Ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thông báo trước báo giới tại Nhà Trắng về chiến dịch quân sự nhằm vào Iran: “Chiến dịch đã kết thúc. Đối với Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury), như Tổng thống Donald Trump đã thông báo với Quốc hội Mỹ, chúng tôi đã xong giai đoạn đó. Giờ chúng tôi chuyển sang Dự án Tự do (Project Freedom)”.
Khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực cách đây một tháng, Tổng thống Donald Trump đã nói khá thẳng thắn rằng nếu Iran không chấm dứt chương trình hạt nhân hoặc không mở lại eo biển Hormuz, các máy bay ném bom của Mỹ sẽ lại cất cánh.
“Nếu không có thỏa thuận, giao tranh sẽ tiếp diễn” – ông nói, nhấn mạnh rõ ràng rằng đây chỉ là một khoảng tạm dừng.
Nhưng theo Ngoại trưởng Marco Rubio, hóa ra cuộc chiến đã kết thúc vào một thời điểm nào đó sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, ít nhất là theo những gì ông nói với báo giới tại Nhà Trắng vào ngày 5-5. “Chúng tôi đã đạt được các mục tiêu của chiến dịch đó” – ông giải thích.
Nhà ngoại giao Mỹ cho biết Washington đã hoàn tất các cuộc tấn công nhằm vào Iran, và giờ Mỹ sẽ chuyển sang thế “phòng thủ”, tập trung nhiều hơn vào việc khôi phục lưu thông thương mại qua eo biển Hormuz.
Nỗ lực mở lại eo biển Hormuz, theo ông Rubio, hiện hoàn toàn mang tính phòng thủ và nhân đạo, và chỉ dẫn đến đối đầu quân sự trực tiếp với Iran nếu tàu Mỹ bị tấn công trước.
Tuy nhiên, cũng trong ngày 5-5, ông Trump lại thông báo tạm dừng cả “Dự án Tự do” (vốn mới được triển khai một ngày và chỉ đưa được một số ít tàu qua eo biển Hormuz) trong thời gian ngắn, viện dẫn những tiến triển lớn hướng tới việc đạt được thỏa thuận với Iran.
Đối với Nhà Trắng, đây là “những bước nhảy vọt về mặt ngôn từ” mới nhất nhằm đẩy cuộc chiến với Iran vào dĩ vãng. Cuộc chiến này đã gây ra cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump, theo báo New York Times.
Nhưng việc tuyên bố như vậy không có nghĩa cuộc chiến thật sự đã kết thúc. Tên lửa vẫn bay khi Mỹ tìm cách “dẫn đường” tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Cả hai bên đều khẳng định kiểm soát hoạt động qua lại tại tuyến đường thủy này.
Theo báo New York Times, cả ông Trump và ông Rubio đều có nhiều lý do để tuyên bố chiến dịch quân sự nhằm vào Iran đã kết thúc vào một thời điểm không rõ ràng gần đây. Bất kỳ tuyên bố nào về việc cuộc chiến đã kết thúc đều là sự thay đổi chiến lược căn bản.
Trước hết, các nghị sĩ tại Quốc hội Mỹ ngày càng gây sức ép liên quan đến Đạo luật Quyền hạn chiến tranh năm 1973, vốn yêu cầu phải có sự chấp thuận từ Quốc hội để tiếp tục nếu quân đội Mỹ tham chiến quá 60 ngày.
Tuần trước Tổng thống Trump thông báo với Quốc hội Mỹ rằng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đồng nghĩa với việc ông không vượt quá thời hạn 60 ngày theo quy định của Đạo luật Quyền hạn chiến tranh.
Ông Trump cũng cho biết trong một bức thư gửi Quốc hội rằng trong thời gian ngừng bắn, bắt đầu từ ngày 8-4, cuộc chiến đã “chấm dứt”.
“Bức thư của ông Trump là một nỗ lực khá rõ ràng nhằm ‘lách’ Đạo luật Quyền hạn chiến tranh” – trang Vox bình luận.
Ngoài ra, nội bộ cử tri ủng hộ ông Trump cũng ngày càng chia rẽ về việc liệu ông có đi ngược lại cam kết đưa nước Mỹ ra khỏi các cuộc chiến kéo dài hay không.
Cần lưu ý ông Trump từng hoãn chuyến thăm Trung Quốc để bảo đảm rằng cuộc chiến sẽ kết thúc, nước Mỹ giành chiến thắng và eo biển Hormuz được mở lại trước khi ông đáp xuống Bắc Kinh. Với tuyên bố chiến dịch quân sự đã kết thúc, tuần tới ông sẽ đáp xuống Trung Quốc.
Giờ đây chính quyền ông Trump chuyển sang chiến dịch “Dự án Tự do”. Với các phát biểu ngày 5-5, Ngoại trưởng Marco Rubio đã cố gắng làm rõ sự khác biệt giữa chiến dịch tấn công Iran và nỗ lực mới nhất của Hải quân Mỹ trong việc dẫn các tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
Bất chấp tuyên bố của ông Rubio rằng Mỹ đã đạt các mục tiêu trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, thực tế lại khác.
