Làm cả chục công việc từ bán vé máy bay, viết nhạc chế, kịch bản, diễn xuất… đến sáng tạo nội dung du lịch, nhưng Thùy Trang (31 tuổi, hiện đang sinh sống tại ngõ Mễ Trì, phường Từ Liêm, Hà Nội), cho biết cô chỉ tiêu tiền cho hai điều quan trọng nhất: gia đình và những chuyến đi.
“Với tôi, mẹ là bạn thân nên việc đưa mẹ và gia đình đi du lịch sẽ giúp mọi người hiểu nhau hơn, thân thiết hơn. Mẹ tôi cũng là người yêu thích khám phá và điều mới mẻ”, Trang chia sẻ ngắn gọn. Thùy Trang là travel blogger (chia sẻ trải nghiệm du lịch) kiêm Freelance Writer (người viết tự do).
6 năm qua, Trang đã từng bước hiện thực hóa ước mơ đưa gia đình cùng đi du lịch, từ những địa danh nổi tiếng trong nước như: Huế, Đà Nẵng, Hội An, Phú Quốc, Đà Lạt… đến cùng nhau đi nước ngoài: Lào, Thái Lan, Trung Quốc, Singapore, Malaysia, Đài Loan.
Trang nhẩm tính tổng chi phí đưa gia đình đi du lịch trong 6 năm qua khoảng 400 triệu đồng. Cô săn vé 0 đồng và được tài trợ, những trải nghiệm du lịch trước đó giúp gia đình Trang có những chuyến đi thú vị và tiết kiệm hơn.
Một trong những chuyến đi đáng nhớ nhất của Trang và mẹ là chuyến đi Đài Loan vào cuối năm 2024. Cô gái Hải Phòng không ngần ngại chia sẻ: “Tôi săn vé 0 đồng trước nửa năm, khoảng 2.8 triệu đồng/người, không bao gồm ký gửi. Lịch trình là 6 ngày 5 đêm”.
Hôm nay là ngày của mẹ nhưng Nguyễn Hà Song Quân, Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, không thể về quê thăm mẹ. Từ sáng sớm, cô dậy sớm để chuẩn bị cho bài thi thực tế thực tập giữa khóa.
Năm ngoái là lần đầu tiên cô tích cóp mua vàng tặng mẹ. Thay vì những món quà hoa, bánh, mua đồ ăn vặt như trước, cô muốn tặng mẹ món quà giá trị hơn.
“Còn đi học nên tôi vẫn được mẹ cho tiền tuần và tiền trọ. Tiền lương đi làm tôi tự giữ. Sinh nhật mẹ năm ngoái, tôi chưa có tiền nhiều nên chỉ gửi mẹ tiền để ăn uống với mua đồ mẹ thích thôi. Vài tháng sau tôi tích cóp được mua chiếc nhẫn vàng nhỏ mang về tặng mẹ”, nữ sinh chia sẻ.
Son quân cũng cho biết thêm nhà chỉ có 2 mẹ con, không cần quá vất vả nhưng với Song Quân, cô muốn đi làm để có thêm kinh nghiệm và khoản dư phòng khi cần đi khám bệnh hay tự chi trả cho những sinh hoạt phí, đi chơi cùng mẹ.
“Mẹ nói mẹ giữ vàng cho tôi chứ mẹ không dùng, nếu trường hợp bất trắc thì mẹ bán. Mẹ vui không chỉ vì quà mà mẹ biết con gái đã lớn khôn”, Song Quân chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Chung, phố Bùi Xương Trạch, phường Khương Đình, Hà Nội, chia sẻ niềm vui của tuổi già là được bên các con, nhìn các con trưởng thành, hạnh phúc.
“Ở tuổi này, cha mẹ không thể đi tour vất vả, nay dừng đây, mai dừng kia được. Đi du lịch, chúng tôi thích nghỉ dưỡng, thăm quan thắng cảnh, quan trọng là được ở bên các con. Mỗi gia đình có điều kiện riêng, hoàn cảnh khác nhau, tôi nghĩ nếu không đi xa thì đi gần cũng được, chứ đợi đến khi đủ điều kiện không biết ba mẹ còn không”, bà Chung nói.
