Reuters ngày 20.5 dẫn thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nêu rằng dịch Ebola bùng phát ở CHDC Congo có thể đã bắt đầu từ nhiều tuần trước và dự kiến tiếp tục lan rộng. Giới chức y tế tại CHDC Congo đã xác nhận những trường hợp tử vong đầu tiên hồi cuối tháng 4.
Tính đến ngày 19.5, đã có ít nhất 136 ca tử vong do bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo. Giới chức y tế nước này cho hay có 543 ca nghi nhiễm và 32 trường hợp đã xác nhận nhiễm Ebola. Nước láng giềng Uganda cũng xác nhận 2 trường hợp nhiễm bệnh.
WHO ngày 17.5 đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola ở CHDC Congo và Uganda là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây lo ngại quốc tế (PHEIC).
Trong đợt bùng phát mới này, những ca nghi nhiễm Ebola đầu tiên được ghi nhận ngày 24.4 tại thành phố Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri ở đông bắc CHDC Congo. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) châu Phi, bệnh nhân đầu tiên là một nhân viên y tế, người đã xuất hiện các triệu chứng xuất huyết nghiêm trọng giống sốt xuất huyết.
Bộ trưởng Y tế CHDC Congo Samuel Roger Kamba cho biết bệnh nhân tử vong ngày 24.4, trong khi CDC châu Phi lại thông báo người này tử vong ngày 27.4 sau khi xuất huyết nghiêm trọng.
Quá trình xét nghiệm các bệnh nhân ban đầu cho kết quả âm tính với chủng vi rút Zaire, chủng phổ biến gây dịch Ebola ở CHDC Congo.
Đến ngày 5.5, WHO tiếp tục ghi nhận hàng loạt cảnh báo về một đợt bùng phát bệnh chưa rõ nguồn gốc tại thị trấn Mongbwalu, tỉnh Ituri. Giới chức cho rằng thi thể của bệnh nhân đầu tiên được đưa đến Mongbwalu có thể là nguồn lây.
Sau quá trình điều tra dịch tễ, Bộ Y tế CHDC Congo ngày 15.5 chính thức tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola lần thứ 17 tại nước này. Ngoài ra, giới chức Uganda cũng thông tin về 2 ca nhiễm, là những người vừa trở về từ CHDC Congo.
WHO hôm 16.5 đã xác nhận đợt bùng phát Ebola tại CHDC Congo và Uganda bắt nguồn từ chủng virus hiếm mang tên Bundibugyo.
AP dẫn tuyên bố từ Trung tâm Phân tích Bệnh truyền nhiễm Toàn cầu MRC, có trụ sở tại London (Anh), ngày 20.5 cảnh báo quy mô thực tế của dịch Ebola có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với các thống kê hiện tại. Theo ước tính của tổ chức này, số ca nhiễm thực tế có thể đã vượt mốc 1.000 trường hợp, đồng thời nhấn mạnh “quy mô thực sự của đợt bùng phát vẫn chưa thể xác định rõ”.
Hiện chưa có bất kỳ loại vắc xin nào được phê duyệt dành riêng cho việc phòng ngừa chủng Bundibugyo, cũng như chưa có thuốc đặc hiệu điều trị Ebola chủng này.
Tiến sĩ Gabriel Nsakala, chuyên gia về y tế công tại CHDC Congo và từng tham gia công tác ứng phó các đợt bùng phát Ebola trước đây, nói với AP rằng CHDC Congo đã có nhiều kinh nghiệm xử lý dịch Ebola, thế nhưng việc một chủng vi rút hiếm như Bundibugyo là nguyên nhân lây bệnh khiến công tác ứng phó càng thêm phức tạp.
Vấn đề tài chính cũng là một thách thức cho nỗ lực chống dịch, trong bối cảnh các chương trình y tế toàn cầu bị cắt giảm ngân sách. Tổng giám đốc WHO Tedros Ghebreyesus hôm 19.5 thông báo đã phê duyệt sử dụng 3,4 triệu USD từ quỹ dự phòng khẩn cấp để hỗ trợ chống dịch. CDC châu Phi cũng đã huy động 2 triệu USD hỗ trợ phòng chống dịch.
Mặc dù diễn biến chống dịch phức tạp và WHO đã ra tuyên bố PHEIC hôm 17.5, cơ quan này cũng khuyến cáo các nước không nên đóng cửa biên giới, vì mức báo động hiện nay không nguy cấp như thời đại dịch Covid-19.
"Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vừa phá hủy cơ sở hạ tầng ngầm phục vụ hoạt động của Hezbollah tại làng Majdal Zoun, miền nam Lebanon. Đường hầm dài hơn 200 m, sâu hơn 25 m, bên trong chứa hàng trăm vũ khí cùng nhiều bệ phóng được thiết kế để tấn công lãnh thổ và dân thường Israel", tuyên bố chung đêm 28/6 của Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz có đoạn.
Theo tuyên bố, Israel đã "thông báo trước với Mỹ và đại diện của Mỹ tại Lebanon" về kế hoạch phá hủy cơ sở hạ tầng này.
