Có hai nhóm bệnh gan nhiễm mỡ chính là gan nhiễm mỡ do rượu và gan nhiễm mỡ không do rượu. Từ năm 2023, thuật ngữ gan nhiễm mỡ không do rượu được thay thế bằng bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD).
BSCKII Dương Quốc Bảo, Phó Trưởng khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Đống Đa (Hà Nội), cho biết bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa ngày càng gặp nhiều ở người thừa cân, béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc tăng huyết áp. Bệnh thường diễn biến âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng.
Bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa được chẩn đoán như thế nào?
Chẩn đoán bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa không chỉ dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ. Khi thăm khám, bác sĩ sẽ đánh giá các yếu tố nguy cơ chuyển hóa như thừa cân, béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, đồng thời khai thác tiền sử bệnh và các nguyên nhân khác có thể gây tổn thương gan.
Các xét nghiệm máu thường được sử dụng để kiểm tra men gan, chức năng gan, đường huyết và mỡ máu. Bên cạnh đó, siêu âm bụng là phương pháp phổ biến giúp phát hiện tình trạng gan nhiễm mỡ. Trong một số trường hợp, có thể cần thêm các thăm dò chuyên sâu hơn để đánh giá mức độ xơ hóa gan và nguy cơ tiến triển bệnh.
Vì sao cần phát hiện sớm bệnh?
Theo BS Bảo, bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa có thể tồn tại trong thời gian dài mà không gây biểu hiện rõ rệt. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe, xét nghiệm thấy men gan tăng hoặc siêu âm phát hiện gan nhiễm mỡ.
Điều đáng lưu ý là không phải mọi trường hợp gan nhiễm mỡ đều giống nhau. Có trường hợp chỉ tích tụ mỡ đơn thuần, nhưng cũng có trường hợp đã có viêm gan hoặc xơ hóa gan. Vì vậy, việc thăm khám sớm giúp đánh giá đúng mức độ bệnh và có kế hoạch theo dõi phù hợp.
Điều trị bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa như thế nào?
Nền tảng quan trọng nhất trong điều trị bệnh là thay đổi lối sống và kiểm soát các rối loạn chuyển hóa đi kèm. Mục tiêu là giảm mỡ trong gan, hạn chế tổn thương gan tiến triển và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Các biện pháp thường được nhấn mạnh gồm điều chỉnh chế độ ăn hợp lý, duy trì cân nặng phù hợp, tăng cường vận động thể lực và kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, mỡ máu.
“Không phải trường hợp nào cũng cần dùng thuốc đặc hiệu cho gan. Tùy từng tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ có hướng theo dõi và điều trị phù hợp”, BS Bảo nhấn mạnh.
Bạn nên đi khám khi từng được thông báo có gan nhiễm mỡ trên siêu âm, men gan tăng hoặc có các yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp. Ngoài ra, nếu thường xuyên mệt mỏi, đầy tức vùng hạ sườn phải, tăng cân, tăng vòng bụng hoặc có bất thường trong các lần kiểm tra sức khỏe, bạn cũng nên được đánh giá sớm.
Dấu hiệu thường gặp của bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa
Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện rất mơ hồ. Một số người bệnh có thể có những biểu hiện khá mơ hồ như:
– Mệt mỏi kéo dài.
– Ăn uống kém, chậm tiêu.
– Tăng cân, tăng vòng bụng.
– Cảm giác đầy tức nhẹ vùng hạ sườn phải.
Tuy nhiên, theo BS Bảo, đây đều là những dấu hiệu không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với các rối loạn thông thường khác. Vì vậy, người dân không nên chờ đến khi có triệu chứng rõ mới đi khám. Chủ động thăm khám khi có yếu tố nguy cơ hoặc bất thường về gan là bước quan trọng để phát hiện sớm, đánh giá đúng mức độ tổn thương, từ đó có hướng điều trị phù hợp.
Ngày 13.5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) có công văn khẩn cập nhật về bệnh do virus Hanta.
Cục Phòng bệnh cho biết, đã có văn bản đề nghị các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, giám sát tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; vệ sinh, khử khuẩn phương tiện; xử lý véc tơ, diệt chuột và chủ động các biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp.
Bộ Y tế nhận định, tại Việt Nam, bệnh do virus Hanta không phải là vấn đề hoàn toàn mới trong giám sát dịch tễ. Qua rà soát thông tin khoa học hiện có, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do chủng virus Andes.
Một số nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu ghi nhận bằng chứng liên quan đến một số chủng virus Hanta khác, như virus Seoul hoặc các virus Hanta phát hiện trên động vật, khác với chủng gây bệnh được phát hiện gần đây liên quan chùm ca bệnh trên tàu du lịch quốc tế MV Hondius.
Vì vậy, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không hoang mang, lo lắng, cần theo dõi thông tin chính thống, không suy diễn chùm ca bệnh trên tàu du lịch quốc tế thành nguy cơ dịch lan rộng trong cộng đồng tại Việt Nam.
Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cũng khuyến cáo người dân tiếp tục thực hiện vệ sinh môi trường, phòng chống chuột để phòng mắc các bệnh lây truyền từ chuột sang người.
Trường hợp sau khi tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột hoặc khu vực có dấu vết chuột mà xuất hiện các biểu hiện như sốt, đau cơ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, ho, tức ngực hoặc khó thở, người dân cần đến cơ sở y tế kịp thời và thông báo tiền sử tiếp xúc để được tư vấn, khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Cục Phòng bệnh, tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan để cập nhật diễn biến tình hình, đánh giá nguy cơ và triển khai các biện pháp đáp ứng phù hợp, kịp thời thông tin cho người dân khi có diễn biến mới.