Thạc sĩ Đỗ Đức Long, giảng viên Khoa Xã hội học và phát triển (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), cho rằng xu hướng nhiều bạn trẻ thuộc gen Z lựa chọn tặng vàng hoặc đưa cha mẹ đi du lịch thay vì những món quà truyền thống phản ánh một sự chuyển dịch khá thú vị trong hệ giá trị gia đình hiện nay.
Theo ông Long, xu hướng này phản ánh sự thay đổi lớn. Đó là sự chuyển dịch từ “văn hóa sở hữu” sang “văn hóa trải nghiệm”. Mô hình gia đình Việt Nam đang trở nên gần gũi và giàu tính đồng hành hơn. Trước đây, khoảng cách thế hệ thường khá rõ, cha mẹ đóng vai trò hy sinh còn con cái có xu hướng nghe lời, phụ thuộc. Xu hướng này còn phản ánh tư duy tài chính mới của gen Z. Dù thu nhập chưa hẳn cao, nhiều bạn trẻ vẫn rất linh hoạt trong chi tiêu để thực hiện những mục tiêu giàu ý nghĩa.
“Hiện nay, nhiều gia đình đã chuyển sang dạng quan hệ mang tính chia sẻ, xem cha mẹ như những người bạn đồng hành. Việc con cái chủ động lên kế hoạch đưa mẹ đi du lịch cũng thể hiện mong muốn “trả lại thanh xuân” cho cha mẹ theo một cách rất cảm xúc”, ông chia sẻ.
Thạc sĩ Đỗ Đức Long cho rằng bạn trẻ hôm nay đang thể hiện tình cảm theo cách rất thực tế và hiện đại: biết tính toán tài chính, chủ động tích lũy và ưu tiên những giá trị tinh thần có ý nghĩa lâu dài.
Một chuyến đi đôi khi không chỉ là nghỉ ngơi, mà còn là mong muốn “trả lại thanh xuân” cho cha mẹ, mong muốn để cha mẹ được trải nghiệm, được “sống cho mình” sau nhiều năm hy sinh cho con cái.
Cụ thể, theo đoạn tin nhắn được chia sẻ rầm rộ trên mạng xã hội mà dân mạng cho là giảng viên miệt thị ngoại hình sinh viên, có đoạn: "Qua 1 số bạn đăng ký thi nét đẹp sinh viên, thầy đánh giá cán bộ lớp K10, K11 làm việc chưa thực sự hiệu quả. Có rất nhiều bạn ưa nhìn thì không thấy đăng ký thi mà có những bạn ngoại hình không được tốt lắm thì thấy đăng ký. Xong là gửi thì chất lượng rất kém".
Cũng trong đoạn tin nhắn, giảng viên nhắc đến việc sinh viên tự chụp ảnh cho nhau, đồng thời lưu ý: "Yêu cầu cán bộ các lớp làm việc nghiêm túc, bỏ ngay kiểu làm việc hời hợt. Không thì lớp chi tiền ra thuê thợ ảnh chụp các bạn. 1 buổi là xong cho tất cả. Nhận ảnh đăng ký dự thi nét đẹp mà muốn dồ dại".
Rất nhiều fanpage, group (nhóm) trên Facebook chia sẻ đoạn tin nhắn này. Kèm theo đó là vô số bình luận, kéo theo làn sóng tranh cãi gay gắt.
Nhiều ý kiến cho rằng không đồng ý với việc giảng viên đánh giá ngoại hình sinh viên, thậm chí nội dung tin nhắn khi đọc mang tính "body shaming", tức miệt thị ngoại hình, dễ gây tổn thương tâm lý và tạo áp lực không cần thiết trong môi trường giáo dục.
Anh Đỗ Hồng Vinh (33 tuổi, làm việc tại đường Võ Văn Ngân, P.Thủ Đức, TP.HCM; trước là P.Bình Thọ, TP.Thủ Đức, TP.HCM), thẳng thắn: "Nội dung tin nhắn mang hơi hướng "body shaming", khi vô tình tạo ra sự phân loại về ngoại hình giữa các sinh viên. Đẹp hay không là tiêu chuẩn rất chủ quan. Nếu không cẩn thận, những phát ngôn như vậy dễ khiến các bạn trẻ cảm thấy mình không đủ tốt để tham gia hoạt động chung".
