Anh Nguyễn Văn Hùng, trưởng “xóm chạy thận” (ngõ 121 Lê Thanh Nghị, P.Bạch Mai, Hà Nội) đã có thâm niên chạy thận hơn 2 thập niên. Dù các bệnh viện (BV) tuyến huyện tại quê nhà anh ở Hải Hậu, Nam Định cũ (nay là Ninh Bình) đã có thể thực hiện kỹ thuật chạy thận cả chục năm nay nhưng anh Hùng cũng như nhiều bệnh nhân (BN) khác vẫn lựa chọn bám trụ lại những căn phòng trọ chật chội, ẩm thấp tại thủ đô.
“Y tế ở tỉnh vẫn sợ hơn ở trên này”, anh Hùng nói. Những khó khăn, trục trặc thậm chí là sự cố tại các BV địa phương mà anh Hùng nghe được đã hình thành định kiến thiếu tin tưởng với y tế tuyến dưới. Trong suy nghĩ của những BN mạn tính như anh, các bác sĩ (BS) tuyến T.Ư luôn “cao tay hơn”. Vì vậy, dù biết việc bám trụ ở Hà Nội sẽ tốn kém tiền thuê trọ, tiền sinh hoạt đắt đỏ hơn so với điều trị gần nhà, họ vẫn cắn răng chịu đựng để “được chữa bệnh tốt hơn”.
Trường hợp của anh Hùng và các BN xóm chạy thận không phải cá biệt. Trong nhiều năm qua, người dân thường có tâm lý đổ dồn về các BV tuyến cuối tại Hà Nội, TP.HCM mỗi khi khám chữa bệnh (KCB), chưa tin tưởng công tác KCB tại địa phương. Niềm tin vào y tế cơ sở (YTCS) bị sứt mẻ đã tạo ra những dòng “di cư y tế”, kéo theo hàng loạt chi phí ngoài viện phí và tiền thuốc men. Đó là tiền thuê nhà trọ, tiền điện nước, chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại đô thị lớn. Đó là sự đánh đổi bằng cả công việc, học hành của con cái… Những chi phí không chỉ đo đếm bằng tiền vô hình trung đã trở thành những “bẫy nghèo”, đẩy nhiều gia đình vào túng quẫn.
Chủ trương tăng cường công tác phòng bệnh, đẩy mạnh và tận dụng hiệu quả YTCS, KCB ban đầu đã được nêu ra từ lâu, song thực trạng người dân dồn về các BV tuyến T.Ư vẫn chưa được khắc phục.
Ông Phạm Văn Học, Phó chủ tịch Hiệp hội BV tư nhân VN, nhìn nhận tâm lý BS tuyến T.Ư “cao tay hơn” không phải là không có cơ sở. BS giỏi thường chọn các đô thị lớn để lập nghiệp. Ở đó họ có thiết bị tốt, có cơ hội tiếp cận nhiều ca bệnh khó để phát triển chuyên môn sâu. Ngược lại, YTCS hiện đang còn trong cảnh thiếu thốn từ trang thiết bị cho tới con người.
Thêm vào đó, cơ chế tài chính và chi trả BHYT tại các cơ sở y tế địa phương còn nhiều bất cập, đặc biệt là danh mục thuốc hết sức nghèo nàn, khiến “người bệnh không có cơ hội được dùng, BS không có cơ hội được kê đơn”. Khi không có sự đầu tư đồng bộ, theo ông Học, uy tín, thương hiệu và năng lực hành nghề của y tế tuyến dưới ngày một giảm sút, không chỉ trong tâm lý người dân.
Để giải quyết bài toán này, Bộ Y tế đã xây dựng các dự án mua sắm trang thiết bị y tế trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030 nhằm bổ sung hệ thống thiết bị hiện đại, thay thế các thiết bị lạc hậu, đáp ứng nhu cầu KCB chuyên sâu. Từ đầu năm nay, Bộ Y tế cũng đã triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 – 2035.
Một trong những trọng tâm của chương trình là ưu tiên nguồn lực để đầu tư cơ sở hạ tầng, xây mới, nâng cấp trang bị thiết bị y tế hiện đại cho hệ thống YTCS (bao gồm trạm y tế xã, phường, đặc khu; y tế quân dân y) trên toàn quốc.
