Nhìn lại kỳ thi đánh giá năng lực năm 2025, ĐH Quốc gia TP.HCM thừa nhận vẫn còn xảy ra một số sai sót cục bộ trong công tác coi thi tại một vài điểm thi, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của thí sinh. Những sự cố này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát và siết chặt kỷ luật tổ chức thi trong kỳ thi năm nay.
Trong đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM 2025, một sự cố nghiêm trọng xảy ra tại phòng thi P.42, điểm thi số 17, cụm thi số 9. Sau khi chuông báo giờ làm bài, giám thị lại thông báo đây là thời gian đọc đề, yêu cầu thí sinh chưa được làm bài. Dù thí sinh nhiều lần thắc mắc nhưng vẫn trả lời là phải chờ có chuông mới được làm bài.
Phải đến 30 phút sau thời điểm bắt đầu chính thức, thí sinh mới được phép làm bài, gây ảnh hưởng đáng kể đến thời gian và tâm lý. Ngoài ra, tại phòng thi P.39 cùng điểm thi, thí sinh không được phát giấy nháp, gây khó khăn trong quá trình làm bài.
Qua xác minh, hội đồng thi xác định nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sai sót nghiệp vụ và sự chủ quan của cán bộ coi thi. Kết quả xác minh cho thấy tại phòng thi P.42, nguyên nhân sự cố là do cán bộ coi thi nghe nhầm chuông báo giờ, dẫn đến việc chậm cho thí sinh bắt đầu làm bài.
Việc này xuất phát từ sự chủ quan và sai sót trong khâu phối hợp nghiệp vụ của cán bộ coi thi, ảnh hưởng đến quyền lợi của thí sinh. Tại phòng thi P.39, nguyên nhân là do cán bộ coi thi không rà soát đầy đủ trang thiết bị và vật dụng theo danh mục quy định, dẫn đến việc không phát giấy nháp cho thí sinh.
“Đây là lỗi phát sinh từ sự bất cẩn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của các cán bộ coi thi, và sự cố này đều không được báo cáo kịp thời về hội đồng thi tại điểm thi số 17”, hội đồng thi nhận định.
Ban đầu hội đồng thi giao lãnh đạo cụm thi số 9 liên hệ với thí sinh bị ảnh hưởng, đại diện hội đồng thi trực tiếp xin lỗi thí sinh và hỗ trợ thí sinh khắc phục hậu quả, nhưng cho rằng không có cơ sở để cộng điểm cho thí sinh bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, sau khi đánh giá lại mức độ tác động, ĐH Quốc gia TP.HCM đã quyết định tổ chức một đợt thi bổ sung riêng nhằm đảm bảo công bằng cho các thí sinh liên quan…
PGS.TS Trần Cao Vinh – Phó giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM – nhìn nhận những sai sót trong năm 2025 là bài học quan trọng để tiếp tục cải tiến. Đồng thời cho biết ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
“ĐH Quốc gia TP.HCM và các đơn vị phối hợp trong hội đồng thi đánh giá năng lực tiếp tục hoàn thiện quy trình, quy định tổ chức thi; tăng cường công tác giám sát, phòng chống gian lận; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong coi thi, chấm thi để nâng cao tính chính xác, minh bạch.
Mục tiêu là mỗi đợt thi phải an toàn, nghiêm túc, minh bạch, đồng thời vẫn thân thiện, hỗ trợ tối đa cho thí sinh và hỗ trợ các cơ sở đào tạo tuyển chọn được những thí sinh phù hợp, chất lượng”, ông Vinh nhấn mạnh.
TS Nguyễn Quốc Chính – Giám đốc Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo ĐH Quốc gia TP.HCM, cũng thừa nhận trong quá trình tổ chức kỳ thi năm trước, một số sai sót cục bộ trong công tác coi thi tại một vài điểm thi cho thấy vẫn còn tồn tại những hạn chế cần tiếp tục được khắc phục và cải tiến.
“Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo Đại học Quốc gia TP.HCM sẽ phối hợp chặt chẽ với các đơn vị tham gia tổ chức kỳ thi năm nay, tăng cường trao đổi, hướng dẫn và giám sát nhằm đảm bảo cán bộ tham gia công tác tổ chức thực hiện đúng quy định, quy trình của kỳ thi, hạn chế tối đa sai sót và ngăn ngừa việc tái diễn các tình huống vi phạm đã từng xảy ra.
Đồng thời, trung tâm sẽ rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống quy định, quy trình, văn bản và biểu mẫu liên quan đến công tác tổ chức kỳ thi”, ông Chính cho biết thêm.
Theo PGS.TS Trần Thiên Phúc – Phó hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), công tác tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực năm nay đã được chuẩn bị kỹ lưỡng và chu đáo hơn.
“Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị liên quan để công tác tổ chức kỳ thi diễn ra thuận lợi và suôn sẻ. Sau mỗi đợt thi, cần tổ chức họp rút kinh nghiệm để đánh giá những vấn đề còn tồn đọng và đề xuất giải pháp khắc phục, tránh lặp lại sai sót ở các đợt thi tiếp theo. Mọi hoạt động tổ chức thi phải tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành của kỳ thi”, ông Phúc kiến nghị.
Cứ đến mùa tuyển sinh vào lớp 10, cùng với lịch thi, chỉ tiêu và môn thi, thông tin "tỷ lệ chọi" của từng trường lại được công bố.
Học sinh nhìn tỷ lệ, ví dụ, 1/3, 1/5 như một "định mệnh" cho tương lai của mình. Nhiều em thay đổi nguyện vọng vào phút chót, chọn trường thấp hơn khả năng thật vì sợ rớt. Trong khi đó, không ít học sinh khác thấy tỷ lệ thấp liền chủ quan, giảm nỗ lực. Những con số tưởng khách quan ấy lại đang khiến tâm lý học sinh trở nên bất ổn và định hướng học tập có thể bị sai lệch.
Trên lý thuyết, tỷ lệ chọi được cho là giúp thí sinh "ước lượng độ khó" của kỳ thi. Nhưng thực chất, con số này phản ánh chưa đúng về thực tế cạnh tranh.
Hai trường có cùng tỷ lệ chọi 1/10 chưa chắc đã có mức độ cạnh tranh ngang nhau. Có trường nhiều hồ sơ ảo, học sinh chỉ đăng ký "thử vận may", trong khi trường khác có ít hồ sơ nhưng hầu hết là học sinh có học lực giỏi.
Tỷ lệ chọi còn biến động mạnh qua từng năm do hàng loạt yếu tố như vị trí địa lý, uy tín nhà trường, thay đổi chỉ tiêu hay tâm lý đám đông. Do đó, việc lấy tỷ lệ chọi làm căn cứ để dự đoán cơ hội trúng tuyển là thiếu cơ sở khoa học.
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng: "Tỷ lệ chọi chỉ mang ý nghĩa mô tả số lượng đăng ký, chứ không dự báo được kết quả. Do đó không nên dùng tỷ lệ này để định hướng nguyện vọng".
Về mặt thống kê, tỷ lệ chọi là dữ liệu thô, giá trị thông tin thấp nếu không đi kèm các yếu tố như phổ điểm, chỉ tiêu ưu tiên, hoặc điểm chuẩn dự kiến. Nó không phản ánh được năng lực học sinh, mức độ cạnh tranh thực tế, hay chất lượng đào tạo của trường.
Do đó thay vì chỉ tập trung vào "bao nhiêu người thi - bao nhiêu người đậu", phụ huynh và học sinh nên quan tâm tới các thông tin có ý nghĩa định hướng thực chất:
Đồng thời, các nhà trường nên đẩy mạnh công tác tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp trong trường THCS, giúp học sinh hiểu rõ bản thân thay vì chạy theo "độ hot" của trường. Khi có đủ thông tin đúng và hữu ích, học sinh sẽ biết chọn trường phù hợp.
Ngăn chặn gian lận, làm lộ, lọt đề thi là nội dung được nhấn mạnh tại buổi làm việc của Bộ Giáo dục và Đào tạo và UBND TP HCM về công tác chuẩn bị kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, chiều 21/5.
Điểm mới năm nay là giám thị có thể được trang bị máy quét an ninh cầm tay, hỗ trợ phát hiện thí sinh mang điện thoại hoặc các thiết bị công nghệ cao.
"Việc này không bắt buộc, có thể sử dụng tại những điểm thi có nguy cơ cao, nhạy cảm, phức tạp, nhiều thí sinh tự do", Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nói.
Theo Thứ trưởng, thời gian qua, nhiều học sinh bị khởi tố vì dùng thiết bị công nghệ cao để gian lận, làm lộ đề thi. Có em rất ngây ngô, không biết đề thi là bí mật quốc gia, hành vi làm lộ, lọt đề có thể bị xử lý hình sự.
Đa số dùng điện thoại chụp đề rồi chuyển ra ngoài. Nếu quan sát kỹ và được tập huấn đầy đủ, giám thị sẽ dễ dàng nhận ra những dấu hiệu bất thường trong tâm lý, hành động của thí sinh.
"Em nào có ý đồ gian lận thì thái độ, tâm lý sẽ rất khác. Phòng thi nào có thí sinh gian lận thì một phần trách nhiệm nằm ở giám thị, phải xem xét xử lý thi đua", ông Thưởng lưu ý.
Ngược lại, nhiều trường hợp vi phạm vì quên, không cố ý. Ông Thưởng lấy ví dụ một thí sinh giỏi, gần hết giờ thì chuông cuộc gọi reo mới sực nhớ mang điện thoại trong người. Em bị lập biên bản, đình chỉ thi dù không sử dụng.