"Tại sao lại đề cập đến ngoại hình sinh viên trong một cuộc thi nội bộ? Dù dưới bất kỳ hình thức nào, cũng cần sự thận trọng. Trong môi trường giáo dục, lời nói của giảng viên có sức nặng rất lớn. Chỉ một cách diễn đạt thiếu tinh tế cũng có thể khiến sinh viên cảm thấy bị đánh giá, tự ti về bản thân", chị Trần Thảo Vy (31 tuổi, ngụ ở hẻm 243 Chu Văn An, P.Bình Thạnh, TP.HCM; trước là P.12, Q.Bình Thạnh, TP.HCM) băn khoăn.
Trên Facebook, thành viên Việt Hoàng nêu quan điểm: "Chi tiết gợi ý các lớp "có thể thuê người chụp ảnh" là không nên. Vì có thể tạo thêm áp lực tài chính không đáng có, đặc biệt với những bạn sinh viên có điều kiện kinh tế hạn chế. Sinh viên không phải ai cũng dư dả để đầu tư cho một cuộc thi phong trào. Những gợi ý như vậy, nếu không nói rõ là tự nguyện, rất dễ bị hiểu thành bắt buộc".
Tuy vậy, cũng có một bộ phận cư dân mạng nhìn nhận sự việc theo hướng trung dung hơn, cho rằng có thể người đưa ra tin nhắn không có chủ ý tiêu cực, nhưng cách diễn đạt chưa chuẩn mực, dẫn đến hiểu lầm và phản ứng trái chiều.
"Có thể chỉ là góp ý mang tính chuyên môn nhưng cách thể hiện của giảng viên chưa phù hợp, dẫn đến hiểu lầm", thành viên Phạm Lan Anh viết trên Thread.
Trước những tranh cãi trên, phóng viên Thanh Niên đã liên hệ với giảng viên được nhắc đến để làm rõ.
Ông Nghiêm Văn Hiền, cán bộ tuyển sinh và truyền thông của Trường CĐ Dược Hà Nội, cho biết ông chính là người nhắn những tin trong đoạn tin nhắn đang được dân mạng nhắc đến.
"Thật ra, cả sáng 16.4, tôi nhận được rất nhiều cuộc gọi đề cập đến sự việc này. Tôi xin nói rõ rằng, câu chuyện đang lan truyền trên mạng xã hội có phần bị hiểu chưa đúng bản chất. Cuộc thi ảnh sinh viên của trường là hoạt động do chúng tôi tổ chức. Trong quá trình triển khai, tôi có trao đổi với các cán bộ lớp nhằm lưu ý rằng không nên ép buộc những sinh viên cảm thấy không tự tin về ngoại hình tham gia. Đây là cuộc thi ảnh, nên việc tham gia cần dựa trên tinh thần tự nguyện, tránh khiến các bạn cảm thấy áp lực hoặc ngại ngùng khi hình ảnh của mình được đăng tải. Tuy nhiên, nếu sinh viên vẫn muốn tham gia thì chúng tôi hoàn toàn tôn trọng và vẫn đăng tải bài dự thi bình thường, không có bất kỳ sự phân biệt hay từ chối nào", ông Hiền cho hay.
Ông Hiền tiếp tục: "Về vấn đề hình ảnh, do đa số sinh viên chụp bằng điện thoại nên nhiều ảnh gửi về bị mờ, thiếu sáng hoặc chất lượng chưa tốt. Tôi chỉ mang tính chất gợi ý rằng các bạn có thể nhờ người chụp tốt hơn, hoặc nếu có điều kiện thì cùng nhau thuê một người chụp để có bộ ảnh chỉn chu hơn. Đây hoàn toàn không phải là yêu cầu bắt buộc, mà chỉ là đề xuất để nâng cao chất lượng cuộc thi".
