Kyiv Independent, dẫn nguồn tin từ báo cáo tác chiến của Không quân Ukraine, cho biết, đêm 5-6/7, quân đội Nga (RFAF) đã phát động một cuộc tấn công phối hợp quy mô lớn gồm 23 tên lửa đạn đạo, 39 tên lửa hành trình, 6 tên lửa chống hạm, 351 UAV tấn công và mồi nhử, với mục tiêu chính là Kiev.
Hệ thống phòng không Ukraine đã bắn hạ 37 tên lửa hành trình Kh-101 và Kalibr cùng 326 UAV, nhưng không thể đánh chặn được bất cứ tên lửa đạn đạo nào của Nga. Nhiều tiếng nổ lớn được ghi nhận ở khắp Kiev.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Mỹ kết luận rằng chuỗi đêm “yên tĩnh” ở Ukraine đã kết thúc. Trước đó, lực lượng Moscow chỉ sử dụng từ 88 đến 105 UAV mỗi đêm, một con số rất thấp.
ISW nhận định, đây không chỉ là một đợt tạm dừng để tích trữ tên lửa và UAV cảm tử cho một cuộc tấn công quy mô lớn, mà còn là chiến thuật của Nga nhằm làm lộ hệ thống trận địa tên lửa phòng không của Ukraine.
Các chuyên gia của ISW cho rằng, đã đến lúc Nga tiến hành các cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn, đặc biệt khi Điện Kremlin và Bộ Quốc phòng Nga đã tuyên bố sẽ trả đũa cứng rắn sau các cuộc tấn công bằng UAV quy mô lớn của Kiev vào hậu phương Nga.
ISW nhận định, mọi dấu hiệu đều cho thấy giai đoạn “thăm dò” và thu thập thông tin tình báo của Nga đối với hệ thống phòng không Ukraine có thể sắp kết thúc, và giai đoạn tiếp theo có thể là một “cuộc tấn công siêu mạnh” với UAV đi trước để đánh lạc hướng, sau đó là hàng chục tên lửa các loại được phóng đồng bộ.
S8000 Banderol: Vũ khí mới đe dọa cầu Dnieper
Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng, một số chuyên gia Ukraine đã công khai bày tỏ lo ngại về việc Nga đưa vào sử dụng tên lửa hành trình cỡ nhỏ S8000 Banderol, một vũ khí hoàn toàn mới được phóng từ trên không.
Ông Beskrestnov (mật danh Flash), cố vấn nổi tiếng của Bộ Quốc phòng Ukraine, đã cảnh báo vào cuối tháng 4 rằng “ban đầu người ta biết rất ít về S8000 Banderol, khiến việc dự đoán mức độ đe dọa thực tế trở nên khó khăn.”
Ông Konstantin Krivolap, một chuyên gia hàng không khác của Ukraine, bày tỏ lo ngại về các cuộc tấn công bằng tên lửa S8000 Banderol vào ban đêm. Ông cảnh báo rằng mối nguy hiểm chính của loại tên lửa này là tốc độ cao hơn đáng kể so với các UAV sử dụng động cơ piston và cả phản lực truyền thống như Geran 2/3 (Ukraine gọi là Shahed), giúp nó xuyên thủng hệ thống phòng không của đối phương hiệu quả hơn trong các cuộc tấn công chính xác.
Tổng cục Tình báo quốc phòng Ukraine (GUR) đã tích cực theo dõi và phân tích loại vũ khí này, nhấn mạnh khả năng thực hiện các cú ngoặt gấp và linh hoạt hơn so với các tên lửa hành trình tiêu chuẩn của Nga, đồng thời duy trì được hành trình bay ở độ cao thấp đầy nguy hiểm.
Nga dường như cũng đang phát triển một phiên bản khác của tên lửa S8000 Banderol với đầu đạn xuyên bê tông, dùng để phá hủy các mục tiêu kiên cố. Nếu được triển khai, đây sẽ là một loại vũ khí đầy hứa hẹn và có giá cả phải chăng, một lựa chọn thay thế hiệu quả cho các loại tên lửa đắt tiền như Iskander-K hoặc Kalibr (có giá “nội bộ” từ 130 đến 150 triệu rúp, tương đương 1,66 triệu đến 1,92 triệu USD), trong khi giá thành sản xuất hàng loạt của S8000 Banderol thấp hơn từ 20 đến 30 lần.
Các chuyên gia quân sự phương Tây mô tả S8000 Banderol là vũ khí lấp đầy khoảng trống chiến thuật giữa các loại UAV tấn công cảm tử di chuyển chậm như Geran và các tên lửa hành trình cao cấp. Việc trang bị đầu đạn xuyên bê tông biến vũ khí giá rẻ này thành mối đe dọa nghiêm trọng cho các công trình hạ tầng trọng yếu như các cây cầu.