Để giải bài toán “khát” nhân lực chất lượng cao tại tuyến dưới, trong giai đoạn 2025 – 2030, Bộ Y tế đặt mục tiêu mỗi năm các địa phương luân phiên, điều động ít nhất 1.000 BS về làm việc có thời hạn tại trạm y tế cấp xã. Tính đến nay, theo báo cáo của 28/34 tỉnh, thành, đã có 1.146 BS được tăng cường về tuyến xã. Bộ Y tế còn đang xây dựng Đề án phát triển nhân lực y tế cho trạm y tế cấp xã, dự kiến hoàn thành trong quý 3/2026, làm cơ sở tiếp tục củng cố nhân lực, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại YTCS.
Từ kinh nghiệm nhiều năm triển khai các chương trình chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ các địa phương về chuyên môn, đào tạo nhân lực, Giám đốc một BV đầu ngành thuộc Bộ Y tế nhấn mạnh khi chất lượng YTCS được nâng cao thông qua đào tạo nhân lực và chuyển giao kỹ thuật, người dân sẽ không còn tâm lý phải vượt tuyến. Nhờ đó, không chỉ các BV tuyến trên được giảm tải hiệu quả mà bản thân người dân cũng được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương mình, cắt giảm triệt để các “chi phí vô hình”.
Bên cạnh đào tạo nhân lực, nâng cao tay nghề, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới, ông Phạm Văn Học đề xuất thêm các giải pháp về tài chính, thu nhập cho cán bộ y tế tuyến dưới và đặc biệt là tháo gỡ nút thắt danh mục thuốc tại YTCS để người bệnh có cơ hội được dùng và BS có cơ hội được kê thuốc tốt cho người bệnh. Cạnh đó, ông Học nhấn mạnh thông qua việc số hóa hồ sơ sức khỏe và đẩy mạnh KCB từ xa, người dân tại các vùng sâu, vùng xa hoàn toàn có thể được KCB từ các BS giỏi tuyến T.Ư mà không cần phải khăn gói lên các TP lớn.
Hệ thống YTCS mạnh không chỉ để KCB tại chỗ, mà quan trọng hơn là để thực hiện chiến lược phòng bệnh chủ động, “không chờ có bệnh mới chữa”.
TS-BS Nguyễn Đình Phúc, Giám đốc BV đa khoa Đống Đa, cho biết nâng cao năng lực trạm y tế xã, phường giúp người dân tiếp cận sớm và thuận lợi các dịch vụ điều trị; người có bệnh được chẩn đoán, điều trị tốt hơn nữa, và được chăm sóc sức khỏe toàn diện, suốt đời. Đặc biệt, việc triển khai khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm, sàng lọc sớm bệnh, phòng bệnh chủ động, sẽ giúp phòng ngừa hiệu quả hoặc điều trị bệnh từ rất sớm. “Điều trị sớm, không chỉ giúp giảm chi phí điều trị, mà người bệnh sẽ có được cơ hội bình phục được tốt nhất. Phòng bệnh chủ động, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có ý nghĩa rất lớn với chăm sóc, bảo vệ sức khỏe người dân”, BS Phúc nêu.
Thực tế điều trị các bệnh hiểm nghèo như ung thư cho thấy nếu phát hiện muộn, chi phí điều trị có thể lên đến hàng trăm triệu, thậm chí cả tỉ đồng mỗi năm nhưng hiệu quả rất hạn chế. Một chuyên gia đầu ngành ung bướu chia sẻ việc phòng bệnh chủ động, phát hiện sớm ung thư là hoàn toàn có thể. Một số loại ung thư có thể phòng rất sớm nhờ vắc xin như vắc xin HPV ngừa ung thư cổ tử cung ở nữ, hoặc vắc xin viêm gan B ngừa ung thư gan. Nếu được sàng lọc sớm, điều trị sớm, chi phí sẽ rất thấp.
Về chiến lược phòng bệnh chủ động, TS Dương Chí Nam, Phó cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho biết luật Phòng bệnh đã được thiết kế với quan điểm chuyển trọng tâm từ điều trị sang phòng bệnh. Trong đó, tiếp cận vắc xin bền vững và tiêm chủng chủ động là trụ cột ưu tiên. Ngoài hình thức tiêm thường xuyên, cơ quan chức năng sẽ tổ chức các chiến dịch tiêm chủng chủ động mở rộng, giúp người dân phòng ngừa từ sớm các bệnh hiểm nghèo.