Cũng theo ông Hiền, tin nhắn đang lan truyền được gửi trong nhóm cán bộ lớp, nhằm mục đích nhắc nhở nội bộ.
"Tuy nhiên, giờ đây khi đọc lại, tôi cũng nhận thấy cách diễn đạt của mình có phần chưa đầy đủ, dễ gây hiểu lầm. Đây là thiếu sót từ phía tôi trong việc truyền đạt thông tin. Cụm từ "muốn dồ dại" mà nhiều người nhắc đến thực chất là nói về cảm giác khi xử lý những bức ảnh bị mờ, thiếu nét, chứ hoàn toàn không phải nhằm vào sinh viên. Nhưng do cách dùng từ chưa rõ ràng nên đã dẫn đến cách hiểu sai đáng tiếc", ông Hiền nói.
Ông Hiền chia sẻ thêm: "Sau sự việc này, tôi rút ra kinh nghiệm là cần cẩn trọng hơn trong phát ngôn, đặc biệt là trong môi trường tin nhắn nhanh, dễ thiếu câu chữ và ngữ cảnh. Dù không có ý tiêu cực, nhưng cách diễn đạt chưa chuẩn xác có thể gây ra những phản ứng không mong muốn".
Ông Hiền thẳng thắn thừa nhận: "Câu chuyện khiến dân mạng xôn xao này, một phần là lỗi do bản thân tôi".
Đã từng trải qua quá trình ôn luyện gian nan để chiến thắng được kỳ thi tốt nghiệp THPT, Trần Hạnh Nguyên, thủ khoa Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2024, đúc rút ra nhiều bài học "xương máu".
Trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi sáng hôm nay, Hạnh Nguyên đã chỉ ra 4 điều mà nếu quay lại lớp 12 cô nàng sẽ không phạm phải. Đây cũng chính là kinh nghiệm mà thủ khoa Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM muốn chia sẻ với các thí sinh 2k8 (những bạn sinh năm 2008) năm nay.
Điều đầu tiên, Hạnh Nguyên cho biết sẽ không học theo kiểu học suông. Theo Hạnh Nguyên, bình thường mọi người hay học theo kiểu xem lý thuyết trước, sau đó mới đến giải đề; kiểm tra đáp án rồi lại quay sang xem lý thuyết. Điều đó khá là không hiệu quả và có thể ảnh hưởng đến quá trình tiếp thu kiến thức.
"Chẳng hạn như khi học lý thuyết một lượt rồi mới đi giải đề, trong quá trình giải, đến chỗ không biết áp dụng kiến thức gì vào đó, chúng ta lại phải mở lý thuyết ra xem lại. Điều này làm mình rất mất thời gian trong quá trình giải đề mà kiến thức đã tiếp thu cũng dễ… biến mất", phân tích cụ thể và Hạnh Nguyên khuyên: "Nếu được quay lại mình sẽ học theo kiểu giải đề trước, sau đó mới xem thử thiếu sót những chỗ nào để mở lý thuyết liên quan đến kiến thức đó ra ôn lại".
Nhưng Hạnh Nguyên cũng lưu ý thí sinh nên viết ra giấy những gì mình vừa ôn được, sau đó đặt những câu hỏi tư duy xoay quanh câu hỏi đó. Chẳng hạn: "Cái này nếu cho dữ kiện khác thì mình sẽ giải quyết như thế nào?" hoặc "đổi cái này thành cái kia thì đáp án sẽ ra sao?"… Chính những điều này sẽ giúp các bạn hiểu sâu kiến thức và nhớ lâu hơn.
"Điều thứ 2 là mình sẽ ngủ đủ giấc, không thức khuya nữa", cô nàng thủ khoa thẳng thắn nói.
Bởi theo Nguyên, sức khỏe rất quan trọng. Bản thân cũng đã từng tự hào là thức đến 2-3 giờ sáng chỉ để giải đề, nhưng Hạnh Nguyên cho biết điều đó là hoàn toàn không nên vì ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài cũng như sức bền để chinh chiến với kỳ thi.
