Du học sinh Diễm Trang đang giao dịch không tiền mặt tại tỉnh Giang Tô (Trung Quốc) – Ảnh: MAI TƯƠI
“Hôm nay, tôi sẽ chia sẻ với bạn một tin vui cực lớn (…). Bạn không cần lo lắng mang theo bất cứ đồng tiền mặt nào khi đến Việt Nam du lịch hay làm ăn. Việc thanh toán đã trở nên thuận tiện hơn”, chủ kênh TikTok “Xiao Xiao nói về Việt Nam” (người Trung Quốc) đăng tải video, quảng bá cho nhiều người biết.
Theo đó, hiện nay khi sang Việt Nam, anh có thể dùng ứng dụng Alipay từ Trung Quốc để quét mã QR thanh toán tại cửa hàng mà không cần mở thêm tài khoản ngân hàng.
Đưa màn hình điện thoại ra cho xem, anh dẫn chứng một giao dịch đã được xử lý gần như ngay lập tức. Ứng dụng hiển thị rõ tỉ giá quy đổi (anh chi 10 nhân dân tệ, trong khi người bán nhận hơn 39.000 đồng). Toàn bộ quá trình diễn ra online, không cần đổi tiền mặt, nhanh và thuận tiện.
Thời gian gần đây, các hoạt động giao thương, du lịch, du học… giữa Việt Nam và nhiều nước tăng mạnh, kéo theo lượng khách quốc tế gia tăng, đặc biệt từ Trung Quốc. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), quý 1-2026, Việt Nam đón 6,76 triệu lượt khách, riêng Trung Quốc đứng đầu với 1,4 triệu lượt, mở rộng dư địa cho thanh toán không tiền mặt.
Trong bối cảnh đó, NAPAS phối hợp Vietcombank và Ant International triển khai thanh toán QR giữa Việt Nam – Trung Quốc, cho phép hơn 1 tỉ người dùng Alipay quét mã VIETQRGlobal tại Việt Nam.
Đáng chú ý, hệ thống này đang được mở rộng theo hướng hai chiều, để người Việt khi du lịch Trung Quốc cũng có thể dùng ứng dụng ngân hàng sẵn có trong nước để thanh toán trực tiếp, không phải cất công đi đổi sang nhân dân tệ.
Với sự kiện này, ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) – nhận định việc kết nối thanh toán xuyên biên giới qua mã QR giữa Việt Nam và Trung Quốc không chỉ mang lại tiện ích cho du khách hai nước, mà còn “góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, thương mại và du lịch của hai quốc gia”.
Sau hơn 10 năm sinh sống và làm việc tại TP.HCM, gần đây Mai Tươi quyết định cùng bạn tới Trung Quốc học tiếng, đồng thời tranh thủ tham quan các cảnh đẹp, kết hợp giữa du học và du lịch.
Từ khi máy bay hạ cánh xuống Trung Quốc, di chuyển về trường học ở tỉnh Giang Tô và dần hòa nhập với môi trường mới hơn một tháng nay, cô gái trẻ cho biết: “100% đều không xài tiền mặt”.
Việc này áp dụng cho hầu hết giao dịch như mua vé máy bay, vé tàu, đóng học phí, tiền điện, cước internet, đi taxi, thuê khách sạn, mua sắm quần áo, ăn uống… “tiện lắm”, Mai Tươi cảm nhận.
Nhờ kết nối thanh toán xuyên biên giới ngày càng hoàn thiện, bên cạnh Alipay, nhiều du học sinh và du khách Việt bày tỏ sự hào hứng khi có thêm lựa chọn dùng ứng dụng ngân hàng trong nước để thanh toán các chi tiêu tại Trung Quốc.
Theo tìm hiểu, không riêng Trung Quốc, hoạt động giao thương và thanh toán xuyên biên giới giữa Việt Nam với nhiều thị trường khác như Thái Lan, Lào, Campuchia… cũng đang được cải tiến theo hướng thuận tiện và nhanh chóng hơn.
Thanh toán không tiền mặt không chỉ mang lại sự tiện lợi cho người dùng và tiểu thương, mà còn đang trở thành xu hướng được cơ quan quản lý thúc đẩy.
Trong bối cảnh siết chặt quản lý dòng tiền, hộ kinh doanh phải tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh, thực hiện giao dịch qua ngân hàng và kê khai đầy đủ với cơ quan thuế.
