Trong khi không ít ngành nghề khác đang phải đối mặt với sự bão hòa nhân lực, sinh viên ngành địa chất lại đang đứng trước cơ hội việc làm rộng mở hơn bao giờ hết. Với mức lương khởi điểm từ 15-30 triệu đồng/tháng, đây là một cơ hội tốt cho những bạn trẻ đam mê kỹ thuật, khoa học và khám phá.
PGS.TS Phạm Trung Hiếu – Trưởng khoa địa chất Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) – cho biết làn sóng bứt phá của hạ tầng giao thông và năng lượng đang kéo theo nhu cầu nhân lực địa chất tăng mạnh.
Hàng loạt dự án quy mô lớn trên cả nước tăng tốc triển khai, từ đường sắt, cao tốc Bắc – Nam đến các tuyến metro tại TP.HCM, Hà Nội cùng các dự án năng lượng như điện gió, điện mặt trời, điện hạt nhân.
Bên cạnh đó, việc tìm kiếm và khai thác các khoáng sản chiến lược, đặc biệt là đất hiếm, cũng trở thành nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển quốc gia. Sự bùng nổ của các công trình và lĩnh vực này đang tạo ra nhu cầu nhân sự lớn cho ngành địa chất.
Theo PGS.TS Nguyễn Tài Tuệ – Trưởng khoa địa chất Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), địa chất học là lĩnh vực có phạm vi rộng, gắn với nhiều ngành kinh tế then chốt. Ngành không chỉ nghiên cứu cấu trúc và lịch sử hình thành Trái đất mà còn giữ vai trò thiết yếu trong thăm dò, đánh giá tài nguyên khoáng sản, dầu khí cũng như khảo sát địa chất công trình.
Đồng thời, địa chất học góp phần dự báo, phòng chống các tai biến thiên nhiên như sạt lở, động đất. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ phân tích dữ liệu hiện đại cũng đang nâng cao hiệu quả dự báo rủi ro, trong đó có các hệ thống cảnh báo sạt lở theo thời gian thực.
Ông Tuệ cũng cho biết cơ hội việc làm của sinh viên ngành địa chất hiện rất rộng mở khi nhu cầu tuyển dụng từ doanh nghiệp ngày càng tăng, đặc biệt trong các lĩnh vực khai thác khoáng sản, xây dựng, tư vấn khảo sát và quản lý tài nguyên.
Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng lớn được triển khai trên cả nước như hệ thống tàu điện ngầm, đường cao tốc, đường sắt tốc độ cao hay các công trình năng lượng, nhu cầu chuyên gia địa chất tiếp tục gia tăng, tạo lợi thế rõ rệt cho sinh viên sau khi tốt nghiệp.
PGS.TS Nguyễn Việt Hà, Trưởng phòng quan hệ công chúng doanh nghiệp Trường ĐH Mỏ – Địa chất, nói các ngành khai thác mỏ, địa chất đang có nhu cầu nhân lực rất lớn, phục vụ trực tiếp cho những lĩnh vực sản xuất then chốt như khai thác than, khoáng sản, đất hiếm, titan và nhiều tài nguyên chiến lược khác.
Theo ông Hà, nhiều tập đoàn, tổng công ty trong lĩnh vực năng lượng và khai khoáng đã chủ động phối hợp với các cơ sở đào tạo để “đặt hàng” nguồn nhân lực chất lượng. Không ít doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo thông qua việc cấp học bổng, hỗ trợ chi phí học tập và cam kết tuyển dụng sau khi tốt nghiệp, qua đó mở rộng cơ hội việc làm cho sinh viên.
“Thống kê tại Trường ĐH Mỏ – Địa chất cho thấy khoảng 98-99% sinh viên có việc làm sau khi ra trường. Thậm chí nhiều em được tuyển dụng ngay từ khi bảo vệ khóa luận tốt nghiệp”, ông Hà thông tin.
Tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), khoa địa chất hiện tập trung đào tạo hai ngành chủ lực là địa chất học và kỹ thuật địa chất nhằm đáp ứng trực tiếp nhu cầu thị trường lao động. PGS.TS Phạm Trung Hiếu cho biết nhu cầu tuyển dụng trong lĩnh vực này tăng rõ rệt thời gian gần đây.
Từ giữa năm 2025 đến nay, khoa đã nhận được 34 tin tuyển dụng, mỗi đợt cần khoảng 20 vị trí, tổng nhu cầu vượt hơn 500 vị trí việc làm.
“Không chỉ dồi dào cơ hội, mức đãi ngộ cũng là điểm đáng chú ý khi nhiều doanh nghiệp sẵn sàng trả lương khởi điểm từ 15-30 triệu đồng/tháng cho sinh viên mới ra trường. Tuy nhiên số lượng người học ngành này những năm gần đây không nhiều khiến nguồn cung chưa đáp ứng được nhu cầu tuyển dụng”, ông Hiếu chia sẻ.
Trước yêu cầu mới của thị trường, chương trình đào tạo ngành địa chất tại các trường ĐH được cập nhật theo hướng gắn lý thuyết với thực tiễn, tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp. Nhờ đó sinh viên có cơ hội tiếp cận môi trường làm việc thực tế từ sớm, nâng cao kỹ năng và sẵn sàng tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp.
Theo PGS.TS Phạm Trung Hiếu, đội ngũ đào tạo của khoa luôn chủ động phối hợp với doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao năng lực thực hành cho sinh viên. Thông qua các thỏa thuận hợp tác đào tạo với doanh nghiệp, sinh viên được tham gia thực tập, làm quen với môi trường làm việc chuyên nghiệp, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế.
Đáng chú ý, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) còn triển khai nhiều chính sách học bổng nhằm thu hút người học vào các ngành phục vụ chiến lược phát triển bền vững và chiến lược quốc gia như địa chất học, kỹ thuật địa chất. Thí sinh trúng tuyển có thành tích cao có thể nhận học bổng lên tới 100% học phí năm đầu và duy trì ở các năm tiếp theo nếu đáp ứng điều kiện.
Ngoài ra sinh viên còn có cơ hội nhận học bổng toàn phần từ doanh nghiệp kèm cam kết làm việc cho doanh nghiệp trong năm năm sau tốt nghiệp, sinh viên khó khăn có thành tích học tập tốt còn có cơ hội nhận học bổng của GS Trần Kim Thạch và GS Huỳnh Trung.
Sau khi tốt nghiệp ngành địa chất, người học có thể tiếp tục theo học bậc thạc sĩ, tiến sĩ trong và ngoài nước. Nhiều chương trình hợp tác đào tạo, nghiên cứu với các trường ĐH quốc tế mở ra cơ hội nhận học bổng toàn phần, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học Trái đất và khai khoáng, giúp sinh viên phát triển chuyên sâu và hội nhập môi trường học thuật quốc tế.
Ở Trung Quốc, kỳ thi tuyển sinh lớp 10, hay còn gọi là zhongkao (trung khảo), là một trong những cột mốc học thuật được cho là quan trọng hàng đầu trong cuộc đời vì quyết định liệu học sinh sẽ vào trường THPT hay bị phân luồng sang trường nghề. Theo tờ Sixth Tone, tỷ lệ học sinh trúng tuyển trên toàn quốc hằng năm thường chỉ dao động quanh mức 60%. Năm 2025, tỷ lệ này đạt 62,36%, theo Bộ Giáo dục Trung Quốc.
Để giảm áp lực thi cử, thành phố Thành Đô ở phía tây nam Trung Quốc tháng 9 năm ngoái đã triển khai chương trình thí điểm giáo dục liên thông 12 năm ở 8 trường, cả công lập lẫn tư thục. Theo đó, những em học các lớp giáo dục liên thông có thể học lên thẳng bậc THPT mà không cần thi tuyển sinh lớp 10. Tuy nhiên, các em vẫn được quyền rời chương trình để dự thi nếu muốn, tờ China Daily đưa tin.
