương trình quốc gia đặc biệt sử dụng ngân sách nhà nước.
Một điểm mới khác là lập dự toán theo “gói công việc” hay Work Package. Mỗi “gói công việc” được xác định rõ phạm vi, nguồn lực, tiến độ và sản phẩm bàn giao. Ngân sách được phân bổ và giải ngân theo mốc hoàn thành thực tế.
Các đột phá tài chính còn lại gồm: kinh phí dự phòng; thực hiện nhiệm vụ theo nhiều phương án nghiên cứu độc lập; tự chủ lựa chọn nhà cung cấp và quản lý cụm, chuỗi nhiệm vụ.
Theo Kế toán trưởng Quỹ NAFOSTED, cơ chế tài chính truyền thống chưa theo kịp đặc thù của nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Bốn hạn chế chính của cơ chế hiện hành là thù lao chưa cạnh tranh; dự toán chưa theo vòng đời công nghệ; chưa có hướng dẫn về sử dụng, quản lý kinh phí dự phòng; chưa có cơ chế cho phép thực hiện nhiệm vụ theo nhiều phương án nghiên cứu độc lập. Các nút thắt này đều sẽ được gỡ bỏ theo dự thảo quy định mới.
“Thông tư không đơn thuần là quy định về tài chính, mà đề xuất cách tiếp cận mới trong đầu tư cho khoa học và công nghệ. Đó là sự chuyển đổi tư duy từ quản lý kinh phí nghiên cứu sang đầu tư cho công nghệ chiến lược, với trọng tâm là con người, sản phẩm đầu ra và thương mại hóa”, đại diện Quỹ NAFOSTED nhấn mạnh.
Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ NAFOSTED cho biết, theo chỉ đạo của Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, Quỹ cùng các đơn vị được giao nghiên cứu, tham mưu xây dựng một văn bản mới nhằm tạo đột phá trên nhiều góc độ. Thay đổi đầu tiên nằm ở tư duy quản lý, tiếp đến là đột phá về cơ chế tài chính. Đột phá thứ ba là quá trình quản lý và xây dựng, chuyển cách nhìn về một dự án, nhiệm vụ khoa học và công nghệ sang sát với thực tế.
Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ Phạm Đình Nguyên đánh giá dự thảo có “cách tiếp cận đúng”, khi chuyển từ cơ chế tài chính, hành chính truyền thống sang quản lý theo mục tiêu, nhóm công việc, mốc đánh giá, sản phẩm đầu ra, cho phép nhiều phương án nghiên cứu độc lập và tự chủ lựa chọn nhà thầu.
“Đây là những điểm rất phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57 và yêu cầu của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo”, ông Nguyên nhận định.
Trong trận đấu giữa Thụy Điển và Tunisia ngày 15/6 tại FIFA World Cup 2026, khán giả trải nghiệm cảm biến chuyển động siêu chính xác, khi bóng Trionda "lên tiếng" rằng tiền đạo Alexander Isak của Thụy Điển chạm bóng trước tiền vệ Mattias Svanberg. Nhờ bằng chứng đó, trọng tài quyết định Svanberg không việt vị và bàn thắng được công nhận.
Đến ngày 2/7, tình huống gỡ hòa ở phút bù 13 trên sân BMO Field ở Toronto giữa Bồ Đào Nha và Croatia trở thành tranh cãi lớn nhất vòng 1/16. Từ quả tạt ở biên trái của Ivan Perisic vào vòng cấm, bóng bay qua các cầu thủ Igor Matanovic, Renato Veiga, Mario Pasalic trước khi Ruben Neves phản lưới nhà.
Mấu chốt của tình huống là xác định Matanovic chạm bóng hay chưa. Nếu chưa, bàn thắng hợp lệ. Ngược lại, Pasalic việt vị và bàn thắng bị hủy. Thông qua cảm biến tích hợp trong Trionda, trọng tài xác định cầu thủ Croatia đã chạm bóng. Ở phỏng vấn sau trận, Matanovic cũng nghĩ "bóng sượt nhẹ qua tóc".
Theo Adidas, đơn vị sản xuất Trionda, hệ thống tiên tiến bên trong quả bóng là Connected Ball Technology, một cấu trúc điện tử thu nhỏ được tích hợp sâu. Đi kèm là Bộ đo quán tính (IMU), bộ cảm biến gồm gia tốc kế và con quay hồi chuyển, có thể đo chuyển động, gia tốc, xoay và va chạm. Cảm biến trong bóng thu nhận chuyển động hơn 100 lần mỗi giây.
