Uống cà phê mỗi ngày không chỉ giúp tỉnh táo, tăng sự tập trung và giảm cảm giác mệt mỏi mà còn có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe thận. Tuy nhiên, tác động này phụ thuộc vào lượng tiêu thụ, cách pha chế cùng tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Hỗ trợ bảo vệ chức năng thận
Theo Mayo Clinic, cà phê chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học như polyphenol và các chất chống oxy hóa, có thể giúp giảm viêm và hạn chế tổn thương tế bào. Những tác động này được cho là góp phần bảo vệ chức năng thận về lâu dài.
Một nghiên cứu công bố năm 2019 trên tạp chí Nephrology Dialysis Transplantation đã phân tích dữ liệu của hơn 4.860 người trưởng thành mắc bệnh thận mạn tại Mỹ. Người tham gia được chia thành 4 nhóm theo lượng caffeine tiêu thụ hằng ngày. Nhóm uống ít nhất tiêu thụ dưới 28,2 mg caffeine mỗi ngày (tương đương chưa đến 1/3 tách cà phê), nhóm thứ hai tiêu thụ 28,2-103 mg, nhóm thứ ba 103-213,5 mg và nhóm cao nhất trên 213,5 mg mỗi ngày (xấp xỉ từ hai tách cà phê trở lên).
Trong thời gian theo dõi 5 năm, có khoảng 1.280 người tử vong. Sau khi điều chỉnh các yếu tố gây nhiễu, kết quả cho thấy cả ba nhóm tiêu thụ caffeine nhiều hơn đều có nguy cơ tử vong thấp hơn so với nhóm uống ít nhất, với mức giảm dao động từ 22% đến 26%.
Lợi tiểu nhưng không gây mất nước
Caffeine trong cà phê có tác dụng lợi tiểu nhẹ, khiến cơ thể đi tiểu nhiều hơn trong thời gian ngắn sau khi uống. Điều này khiến nhiều người cho rằng cà phê có thể gây mất nước hoặc làm thận phải hoạt động nhiều hơn.
Tuy nhiên, theo Harvard Health, ở những người thường xuyên uống cà phê, cơ thể dần thích nghi với tác động của caffeine. Lượng chất lỏng từ cà phê vẫn góp phần vào tổng lượng nước nạp vào cơ thể mỗi ngày và thường không gây mất nước đáng kể nếu người dùng vẫn uống đủ nước.
Dù vậy, cà phê không nên thay thế hoàn toàn nước lọc. Uống đủ nước vẫn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu để hỗ trợ thận đào thải chất thải và duy trì các chức năng sinh lý bình thường.
Giảm sỏi thận
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, caffeine có thể làm tăng thể tích nước tiểu, từ đó giúp giảm sự lắng đọng và kết tinh của các khoáng chất tạo sỏi trong đường tiết niệu. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận giảm nguy cơ sỏi thận ở những người thường xuyên tiêu thụ cà phê. Tuy nhiên, lợi ích này không đồng nghĩa với việc uống càng nhiều cà phê càng tốt, theo Very Well Health. Tiêu thụ quá nhiều caffeine có thể gây mất ngủ, bồn chồn, hồi hộp hoặc đánh trống ngực ở một số người.
Với đa số người khỏe mạnh, uống cà phê điều độ không gây hại cho thận và thậm chí có thể mang lại một số lợi ích. Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành khỏe mạnh nên giới hạn lượng caffeine ở mức khoảng 400 mg mỗi ngày, tương đương 3-4 tách cà phê pha thông thường. Tuy nhiên, cà phê không phù hợp với tất cả mọi người.
Caffeine có thể làm huyết áp tăng nhẹ trong thời gian ngắn sau khi uống, đặc biệt ở những người nhạy cảm với chất này. Ngoài ra, lợi ích của cà phê cũng có thể giảm đi nếu thường xuyên thêm nhiều đường, sữa đặc, kem béo hoặc siro hương vị, làm tăng lượng đường và năng lượng nạp vào cơ thể. Người mắc bệnh thận, tăng huyết áp hoặc các bệnh lý nền khác nên tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng caffeine phù hợp.