Từ trải nghiệm của mình, cô nàng thủ khoa khuyên: "Nên trân trọng sức khỏe của bản thân, ngủ đủ giấc từ 7-8 tiếng đồng hồ một ngày. Điều này giúp tinh thần sảng khoái hơn, từ đó việc học cũng hiệu quả hơn".
Điều thứ 3 dù rất đơn giản nhưng theo Nguyên lại giúp ích rất nhiều trong quá trình ôn thi căng thẳng, đó chính là biết trân trọng những mối quan hệ xung quanh mình. Nguyên bày tỏ: "Năm lớp 12 mình rất áp lực, việc ôn thi càng căng thẳng hơn nên đã từng có những sự cáu gắt với người thân xung quanh: ba mẹ, bạn thân. Nhưng rồi mình nhận ra người thân xung quanh chính là nơi để chúng ta tâm sự, giải tỏa những căng thẳng bằng việc cùng ăn bữa cơm ngon với gia đình, hoặc là những buổi trò chuyện, tán gẫu với bạn bè".
Những sự giải tỏa đúng cách, đúng lúc với người thân, bạn bè sẽ giúp cho quá trình ôn thi bớt đi phần nào những căng thẳng. Và đây cũng chính là cách mà nhiều thủ khoa đã áp dụng.
Không chọn ngành học theo trend là điều thứ 4 mà theo Nguyên học sinh lớp 12 không nên mắc phải. "Đừng nên xem trên mạng những video hào nhoáng về lương ngàn đô, hay việc nhẹ lương cao. Bạn nên xem xét thật kỹ những gì mình thích, hoặc thế mạnh đang có để chọn được ngành học phù hợp với mình nhất", Hạnh Nguyên nói và nhắn gửi: "Mình mong các bạn sẽ làm tốt hơn mình, giỏi hơn mình. Và mình tin các bạn sẽ thành công".
Khi chuẩn bị cho các chuyến đi nước ngoài, phần lớn người dân thường tập trung vào hộ chiếu, visa, lịch trình hoặc các giấy tờ cần thiết cho việc xuất cảnh. Tuy nhiên, ít người để ý rằng một số nghĩa vụ tài chính hoặc vấn đề pháp lý chưa được xử lý cũng có thể ảnh hưởng đến kế hoạch di chuyển.
Đào Thị Ngọc Thảo, ở P.Thanh Xuân Bắc, TP.Hà Nội cho biết đang chuẩn bị cho chuyến du lịch Thái Lan và đã lên kế hoạch khoảng 2 tháng nay.
“Tôi chủ yếu quan tâm đến hộ chiếu, visa và những giấy tờ cần thiết cho việc xuất cảnh. Khi được hỏi về việc nghĩa vụ tài chính hoặc một số vấn đề pháp lý cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình xuất cảnh, tôi khá bất ngờ vì trước giờ chưa nghĩ đến điều này”, chị Thảo chia sẻ.
Sau khi trao đổi với người viết, chị Thảo cho biết đã chủ động kiểm tra thông tin trên hệ thống thuế điện tử (eTax) và phát hiện bản thân đang có khoản nợ thuế phát sinh từ năm 2024.
“Tôi khá bất ngờ khi kiểm tra lại thông tin của mình. Trước đó tôi chưa từng chủ động rà soát các vấn đề này trước mỗi chuyến đi”, chị nói.
Trong khi đó, Trần Thị Nam Phương, ở đường Lê Văn Lương, P.Tân Hưng, TP.HCM cho biết đã chuẩn bị cho chuyến đi Mỹ trong thời gian dài và thường chủ động kiểm tra giấy tờ trước khi xuất cảnh.
“Tôi cũng biết việc nghĩa vụ tài chính có thể ảnh hưởng đến quá trình xuất cảnh nên đã chủ động kiểm tra trước và không phát sinh vấn đề gì. Theo tôi, nhiều người thường tập trung vào vé máy bay, lịch trình hoặc giấy tờ đi lại mà có thể vô tình bỏ sót những bước kiểm tra khác”, chị Phương nói.