Dữ liệu sau đó được truyền tải theo thời gian thực vào Hệ thống việt vị bán tự động và Nền tảng hỗ trợ trọng tài video (VAR) của FIFA, báo hiệu khoảnh khắc cầu thủ chạm bóng với độ chính xác cao, giúp trọng tài xác định lỗi việt vị chuẩn hơn nhiều so với việc chỉ dựa vào hình ảnh camera. Hệ thống cũng hỗ trợ trong tình huống bóng chạm tay, bóng đổi hướng, phạt góc cũng như các tranh chấp về quyền kiểm soát bóng.
Theo Sify, quả bóng Al Rihla được sử dụng tại World Cup 2022 ở Qatar cũng có cảm biến tương tự. Nhưng lần này, Adidas thiết kế lại vị trí đặt cảm biến để cân bằng với quả bóng mà không ảnh hưởng đến đặc tính và quỹ đạo bay.
Ngoài công nghệ, Trionda cũng có thiết kế mới. Theo truyền thống, bóng thường có 32 mảnh da khâu lại với nhau. Tuy nhiên, để cải thiện tính khí động học, Adidas đã giảm con số trên xuống 8 rồi 6 và trên Trionda chỉ còn 4 mảnh da liên kết nhiệt - số lượng ít nhất từng sử dụng trong một quả bóng World Cup của FIFA.
Việc giảm số lượng đường may tạo ra bề mặt mịn hơn, giúp quyết định cách quả bóng hoạt động trong những cú sút mạnh, quả tạt và đường chuyền dài. Ngoài ra, thay vì đường may thông thường, các tấm vải được ép nhiệt, loại bỏ hiện tượng thấm nước đồng thời tăng độ bền và duy trì hình dạng cầu hoàn hảo.
"Trước khi có AI, không ít người ở Thung lũng Silicon thường cười cợt, đùa giỡn khi ai đó có ý tưởng nghe có vẻ đột phá, nhưng lại thiếu chuyên môn kỹ thuật để biến tầm nhìn thành hiện thực", Sam Altman nói tại sự kiện Stripe Sessions ở San Francisco (Mỹ) ngày 30/4.
Altman từng có thời gian lãnh đạo Y Combinator (YC), vườn ươm khởi nghiệp nổi tiếng tại Thung lũng Silicon, trước khi làm CEO OpenAI, cho rằng từ khi có AI, năng lực kỹ thuật không còn quan trọng như trước đây nữa. Thay vào đó, ý tưởng mới là thứ tạo nên sự đột phá.
Theo Altman, có những người muốn thành lập công ty và họ thường nói: 'Tôi có một ý tưởng tuyệt vời'. 'Tôi sẽ không nói cho ai biết đó là gì'. 'Tôi có ý tưởng hay nhất'. 'Tôi chỉ cần một lập trình viên để xây dựng nó cho tôi và sau đó tôi sẽ thành công rực rỡ'... "Và mỗi khi như vậy, chúng tôi thường chế giễu những người đó. "Rồi đột nhiên, AI đã khiến mọi thứ giống như sự trả thù từ những người tạo ra ý tưởng vậy", Altman nói.
Altman lý giải, trong một thời gian dài, yếu tố quan trọng nhất mà ông, YC và cả ngành công nghệ tìm kiếm ở một đội ngũ sáng lập, là tài năng kỹ thuật. Giờ đây, điều đó vẫn quan trọng, nhưng ông cho biết bản thân muốn đầu tư vào những người thực sự hiểu sâu sắc người dùng, không cần phải biết lập trình. "Đó là một sự thay đổi lớn", ông nhấn mạnh.
Dù OpenAI và ChatGPT giúp Altman trở nên nổi tiếng, khối tài sản ban đầu của ông hiện nay chủ yếu đến từ những khoản đầu tư vào Reddit, Stripe và Airbnb, theo Business Insider. Đến nay, ông tiếp tục là một nhà đầu tư năng nổ vào các công ty khởi nghiệp, ngay cả khi đang điều hành OpenAI.
Nhắc đến việc nhiều nhà đầu tư tiềm năng muốn đứng ngoài cuộc để theo dõi sự phát triển của AI, Altman cho rằng đó là bước đi sai lầm. "Tôi nghĩ, để làm bất cứ điều gì lúc này với tầm nhìn 10 năm, chúng ta đòi hỏi phải thực sự tạm gác lại sự hoài nghi", ông nói thêm.
Hồi đầu năm nay, Altman cũng cho biết OpenAI đang tìm kiếm những nhân sự không cần có nền tảng về kỹ thuật, nhưng phải "có gu". Viết trên X, ông đánh giá các nhóm nghiên cứu tốt nhất "được xây dựng dựa trên bối cảnh, gu và sự nhạy bén thực sự về hướng đi tiếp theo của lĩnh vực. Tuyển dụng nghiên cứu là tìm kiếm những người sẽ thúc đẩy lĩnh vực phát triển, không chỉ đơn thuần là lấp đầy vị trí".