Tiến sĩ Harsha Mandadi Varadaraju, chuyên gia về thận tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), cho biết: Thận làm việc thầm lặng. Chúng lọc khoảng 180 lít máu mỗi ngày, kiểm soát huyết áp, cân bằng khoáng chất, loại bỏ độc tố và giúp tạo ra hồng cầu.
Tuy nhiên, ở nhiều người, chức năng thận suy giảm tự nhiên bắt đầu sau tuổi 40. Vấn đề là sự suy giảm này thường xảy ra mà không có triệu chứng. Thận có thể đang suy yếu mà không thể nào biết được nếu không đi xét nghiệm, theo tờ Times Of India.
Nguy cơ suy thận tăng rõ rệt sau tuổi 40, đặc biệt ở những người mắc các bệnh lý chuyển hóa hoặc tim mạch. Theo các chuyên gia, bệnh tiểu đường là nguyên nhân hàng đầu, chiếm gần 40% trường hợp suy thận.
Ngoài ra, huyết áp cao, béo phì, gan nhiễm mỡ hay thói quen lạm dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài cũng có thể làm tổn thương thận và khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học The Lancet cũng cho thấy bệnh thận mạn đang trở thành một trong những nguyên nhân gây tử vong sớm gia tăng nhanh nhất trên toàn cầu.
Tiến sĩ Varadaraju giải thích: Nguy hiểm của bệnh thận là tiến triển âm thầm. Hầu hết bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi các triệu chứng như sưng phù, khó thở, mệt mỏi hoặc huyết áp không kiểm soát được xuất hiện - thường là ở giai đoạn muộn. Đến khi các triệu chứng xuất hiện là lúc phải cần đến sự can thiệp y tế chuyên sâu.
Các chuyên gia cho rằng việc phát hiện sớm bệnh thận không quá phức tạp. Người trên 40 tuổi nên kiểm tra chức năng thận định kỳ mỗi năm 1 lần, đặc biệt nếu đang mắc tiểu đường, huyết áp cao hoặc có người thân từng bị bệnh thận.
Bác sĩ Varadaraju khẳng định: Các xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản có thể phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo trước khi cần phải chạy thận nhân tạo. Vì vậy, hãy nói chuyện với bác sĩ để yêu cầu xét nghiệm, theo Times Of India.
Hôm 4/3, khi đang ở sân bay Thiên Hà (Vũ Hán), anh Vương đột ngột chóng mặt, sa sẩm mặt mày và liệt nửa người bên trái, theo ST Headline. Lực lượng y tế nhanh chóng đưa anh đến cơ sở Hậu Hồ thuộc Bệnh viện Trung ương Vũ Hán cấp cứu. Nhờ các bác sĩ can thiệp khơi thông mạch máu kịp thời, người bệnh hiện đã tỉnh táo, giao tiếp lưu loát và phục hồi cơ bản sức cơ ở các chi.
Trước đó, do đặc thù công việc kinh doanh nhôm kính phải ngồi lâu, anh Vương thường xuyên chịu đựng những cơn đau mỏi vai gáy. Không thể chịu nổi cảm giác nhức mỏi, anh tìm đến một cơ sở trị liệu và yêu cầu nhân viên dùng lực thật mạnh lên vùng cổ vì tin rằng lực ấn càng lớn sẽ mang lại hiệu quả càng cao. Những ngày tiếp theo, vùng cổ xuất hiện cơn đau âm ỉ nhưng anh vẫn chủ quan, tiếp tục tự dùng tay xoa bóp mạnh nhằm giảm bớt sự khó chịu.
Tại bệnh viện, các bác sĩ thần kinh chẩn đoán bệnh nhân tắc nghẽn mạch máu lớn cấp tính và chỉ định truyền thuốc tiêu sợi huyết qua tĩnh mạch. Tuy nhiên, chỉ nửa giờ sau, tình trạng anh Vương chuyển biến xấu. Anh rơi vào hôn mê sâu, đồng tử trái giãn, mất phản xạ ánh sáng, liệt hoàn toàn nửa người trái kèm liệt mặt, lưỡi và mất khả năng ngôn ngữ. Bác sĩ tiến hành chụp mạch máu và phát hiện vết rách ở lớp nội mạc động mạch đốt sống gây rối loạn huyết động nghiêm trọng, hình thành cục máu đông làm tắc mạch. Bác sĩ Hùng Vĩ, Trưởng khoa Thần kinh, giải thích rằng phần mô lộ ra từ lớp nội mạc tổn thương đã kích thích tạo huyết khối nhanh chóng, dẫn đến bế tắc hoàn toàn lưu lượng máu.