Cơ quan chức năng lý giải cải cách này nhằm xây dựng lộ trình giáo dục xuyên suốt từ tiểu học tới THPT, chuyển trọng tâm từ điểm số sang phát triển toàn diện cho học sinh.
Thành phố Thượng Hải cũng có kế hoạch liên thông tương tự, cho biết mô hình hướng đến việc thống nhất trong thiết kế chương trình giảng dạy, đồng thời sẽ tối ưu hóa chia sẻ nguồn lực giữa các cấp học như phòng thí nghiệm, thư viện, các khóa học chuyên biệt... trong bối cảnh biến động số lượng tuyển sinh. Thành phố hướng tới phát triển các trường trung học tích hợp - kết hợp giữa trường THCS với trường THPT hiện hữu - để phục vụ mục đích này.
Tuy nhiên, chính quyền 2 thành phố trên đều nhấn mạnh việc triển khai chương trình liên thông không đồng nghĩa với bãi bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trên toàn thành. Giới chức cho rằng phân luồng là điều cần thiết nhằm hỗ trợ những nhóm học sinh có năng lực khác nhau, đồng thời giúp mở rộng cơ hội việc làm và phát triển kinh tế địa phương. Thế nên giáo dục nghề nghiệp được cho là một phần quan trọng trong toàn bộ hệ thống giáo dục.
Các sáng kiến cho phép miễn thi lớp 10 cũng đã xuất hiện ở một số thành phố khác dù phần lớn chỉ dành cho những học sinh xuất sắc. Song, một số địa phương cũng đang mở rộng cơ hội cho cả những em có học lực trung bình.
Đơn cử, Bắc Kinh từ năm 2022 bắt đầu thử nghiệm mô hình tuyển sinh THPT đa dạng hơn, cho phép các em có điểm tổng kết từ mức "B" trở lên được nộp hồ sơ xét vào một số trường thông qua hình thức phỏng vấn. Một số trường riêng rẽ cũng triển khai lộ trình học thẳng từ THCS lên THPT mà không cần thi lớp 10, tuy nhiên quy mô các chương trình này còn hạn chế và thường do những trường có tỷ lệ chọi không cao triển khai.
Bãi bỏ thi tuyển sinh lớp 10 từ lâu đã là mong muốn của nhiều phụ huynh Trung Quốc - những người lo ngại con mình có thể bị buộc phải học trường nghề nếu đạt kết quả không tốt trong kỳ thi. Bởi lẽ, giáo dục nghề nghiệp thường bị gắn với định kiến "giáo dục hạng thấp" hoặc chỉ dành cho những học sinh bị loại khỏi con đường học thuật.
Ông Xiong Bingqi, Chủ tịch Viện Nghiên cứu giáo dục thế kỷ 21 tại Trung Quốc, cho rằng việc bỏ thi lớp 10 sẽ đòi hỏi những cải cách mang tính cấu trúc sâu rộng hơn, bao gồm xóa bỏ hệ thống phân cấp trường học và thu hẹp khoảng cách giữa giáo dục phổ thông với giáo dục nghề nghiệp.
"Chừng nào hệ thống các trường THPT tinh hoa vẫn còn tồn tại, nỗi lo về thi lớp 10 sẽ vẫn chưa thể giảm bớt", ông Bingqi nhận định.
Một động thái đáng chú ý khác của nhiều địa phương Trung Quốc để giảm áp lực thi cử là bỏ môn sinh học và địa lý khỏi hệ thống tính điểm trong kỳ thi lớp 10, bắt đầu từ 2027. Điều này diễn ra trong bối cảnh ở một số tỉnh, thành, học sinh tiểu học phải học tới 11 môn mỗi tuần, còn số môn học ở bậc THCS tăng lên đến 15.
