Mùa Phật đản 2026, phật tử lại hướng về chốn thiền môn thanh tịnh. Huế là vùng đất được mệnh danh là kinh đô Phật giáo của Việt Nam với hơn 300 ngôi chùa lớn nhỏ. Mỗi ngôi cổ tự nơi đây sở hữu một kiến trúc, bố cục cùng tông phái khác nhau.
Chùa Thiên Mụ không chỉ là một ngôi cổ tự có tuổi đời hơn 400 năm mà còn được người đời tôn vinh là danh lam thắng cảnh vào bậc nhất của xứ cố đô. Đứng từ xa, tầm mắt du khách đã bị hút vào cấu trúc đồ sộ nhưng thanh thoát của tháp Phước Duyên gồm 7 tầng, tạo nên một sự cân đối tuyệt mỹ giữa khoảng không gian khoáng đạt bên bờ sông Hương.
Lịch sử của ngôi danh lam này gắn liền với bước chân mở mang bờ cõi của chúa Nguyễn Hoàng. Tương truyền, năm 1601, khi đi xem xét địa thế, chúa bắt gặp ngọn đồi thế đất tựa rồng quay đầu. Người dân kể rằng, ban đêm có bà lão mặc áo đỏ quần lục xuất hiện báo mộng về một vị chân chúa đến lập chùa để tụ linh khí, làm bền long mạch.
Cũng từ đó ngôi chùa mang tên "Thiên Mụ" được chúa Nguyễn cho ra đời. Dưới triều Nguyễn, ngôi chùa được trùng tu quy mô, đặc biệt vào năm 1844 khi vua Thiệu Trị cho xây dựng tháp Phước Duyên và đình Hương Nguyện.
Đến với chùa Thiên Mụ, bước qua Nghi Môn vào khu nội điện là điện Đại Hùng uy nghiêm, đứng ở không gian này du khách cảm nhận rõ bản sắc cung đình xưa cũ, nơi tiếng chuông chùa vang vọng, rũ bỏ hết muộn phiền của lữ khách.
Tọa lạc trên dốc Nam Giao (số 1 đường Sư Liễu Quán), chùa Từ Đàm là ngôi cổ tự danh tiếng gắn liền với phong trào chấn hưng Phật giáo Việt Nam hiện đại.
Theo các tài liệu lịch sử, đây là ngôi cổ tự danh tiếng gắn liền với phong trào chấn hưng Phật giáo Việt Nam hiện đại. Khởi nguồn vào thế kỷ 17, từ một thiền thất của nhà sư Minh Hoằng Tử Dung khi từ Trung Hoa sang Thuận Hóa tu hành, nơi đây dần được mở rộng và đến năm 1703 được chúa Nguyễn Phúc Chu ban biển ngạch "Sắc tứ Ấn Tông Tự".
Chùa Từ Đàm chính là chứng nhân của những sự kiện lịch sử trọng đại như: năm 1936 là trung tâm của phong trào chấn hưng Phật giáo; năm 1951 là nơi tổ chức hội nghị thống nhất Phật giáo ba miền; và năm 1960 là trung tâm của các hoạt động đấu tranh Phật giáo.
Bước qua cổng tam quan, một khoảng sân rộng lớn mở ra với cây bồ đề cổ thụ sum suê, được chiết cành từ nơi Đức Phật thành đạo ở Ấn Độ mang về năm 1936. Bên cạnh là bảo tháp 7 tầng uy nghi mới xây dựng. Đến nay ngôi chùa vẫn vẹn nguyên những báu vật thời gian như quả đại hồng chung đúc từ thời vua Gia Long và các bức hoành phi cổ kính, mang lại cảm giác bình yên sâu lắng cho bất kỳ ai ghé chân.
Nép mình khuất sau rừng thông rộng lớn lên đến 50.000 m² tại đường Lê Ngô Cát (phường Thủy Xuân), tổ đình Từ Hiếu mang một không gian trầm mặc, nguyên sơ với những khe nước nhỏ uốn lượn hiền hòa.
Theo các tài liệu lịch sử, ngôi chùa nguyên thủy là am An Dưỡng do hòa thượng Nhất Định khai sáng từ thế kỷ 19. Tên gọi "Từ Hiếu" đầy thiêng liêng này xuất phát từ giai thoại cảm động.
Tương truyền, khi mẹ già lâm bệnh nặng, hòa thượng Nhất Định gạt bỏ qua mọi lời đàm tiếu, hằng ngày đi chợ mua cá nấu cháo tẩm bổ cho mẹ. Cảm phục tấm lòng hiếu thảo này, vua Tự Đức sau đó đã ban tặng tấm biển đề "Sắc tứ Từ Hiếu tự".
Qua các đợt đại trùng tu, chùa vẫn giữ trọn vẹn lối kiến trúc truyền thống chữ Khẩu đặc trưng. Điểm đặc biệt, làm nên nét trầm mặc của Từ Hiếu chính là khu nghĩa trang u tịch của các thái giám triều Nguyễn nằm nép mình bên hông chùa.
Đáng chú ý, tổ đình Từ Hiếu cũng chính là chiếc nôi thiêng liêng nơi vị thiền sư nổi tiếng thế giới Thích Nhất Hạnh từng xuất gia tu học, và cũng là nơi người lựa chọn để quay trở về tĩnh dưỡng rồi an nhiên viên tịch trong lòng đất mẹ.
Chùa Diệu Đế (số 100B đường Bạch Đằng, phường Phú Xuân, thành phố Huế) tọa lạc bên dòng sông Đông Ba hiền hòa, sở hữu không gian đặc biệt mang đậm kiến trúc cung đình triều Nguyễn.
Một số tài liệu chép lại rằng, ngôi chùa vốn là phủ cũ của Phúc Quốc Công và là nơi vua Thiệu Trị chào đời. Sau khi lên ngôi, vào năm 1844, vua đã sắc phong nơi này thành Quốc tự, điều động tới 600 binh lính xây dựng chùa nhằm cầu phúc cho nhân dân.
Trải qua thăng trầm, chùa Diệu Đế ngày nay vẫn giữ được nét uy nghiêm với hệ thống La Thành kiên cố, chánh điện Đại Hùng và hai quả đại hồng chung quý giá do chính vua Thiệu Trị chủ trì đúc.
Báu vật độc đáo nhất khiến Diệu Đế trở nên nổi tiếng chính là kiệt tác tranh "Long vân khế hội" được vẽ vô cùng tinh xảo trên trần chánh điện. Được công nhận là "Bức tranh vẽ trên trần chánh điện xưa và lớn nhất Việt Nam", tác phẩm dài 10 m, rộng 11 m, tái hiện 9 con rồng ẩn hiện giữa tầng mây và quấn quanh 4 cột trụ lớn, thể hiện đỉnh cao nghệ thuật triều Nguyễn.
Tin Gốc: Thanh Niên