Êkíp cấp cứu lập tức chuyển người bệnh đến phòng can thiệp mạch. Nhận thấy động mạch đốt sống chưa tắc nghẽn hoàn toàn, các chuyên gia quyết định thực hiện thêm phương pháp tiêu sợi huyết đường động mạch. Sự kết hợp đồng bộ này đã tái thông dòng máu chính xác, cứu sống bệnh nhân.
Qua khai thác bệnh sử và chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ Cảnh Bình, Trưởng khoa Thần kinh, khẳng định nguyên nhân nhồi máu não xuất phát từ vết bóc tách động mạch vùng cổ. Bà phân tích vùng cổ tập trung nhiều cấu trúc thần kinh và mạch máu quan trọng. Do nằm trong các lỗ mỏm ngang của đốt sống cổ, động mạch đốt sống có vị trí tương đối cố định. Những tác động ngoại lực sai cách như xoay, kéo giãn hoặc xoa bóp quá mạnh rất dễ xé rách lớp nội mạc mạch máu, tạo thành túi bóc tách và sinh ra huyết khối.
Giới chuyên môn cảnh báo những tổn thương mạch máu thần kinh do massage tác động lực mạnh không hiếm gặp ở người trẻ. Tuy nhiên, do cơ thể nhóm tuổi này có khả năng tự điều tiết mạnh mẽ, các triệu chứng ban đầu thường mờ nhạt khiến họ dễ bỏ qua. Bác sĩ khuyến cáo người dân thận trọng khi tác động lực lên vùng cổ, tránh vặn vẹo quá mức. Bất cứ ai gặp dấu hiệu đau cổ kéo dài, chóng mặt, nhìn mờ, nói ngọng hoặc yếu tay chân sau khi xoa bóp cần lập tức đến cơ sở y tế để tầm soát tổn thương mạch máu.
Ngày 5.5, tin từ Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu (Cà Mau) cho biết bác sĩ của bệnh viện vừa can thiệp thành công cho cụ ông 77 tuổi bị tắc mạch vành trái, có nguy cơ tử vong cao nếu không xử trí kịp thời.
Trước đó, cụ ông D.V.D, 77 tuổi, ở ấp Ninh Thạnh II, xã Hồng Dân, tỉnh Cà Mau, nhập viện trong tình trạng đau ngực trái dữ dội, kéo dài nhiều ngày và khó thở. Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp, nguy kịch đến tính mạng.
Kết quả chụp mạch vành cho thấy, bệnh nhân bị tắc hoàn toàn thân chung động mạch vành trái (mạch máu nuôi phần lớn cơ tim), kèm theo hẹp nặng các nhánh quan trọng khác. Đây là tình trạng rất nguy kịch, nguy cơ ngưng tim và tử vong cao nếu không được xử trí kịp thời.
Ngay lập tức, ê kíp tim mạch can thiệp của Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu đã tiến hành chụp mạch vành bằng hệ thống số hóa xóa nền và triển khai can thiệp khẩn cấp.
Do tổn thương lan rộng và phức tạp, ê kíp phải thực hiện nhiều bước can thiệp liên tiếp tại các vị trí hẹp nặng nhất là ở đoạn nối quan trọng giữa các nhánh mạch vành.
Sau can thiệp, dòng máu được khôi phục qua các mạch vành chính, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt, như: Giảm đau ngực, dễ thở hơn, huyết áp và mạch ổn định, tri giác tỉnh táo. Hiện sức khỏe của bệnh nhân đã ổn định, hồi phục tốt, tiếp tục điều trị nội khoa.
Bác sĩ Trần Quỳnh An, Trưởng trung tâm Tim mạch can thiệp, kiêm Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu, khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi, người có bệnh nền về tim mạch cần nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, như: Đau ngực, khó thở, vã mồ hôi, mệt đột ngột. Khi xuất hiện triệu chứng cần đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được khám và xử trí kịp thời. Tránh trì hoãn, vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nặng và đe dọa tính mạng.
