Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Proceedings of the Royal Society B tuần này, nhóm tác giả sử dụng bẫy camera để so sánh tình trạng động vật hoang dã trong Vùng cấm Chernobyl (CEZ) với khu bảo tồn thiên nhiên Drevlianskyi và các khu vực không được bảo vệ gần đó. Kết quả, CEZ vượt trội về hệ động vật hoang dã với mức đa dạng loài và tỷ lệ động vật sinh sống cao nhất, tiếp theo là khu bảo tồn thiên nhiên, rồi đến những khu vực không được bảo vệ.
CEZ được Liên Xô thiết lập sau sự cố phát nổ lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl năm 1986. Khu này rộng 2.700 km2 xung quanh nhà máy, dựng hàng rào với bán kính khoảng 30 km và cấm người dân tiếp cận do ô nhiễm.
Theo IFL Science, điều khiến nhóm nhà khoa học ngạc nhiên nhất là CEZ đặc biệt thúc đẩy sự phục hồi của động vật quý hiếm, bao gồm ngựa Przewalski, linh miêu, nai sừng tấm, hươu đỏ, lửng chó, gấu nâu. Trong khi đó, những loài phổ biến hơn với khả năng thích nghi cao như cáo đỏ lại không phát triển mạnh như dự đoán.
“Tôi ngạc nhiên khi thấy sự đa dạng loài tổng thể ở các khu bảo tồn thiên nhiên thấp hơn ở CEZ dù có quản lý bảo vệ nghiêm ngặt. Tôi cũng kỳ vọng sẽ thấy nhiều cáo đỏ hơn vì chúng có khả năng thích nghi cao”, nhà sinh thái người Ukraine Svitlana Kudrenko, phó giáo sư tại Đại học Freiburg kiêm tác giả chính của nghiên cứu, chia sẻ với IFL Science.
Ngựa Przewalski là một trường hợp thú vị. Từng tuyệt chủng ngoài tự nhiên, loài ngựa hoang quý hiếm này được thả lại vào một số vùng của Ukraine cuối những năm 1990. Trong nghiên cứu mới, bẫy camera ghi hình ngựa Przewalski hơn 1.000 lần tại CEZ, nhưng không cá thể nào được phát hiện bên ngoài khu vực này.
Các nhà khoa học nghi ngờ một biến động sinh thái gần đây đã thúc đẩy đàn ngựa phục hồi. “Chúng tôi tiến hành nghiên cứu thực địa từ năm 2020 đến 2021, ngay sau những vụ cháy rừng lớn ở CEZ. Thảm thực vật tươi tốt mọc lên sau đám cháy đã thu hút động vật móng guốc, bao gồm cả ngựa Przewalski”, Kudrenko cho biết.
Tương tự, nhóm nghiên cứu cũng ghi lại một số hình ảnh gấu nâu ở CEZ, nhưng không phát hiện cá thể nào bên ngoài. Hươu đỏ được chụp ảnh hàng nghìn lần trong CEZ, nhưng chỉ vài trăm lần trong khu bảo tồn thiên nhiên và không có lần nào ở những nơi khác.
Theo Science Alert, nhóm nghiên cứu không cố gắng điều tra tác động của phóng xạ lên động vật mà muốn đánh giá điều gì sẽ xảy ra khi con người không còn hiện diện. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc giảm hoạt động của con người có lợi cho động vật hoang dã. Các khu bảo tồn thiên nhiên hiệu quả nhất khi đủ rộng để động vật tự do đi lại, kết nối với nhau thay vì bị cô lập, đồng thời được quản lý chặt chẽ để thực sự ngăn cách con người.
Theo nghiên cứu công bố năm 2024 của Jim Beasley, chuyên gia tại Đại học Georgia, cùng đồng nghiệp, các quần thể của động vật có vú kích thước lớn đã tăng lên sau khi con người rời CEZ. Chúng phân bố rộng rãi khắp vùng cấm, kể cả những khu vực ô nhiễm nặng hơn xung quanh nhà máy điện hạt nhân cũ.