Tỉnh Cát Lâm là địa phương mới nhất công bố cải cách này vào ngày 17.3. Theo thông báo của Sở Giáo dục tỉnh, từ năm sau, môn sinh và địa sẽ không còn được tính vào tổng điểm thi lớp 10. Thay vào đó, hai môn này sẽ được đánh giá thông qua hình thức thi đề mở, với kết quả thể hiện bằng xếp loại chữ cái thay vì điểm số cụ thể.
Những cải cách tương tự cũng đang được triển khai trên khắp Trung Quốc.
Thành phố Hoàng Sơn, tỉnh An Huy, sẽ bỏ sinh, địa khỏi điểm thi lớp 10, thay vào đó yêu cầu học sinh chỉ cần ở mức "đạt" là đủ điều kiện vào các trường THPT tốp đầu. Thành phố Cát An thuộc tỉnh Giang Tây thì áp dụng hình thức thi trên máy tính cho hai môn này và kết quả thi chỉ mang tính tham khảo.
Trong khi đó, thành phố Tương Đàm tại tỉnh Hồ Nam giảm số môn tính điểm xuống còn 8 với tổng điểm tối đa 655, loại môn sinh lẫn địa khỏi hệ thống tính điểm, đồng thời mở rộng hình thức thi đề mở và tăng chỉ tiêu tuyển sinh cho các trường khó khăn.
Ông Gao Hang, Phó hiệu trưởng Trường Giáo dục, ĐH Nhân dân Trung Quốc, cho biết mô hình giảm số môn thi ngày càng phổ biến và nhiều địa phương khác cũng đang cân nhắc thực hiện các cải cách tương tự. Các cải cách thường gồm 3 yếu tố chính: chuyển một số môn từ "thi" sang "đánh giá", chuyển từ thi đề đóng sang thi đề mở, cũng như thay điểm số bằng hình thức xếp loại theo chữ cái.
"Những biện pháp này giúp giảm áp lực học tập và áp lực giảng dạy trong nhà trường, đồng thời giảm bớt lo âu vì cạnh tranh từng con điểm. Bởi trước đây, chỉ cần chênh lệch một điểm cũng có thể khiến hàng trăm học sinh có thứ hạng khác nhau", ông Hang chia sẻ.
Song song với giảm số môn thi, nhiều địa phương Trung Quốc cũng đang mở rộng quy mô tuyển sinh và tăng chỉ tiêu vào các trường THPT. Hồi tháng 1, huyện Thặng Tứ thuộc thành phố Chu Sơn (tỉnh Chiết Giang) thậm chí có động thái táo bạo hơn, thu hút sự chú ý của toàn quốc khi tuyên bố xóa sổ chức năng phân luồng của kỳ thi lớp 10, bảo đảm tất cả học sinh THCS đủ điều kiện đều có thể vào học các trường THPT trên địa bàn.
Chính phủ ban hành Nghị định 176 quy định chính sách ưu đãi đối với giảng viên, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh, cán bộ quản lý trong lĩnh vực điện hạt nhân. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ 7-7.
Nghị định này áp dụng đối với giảng viên, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh, cán bộ quản lý trong lĩnh vực điện hạt nhân thuộc các cơ sở đào tạo được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực trong lĩnh vực điện hạt nhân; các doanh nghiệp được Thủ tướng Chính phủ giao làm chủ đầu tư xây dựng nhà máy điện hạt nhân; các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan đến lĩnh vực điện hạt nhân.
Để được hưởng ưu đãi tại nghị định này, người học phải ký cam kết với chủ đầu tư nhà máy điện hạt nhân, cơ quan quản lý trực tiếp (nếu có) và cơ quan cử đi học trước khi được cử đi đào tạo.