Những yêu cầu này vừa tạo áp lực tuân thủ, vừa mở ra cơ hội minh bạch hóa hoạt động, từ đó thúc đẩy nhu cầu chuyển sang thanh toán không tiền mặt.
Trước xu hướng này, một số ngân hàng nhanh chóng nhập cuộc với loạt giải pháp hỗ trợ. Điển hình, phía Techcombank cho biết đang phát triển hệ sinh thái số cho hộ kinh doanh, cho phép mở tài khoản trực tuyến nhanh chóng và sử dụng sau vài giờ, đồng thời triển khai nền tảng T-Shop tích hợp quản lý bán hàng, thanh toán, hóa đơn điện tử và theo dõi doanh thu.
Ngân hàng cũng hỗ trợ phần mềm, chữ ký số và tư vấn thuế, giúp người bán thuận lợi chuyển đổi, giảm phụ thuộc tiền mặt và nâng cao hiệu quả vận hành. Thêm vào đó là các giải pháp tài chính như bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng với quy trình xử lý nhanh, cùng chính sách tín dụng linh hoạt.
Những nỗ lực trên từ phía ngân hàng đang góp phần giúp hộ kinh doanh cải thiện dòng tiền, mở rộng cơ hội kinh doanh, tăng khả năng tiếp cận vốn, đồng thời từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Cục Hải quan (Bộ Tài chính) ngày 21/5 thông tin về việc triển khai các biện pháp tăng cường kiểm soát, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Lực lượng hải quan tại Lạng Sơn đã liên tiếp phát hiện 4 lô hàng quá cảnh có dấu hiệu vi phạm của Công ty cổ phần vận tải và dịch vụ Sơn Hà, với tổng trị giá hàng hóa vi phạm gần 1,5 tỷ đồng.
Cụ thể, tại lô hàng quá cảnh đăng ký ngày 5/4, Đội Kiểm soát chống buôn lậu số 1 phối hợp với Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị kiểm tra thực tế và phát hiện 200 vòng bi nhãn hiệu Koyo ghi “Made in Japan”; 270 củ sạc điện thoại 25W nhãn hiệu iPhone; 200 củ sạc điện thoại 22,5W kèm dây sạc có ghi dòng chữ iPhone; 750 dây sạc Lightning nhãn hiệu iPhone; 800 tai nghe nhãn hiệu Samsung và 120 củ sạc điện thoại 35W nhãn hiệu iPhone.
Ngoài ra, lực lượng chức năng còn phát hiện nhiều điện thoại iPhone 11 và iPhone 15 các phiên bản khác nhau. Tổng trị giá hàng hóa giả mạo nhãn hiệu hơn 529 triệu đồng.
Tiếp đó, ngày 7/5, cơ quan hải quan kiểm tra phát hiện 17 kiện hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gồm 4.100 thắt lưng, 200 đôi giày và 50 túi xách giả mạo các thương hiệu nổi tiếng như Louis Vuitton, Hermes, Nike và Charles & Keith. Trị giá hàng hóa giả mạo nhãn hiệu được xác định hơn 351,6 triệu đồng.
Ngày 11/5, lực lượng chức năng phát hiện 570 đôi giày thể thao người lớn gắn nhãn hiệu Nike, Puma cùng 160 túi xách nữ giả da nhãn hiệu Hermes. Tổng trị giá hàng hóa giả mạo gần 89,8 triệu đồng.
Lực lượng chức năng cũng phát hiện thêm ở một lô hàng khác 6 mục hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gồm 2.455 đôi giày dép mang các nhãn hiệu Adidas, Nike, Asics, Alexander McQueen, Onitsuka, Louis Vuitton, New Balance; 567 túi xách giả da nhãn hiệu Chanel, Hermes và 502 đồng hồ đeo tay nhãn hiệu Rolex, Patek Philippe, Audemars Piguet, Cartier.
Cơ quan hải quan còn phát hiện 2 mục hàng không khai báo vừa giả mạo nhãn hiệu vừa giả mạo xuất xứ, gồm 1.345 đôi dép nhựa nhãn hiệu Crocs ghi “Made in Vietnam” và 410 đôi dép sục nhãn hiệu Adidas ghi “Made in Vietnam”. Tổng trị giá hàng hóa giả mạo nhãn hiệu của lô hàng hơn 525,5 triệu đồng.
