Giữa những con phố sầm uất của Thượng Hải (Trung Quốc), hình ảnh một người đàn ông 70 tuổi lặng lẽ lục tìm từng thùng rác để nhặt ve chai khiến nhiều người không khỏi xót xa. Ít ai ngờ rằng, phía sau dáng vẻ khắc khổ ấy lại là một quá khứ từng vàng son rực rỡ.
Ông Chen nhân vật trong câu chuyện được biết đến là cháu trai của Chen Qubing, một nhà thơ hiện đại nổi tiếng của Trung Quốc. Gia đình ông từng có truyền thống đáng nể, thậm chí trong giai đoạn lịch sử trước đây còn sẵn sàng bán cả một con phố ở Tô Châu để ủng hộ sự nghiệp cách mạng.
Thừa hưởng nền tảng gia đình và kỳ vọng lớn lao, ông Chen từ nhỏ đã nuôi nhiều hoài bão. Khi trưởng thành, ông kết hôn, có công việc ổn định và từng bước xây dựng cuộc sống đáng mơ ước.
Bước ngoặt đến vào năm 1990, khi ông trở thành chủ một dự án kinh doanh lớn và chỉ trong 25 ngày đã thu về 400.000 Nhân dân tệ (khoảng 1,5 tỷ đồng). Ở thời điểm đó, đây là khoản tiền khổng lồ, đưa ông bước vào hàng ngũ những người giàu có, đủ khả năng sở hữu 2 căn nhà tại Thượng Hải.
Ít ai ngờ rằng, người đàn ông ấy từng có một quá khứ giàu sang và từng được xem là ông chủ thành đạt trong giới kinh doanh. Mọi thứ thay đổi chỉ sau một quyết định bước ngoặt trong cuộc đời.
Sinh ra tại Thượng Hải, ông Chen kết hôn năm 25 tuổi và nhờ sự hỗ trợ của gia đình đã sớm có công việc ổn định. Sau một thập kỷ, cuộc sống của ông được xem là đủ đầy, yên ấm.
Đến năm 1993, ông bắt đầu bước vào con đường kinh doanh riêng và nhanh chóng gặt hái thành công lớn: Chỉ trong 25 ngày, ông đã thu về 400.000 Nhân dân tệ con số rất lớn vào thời điểm đó. Từ đây, ông thành lập công ty xây dựng và liên tiếp sở hữu 2 căn nhà tại Thượng Hải.
Xuất phát từ mong muốn cho con trai có môi trường giáo dục tốt hơn, đầu năm 2002 ông Chen quyết định bán 2 căn nhà ở quê để đưa cả gia đình sang Mỹ định cư.
Ông cho biết gia đình mình có truyền thống lâu đời, thậm chí có liên hệ với một dòng họ trí thức nổi tiếng. Ảnh hưởng từ gia đình khiến ông luôn mang trong mình kỳ vọng lớn về tương lai con cái.
Để thực hiện giấc mơ “đổi đời” cho con, ông chấp nhận từ bỏ toàn bộ giấy tờ tại Trung Quốc đồng nghĩa với việc mất quyền lợi công dân, mang theo toàn bộ tài sản sang Mỹ bắt đầu lại từ đầu.
Tuy nhiên, cuộc sống tại Mỹ không như ông kỳ vọng. Suốt hơn 10 năm, ông không thể hòa nhập, cảm thấy lạc lõng và không tìm được chỗ đứng.
Đến năm 2012, khi 58 tuổi, ông quyết định trở về Trung Quốc một mình mà không thông báo với gia đình. Thế nhưng, do đã hủy toàn bộ giấy tờ khi xuất cảnh, ông rơi vào tình trạng không có hộ khẩu, không được công nhận cư trú hợp pháp.
Không còn tiền bạc, không giấy tờ, ông Chen buộc phải sống lang thang. Ông kiếm sống bằng nghề nhặt rác, bán phế liệu; những ngày may mắn có thể kiếm được khoảng 20 Nhân dân tệ (khoảng 70.000 đồng), còn không chỉ đủ mua vài chiếc bánh bao.
Mùa hè, ông ngủ tạm trong công viên, còn mùa đông thì trú ẩn ở các nhà ga để tránh rét.
Hiện nay, ông Chen đã ngoài 70 tuổi, cơ thể suy kiệt, dáng vẻ tiều tụy. Dù vậy, ông vẫn không tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình đang sống ở Mỹ.
Ông cho biết ông và vợ đã ly hôn từ lâu. Con trai ông hiện đã lập gia đình, làm việc và sinh sống tại Mỹ nhưng nhiều năm không còn liên lạc. Ông cũng không chủ động tìm lại con.
Điều ông mong muốn nhất lúc này không phải tiền bạc, mà là được khôi phục hộ khẩu để có thể sống hợp pháp tại quê nhà. Tuy nhiên, nhiều nỗ lực của ông đều không thành do vướng các thủ tục pháp lý.