An Thị Thu Hường, đồng sáng lập Công ty du lịch Roadtrip (P.Long Biên, TP.Hà Nội), cho biết khách chuẩn bị đi nước ngoài thường tập trung nhiều vào hộ chiếu, visa và vé máy bay, trong khi một số thủ tục khác lại dễ bị bỏ sót.
Theo bà Hường, ngoài giấy tờ nhập cảnh, thực tế vẫn có nhiều trường hợp khách sát ngày bay mới phát hiện các vấn đề liên quan đến hồ sơ cá nhân hoặc thủ tục chưa hoàn tất, khiến kế hoạch di chuyển bị ảnh hưởng.
“Có trường hợp khách phải đổi vé hoặc lùi lịch trình vì xử lý không kịp các thủ tục phát sinh trước chuyến đi”, bà Hường chia sẻ.
Đại diện doanh nghiệp này khuyến nghị khách nên chủ động rà soát giấy tờ và kiểm tra các điều kiện liên quan trước chuyến đi khoảng 2–4 tuần để hạn chế rủi ro phát sinh sát ngày khởi hành.
Trường hợp của chị Thảo cũng đặt ra băn khoăn: Liệu mọi khoản nợ thuế đều có thể ảnh hưởng đến việc xuất cảnh? Người dân cần kiểm tra những gì trước mùa du lịch cao điểm?
Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng luật sư Tinh Thông Luật, cho biết theo quy định hiện hành, công dân Việt Nam có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trong một số trường hợp liên quan đến nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ thi hành án hoặc nghĩa vụ thuế chưa được thực hiện đầy đủ.
Theo luật sư Bình, nhiều người vẫn cho rằng chỉ khi nợ số tiền lớn mới ảnh hưởng đến việc xuất cảnh, tuy nhiên quan điểm này chưa hoàn toàn chính xác.
Liên quan đến thông tin cá nhân nợ thuế từ 50 triệu đồng và quá hạn trên 120 ngày có thể bị tạm hoãn xuất cảnh, luật sư Bình cho biết thông tin này là đúng nhưng không áp dụng cho mọi trường hợp.
Cụ thể, theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP về ngưỡng áp dụng tạm hoãn xuất cảnh, mức nợ từ 50 triệu đồng và quá hạn trên 120 ngày chủ yếu áp dụng đối với cá nhân kinh doanh và chủ hộ kinh doanh thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế.
Trong khi đó, đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc liên hiệp hợp tác xã, tổ chức do họ đại diện phải còn nợ thuế từ 500 triệu đồng trở lên, quá hạn trên 120 ngày và thuộc trường hợp bị cưỡng chế theo quy định thì mới có thể bị xem xét áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
Luật sư cũng lưu ý một số trường hợp đặc biệt không phụ thuộc vào mức nợ lớn hay nhỏ. Chẳng hạn cá nhân hoặc doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh đã đăng ký nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế vẫn có thể phát sinh rủi ro pháp lý liên quan đến việc xuất cảnh.
Theo luật sư Bình, trên thực tế nhiều người rơi vào tình trạng bị động do cho rằng các vấn đề về nghĩa vụ tài chính hoặc pháp lý chỉ xảy ra với doanh nghiệp lớn hoặc các trường hợp vi phạm nghiêm trọng. Bên cạnh đó, phần lớn người dân thường dành nhiều thời gian chuẩn bị hộ chiếu, visa, vé máy bay hoặc lịch trình mà bỏ qua việc rà soát các thông tin liên quan đến nghĩa vụ tài chính.
“Nhiều trường hợp chỉ đến khi làm thủ tục tại sân bay mới biết mình đang thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh do liên quan đến nghĩa vụ thuế hoặc các nghĩa vụ pháp lý chưa hoàn tất”, luật sư Bình cho biết.
Trước mùa du lịch cao điểm, luật sư khuyến nghị người dân nên chủ động kiểm tra tình trạng nghĩa vụ thuế, nghĩa vụ thi hành án nếu có, đồng thời rà soát thông tin liên quan đến doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh đứng tên mình.
“Không nên chờ đến sát ngày bay mới kiểm tra tình trạng pháp lý của mình”, luật sư Bình nhấn mạnh.