Ynetnews, một trong những trang tin lớn nhất Israel, cho biết vũ khí trong đường hầm bao gồm thiết bị bay không người lái (drone), đầu đạn, vật liệu nổ. Tiếng nổ lớn vang khắp miền bắc Israel khi công trình này bị phá hủy.
Trong video do IDF công bố, ngọn lửa lớn cùng những cột khói khổng lồ bốc lên trên bầu trời đêm.
Israel cũng khẳng định chỉ huy và binh sĩ IDF sẽ tiếp tục hiện diện tại vùng đệm an ninh ở miền nam Lebanon, đồng thời tiếp tục phá hủy cơ sở hạ tầng của Hezbollah, "loại bỏ mối đe dọa đối với cộng đồng ở miền bắc Israel và bảo đảm an ninh" cho công dân nước này.
Phóng viên AFP tại thành phố ven biển Tyre, cách vị trí đường hầm bị phá hủy khoảng 10 km, cho biết có thể nhìn thấy khói bốc lên từ phía xa. Người dân tại Tyre đã rời đi sau khi truyền thông Lebanon đưa tin Israel có thể tiến hành kích nổ tại khu vực lân cận.
Hezbollah ngày 28/6 ra tuyên bố khẳng định duy trì quyền tự vệ sau hàng loạt cuộc tấn công của Israel nhằm vào miền nam Lebanon, bất chấp lệnh ngừng bắn giữa hai bên cũng như khuôn khổ thỏa thuận do Mỹ làm trung gian nhằm chấm dứt hành động thù địch.
"Chúng tôi một lần nữa khẳng định những gì phía đối phương thực hiện đã vi phạm trắng trợn thỏa thuận ngừng bắn mà chúng tôi đã tuân thủ cho đến thời điểm hiện tại", Hezbollah cho hay, thêm rằng họ đang "theo dõi các hành vi này".
Hãng thông tấn nhà nước Lebanon (NNA) đưa tin đã xảy ra nhiều cuộc tấn công hôm 28/6, trong đó có tại thành phố Nabatieh ở miền nam. Bộ Y tế Lebanon cho biết hai người bị thương do lựu đạn gây choáng của Israel tại khu vực này.
Việc phá hủy đường hầm diễn ra hai ngày sau khi Israel và Lebanon ký thỏa thuận khung do Mỹ làm trung gian tại Washington, nhằm mở đường cho tiến trình hòa bình giữa hai quốc gia láng giềng vốn trong tình trạng giao tranh suốt nhiều thập niên.
Theo thỏa thuận, vấn đề Israel rút khỏi các vùng lãnh thổ Lebanon mà họ đang kiểm soát sẽ phụ thuộc vào việc Beirut giải giáp Hezbollah thông qua thiết lập các "khu vực thí điểm" do quân đội Lebanon tiếp quản.
Tuy nhiên, Chủ tịch quốc hội Lebanon và cũng là đồng minh của Hezbollah, Nabih Berri, rạng sáng 29/6 tuyên bố thỏa thuận khung sẽ không được thông qua.
"Văn kiện cũng sẽ không được thực thi dưới hình thức hiện tại, vì mang tính áp đặt và không bảo vệ quyền lợi của Lebanon", ông Berri cho hay.
Theo ông, văn kiện này còn "tệ hại gấp 10 lần so với thỏa thuận ngày 17/5/1983", đề cập lần gần nhất Lebanon và Israel ký thỏa thuận hòa bình. Văn bản sau đó bị hủy bỏ dưới sức ép từ Syria và các đồng minh của Damascus tại Lebanon.
Lebanon bị kéo vào xung đột Trung Đông từ ngày 2/3, khi nhóm vũ trang Hezbollah khai hỏa rocket nhằm vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong chiến dịch không kích của Mỹ - Israel.
Israel đáp trả bằng cách tiến hành các cuộc không kích trên khắp Lebanon, đồng thời điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
New York Post dẫn lời quan chức giấu tên của Mỹ ngày 24/5 cho hay, phía Mỹ tin rằng Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã phê duyệt khuôn khổ cho một thỏa thuận hòa bình với Mỹ. Tuy nhiên, thỏa thuận cuối cùng vẫn đang được thảo luận trước khi 2 bên ký kết bất kỳ văn kiện nào.
Quan chức này nói thêm, bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào đạt được cũng sẽ mất vài ngày để được thông qua và ký kết.
Thỏa thuận được đồng ý về mặt nguyên tắc sẽ là một quy trình gồm 2 bước: bắt đầu bằng việc mở cửa ngay lập tức eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran, tiếp theo là các cuộc đàm phán về một cơ chế để Iran từ bỏ các phần khác nhau trong chương trình hạt nhân của mình.
Mỹ muốn Iran cam kết xử lý số uranium làm giàu ở mức độ cao và giải quyết các vấn đề hạt nhân khác. Quan chức trên cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump tin rằng đây là một thỏa thuận tốt hơn so với thỏa thuận năm 2015 dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama vốn cho phép Tehran làm giàu uranium ở một mức độ nhất định.