Ông đánh giá sử dụng máy quét an ninh vừa bảo vệ tính nghiêm túc của kỳ thi, vừa bảo vệ học sinh khỏi những sự cố đáng tiếc. Bởi nếu thiết bị vi phạm được phát hiện trước khi vào phòng thi, thí sinh không bị xử lý kỷ luật.
Ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết trong kỳ thi tốt nghiệp THPT đầu tiên sau sáp nhập, TP HCM có gần 143.000 thí sinh. Quy mô thí sinh lớn nhất nước cộng với địa bàn rộng là áp lực không nhỏ để duy trì kỳ thi an toàn, nghiêm túc.
Nhà trường, thầy cô được lưu ý phối hợp phụ huynh tăng cường nhắc nhở học sinh về những vật dụng được và không được phép mang vào phòng thi, nhất là điện thoại, thiết bị ghi âm ghi hình.
Với các điểm thi có thí sinh tự do, Sở đề nghị các trường và giám thị chú ý hơn.
"Tinh thần là không để thí sinh nào vi phạm quy chế", ông Hiếu nói.
Đại diện Cục An ninh chính trị nội bộ (A03), Bộ Công an, cho biết có 9 thí sinh bị xử lý hình sự vì làm lộ đề thi trong thời gian qua.
Nội dung nằm trong đề án Xây dựng mô hình "Trường học xã hội chủ nghĩa" giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo, được Hải Phòng phê duyệt hai ngày trước. Đây là địa phương đầu tiên của cả nước triển khai mô hình này.
Cụ thể, 9 trường ở ba cấp học được chọn làm mẫu, tập trung ở các xã Vĩnh Am (mầm non Tam Cường, Tiểu học Vĩnh Tiến - Cổ Am, THCS Tam Cường), phường Thủy Nguyên (mầm non Sao Mai, Tiểu học Núi Đèo, THCS Lê Ích Mộc), phường Thạch Khôi (tiểu học Liên Hồng), phường Lê Thanh Nghị (tiểu học Tân Bình, THCS Võ Thị Sáu).
Mục tiêu là tạo nền tảng cho hệ thống giáo dục tiên tiến, công bằng, nhân văn và hội nhập, hướng tới phát triển con người Hải Phòng toàn diện theo các giá trị xã hội chủ nghĩa, góp phần phát triển bền vững thành phố.
Đề án đưa ra bộ tiêu chí chi tiết về cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo, phẩm chất và năng lực của học sinh, dạy học và các hoạt động giáo dục, môi trường giáo dục.
Như với cấp tiểu học, 100% phòng học đáp ứng được ứng dụng công nghệ thông tin, có ít nhất một phòng học STEM, 30% giáo viên đạt trình độ trên chuẩn (trên đại học), 80% sử dụng AI thành thạo, có ít nhất một giáo viên dạy được một số môn khoa học bằng tiếng Anh...
Với cấp THCS, 80% giáo viên có khả năng sử dụng tiếng Anh giao tiếp, có 1-2 giáo viên mỗi môn đủ năng lực dạy bằng tiếng Anh, 30% tiết học ứng dụng Công nghệ thông tin và AI...
Để đạt được các tiêu chí trên, TP Hải Phòng dự kiến đầu tư gần 252 tỷ đồng cho 9 trường từ nay đến năm 2030. Kinh phí chủ yếu từ kế hoạch đầu tư công trung hạn và các nguồn khác.
Hải Phòng hiện có gần 1.700 trường mầm non đến đại học với quy mô gần 1,1 triệu học sinh, sinh viên.
Tại hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện nghị quyết Hội nghị Trung ương 10 (khóa XIV) hồi tháng 10/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu Hải Phòng, Đà Nẵng cần đi đầu xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa gắn với con người xã hội chủ nghĩa ở từng địa phương, tạo cơ sở rút kinh nghiệm, nhân rộng trong cả nước.
Từ 9 trường trên, Hải Phòng dự kiến nhân rộng ra toàn thành phố trong 5 năm tiếp theo.
Không trong danh sách, nhưng sáng 13/5, trường Tiểu học Lê Hồng Phong, phường Phù Liễn đã ra mắt mô hình này.
Hiệu trưởng Phạm Văn Xình khẳng định tính ưu việt của mô hình giáo dục xã hội chủ nghĩa là đặt con người ở vị trí trung tâm của sự phát triển. Giáo dục không chỉ dừng lại ở truyền đạt tri thức mà còn là quá trình hình thành nhân cách, đạo đức, lý tưởng sống, khát vọng cống hiến và tinh thần trách nhiệm cho học sinh.
Theo ông Xình, mô hình "trường học xã hội chủ nghĩa" có ý nghĩa thiết thực để xây dựng lớp học sinh phát triển toàn diện cả về đức, trí, thể, mỹ, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và chịu nhiều tác động đa chiều của kinh tế thị trường.