Theo ước tính của trang tin RBC-Ukraine, để phá hủy cây cầu bê tông cốt thép bắc qua sông Dnieper trong một cuộc tấn công chớp nhoáng, một loạt tên lửa hành trình S8000 Banderol sẽ cần mang theo từ 1,5 đến 2 tấn thuốc nổ TNT, trực tiếp tấn công vào các điểm chịu lực quan trọng của công trình.
Điều này có nghĩa là sẽ cần từ 10 đến 14 phát bắn trực tiếp, liên tục vào một điểm yếu duy nhất để làm sập một cây cầu được xây dựng từ thời Liên Xô bắc qua sông Dnieper.
Một nguồn tin nội bộ từ tình báo Ukraine cho biết, người Nga có thể “cắt đứt” tả ngạn sông Dnieper khỏi “hậu phương lớn” phía tây Ukraine trong vòng 1 đến 2 tháng bằng các cuộc tấn công liên tục.
Việc đánh chặn tên lửa hành trình giá rẻ này không khó, nhưng đòi hỏi chi phí lớn. Theo lý thuyết, để bắn hạ một tên lửa S8000 Banderol có giá khoảng 50.000 USD, phía Ukraine sẽ cần sử dụng từ 1 đến 2 tên lửa đánh chặn Patriot PAC-2 hoặc PAC-3 của Mỹ, mỗi quả đạn có giá lên tới 3 triệu USD, nhưng hiện nguồn cung đã bị thắt chặt.
Theo thông tin do GUR cung cấp, tên lửa S8000 Banderol dài khoảng 5m, sải cánh rộng khoảng 2,2m và đường kính thân khoảng 30cm, được cho là sử dụng động cơ turbo phản lực, giúp đạt tốc độ tối đa 620-650km/h và vận tốc hành trình 520-560km/h.
Lượng nhiên liệu mang theo bên trong, ước tính khoảng 50-65kg, cho phép đạt tầm bay lên tới 500km, giúp tên lửa có thể tấn công các mục tiêu ở khoảng cách đáng kể.
Ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thông báo trước báo giới tại Nhà Trắng về chiến dịch quân sự nhằm vào Iran: "Chiến dịch đã kết thúc. Đối với Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury), như Tổng thống Donald Trump đã thông báo với Quốc hội Mỹ, chúng tôi đã xong giai đoạn đó. Giờ chúng tôi chuyển sang Dự án Tự do (Project Freedom)".
Khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực cách đây một tháng, Tổng thống Donald Trump đã nói khá thẳng thắn rằng nếu Iran không chấm dứt chương trình hạt nhân hoặc không mở lại eo biển Hormuz, các máy bay ném bom của Mỹ sẽ lại cất cánh.
"Nếu không có thỏa thuận, giao tranh sẽ tiếp diễn" - ông nói, nhấn mạnh rõ ràng rằng đây chỉ là một khoảng tạm dừng.
Nhưng theo Ngoại trưởng Marco Rubio, hóa ra cuộc chiến đã kết thúc vào một thời điểm nào đó sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, ít nhất là theo những gì ông nói với báo giới tại Nhà Trắng vào ngày 5-5. "Chúng tôi đã đạt được các mục tiêu của chiến dịch đó" - ông giải thích.
Nhà ngoại giao Mỹ cho biết Washington đã hoàn tất các cuộc tấn công nhằm vào Iran, và giờ Mỹ sẽ chuyển sang thế "phòng thủ", tập trung nhiều hơn vào việc khôi phục lưu thông thương mại qua eo biển Hormuz.
Nỗ lực mở lại eo biển Hormuz, theo ông Rubio, hiện hoàn toàn mang tính phòng thủ và nhân đạo, và chỉ dẫn đến đối đầu quân sự trực tiếp với Iran nếu tàu Mỹ bị tấn công trước.
Tuy nhiên, cũng trong ngày 5-5, ông Trump lại thông báo tạm dừng cả "Dự án Tự do" (vốn mới được triển khai một ngày và chỉ đưa được một số ít tàu qua eo biển Hormuz) trong thời gian ngắn, viện dẫn những tiến triển lớn hướng tới việc đạt được thỏa thuận với Iran.
Đối với Nhà Trắng, đây là "những bước nhảy vọt về mặt ngôn từ" mới nhất nhằm đẩy cuộc chiến với Iran vào dĩ vãng. Cuộc chiến này đã gây ra cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump, theo báo New York Times.
Nhưng việc tuyên bố như vậy không có nghĩa cuộc chiến thật sự đã kết thúc. Tên lửa vẫn bay khi Mỹ tìm cách "dẫn đường" tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Cả hai bên đều khẳng định kiểm soát hoạt động qua lại tại tuyến đường thủy này.