Cạnh đó, từ ngày 1.7.2026, thực hiện theo các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội, Quỹ BHYT và ngân sách sẽ chính thức chi trả chi phí khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí theo lộ trình, giúp phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm tốn kém như ung thư, tim mạch, đái tháo đường. Dự kiến, các địa phương sẽ tổ chức khám cho người dân ngay tại trạm y tế xã với mục tiêu ưu tiên là khoảng 5 triệu người dân (chiếm 5% dân số) hiện vẫn chưa có thẻ BHYT, trong đó có rất nhiều người yếu thế chưa từng được đi khám sức khỏe trong đời.
Giảm gánh nặng chi phí y tế không chỉ là câu chuyện của việc quỹ BHYT mở rộng chi trả thuốc mới hay tăng tỷ lệ thanh toán khi người bệnh đã nằm trên giường bệnh. Để xã hội sống khỏe mạnh, việc phòng bệnh chủ động ngay YTCS mới thực sự là giải pháp hiệu quả và bền vững. PGS-TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) đúc kết: “Một đồng chi cho phòng bệnh đem lại lợi ích hơn nhiều lần, do không bị bệnh nặng, không phải nhập viện, không di chứng, không phải nghỉ việc, không mất thu nhập, không mất công sức cho người chăm sóc”.
Với những loại vắc xin ngừa bệnh hiểm nghèo, việc phòng bệnh chủ động mang lại “nguồn lợi” khổng lồ cho cả hệ thống an sinh xã hội và túi tiền của người dân.
Sáng 8.5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát số 11 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã chủ trì hội nghị làm việc với Đảng ủy Tòa án nhân dân (TAND) tối cao.
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, tòa án không trực tiếp tạo ra lợi nhuận nhưng tạo ra sự an tâm. Trong kinh tế, "an tâm" chính là nền tảng của mọi quyết định đầu tư và phát triển.
"Nếu viện kiểm sát đóng vai trò "người canh gác" tính thượng tôn pháp luật, tòa án chính là "người cầm lái" trong việc đảm bảo sự công bằng và minh bạch - 2 yếu tố tiên quyết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị ngành TAND phải luôn quán triệt sâu sắc và thực hiện có hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng về đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ chiến lược, các chủ trương đột phá để phát triển đất nước.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm tốt công tác tham mưu chiến lược với Đảng, Nhà nước và triển khai thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; về cải cách tư pháp và đổi mới xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển đất nước.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động xét xử của tòa án các cấp. Đây là nhiệm vụ trung tâm của ngành tòa án, cũng là nhiệm vụ trung tâm của cải cách tư pháp.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, đánh giá toàn diện mô hình TAND 3 cấp bằng chỉ số cụ thể, như: án tồn, án quá hạn, chất lượng xét xử, thời gian giải quyết, mức độ hài lòng của người dân.
Đồng thời, cần lượng hóa đóng góp của tòa án đối với phát triển kinh tế, có thể thông qua giải quyết tranh chấp thương mại, phá sản, bảo vệ quyền sở hữu, cải thiện môi trường đầu tư.
Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, chuyển đổi số phải gắn trực tiếp với hoạt động xét xử: không chỉ có phần mềm, mà phải đạt được mục tiêu giảm thời gian, tăng minh bạch, nâng cao chất lượng.
Ngành TAND siết chặt đánh giá cán bộ theo sản phẩm công việc, gắn với kết quả xét xử, trách nhiệm cá nhân và người đứng đầu.
Cùng đó, cần làm tốt công tác đối ngoại, hợp tác quốc tế, nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm, để không ngừng nâng cao năng lực hoạt động của tòa án trong nước, nhất là trong xét xử, giải quyết những vụ án, vụ việc có yếu tố nước ngoài, có tính quốc tế và tham gia tích cực vào nền tư pháp quốc tế.
Chủ tịch Quốc hội tin tưởng, TAND tiếp tục có bước phát triển vượt bậc trong thời gian tới, thực sự trở thành biểu tượng của công lý, công bằng, của niềm tin và lẽ phải, là "pháo đài" chính trị - pháp lý vững chắc, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và sự nghiệp đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước.