Trong 38 ngày tác chiến cường độ cao, Mỹ đã tấn công khoảng 13.000 mục tiêu, theo số liệu của Lầu Năm Góc. Nhưng phá hủy các mục tiêu này không phải là điều duy nhất Mỹ muốn. Chính ông Trump, trong những giờ đầu ngày 28-2, đã nêu ra 5 mục tiêu lớn trong đoạn video gửi tới người dân Mỹ.
Mục tiêu đầu tiên là bảo đảm Iran “không bao giờ có vũ khí hạt nhân”. Ông nói thêm các mục tiêu khác là: phá hủy tên lửa đạn đạo và bệ phóng của Iran, đánh chìm hải quân Iran, chấm dứt việc Iran hỗ trợ các nhóm như Hezbollah và Hamas, và cuối cùng là tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ chính phủ. “Giờ phút tự do của các bạn đã đến” – ông tuyên bố khi đó.
Hải quân Iran rõ ràng đã bị suy yếu, như ông Trump thường nhấn mạnh. Nhưng đó là mục tiêu duy nhất có thể coi là đã đạt được. Cho đến nay, kho dự trữ hạt nhân của Iran vẫn chưa bị ảnh hưởng, và cũng chưa có thỏa thuận nào về việc đưa số uranium làm giàu ra khỏi nước này.
Theo các đánh giá từ phía Mỹ, hơn một nửa số tên lửa và bệ phóng của Iran vẫn còn tồn tại. Còn việc Iran dừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm hay không thì vẫn quá sớm để kết luận. Ông Trump cũng đã không còn nói đến thay đổi chế độ ở Iran, thậm chí có lúc khẳng định ông chưa từng kêu gọi điều đó.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hôm 19/4 thông báo đã hoàn tất kiểm tra sơ bộ về bức ảnh xuất hiện trước đó một ngày, trong đó cho thấy binh sĩ nước này "làm tổn hại một biểu tượng của Cơ đốc giáo".
"Chúng tôi xác định rằng bức ảnh ghi lại một quân nhân IDF đang hoạt động ở miền nam Lebanon. IDF xem đây là sự việc rất nghiêm trọng và nhấn mạnh rằng hành vi của người này hoàn toàn không phù hợp với các giá trị mà chúng tôi kỳ vọng ở quân nhân", thông báo có đoạn.
Bức ảnh chụp tại làng Debel, nơi có dân cư chủ yếu theo Cơ đốc giáo, cho thấy một quân nhân Israel đang dùng búa đập phá tượng Chúa Jesus trong trạng thái lộn ngược và đã bị tách khỏi thập tự giá.
IDF cho biết Bộ tư lệnh Phương Bắc đang điều tra sự việc, thêm rằng "biện pháp thích hợp" sẽ được áp dụng đối với những người liên quan. Quân đội Israel cũng tuyên bố đang nỗ lực hỗ trợ cộng đồng địa phương để đặt lại bức tượng vào vị trí cũ.
"Chúng tôi chắc chắn lên án hành động đáng hổ thẹn này, vì nó đã xúc phạm cảm xúc tôn giáo và tấn công vào niềm tin thiêng liêng của chúng tôi", Maroun Nassif, phó lãnh đạo làng Debel, cho biết.
Debel là một trong 55 làng và thị trấn ở nằm ở khu vực do quân đội Israel kiểm soát tại miền nam Lebanon. Khu dân cư này nằm cách Bint Jbeil, thị trấn mà IDF gọi là "thành trì của nhóm vũ trang Hezbollah" và đang phong tỏa, hơn 6 km về phía tây.
Chiến sự ở Lebanon tái bùng phát hồi đầu tháng 3, sau khi nhóm vũ trang Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông. Israel đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
Binh sĩ Israel vẫn đóng quân ở khu vực này dù lệnh ngừng bắn giữa Tel Aviv và Beirut đã có hiệu lực từ hôm 17/4.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz hôm 19/4 cho biết đã cùng Thủ tướng Benjamin Netanyahu chỉ thị cho quân đội "hành động toàn lực cả ở trên không và mặt đất, kể cả trong thời gian ngừng bắn, để bảo vệ binh sĩ ở Lebanon khỏi mọi mối đe dọa".
Cơ quan An toàn Công cộng Bang Texas (Texas DPS) tuần trước nhận khoản ngân sách 3,2 triệu USD để phát hiện, vô hiệu hóa drone trái phép hoặc có nguy cơ gây nguy hiểm. Khoản tài trợ này đến từ Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang Mỹ (FEMA).