Một số loài vật thậm chí đang thích nghi với môi trường khắc nghiệt. Nghiên cứu năm 2024 của Cara Love, nhà sinh vật học tiến hóa và độc tính sinh thái từ Đại học Princeton, chỉ ra hệ miễn dịch của sói xám ở CEZ bị biến đổi tương tự bệnh nhân đang xạ trị. Chúng cũng có thể đã phát triển các đột biến bảo vệ giúp tăng khả năng sống sót khi mắc ung thư.
Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Evolutionary Applications năm 2022, màu da của ếch cây phương đông tại CEZ chuyển từ xanh lá sang đen. Nhóm nghiên cứu nhận thấy màu sắc sẫm hơn có thể không phải do đột biến ngẫu nhiên mà là phản ứng thích nghi nhằm bảo vệ ếch khỏi phóng xạ cao.
Bên cạnh một hiệu ứng hoạt hình mới trên cả ứng dụng Gemini cho iOS và Android, một người dùng Reddit đã báo cáo về mô hình mới mang tên Gemini Omni. Theo báo cáo, đây có thể là thế hệ công cụ sáng tạo video AI tiếp theo do Google phát triển.
Theo thông tin từ người dùng Zacatac_391, khi mở ứng dụng Gemini, họ nhận được một thông báo mời gọi "tạo nội dung với Gemini Omni" - mô hình tạo video AI mới của Google. Người dùng này đã thử nghiệm với một yêu cầu tạo video, trong đó một giáo sư viết chứng minh toán học cho các hằng đẳng thức lượng giác trên bảng đen.
Kết quả là một video ấn tượng đã được tạo ra với những hình ảnh sống động và nội dung chính xác. Mặc dù vậy, video vẫn chưa thực sự hoàn hảo khi một số chi tiết như thao tác viết không khớp với hình ảnh và hiện tượng phấn biến mất ở cuối video cho thấy sự không nhất quán.
Zacatac_391 cũng đã thử nghiệm với bài kiểm tra "Will Smith ăn mì Ý" để đánh giá hiệu suất của video AI, nhưng không thu được kết quả như mong đợi.
Theo đó, Zacatac_391 mô tả cảnh hai người đàn ông ngồi tại một nhà hàng sang trọng bên bờ biển. Kết quả video này chưa thực sự ấn tượng khi mì Ý xuất hiện đột ngột trên đĩa và người trong video cũng không nhai kỹ.
Để so sánh, người dùng Reddit janekm3 đã thử nghiệm với mô hình Seedance 2 của ByteDance và nhận thấy chất lượng hình ảnh ổn định hơn so với Omni, mặc dù video vẫn bị giật.
Zacatac_391 cũng phát hiện ra một phần mới hiển thị mức sử dụng cho phép, cho thấy người này đã đạt đến 86% giới hạn sử dụng hằng ngày chỉ sau hai yêu cầu tạo video trên gói Google AI Pro.
Trong khi đó, người dùng Max Weinbach trên X đã tìm thấy siêu dữ liệu chỉ ra rằng Omni là một phần mở rộng của công cụ sáng tạo video AI Veo mà Google phát hành trước đó. Mọi chi tiết về Omni và những cải tiến mà nó mang lại dự kiến sẽ được Google công bố vào tuần sau.
Không ít người chụp được bức ảnh ưng ý nhưng phía sau lại xuất hiện nhiều người, đồ vật hoặc chi tiết gây rối mắt. Điều này khiến chủ thể chính kém nổi bật, tổng thể bức ảnh thiếu gọn gàng.
Thay vì phải sử dụng thêm ứng dụng chỉnh sửa ảnh, người dùng có thể tải ảnh lên các công cụ AI hỗ trợ chỉnh sửa hình ảnh và nhập câu lệnh mô tả yêu cầu. Câu lệnh càng rõ về phần cần xóa, phần cần giữ nguyên và cách tái tạo hậu cảnh, kết quả thường càng tự nhiên hơn.
Câu lệnh gợi ý:
“Xóa toàn bộ người xuất hiện ở hậu cảnh của ảnh đã tải lên. Giữ nguyên hoàn toàn nhân vật chính. Không thay đổi khuôn mặt, cơ thể, trang phục, tư thế hoặc biểu cảm của nhân vật.