Chiều 11/6, Thủ tướng Lê Minh Hưng làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, mục tiêu tăng trưởng 2 con số, giải ngân vốn đầu tư công, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp cũng như việc thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng.
Tiết kiệm chi thường xuyên, dành nguồn lực cho an sinh và dự án trọng điểm
Theo người đứng đầu Chính phủ, với vai trò đặc biệt quan trọng và được Trung ương rất quan tâm, Hà Nội cần xác định mục tiêu, tiêu chuẩn cao hơn để đóng góp nhiều hơn vào mục tiêu chung của cả nước.
"Quy mô kinh tế năm 2025 của Hà Nội chiếm 12,5% của cả nước nên mỗi 1% tăng trưởng của Hà Nội có đóng góp rất quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của cả nước", Thủ tướng nhận định.
Để đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của cả nước, Thủ tướng yêu cầu Hà Nội liên tục rà soát kịch bản tăng trưởng 6 tháng cuối năm để giao chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành, xã, phường.
Chỉ đạo tập trung huy động mọi nguồn lực để thúc đẩy tăng trưởng, Thủ tướng yêu cầu thành phố có giải pháp tăng thu ngân sách bền vững; tiết kiệm tối thiểu 10% và phấn đấu tiết kiệm thêm trên 5% chi thường xuyên, dành nguồn lực cho nhiệm vụ an sinh xã hội, các dự án hạ tầng trọng điểm.
Bên cạnh đó, Hà Nội cần tối ưu hóa nguồn lực đất đai, sử dụng hiệu quả vốn đầu tư công; huy động có hiệu quả nguồn vốn tư nhân; đẩy mạnh thu hút vốn ODA, FDI; nghiên cứu phát hành trái phiếu Thủ đô cho từng dự án động lực cụ thể…
Triển khai đồng bộ giải pháp xử lý tình trạng ô nhiễm không khí, nguồn nước, tắc nghẽn giao thông, ngập úng và xử lý rác thải sinh hoạt, công nghiệp trên địa bàn, cũng là nhiệm vụ Thủ tướng đặt ra cho Hà Nội.
Người đứng đầu Chính phủ quán triệt Hà Nội phấn đấu cắt giảm ngay 50% số lượng thủ tục hành chính liên quan đến đời sống và sản xuất kinh doanh; thực hiện 100% dịch vụ công đủ điều kiện trực tuyến toàn trình từ quý III.
Sớm bố trí quỹ đất xây trường học
Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Hà Nội tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, phấn đấu giải ngân 100% vốn đầu tư công năm 2026, đồng thời triển khai có hiệu quả 8 dự án trọng điểm của Thành phố để thúc đẩy tăng trưởng.
Đặc biệt, thành phố cần khẩn trương xử lý các dự án tồn đọng, kéo dài để giải phóng nguồn lực cho phát triển (hiện còn 661 dự án gồm cả đầu tư công và ngoài ngân sách).
Đánh giá cao Hà Nội sẽ sớm khởi công các dự án nhà ở cho thuê, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm rất quan trọng của thành phố không chỉ là triển khai dự án cụ thể mà cần kiến nghị với Trung ương để bổ sung, sửa đổi, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách chung cho cả nước về đất đai, thị trường bất động sản, nhà ở và đặc biệt là nhà ở cho thuê.
Một nhiệm vụ quan trọng khác, theo Thủ tướng, là bảo đảm vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp thông suốt, hiệu quả và đề xuất, kiến nghị với Trung ương để hoàn thiện chính sách, nhất là về phân định rõ thẩm quyền và bố trí đội ngũ cán bộ.
Thủ tướng quán triệt tăng cường kỷ luật, kỷ cương đi đôi với đổi mới, sáng tạo, thay thế ngay cán bộ không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Thủ tướng yêu cầu Hà Nội tiếp tục triển khai quyết liệt thực chất, hiệu quả Nghị quyết số 57; đẩy mạnh phát triển hệ thống công nghệ lõi cũng như việc xây dựng Thành phố thông minh, phát triển hạ tầng số, hạ tầng viễn thông và kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành.
Lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh quyết tâm xây dựng Hà Nội thành trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, ngang tầm khu vực châu Á, trong đó tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân lực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, đường sắt…
Ngoài ra, theo yêu cầu của lãnh đạo Chính phủ, Hà Nội cần tổ chức khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất mỗi năm 1 lần; phấn đấu 100% bệnh viện triển khai bệnh án điện tử và nhân rộng mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi gắn với phát triển nền kinh tế bạc.