Trường hợp các ưu đãi đối với giảng viên, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh, cán bộ quản lý trong lĩnh vực điện hạt nhân có quy định trong các văn bản khác nhau thì giảng viên, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh, cán bộ quản lý trong lĩnh vực điện hạt nhân được hưởng mức ưu đãi cao nhất.
Danh sách 11 cơ sở đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035 theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ:
Theo nghị định, sinh viên trình độ cao đẳng, đại học có cam kết về nhà máy điện hạt nhân làm việc sau khi tốt nghiệp sẽ được miễn học phí, được ở ký túc xá miễn phí.
Đồng thời được cấp sinh hoạt phí hằng tháng bằng 2 lần mức lương cơ sở, 1 năm không quá 10 tháng.
Được cấp học bổng khuyến khích bằng 1,5 lần mức lương cơ sở cho sinh viên xếp loại học lực khá, bằng 2 lần mức lương cơ sở cho sinh viên xếp loại học lực giỏi và 2,5 lần mức lương cơ sở cho sinh viên xếp loại học lực xuất sắc.
Việc xét cấp học bổng được tiến hành theo học kỳ của năm học, một năm học xét 2 lần.
Sinh viên được cung cấp miễn phí giáo trình đào tạo chuyên ngành điện hạt nhân, được ưu tiên cử đi thực tập ngắn hạn trong nước và nước ngoài nếu sinh viên trong năm cuối của chương trình đào tạo đạt học lực giỏi trở lên. Đặc biệt được tiếp nhận làm việc tại nhà máy điện hạt nhân sau khi tốt nghiệp theo cam kết.
Đối với học viên cao học trình độ thạc sĩ và nghiên cứu sinh trình độ tiến sĩ, ngoài được miễn học phí và ở ký túc xá miễn phí, còn được cấp sinh hoạt phí hằng tháng bằng 3,5 lần mức lương cơ sở cho học viên cao học và bằng 5 lần mức lương cơ sở cho nghiên cứu sinh. Mỗi năm cấp sinh hoạt phí 12 tháng.
Bên cạnh đó được hỗ trợ kinh phí bằng 35 lần mức lương cơ sở nếu là tác giả đứng đầu hoặc tác giả liên hệ duy nhất của một bài báo khoa học thuộc các chuyên ngành điện hạt nhân theo nội dung của luận văn, luận án được chấp nhận đăng trên tạp chí quốc tế có uy tín theo quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ...
Được giữ nguyên tiền lương và các chế độ hiện hành đối với học viên cao học và nghiên cứu sinh là công chức, viên chức được cơ quan quản lý cử đi học.
Được ưu tiên tuyển chọn vào làm việc tại các cơ quan, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, nhà máy điện hạt nhân.
Đặc biệt, được chủ đầu tư hỗ trợ chi phí sinh hoạt tối thiểu 300 USD/người/tháng.
Chính sách ưu đãi đối với giảng viên trực tiếp giảng dạy các chuyên ngành trong lĩnh vực điện hạt nhân ở Việt Nam.
Xem chi tiết Nghị định 176 quy định chính sách ưu đãi đối với giảng viên, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh, cán bộ quản lý trong lĩnh vực điện hạt nhân tại đây.
Ngày 4-4, tại tỉnh Vĩnh Long, Trường đại học Trà Vinh đã tổ chức lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển Trường đại học Trà Vinh thành Đại học Trà Vinh.
Phó thủ tướng Lê Thành Long ký quyết định chuyển Trường Đại học Trà Vinh thành Đại học Trà Vinh. Như vậy, Đại học Trà Vinh là cơ sở giáo dục đại học thứ 13 của cả nước.