Hãy tái tạo phần hậu cảnh một cách tự nhiên tại những vị trí có người bị xóa, đảm bảo phù hợp với bối cảnh gốc, kiến trúc, ánh sáng, bóng đổ và chiều sâu không gian của ảnh.
Không cắt ảnh, không làm mờ và không thêm hiệu ứng phong cách hóa. Kết quả cuối cùng phải trông như thể bức ảnh ban đầu được chụp mà không hề có người xuất hiện ở phía sau".
Lưu ý, ảnh được chỉnh sửa bằng AI chỉ nên xem là bản tham khảo. Trong một số trường hợp, công cụ có thể tái tạo sai chi tiết nền, làm biến dạng đường nét hoặc tạo ra các vùng ảnh thiếu tự nhiên. Người dùng nên kiểm tra kỹ kết quả trước khi đăng tải, đặc biệt với ảnh kỷ niệm hoặc ảnh dùng cho mục đích quan trọng.
Tin tặc luôn tìm ra những phương thức mới để vượt qua các biện pháp bảo mật của router, điều này khiến các nhà sản xuất phải thường xuyên cập nhật firmware cho thiết bị của họ. Một trong những lỗ hổng bảo mật phổ biến được khắc phục qua các bản cập nhật là thực thi mã từ xa (RCE). Khi xảy ra lỗ hổng này, tin tặc có thể chiếm quyền điều khiển router và chạy mã độc hại, từ đó đánh cắp thông tin nhạy cảm, cài đặt phần mềm độc hại hoặc biến router thành một phần của mạng botnet.
Một ví dụ điển hình là lỗ hổng CVE-2025-9377, đã khai thác lỗ hổng trong trang kiểm soát dành cho phụ huynh trên hai mẫu router TP-Link đã ngừng sản xuất, gồm Archer C7 và TL-WR841N/D. Bên cạnh đó, một kiểu tấn công khác là tấn công bỏ qua xác thực, cho phép tin tặc khai thác lỗ hổng trong phần mềm router để bỏ qua yêu cầu nhập thông tin đăng nhập. Năm 2024, Netgear đã cảnh báo một số router của họ, như RAX35, RAX38 và RAX40, bị ảnh hưởng bởi lỗ hổng này, khiến người dùng có nguy cơ bị đánh cắp mật khẩu Wi-Fi hoặc bị kết nối trái phép vào mạng của họ.
Trong cả hai trường hợp, các nhà sản xuất đều phải phát hành bản cập nhật phần mềm để khắc phục sự cố. Mặc dù TP-Link đã ngừng hỗ trợ các router này, công ty vẫn phải phát hành bản vá và khuyên khách hàng nâng cấp lên các mẫu mới hơn. Các chuyên gia khuyến cáo người dùng nên nâng cấp router Wi-Fi của mình sau mỗi 3 đến 5 năm.
Khi nói đến việc cập nhật firmware, người dùng có hai lựa chọn: bật cập nhật tự động hoặc thực hiện cập nhật thủ công. Các router hiện đại thường được trang bị tính năng cập nhật tự động, cho phép tải xuống và cài đặt bản cập nhật vào ban đêm, khi người dùng không sử dụng thiết bị. Lợi ích lớn nhất của tính năng này là giúp người dùng không quên cập nhật, đảm bảo router luôn có phần mềm mới nhất. Tuy nhiên, nhược điểm là có thể gặp phải lỗi ngay từ ngày đầu tiên nếu bản cập nhật có vấn đề.
Ngược lại, cập nhật thủ công cho phép người dùng kiểm soát toàn bộ quá trình, giúp tránh những bất tiện do thời gian ngừng hoạt động gây ra, đặc biệt là với những người làm việc từ xa hoặc game thủ. Tuy nhiên, người dùng cũng có nguy cơ quên hoặc bỏ lỡ các bản cập nhật quan trọng.
Tóm lại, việc cập nhật firmware cho router là rất quan trọng để bảo vệ mạng khỏi các mối đe dọa an ninh. Hãy cân nhắc giữa việc bật cập nhật tự động hay thực hiện cập nhật thủ công để đảm bảo thiết bị luôn được bảo mật tốt nhất.