Đặc biệt, thành phố phải sớm bố trí quỹ đất xây trường học, ưu tiên dành 5% quỹ đất phục vụ công cộng và đất chưa khai thác để xây trường học, theo yêu cầu của Thủ tướng.
Cho biết đang chỉ đạo các cơ quan rà soát kế hoạch đầu tư công trung hạn, Thủ tướng khẳng định, Hà Nội, TPHCM và các địa phương là cực tăng trưởng sẽ được ưu tiên về nguồn lực, cơ chế để tạo đà phát triển, phát huy vai trò động lực, dẫn dắt.
Dù vậy, nguồn lực Trung ương có hạn nên địa phương phải bảo đảm bố trí nguồn lực trọng tâm, trọng điểm và Hà Nội phải cam kết tăng chất lượng đầu tư, đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng, cho ngân sách Trung ương, đóng góp trở lại cho cả nước.
Hà Nội có diện tích 3.359 km2 (đứng thứ 31/34); quy mô dân số trên 8,7 triệu người (đứng thứ 2/34); gồm 126 đơn vị hành chính cấp xã (79 xã, 47 phường).
Là địa phương có vị trí đặc biệt quan trọng với sự phát triển của cả nước, Hà Nội có tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt 6,57% và quý I/2026 đạt 7,87% - cao hơn bình quân chung của cả nước.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách Nhà nước của địa phương đạt n370.000 tỷ đồng (58% dự toán); giải ngân vốn đầu tư công xấp xỉ 49.000 tỷ đồng, đạt khoảng 40% và cao hơn nhiều so với bình quân cả nước (21,6%).
Ngày 4.4, tin từ Công an thành phố Cần Thơ cho biết cơ quan này đã ra quyết định khởi tố bị can Huỳnh Thị Thu Thảo (quê ở Tây Ninh). Bị can Thảo là người cầm đầu trong đường dây chuyên móc nối, tổ chức đưa tàu cá và ngư dân sang vùng biển Malaysia để khai thác hải sản trái phép.
Theo điều tra ban đầu, Thảo (thường cư trú tại Malaysia) đã sử dụng các nền tảng mạng xã hội để tiếp cận các chủ tàu cá ở Việt Nam đang gặp khó khăn về kinh tế và các ngư dân đang thiếu việc làm, muốn có thu nhập cao.
Lợi dụng sự nhẹ dạ, áp lực mưu sinh, sự thiếu hiểu biết về pháp luật của bà con ngư dân, Thảo đã "vẽ thiên đường" về thu nhập cao hấp dẫn khi khai thác hải sản tại vùng biển Malaysia. Để mọi người yên tâm, Thảo hứa sẽ hỗ trợ hậu cần, hợp thức hóa tàu cá của Việt Nam và thủ tục xuất nhập cảnh, ở lại nước ngoài.
Với thủ đoạn tinh vi, Thảo đã khiến nhiều chủ tàu cá và ngư dân tin tưởng để cải hoán tàu, tắt thiết bị giám sát hành trình (VMS), sử dụng biển kiểm soát giả khi vượt biên giới biển.
Một khi ra đến vùng biển nước ngoài, các tàu cá và ngư dân hoàn toàn bị mất quyền kiểm soát, bị cưỡng bức lao động, bị biến thành công cụ khai thác hải sản bất hợp pháp, phục vụ lợi ích riêng cho các nhóm đầu nậu nước ngoài. Số khác thì bị lực lượng chức năng nước sở tại bắt giữ, xử lý hình sự.
Công an thành phố Cần Thơ xác định, hành vi của Thảo không chỉ vi phạm pháp luật hình sự mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong gỡ bỏ "thẻ vàng" đối với ngành thủy hải sản nước nhà. Qua quá trình tập trung theo dõi, điều tra, công an đã bắt giữ Thảo khi vừa về Việt Nam để tiếp tục câu móc chủ tàu cá, ngư dân đi khai thác hải sản trái phép.
Công an thành phố Cần Thơ đang tiếp tục mở rộng điều tra vụ án, xử lý các đối tượng có liên quan theo quy định của pháp luật.