Theo cơ quan hải quan, trong quá trình điều tra, xác minh, nhận thấy các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, các đơn vị đã phối hợp chuyển hồ sơ cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn để tiếp tục điều tra, xử lý theo thẩm quyền.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã ban hành quyết định khởi tố vụ án và khởi tố bị can liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp của công ty nêu trên.
Tôi đồng tình với ý kiến của ông Ju Liang ở Đại học Vân Nam trong bài "Kho lạnh bảo vệ nông dân" (Tuổi Trẻ ngày 27-4), thủ phạm lại là một mắt xích tưởng khô khan: kho lạnh tại nguồn.
Nông sản Việt Nam có một nghịch lý đau lòng. Chúng ta đứng hàng đầu thế giới về xuất khẩu thanh long, sầu riêng, cà phê, hồ tiêu; xuất khẩu rau quả năm 2025 đạt khoảng 8,5 tỉ USD.
Nhưng giá trị thu về mỗi ha canh tác vẫn thấp hơn Thái Lan, thua xa Chile hay New Zealand ở cùng nhóm sản phẩm. Vì sao? Phần lớn câu trả lời nằm ở 24 giờ đầu tiên sau thu hoạch - khoảng thời gian mà trái cây, rau củ bắt đầu "chết" sinh học nếu không được hạ nhiệt kịp thời.
Con số gây sốc: tỉ lệ tổn thất sau thu hoạch của ngành rau quả Việt Nam ở mức 20 - 40% tùy mặt hàng, theo báo cáo của Hiệp hội Rau quả Việt Nam tại Hội nghị xúc tiến thương mại tháng 6-2025. Tính ra thiệt hại kinh tế lên tới 3,5 - 4,1 tỉ USD mỗi năm - một khoản "thuế tàng hình" mà ngành nông nghiệp đang âm thầm trả.
Trong khi đó toàn quốc hiện chỉ có khoảng 117 kho lạnh chuyên nghiệp. Tới 90% trong số đó phục vụ đông lạnh sâu cho thủy sản và thịt. Kho mát chuyên dụng (0 - 15oC) cho trái cây tươi - vốn là trái tim của chuỗi giá trị nông sản xuất khẩu - gần như là khoảng trống trên bản đồ hạ tầng.
Hệ quả là người nông dân buộc phải bán ngay, bán vội. Mỗi đợt "được mùa rớt giá" lại có kêu gọi "giải cứu". Nhưng "giải cứu" là dấu hiệu của một chuỗi cung ứng không có vùng đệm.
Trong kinh tế học vận trù, kho lạnh cho phép nông dân và hợp tác xã giữ hàng lại 3 - 7 ngày - đủ để thương lượng, đủ để đón sóng giá, khớp đơn xuất khẩu. Không có vùng đệm, bên bán mất quyền thương lượng. Đó là "lời nguyền vỉa hè": nông sản chín cây, đồng hồ sinh học đếm ngược từng giờ, và người mua nắm thế thượng phong.
Bài học từ Chile và Nam Phi về táo, nho và cam rất đáng suy ngẫm. Họ không xuất khẩu theo mùa vụ tự nhiên. Họ xuất khẩu theo nhịp điệu do chính họ thiết kế, nhờ hệ thống kho lạnh điều tiết từ trang trại ra cảng. Khi người bán kiểm soát được nhịp độ, quyền định giá tự khắc chuyển dịch.
Thái Lan không vượt Việt Nam về diện tích canh tác trái cây, nhưng vượt xa về giá trị xuất khẩu trên mỗi tấn. Bí quyết nằm ở mô hình các trạm sơ chế và kho mát đặt ngay tại vùng trồng.
Sầu riêng Monthong hái xong được đưa vào buồng tiền làm lạnh trong vài giờ rồi phân loại theo chuẩn xuất khẩu tại chỗ. Chuỗi này không chỉ giữ được phẩm cấp mà còn cho phép Thái Lan truy xuất nguồn gốc đến từng lô hàng - điều kiện sống còn để chinh phục các thị trường khắt khe.
Ấn Độ theo hướng khác. Chương trình Mega Food Parks và các gói tín dụng thuộc Bộ Công nghiệp chế biến thực phẩm hỗ trợ 35 - 50% chi phí đầu tư hạ tầng chuỗi lạnh cho doanh nghiệp nội.