Theo báo New York Times, cả ông Trump và ông Rubio đều có nhiều lý do để tuyên bố chiến dịch quân sự nhằm vào Iran đã kết thúc vào một thời điểm không rõ ràng gần đây. Bất kỳ tuyên bố nào về việc cuộc chiến đã kết thúc đều là sự thay đổi chiến lược căn bản.
Trước hết, các nghị sĩ tại Quốc hội Mỹ ngày càng gây sức ép liên quan đến Đạo luật Quyền hạn chiến tranh năm 1973, vốn yêu cầu phải có sự chấp thuận từ Quốc hội để tiếp tục nếu quân đội Mỹ tham chiến quá 60 ngày.
Tuần trước Tổng thống Trump thông báo với Quốc hội Mỹ rằng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đồng nghĩa với việc ông không vượt quá thời hạn 60 ngày theo quy định của Đạo luật Quyền hạn chiến tranh.
Ông Trump cũng cho biết trong một bức thư gửi Quốc hội rằng trong thời gian ngừng bắn, bắt đầu từ ngày 8-4, cuộc chiến đã "chấm dứt".
"Bức thư của ông Trump là một nỗ lực khá rõ ràng nhằm 'lách' Đạo luật Quyền hạn chiến tranh" - trang Vox bình luận.
Ngoài ra, nội bộ cử tri ủng hộ ông Trump cũng ngày càng chia rẽ về việc liệu ông có đi ngược lại cam kết đưa nước Mỹ ra khỏi các cuộc chiến kéo dài hay không.
Cần lưu ý ông Trump từng hoãn chuyến thăm Trung Quốc để bảo đảm rằng cuộc chiến sẽ kết thúc, nước Mỹ giành chiến thắng và eo biển Hormuz được mở lại trước khi ông đáp xuống Bắc Kinh. Với tuyên bố chiến dịch quân sự đã kết thúc, tuần tới ông sẽ đáp xuống Trung Quốc.
Giờ đây chính quyền ông Trump chuyển sang chiến dịch "Dự án Tự do". Với các phát biểu ngày 5-5, Ngoại trưởng Marco Rubio đã cố gắng làm rõ sự khác biệt giữa chiến dịch tấn công Iran và nỗ lực mới nhất của Hải quân Mỹ trong việc dẫn các tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
Bất chấp tuyên bố của ông Rubio rằng Mỹ đã đạt các mục tiêu trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, thực tế lại khác.
Trong 38 ngày tác chiến cường độ cao, Mỹ đã tấn công khoảng 13.000 mục tiêu, theo số liệu của Lầu Năm Góc. Nhưng phá hủy các mục tiêu này không phải là điều duy nhất Mỹ muốn. Chính ông Trump, trong những giờ đầu ngày 28-2, đã nêu ra 5 mục tiêu lớn trong đoạn video gửi tới người dân Mỹ.
Mục tiêu đầu tiên là bảo đảm Iran "không bao giờ có vũ khí hạt nhân". Ông nói thêm các mục tiêu khác là: phá hủy tên lửa đạn đạo và bệ phóng của Iran, đánh chìm hải quân Iran, chấm dứt việc Iran hỗ trợ các nhóm như Hezbollah và Hamas, và cuối cùng là tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ chính phủ. "Giờ phút tự do của các bạn đã đến" - ông tuyên bố khi đó.
Hải quân Iran rõ ràng đã bị suy yếu, như ông Trump thường nhấn mạnh. Nhưng đó là mục tiêu duy nhất có thể coi là đã đạt được. Cho đến nay, kho dự trữ hạt nhân của Iran vẫn chưa bị ảnh hưởng, và cũng chưa có thỏa thuận nào về việc đưa số uranium làm giàu ra khỏi nước này.
Theo các đánh giá từ phía Mỹ, hơn một nửa số tên lửa và bệ phóng của Iran vẫn còn tồn tại. Còn việc Iran dừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm hay không thì vẫn quá sớm để kết luận. Ông Trump cũng đã không còn nói đến thay đổi chế độ ở Iran, thậm chí có lúc khẳng định ông chưa từng kêu gọi điều đó.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 1/6 thông báo đã tập kích tàu hàng MSC Sariska bằng tên lửa hành trình, nhằm trả đũa cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào tàu Lian Star ở vịnh Oman trước đó. Khu vực hoạt động của MSC Sariska không được công bố.
Video đăng kèm cho thấy hai tên lửa được phóng đi, trong đó ít nhất một quả dường như là tên lửa hành trình diệt hạm Noor. Đây là vũ khí được Iran phát triển từ dòng C-802 Trung Quốc bằng kỹ thuật đảo ngược, có tầm bắn 30-220 km tùy phiên bản, được trang bị đầu đạn nổ mạnh phân mảnh, sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp với đầu dò radar chủ động.