Hệ thống vô hiệu hóa drone này có thể được triển khai cố định hoặc cơ động, sử dụng các phương thức phát hiện tiên tiến như giám sát tần số vô tuyến, cho phép theo dõi theo thời gian thực nhiều loại drone khác nhau. Hệ thống còn có khả năng gây nhiễu hoặc giành quyền kiểm soát các drone có dấu hiệu nguy hiểm.
Các nhân sự vận hành của Texas DPS cũng sẽ hoàn tất khóa huấn luyện về hệ thống bay không người lái do Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) tổ chức, tập trung vào việc vô hiệu hóa drone theo đúng quy định pháp luật và phối hợp ứng phó trong các sự kiện cấp cao.
"World Cup sẽ tạo áp lực rất lớn lên công tác đảm bảo an toàn công cộng và hạ tầng trọng yếu", Freeman F. Martin, quan chức Texas DPS, nói, cho biết công nghệ này sẽ giúp bảo vệ các đám đông quy mô lớn, hạ tầng trọng yếu và vùng trời quanh các địa điểm tổ chức sự kiện trong kỳ World Cup tại Dallas và Houston.
Theo ông Martin, Texas giữ thái độ "cứng rắn, không khoan nhượng" khi chuẩn bị cho kỳ World Cup năm nay. "Tôi muốn làm rõ, chúng tôi sẽ không ngần ngại hành động trước bất kỳ mối đe dọa nào có thể gây nguy hiểm cho an toàn công cộng", ông Martin nói.
Texas ra thông báo trong bối cảnh drone ngày càng phổ biến ở cả cấp địa phương, trên toàn bang và trên toàn quốc. Báo cáo hồi tháng 12/2025 cho thấy đội drone do Texas DPS vận hành tại bang có quy mô ngang với lực lượng drone của Cơ quan Tuần tra Biên giới Mỹ.
World Cup 2026 sẽ diễn ra tại Mỹ, Canada và Mexico từ ngày 11/6 đến 19/7. Texas sẽ tổ chức 16 trận, trong đó có 9 trận tại sân AT&T ở vùng đô thị Dallas, 7 trận tại sân NRG của Houston.
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) trong những ngày qua đã xây dựng kế hoạch sơ tán các tàu thương mại và thủy thủ đoàn đang bị mắc kẹt ở vùng Vịnh do chiến sự Iran. Natasha Brown, người phát ngôn của IMO, ngày 24/4 nói với báo Izvestia của Nga rằng 40 quốc gia thành viên đã tán thành kế hoạch này.
Brown cho biết IMO sẽ lập danh sách các tàu cần rời khỏi khu vực và điều phối quá trình sơ tán. Theo IMO, kế hoạch sơ tán này không có bất cứ biện pháp cưỡng chế nào, hoàn toàn mang tính chất phối hợp.
Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez hôm 21/4 nói rằng kế hoạch này tập trung vào việc thiết lập một "hành lang hàng hải an toàn", ưu tiên sơ tán khoảng 800 tàu đang mắc kẹt do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Các tàu sẽ rời đi theo một trình tự có tổ chức, một phần dựa trên khoảng thời gian mà các thủy thủ đoàn đã bị mắc kẹt.
Ông Dominguez tuyên bố chiến dịch sơ tán chỉ có thể được tiến hành nếu xung đột hạ nhiệt và khu vực này được xác nhận là an toàn, đặc biệt là không còn các mối đe dọa như thủy lôi.
Tổng Thư ký IMO cho hay khoảng 20.000 thủy thủ đã mắc kẹt ở vùng Vịnh kể từ khi nổ ra xung đột Mỹ - Israel với Iran và chưa biết khi nào có thể về nhà. Các chuyên gia tin rằng cơ chế sơ tán tàu và thủy thủ đoàn chỉ có thể hiệu quả khi có dấu hiệu giảm leo thang, đảm bảo an toàn hàng hải.
Theo bà Brown, mục tiêu của IMO là đảm bảo cho các tàu có thể rời khỏi khu vực an toàn, bằng cách áp dụng hệ thống phân luồng giao thông hiện nay, với điều kiện là các yếu tố an toàn được đảm bảo.
Phó giáo sư Mikhail Khachatryan thuộc Đại học Tài chính Nga nhận định rằng trong điều kiện hiện tại, việc đảm bảo an toàn cho tàu rời khỏi vùng Vịnh chỉ có thể được thực hiện thông qua các thỏa thuận trực tiếp hoặc gián tiếp giữa chủ tàu và chính quyền Iran.
Trước khi chiến sự Trung Đông bùng phát hôm 28/2, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu.
Sau khi chiến sự nổ ra, Iran đã gần như phong tỏa eo biển này, chỉ cho phép tàu thuyền của các nước "thân thiện" hoặc nộp phí đi qua. Mỹ đáp trả bằng cách thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ bất cứ tàu nào đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran. Tình trạng này khiến các tàu thương mại đối mặt với vòng "phong tỏa kép" khi hoạt động ở khu vực.