Với vùng như đông bắc Ấn và vùng xa, mức hỗ trợ có thể tới 75%. Cơ chế rõ ràng: Nhà nước không làm kho, nhưng "kích" dòng vốn tư nhân chảy vào khu vực nông thôn - nơi vốn không đủ hấp dẫn với logic thị trường thuần túy.
Trung Quốc thì đi xa hơn nữa. Chỉ riêng một huyện Chu Chí (Thiểm Tây) đã có tới 3.000 kho lạnh phục vụ vùng táo - nhiều hơn tổng số kho lạnh chuyên nghiệp của cả Việt Nam gấp hàng chục lần.
Thứ nhất, Việt Nam cần quy hoạch quỹ đất logistics chuyên biệt tại các vùng trồng trọng điểm - Đồng bằng sông Cửu Long cho trái cây, Tây Nguyên cho cà phê và bơ, Đông Nam Bộ cho rau quả xuất khẩu. Đất cho kho lạnh phải nằm trong quy hoạch hạ tầng nông nghiệp - logistics tích hợp, không bị đẩy sang nhóm "đất thương mại dịch vụ" với giá thuê phi lý khiến bài toán đầu tư vỡ trận ngay từ đầu.
Thứ hai, và là sống còn nhất: giá điện. Kho lạnh tiêu thụ điện gấp 4 - 6 lần kho thường trên cùng diện tích. Nếu ngành sản xuất có giá điện ưu đãi, không có lý do gì hạ tầng cold chain phục vụ nông nghiệp - ngành trực tiếp tạo sinh kế cho hơn 30 triệu người - lại bị áp giá điện kinh doanh. Đây là sự công bằng chính sách.
Thứ ba, tiếp cận vốn. Một gói tín dụng chuyên biệt cho hạ tầng chuỗi lạnh, với lãi suất và thời hạn phù hợp chu kỳ hoàn vốn 7 - 10 năm, hoàn toàn khả thi nếu có sự phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Phát triển Việt Nam và các ngân hàng thương mại. Mô hình bảo lãnh tín dụng qua Quỹ Bảo lãnh doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể được sử dụng.
Mất một vụ mùa, nông dân thiệt một năm. Mất một thập kỷ không đầu tư kho lạnh tại nguồn, ngành nông sản Việt mất quyền định giá cả một thế hệ. Với 3,5 - 4,1 tỉ USD tổn thất mỗi năm, chúng ta đang trả cho sự trì hoãn một cái giá đủ để xây dựng một hệ thống kho lạnh tại nguồn hoàn chỉnh trên cả nước chỉ trong vòng 5 năm.
Phát biểu tại hội thảo "Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc?" do Báo Thanh Niên tổ chức ngày 26-6, TS Đào Duy Anh, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết khoảng 20-25 năm trước, quạt điện và điều hòa gần như là những thiết bị xa lạ với người dân châu Âu.
Khi ông còn đi học ở đó, hầu hết người châu Âu cho rằng điều hòa là sản phẩm chỉ phổ biến ở các quốc gia nhiệt đới. Thế nhưng trong những chuyến công tác gần đây, ông nhận thấy điều hòa và quạt điện đã xuất hiện ngày càng nhiều trong các hộ gia đình ở châu Âu.
Theo ông Anh, sự thay đổi này phản ánh tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, đồng thời cho thấy chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu, "luật chơi" của thương mại quốc tế cũng đang thay đổi rất nhanh.
Hàng hóa muốn tham gia thị trường thế giới hiện không chỉ cạnh tranh về chất lượng hay giá thành mà còn phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu mới như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), dấu chân carbon của Liên minh châu Âu cũng như các tiêu chuẩn giảm phát thải trong các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia.
"Nếu không, hàng hóa sẽ bị vướng rào cản kỹ thuật hoặc bị đánh thuế rất cao", Phó cục trưởng nhấn mạnh.
Ở góc độ tài chính, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước - chi nhánh khu vực 2, cho biết các tổ chức tín dụng đang được khuyến khích mở rộng tín dụng xanh. Song quá trình thẩm định cho vay cần tiếp tục được cụ thể hóa, đồng thời cơ sở pháp lý cần hoàn thiện hơn để tạo thuận lợi cho các tổ chức tín dụng triển khai.
Ông Hà Huy Cường, Phó tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank), cho biết dư nợ tín dụng xanh của ngân hàng hiện chiếm khoảng 10% tổng dư nợ, cao hơn mức bình quân của toàn ngành.