Đây là bước ngoặt quan trọng, khẳng định năng lực phát triển bền vững, bước phát triển mới của nhà trường trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Đại học Trà Vinh là cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc UBND tỉnh Vĩnh Long. Trường Đại học Trà Vinh được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định thành lập ngày 19-6-2006 trên cơ sở Trường Cao đẳng Cộng đồng (thuộc Dự án Cao đẳng Cộng đồng Việt Nam - Canada), trở thành một trong những trường đại học công lập trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Năm 2026, Trường Đại học Trà Vinh tuyển sinh 10 ngành ở bậc tiến sĩ, 20 ngành ở bậc thạc sĩ, 9 chuyên khoa cấp I, 1 chuyên khoa cấp II, và 49 ngành đào tạo ở bậc đại học thuộc nhiều lĩnh vực như nông nghiệp - thủy sản; kỹ thuật công nghệ; ngôn ngữ, văn hoá, nghệ thuật Khmer Nam Bộ vad nhân văn; khoa học sức khỏe, kinh tế - luật - logistics - quản trị; sư phạm, hóa ứng dụng, ngoại ngữ, du lịch, công nghệ sinh học và môi trường…
Trong đó, trường mở thêm hai ngành mới là tâm lý học và công nghệ nông nghiệp.
Hiện Đại học Trà Vinh có các trường thành viên gồm: Trường Kinh tế - Luật; Trường Ngôn ngữ - Văn hóa - Nghệ thuật Khmer Nam Bộ và Nhân văn; Trường Y dược cùng với Bệnh viện Đại học Trà Vinh; Trường Kỹ thuật Công nghệ và Trường Thực hành sư phạm.
Đại học Trà Vinh có 27 chương trình đào tạo đạt kiểm định chất lượng quốc tế theo các tiêu chuẩn uy tín như FIBAA (Châu Âu), AUN-QA (Đông Nam Á) và ABET (Hoa Kỳ), đưa Đại học Trà Vinh vào nhóm các trường đại học có số chương trình đạt kiểm định quốc tế hàng đầu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Tại buổi lễ, Đại học Trà Vinh đã công bố quyết định thành lập Hội đồng chiến lược gồm 10 thành viên. GS.TS Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM làm cố vấn cấp cao Hội đồng chiến lược. GS.TS Phạm Tiết Khánh làm Chủ tịch Hội đồng chiến lược của Đại học Trà Vinh.
Đồng thời, UBND tỉnh Vĩnh Long công bố quyết định thành lập Ban giám đốc Đại học Trà Vinh, PGS.TS Nguyễn Minh Hòa được bổ nhiệm làm giám đốc, cùng 3 Phó giám đốc là TS Phan Quốc Nghĩa; PGS.TS Diệp Thanh Tùng và TS Thạch Thị Dân.
Phát biểu tại buổi lễ, bà Hồ Thị Hoàng Yến - Phó bí thư Thường trực Tỉnh ủy Vĩnh Long nhấn mạnh việc chuyển đổi thành Đại học Trà Vinh không chỉ là thay đổi về tổ chức mà là bước chuyển mang tính chiến lược về mô hình phát triển, phương thức quản trị và sứ mệnh.
Nhà trường phải phát triển toàn diện, vừa đào tạo, vừa nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức, gắn chặt với yêu cầu thực tiễn của địa phương và vùng.
Đại học Trà Vinh cần chuyển mạnh từ tư duy "đào tạo cái mình có sang đào tạo cái xã hội cần", từ truyền thụ kiến thức sang kiến tạo tri thức và dẫn dắt đổi mới sáng tạo; đồng thời trở thành hạt nhân kết nối giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp - xã hội.
Quyết định chuyển thành Đại học Trà Vinh tạo nền tảng vững chắc để mở rộng quy mô đào tạo, nâng cao chất lượng giáo dục, nghiên cứu khoa học, đồng thời hình thành hệ thống các trường thành viên, viện, trung tâm theo mô hình đại học hiện đại.
Từ đó, nâng cao hiệu quả tự chủ đại học, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và phụng sự cộng đồng hướng đến người học thành công, trường học hạnh phúc, đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Long nói riêng, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước nói chung.