Câu chuyện về ông Chen trở thành một lát cắt buồn về những lựa chọn lớn trong đời, nơi ranh giới giữa thành công và bi kịch đôi khi chỉ cách nhau bởi một quyết định tưởng như đúng đắn.
"Nonnamaxxing" là từ khóa đang thịnh hành trong cộng đồng người trẻ Mỹ. Thuật ngữ này kết hợp giữa từ "nonna" (bà ngoại trong tiếng Italy) và hậu tố "maxxing" (tối đa hóa), mang ý nghĩa áp dụng nếp sinh hoạt của người lớn tuổi. Xu hướng xuất hiện như phản ứng trước áp lực của văn hóa hối hả, con người luôn bận rộn và phụ thuộc vào công nghệ.
Phong cách sống này lan rộng từ cuối tháng 2/2026, bắt nguồn từ một tài khoản Instagram đăng bộ ảnh sống chậm của mình. Nội dung xoay quanh việc nấu ăn theo công thức truyền thống với nguyên liệu tươi, dành thời gian cho gia đình và hạn chế sử dụng mạng xã hội. Bài đăng thu hút hơn 60.000 lượt thích.
Theo tạp chí SELF, xu hướng này bắt nguồn từ Italy, quốc gia có tuổi thọ hàng đầu thế giới. Nhiều người lấy cảm hứng từ lối sống tại vùng Sardinia - một "vùng xanh" có tỷ lệ người sống trên 100 tuổi cao.
Bà Licia Fertz, 96 tuổi, sống tại Viterbo, Italy là một ví dụ. Bà duy trì nếp sinh hoạt đều đặn, thức dậy sớm, trang điểm và mặc trang phục màu sắc dù không ra khỏi nhà. Bà cho biết việc chăm sóc bản thân là cách thể hiện sự tôn trọng chính mình và sự nhàm chán là yếu tố khiến con người già đi.
Nghiên cứu của Đại học California Riverside (Mỹ) cho thấy thái độ tích cực với tuổi già giúp làm chậm quá trình lão hóa.
Về vận động, người Italy thường đi bộ do đặc thù sinh hoạt. Giáo sư Daniel Lieberman, chuyên gia sinh học tiến hóa con người tại Đại học Harvard, cho biết đi bộ là hình thức vận động cơ bản của con người. Nghiên cứu năm 2025 trên tạp chí American Journal of Preventive Medicine cũng chỉ ra 15 phút đi bộ nhanh mỗi ngày giúp giảm nguy cơ tử vong sớm.
Kết nối xã hội là yếu tố quan trọng thứ hai. Người cao tuổi Italy thường duy trì quan hệ với hàng xóm, tham gia chăm sóc cháu và các hoạt động cộng đồng. Các thống kê cho thấy những người tham gia tình nguyện hơn 100 giờ mỗi năm có tinh thần tích cực hơn và nguy cơ tử vong thấp hơn.
Ông Jonathan Alpert, nhà trị liệu tâm lý tại Mỹ, cho rằng trào lưu "nonnamaxxing" nổi lên vì nhiều người trẻ đang kiệt sức trước áp lực công việc. "Người Italy đã sống chậm rãi suốt nhiều thế kỷ nay, còn chúng ta thì chỉ mới ngẩng đầu lên khỏi màn hình điện thoại để nhận ra điều đó", chuyên gia nói.
UBND tỉnh Gia Lai đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án tu bổ, tôn tạo Di tích lịch sử Nước Mặn (thôn An Hòa, xã Tuy Phước Bắc) với tổng mức đầu tư gần 24 tỷ đồng. Đây được xem là một trong những nơi phôi thai chữ Quốc ngữ của Việt Nam.
Theo phương án phê duyệt, dự án tập trung bảo tồn các giá trị gốc của di tích, phục hồi không gian lịch sử gắn với quá trình hình thành chữ Quốc ngữ. Điểm nhấn là cây đa cổ thụ bằng bê tông, được xem như biểu tượng nguồn cội, cùng hệ thống 7 bia đá khắc bằng nhiều ngôn ngữ.
Công trình được Giáo phận Quy Nhơn xây dựng năm 2011 trên nền cơ sở truyền giáo cũ, nơi linh mục Francisco de Pina từng sinh sống và truyền đạo. Cây đa gồm 16 nhánh, tượng trưng cho 16 cơ sở truyền giáo ở xứ Đàng Trong, hiện nằm trong khuôn viên gia đình ông Võ Cự Anh.
Bên cạnh đó, giếng nước trong khuôn viên di tích sẽ được nạo vét, gia cố, dựng nhà mái che theo kiến trúc truyền thống. Nhiều hạng mục phục vụ tham quan cũng được đầu tư như biểu tượng cuốn sách, nhà thông tin, khu ki-ốt cùng hệ thống điện chiếu sáng, cấp thoát nước và đường nội bộ.