Theo Fortune, một số ông trùm công nghệ khác, bao gồm Paul Graham, nhà đồng sáng lập Y-Combinator, cũng đồng tình với quan điểm trên. Graham là một trong những người đầu tiên bình luận về tầm quan trọng của phẩm chất này. Từ năm 2002, ông đã khẳng định "gu" không mang tính khách quan và " cần có gu tốt để tạo ra những thứ tốt" trong một bài luận. Dane Knecht, Giám đốc công nghệ Cloudflare, cũng khẳng định gu sẽ là yếu tố tạo nên sự khác biệt trong lĩnh vực kỹ thuật năm nay và trong tương lai.
Một người đàn ông ở bang California (Mỹ) đã kiện OpenAI và CEO Sam Altman, cáo buộc ChatGPT làm trầm trọng thêm chứng rối loạn lưỡng cực của mình do thiếu các biện pháp bảo vệ người dùng mắc bệnh tâm thần.
Theo Hãng tin Reuters ngày 2-7, ông Michael Lines (34 tuổi, một vận động viên cử tạ) đã nộp đơn kiện OpenAI và CEO Sam Altman lên tòa án bang California tại thành phố San Francisco, cáo buộc ChatGPT làm trầm trọng thêm chứng rối loạn lưỡng cực của mình do thiếu các biện pháp bảo vệ người dùng mắc bệnh tâm thần.
Trong đơn kiện, ông Michael cho biết các cuộc trò chuyện với ChatGPT vào năm ngoái đã khiến cơn hưng cảm của ông leo thang thành trạng thái hoang tưởng kéo dài nhiều tuần, cuối cùng dẫn đến việc ông cố gắng tự sát.
Ông Michael từng bị chấn thương sọ não trước khi được chẩn đoán mắc rối loạn lưỡng cực. Ông cho biết đã nhiều lần nói với ChatGPT rằng mình đang sử dụng thuốc điều trị.
Tuy nhiên, thay vì nhận ra tình trạng của ông và khuyến khích ông tìm kiếm sự hỗ trợ, ChatGPT lại củng cố niềm tin của ông rằng ông là "Chúa Jesus". Chatbot này sau đó còn tự xưng là một thực thể thần thánh trong các cuộc trò chuyện.
Sau nhiều tuần trò chuyện, ông Michael nói với chatbot về mong muốn kết thúc cuộc đời mình. ChatGPT đã trả lời: "Đây là thời khắc của bạn để bước ra, buông bỏ và gạt đi những điều đang đè nặng lên bạn".
Ông Michael sau đó đã dùng thuốc quá liều nhưng sống sót sau khi được lực lượng thực thi pháp luật phát hiện.
Đơn kiện cáo buộc OpenAI đã phát triển một sản phẩm tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt đối với người mắc bệnh tâm thần.
Đơn kiện yêu cầu OpenAI bồi thường thiệt hại, đồng thời đề nghị tòa án buộc công ty tự động kết thúc các cuộc trò chuyện khi người dùng đề cập đến ý định tự làm hại bản thân và ngừng quảng bá các nền tảng nếu chưa đưa ra đầy đủ các cảnh báo về an toàn.
Người phát ngôn OpenAI cho biết công ty đang xem xét đơn kiện.
"Chúng tôi huấn luyện ChatGPT để nhận diện và phản hồi các dấu hiệu căng thẳng về tâm lý, cảm xúc, giúp hạ nhiệt các cuộc trò chuyện và hướng người dùng tìm đến sự hỗ trợ ngoài đời thực. Chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường khả năng phản hồi của ChatGPT trong các tình huống nhạy cảm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia sức khỏe tâm thần", người phát ngôn OpenAI nói.
Ông Michael được cho đã sử dụng GPT-4o, phiên bản ChatGPT mà OpenAI đã ngừng cung cấp từ tháng 2. OpenAI từng cho biết bản cập nhật GPT-4o phát hành vào tháng 4-2025 khiến chatbot trở nên "quá đồng tình" và tâng bốc người dùng. Sau đó, công ty đã thu hồi bản cập nhật này và thực hiện thêm các biện pháp nhằm hạn chế những phản hồi mang tính xu nịnh.
OpenAI đang đối mặt với ngày càng nhiều vụ kiện từ các gia đình cho rằng chatbot của công ty đã thúc đẩy người thân của họ tự làm hại bản thân.
Công ty cũng đang bị kiện với cáo buộc hỗ trợ những kẻ xả súng trong trường học và không báo cáo các cuộc trò chuyện đó cho lực lượng thực thi pháp luật.