Các quan chức Mỹ vẫn đang làm việc với những người đã được Lãnh tụ Tối cao Iran trao quyền đàm phán về các chi tiết của cơ chế liên quan đến cách thức xử lý số uranium.
Theo quan chức cấp cao của Mỹ, hiện Washington vẫn chưa có quyết định cuối cùng về việc giải băng các tài sản của Iran, nhưng bất kỳ sự dỡ bỏ lệnh trừng phạt nào cũng sẽ tương xứng với Tehran đáp ứng những gì phía Mỹ yêu cầu.
Tổng thống Trump hôm 23/5 thông báo thỏa thuận hòa bình với Iran "về cơ bản đã đàm phán xong", nhưng một ngày sau đó, ông lại tuyên bố "không vội vã ký thỏa thuận" vì "thời gian đang đứng về phía chúng ta".
Theo quan chức Mỹ, Iran hiện đang có một số "nhượng bộ nghiêm túc" đối với các điểm mà trước đây họ hoàn toàn không sẵn lòng đàm phán.
Tehran hiện chưa bình luận về thông tin trên.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội và cũng là trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf cuối tuần qua khẳng định Iran sẽ không thỏa hiệp về các quyền quốc gia của mình.
Ông Qalibaf nhấn mạnh, Iran sẽ theo đuổi "các quyền hợp pháp" của mình, cả trên chiến trường lẫn thông qua con đường ngoại giao. Ông tuyên bố lực lượng vũ trang Iran đã tái xây dựng năng lực trong thời gian ngừng bắn, và nếu Mỹ tái khởi động cuộc chiến, “hậu quả sẽ nghiêm trọng và đau đớn hơn nhiều" so với thời điểm bắt đầu cuộc xung đột.
Ông Ronald Dela Rosa từng là cảnh sát trưởng quốc gia, đứng đầu thực thi chiến dịch chống ma túy dưới thời Tổng thống Rodrigo Duterte.
Hồi tuần trước Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đã công bố lệnh bắt giữ ông Dela Rosa, cáo buộc ông cùng với ông Duterte và các "đồng phạm" khác phạm tội "tội ác chống lại nhân loại".
Sau lệnh của ICC, cựu tướng cảnh sát người có biệt danh "Đá tảng" đã cố thủ tại trụ sở Thượng viện, đồng thời yêu cầu Tòa án tối cao Philippines ngăn chặn các cơ quan chính phủ bắt giữ ông.
"Bằng hành vi của chính mình, ông ta đã tự đặt mình ra ngoài sự bảo vệ của pháp luật", Tổng biện lý Darlene Berberabe, người có nhiệm vụ đại diện cho Chính phủ Philippines trước Tòa án tối cao, nêu lập luận trong một kiến nghị yêu cầu tòa án bác bỏ đơn của ông Dela Rosa.
"Cho đến khi ông ta tự trình diện trước các cơ quan chức năng hợp pháp, ông ta phải được coi là kẻ trốn truy nã và không được phép tìm kiếm bất kỳ sự cứu trợ nào từ tòa án", bà Berberabe nêu trong tài liệu đề ngày 16-5 nhưng chỉ được công bố cho giới truyền thông ngày 17-5.
Hiện chưa rõ tung tích của ông Dela Rosa sau khi ông này lặng lẽ rời khỏi tòa nhà Thượng viện hôm 14-5, sau khi xảy ra nổ súng tại đây.
Bộ Tư pháp Philippines khẳng định lệnh bắt giữ của ICC sẽ chỉ được thi hành sau khi Tòa án Tối cao giải quyết đơn kháng cáo của ông Dela Rosa. Nhà chức trách chỉ có thể bắt giữ trong trường hợp ông ta tìm cách trốn ra nước ngoài.
Tòa án tối cao Philippines chưa đưa ra bình luận nào ngay lập tức.
Theo Hãng tin Reuters, trong đơn gửi lên Tòa tối cao, ông Dela Rosa cho rằng lệnh bắt giữ của ICC là bất hợp pháp vì Philippines đã rút khỏi hiệp ước thành lập tòa án này vào năm 2019.
Đáp lại, bà Berberabe lập luận rằng việc rút khỏi hiệp ước "không giải phóng một quốc gia thành viên khỏi nghĩa vụ hợp tác trong các thủ tục tố tụng đã được khởi xướng tại ICC".
ICC đã khởi động cuộc điều tra về chiến dịch trấn áp ma túy của Philippines năm 2018 dưới thời ông Duterte. Các tổ chức nhân quyền cáo buộc chiến dịch đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, nhiều người trong số đó là người sử dụng ma túy và những kẻ buôn bán ma túy cấp thấp.
Ông Duterte bị bắt vào tháng 3 năm ngoái, được đưa đến Hà Lan cùng ngày và hiện đang bị giam giữ tại The Hague chờ xét xử.
Sau khi rời ghế cảnh sát trưởng quốc gia, ông Dela Rosa được bầu vào Thượng viện năm 2019 và giữ vững ghế của mình trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm ngoái.