Dự án còn hướng đến xây dựng không gian trưng bày tư liệu, hiện vật về quá trình hình thành chữ Quốc ngữ và hoạt động của các giáo sĩ Dòng Tên từng đặt cơ sở tại Nước Mặn. Các tài liệu, hiện vật liên quan sẽ được sưu tầm, số hóa để phục vụ nghiên cứu và giới thiệu đến công chúng.
Ít ai biết rằng hơn 400 năm trước, Nước Mặn từng là một thương cảng sầm uất bậc nhất Đàng Trong. Nằm ở hạ nguồn sông Kôn, nơi đây là điểm giao thương của người Việt, Chăm Pa, cùng các thương nhân đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh và nhiều quốc gia khác.
Theo các tư liệu lịch sử, năm 1617, quan trấn thủ Quy Nhơn Trần Đức Hòa đã cưu mang, đưa các giáo sĩ Dòng Tên gồm Francesco Buzomi, Francisco de Pina và Cristoforo Borri về vùng đất này sau khi họ gặp nạn tại cảng Hội An. Một năm sau, các giáo sĩ chọn Nước Mặn làm nơi đặt cơ sở truyền giáo.
Ông Võ Cự Anh (85 tuổi, trú thôn An Hòa, xã Tuy Phước Bắc) cho biết, gia đình đã hiến hàng trăm mét vuông đất để phục dựng cây cổ thụ biểu tượng nguồn cội chữ Quốc ngữ tại di tích Nước Mặn.
Từng là thầy giáo và nhiều năm nghiên cứu lịch sử Nước Mặn, ông Anh dành nhiều tâm huyết sưu tầm tư liệu về quá trình hình thành chữ Quốc ngữ. Theo ông, những ngày đầu tiếp xúc với tiếng Việt, các giáo sĩ phương Tây gặp không ít khó khăn. Song, với quyết tâm học ngôn ngữ bản địa để phục vụ truyền giáo, họ đã cùng các học giả và người dân địa phương thử nghiệm việc ghi âm tiếng Việt bằng mẫu tự La tinh.
Những cuộc trao đổi dưới ánh đèn dầu giữa các giáo sĩ với giới nho sĩ, học trò và thương nhân địa phương, góp phần hình thành những ký âm La tinh đầu tiên của tiếng Việt.
Từ nền tảng được gây dựng tại Nước Mặn, đến năm 1625, giáo sĩ Alexandre de Rhodes tiếp tục kế thừa, hệ thống hóa và phát triển, mở đường cho sự ra đời và phổ biến của chữ Quốc ngữ.
Theo UBND tỉnh Gia Lai, sau khi hoàn thành, khu di tích Nước Mặn được kỳ vọng trở thành điểm đến văn hóa đặc sắc, góp phần bảo tồn di sản ngôn ngữ dân tộc, phát triển du lịch và lan tỏa những giá trị lịch sử gắn với hành trình hình thành chữ Quốc ngữ Việt Nam.
Một nữ tài xế đã tử vong thương tâm sau khi bước hụt chân và ngã xuống một chiếc cống không có nắp đậy tại Mỹ vào đêm thứ Hai (18/5).
Sự việc xảy ra vào khoảng 11 giờ 20 phút đêm, gần các cửa hàng của hãng Cartier và Nike tại góc đường East 52nd và Đại lộ số 5 (5th Avenue).
Người phụ nữ 56 tuổi đến từ quận Westchester County đã gặp nạn ngay khi vừa bước ra khỏi chiếc xe SUV hạng sang Mercedes-Benz đang đỗ . Các quan chức cho biết nạn nhân đã bị rơi từ độ cao khoảng 3 mét.
Thời điểm lực lượng cứu hộ có mặt tại hiện trường, người phụ nữ đã rơi vào tình trạng bất tỉnh bên trong cống lộ thiên thuộc quản lý của công ty điện lực Con Edison.
Sau khi được đưa lên mặt đất, bà lập tức được chuyển đến Trung tâm Y tế New York-Presbyterian/Weill Cornell, nhưng đã tử vong sau đó do thương tích quá nặng.
Danh tính của nạn nhân hiện vẫn được giữ kín trong thời gian cảnh sát liên hệ với thân nhân của bà.
Trong khi đó, phía công ty điện lực Con Edison cho biết họ đang tiến hành điều tra nguyên nhân vì sao hố cống này lại không được đậy nắp.
"Chúng tôi vô cùng đau buồn khi phải xác nhận rằng một người dân đã tử vong sau khi ngã xuống một miệng cống để hở", người phát ngôn của công ty điện lực chia sẻ với truyền thông.
"Chúng tôi đang tích cực điều tra làm rõ nguyên nhân sự việc. Xin được gửi lời chia buồn sâu sắc nhất tới gia đình của nạn nhân, và an toàn vẫn luôn là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi."
Cơ quan pháp y sẽ tiến hành xác định nguyên nhân tử vong chính thức của người phụ nữ, cảnh sát thông tin thêm.