Cục Phòng bệnh dẫn nguồn thông báo mới nhất từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), cho biết đến ngày 8.5.2026, chùm ca bệnh do virus Hanta trên tàu MV Hondius đã ghi nhận 8 trường hợp, trong đó có 3 trường hợp tử vong; 6 trường hợp được xét nghiệm xác định nhiễm virus Hanta, đều được xác định là chủng virus Andes (ANDV).
WHO đánh giá mức độ nguy cơ đối với hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu là ở mức trung bình; nguy cơ đối với dân số toàn cầu là ở mức thấp.
WHO cũng nhấn mạnh hình thức lây truyền của virus Hanta khác với Covid-19 và tiếp tục theo dõi diễn biến dịch tễ và cập nhật đánh giá nguy cơ.
Về nguồn lây các ca bệnh trên tàu nên trên, các chuyên gia của WHO hướng đến giả thuyết, ca bệnh đầu tiên có thể đã nhiễm virus trong quá trình tiếp xúc với môi trường hoặc chuột nhiễm vi rút thông qua hoạt động du lịch ngoài trời, trước khi lên tàu. Sau đó việc lây truyền hạn chế từ người sang người có thể đã diễn ra trên tàu qua quá trình tiếp xúc gần và kéo dài. WHO hiện vẫn đang tiếp tục điều tra về nguồn lây.
Do chưa có kết luận điều tra cuối cùng, người dân không nên suy diễn nguồn lây từ tàu, thực phẩm, nước uống hoặc các yếu tố khác khi chưa có thông tin chính thức.
Theo WHO, trong bối cảnh chùm ca bệnh hiện nay, những người có mặt trên tàu và các chuyến bay liên quan được khuyến cáo theo dõi sức khỏe trong 42 ngày sau lần có nguy cơ phơi nhiễm cuối cùng. Cần theo dõi các triệu chứng ban đầu, bao gồm đau đầu, chóng mặt, ớn lạnh, sốt, đau cơ và các vấn đề về đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và đau bụng, và thường xuyên vệ sinh tay.
Đối với người tiếp xúc nguy cơ cao, WHO khuyến cáo theo dõi chủ động và cách ly tại nhà hoặc cơ sở phù hợp trong 42 ngày sau lần phơi nhiễm cuối cùng.
Không khuyến cáo cách ly đối với người tiếp xúc nguy cơ thấp, nhóm này cần tự theo dõi sức khỏe và đi khám khi xuất hiện triệu chứng.
Đến nay, cơ quan chức năng chưa ghi nhận công dân Việt Nam có liên quan đến chùm ca bệnh nêu trên.
Nam sinh nhập được đưa đến Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức với biểu hiện đau nhiều, tụ máu vùng tầng sinh môn kèm đi tiểu ra máu, cách đây ba hôm. Qua thăm khám và làm các chỉ định cận lâm sàng, trẻ được chẩn đoán tổn thương niệu đạo.
Bác sĩ Nguyễn Hữu Thảo, Trung tâm Nam học, giải thích tầng sinh môn tập trung nhiều mạch máu cùng các cơ quan quan trọng như niệu đạo, trực tràng, dương vật, tinh hoàn. Vết thương tại khu vực này dễ sinh ra những biến chứng nghiêm trọng gồm tụ máu lan rộng, rò niệu đạo, nhiễm trùng hoặc áp xe. Hậu quả tai nạn còn đe dọa trực tiếp chức năng sinh lý và chất lượng cuộc sống lâu dài của nạn nhân.
Chuyên gia khuyên phụ huynh cùng giáo viên thường xuyên giáo dục, nhắc nhở học sinh tránh xa những trò nghịch dại nhằm bảo vệ an toàn sức khỏe cho bản thân và bạn bè.
Sữa chua giàu dinh dưỡng, bổ sung nhiều lợi khuẩn có lợi giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, ức chế vi khuẩn có hại (như vi khuẩn HP - nguyên nhân phổ biến gây viêm loét dạ dày). Axit lactic trong sữa chua sau khi được chuyển hóa sẽ giúp kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh và hỗ trợ làm lành các vết loét nhẹ. Sữa chua giúp giảm các triệu chứng đầy hơi, khó tiêu, giúp dạ dày không phải co bóp quá sức để xử lý thức ăn.
Ngoài ra, lượng acid trong sữa chua không đáng kể so với lượng acid trong dịch vị dạ dày, không gây hại dạ dày như lời đồn. Món ăn này có tác dụng điều hòa nhu động ruột, giảm thiểu sự tích tụ khí hoặc thức ăn, giúp ngăn ngừa chứng táo bón, cải thiện quá trình tiêu hóa.
Tuy nhiên, người bị đau dạ dày không nên ăn sữa chua lúc đói, nên ăn sữa chua sau bữa chính khoảng một đến hai tiếng. Lúc này, nồng độ axit trong dạ dày đã được pha loãng bởi thức ăn, tạo môi trường lý tưởng để lợi khuẩn sống sót và phát huy tác dụng.
Không nên ăn sữa chua quá lạnh ngay khi vừa lấy từ tủ lạnh ra. Nên để ở nhiệt độ phòng khoảng 10-15 phút trước khi ăn để tránh gây co thắt dạ dày.
Ưu tiên sữa chua trắng, ít đường hoặc không đường. Hạn chế các loại sữa chua có quá nhiều hương liệu hoặc phẩm màu hóa học. Không nên ăn sữa chua cùng với các loại thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói vì chúng có thể gây rối loạn tiêu hóa. Chỉ nên ăn khoảng một đến hai hộp mỗi ngày.