Giới chức Iraq nói với hãng thông tấn Reuters rằng đã xảy ra hai vụ nổ trên một tàu hàng ở vịnh Ba Tư, cách thành phố cảng Umm Qasr tại Iraq gần 75 km về phía đông nam. Đánh giá sơ bộ cho thấy vụ nổ thứ hai là do máy bay không người lái (UAV) tấn công. Đám cháy bùng phát trên tàu được kiểm soát sau đó.
"Trong lúc đang đánh giá thiệt hại từ vụ nổ đầu tiên, chúng tôi nghe thấy tiếng UAV trên đầu, tiếp đó là một vụ nổ lớn gây ra hỏa hoạn", một thành viên lực lượng tuần tra hàng hải Iraq cho biết.
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), do hải quân Anh điều hành, thông báo một tàu đã trúng đòn ở mạn phải, gây ra vụ nổ lớn. Tên của phương tiện không được đề cập.
Theo dữ liệu từ trang theo dõi hàng hải Marine Traffic, tàu hàng Sariska treo cờ Panama và cập nhật vị trí lần cuối ở vịnh Ba Tư.
Giới chức Mỹ và Israel chưa bình luận về thông tin.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết máy bay nước này hôm 29/5 phóng tên lửa Hellfire vào khoang máy của tàu hàng Lian Star treo cờ Gambia đang di chuyển trên vùng biển quốc tế, nhằm ngăn phương tiện hướng đến cảng Iran.
Mỹ và Iran từng tập kích qua lại sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực vào hôm 8/4, song không leo thang thành xung đột toàn diện. CENTCOM hôm 1/6 thông báo đã tấn công Iran để đáp trả vụ đối phương bắn rơi UAV MQ-1 Predator, khiến Tehran tung đòn trả đũa vào căn cứ không quân của Washington trong khu vực.
Hãng thông tấn Tasnim cho biết Iran đã đình chỉ đối thoại với các bên trung gian do Israel mở rộng chiến dịch tại Lebanon.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó tuyên bố đã thuyết phục Israel và Hezbollah giảm leo thang căng thẳng. Theo đại sứ quán Mỹ ở Lebanon, nhóm vũ trang đã chấp thuận đề xuất của Mỹ về "ngừng tấn công lẫn nhau". "Đối thoại với Iran đang tiếp diễn với tốc độ rất nhanh", ông Trump cho hay.
Đa số hố đen tạo ra những luồng gió hoặc luồng tia vật chất trong lúc ngấu nghiến mọi vật chất xung quanh. Cho đến nay, không ai có thể tìm được luồng gió sản sinh từ Sagittarius A**, siêu hố đen kiểm soát sự tăng trưởng và tiến hóa của Dải Ngân hà.
Trong khi đó, Sagittarius A* lần đầu tiên được phát hiện năm 1974.
Tuy nhiên, mới đây một hình ảnh chi tiết nhất từ trước tới nay của hố đen đã cung cấp cái nhìn rõ ràng hơn về luồng gió mà các nhà thiên văn học ước tính khoảng 20.000 năm tuổi, giúp họ hiểu thêm về vai trò của các siêu hố đen trong vũ trụ.
"Trừ phi hố đen tồn tại trong môi trường chân không tuyệt đối, nó chắc chắn phải tạo ra gió theo một cách nào đó", tờ The Independent (Anh) hôm nay 5.6 dẫn lời đồng tác giả báo cáo là nhà vật lý thiên văn Mark Gorski thuộc Đại học Northwestern (Mỹ). Giả thuyết này không thể xảy ra do vũ trụ không hề tồn tại trạng thái chân không tuyệt đối.
"Với các quan sát mới, đây là lần đầu tiên chúng tôi có được hình ảnh đủ rõ để nhìn thấy dấu vết của luồng gió này", chuyên gia Gorski đề cập đến cái mà giới khoa học đã tìm kiếm suốt hơn 50 năm qua.
Để làm được điều đó, các nhà nghiên cứu sử dụng dữ liệu thu thập được từ 5 năm quan sát của mạng lưới viễn vọng vô tuyến ALMA ở Chile. Họ đã nhìn xuyên qua những màn khí và bụi trước khi che phủ tầm nhìn của nhân loại về Sagittarius A*.
Sau khi chụp được hình ảnh của khí gần hố đen, kế đến các nhà nghiên cứu xử lý dữ liệu nhằm giảm thiểu tác động đến từ tín hiệu vô tuyến của hố đen.
Kết quả là họ thu được một hình ảnh có độ sâu gấp 100 lần và độ sắc nét cao hơn 80 lần so với những bản đồ trước đó về khu vực trung tâm của Dải Ngân hà.
Nhờ vậy, họ tìm được một khoảng trống khổng lồ hình nón không có khí, vốn chỉ có thể tạo ra bởi luồng gió nóng của siêu hố đen.
