Giữa những con phố sầm uất của Thượng Hải (Trung Quốc), hình ảnh một người đàn ông 70 tuổi lặng lẽ lục tìm từng thùng rác để nhặt ve chai khiến nhiều người không khỏi xót xa. Ít ai ngờ rằng, phía sau dáng vẻ khắc khổ ấy lại là một quá khứ từng vàng son rực rỡ.
Ông Chen nhân vật trong câu chuyện được biết đến là cháu trai của Chen Qubing, một nhà thơ hiện đại nổi tiếng của Trung Quốc. Gia đình ông từng có truyền thống đáng nể, thậm chí trong giai đoạn lịch sử trước đây còn sẵn sàng bán cả một con phố ở Tô Châu để ủng hộ sự nghiệp cách mạng.
Thừa hưởng nền tảng gia đình và kỳ vọng lớn lao, ông Chen từ nhỏ đã nuôi nhiều hoài bão. Khi trưởng thành, ông kết hôn, có công việc ổn định và từng bước xây dựng cuộc sống đáng mơ ước.
Bước ngoặt đến vào năm 1990, khi ông trở thành chủ một dự án kinh doanh lớn và chỉ trong 25 ngày đã thu về 400.000 Nhân dân tệ (khoảng 1,5 tỷ đồng). Ở thời điểm đó, đây là khoản tiền khổng lồ, đưa ông bước vào hàng ngũ những người giàu có, đủ khả năng sở hữu 2 căn nhà tại Thượng Hải.
Ít ai ngờ rằng, người đàn ông ấy từng có một quá khứ giàu sang và từng được xem là ông chủ thành đạt trong giới kinh doanh. Mọi thứ thay đổi chỉ sau một quyết định bước ngoặt trong cuộc đời.
Sinh ra tại Thượng Hải, ông Chen kết hôn năm 25 tuổi và nhờ sự hỗ trợ của gia đình đã sớm có công việc ổn định. Sau một thập kỷ, cuộc sống của ông được xem là đủ đầy, yên ấm.
Đến năm 1993, ông bắt đầu bước vào con đường kinh doanh riêng và nhanh chóng gặt hái thành công lớn: Chỉ trong 25 ngày, ông đã thu về 400.000 Nhân dân tệ con số rất lớn vào thời điểm đó. Từ đây, ông thành lập công ty xây dựng và liên tiếp sở hữu 2 căn nhà tại Thượng Hải.
Xuất phát từ mong muốn cho con trai có môi trường giáo dục tốt hơn, đầu năm 2002 ông Chen quyết định bán 2 căn nhà ở quê để đưa cả gia đình sang Mỹ định cư.
Ông cho biết gia đình mình có truyền thống lâu đời, thậm chí có liên hệ với một dòng họ trí thức nổi tiếng. Ảnh hưởng từ gia đình khiến ông luôn mang trong mình kỳ vọng lớn về tương lai con cái.
Để thực hiện giấc mơ “đổi đời” cho con, ông chấp nhận từ bỏ toàn bộ giấy tờ tại Trung Quốc đồng nghĩa với việc mất quyền lợi công dân, mang theo toàn bộ tài sản sang Mỹ bắt đầu lại từ đầu.
Tuy nhiên, cuộc sống tại Mỹ không như ông kỳ vọng. Suốt hơn 10 năm, ông không thể hòa nhập, cảm thấy lạc lõng và không tìm được chỗ đứng.
Đến năm 2012, khi 58 tuổi, ông quyết định trở về Trung Quốc một mình mà không thông báo với gia đình. Thế nhưng, do đã hủy toàn bộ giấy tờ khi xuất cảnh, ông rơi vào tình trạng không có hộ khẩu, không được công nhận cư trú hợp pháp.
Không còn tiền bạc, không giấy tờ, ông Chen buộc phải sống lang thang. Ông kiếm sống bằng nghề nhặt rác, bán phế liệu; những ngày may mắn có thể kiếm được khoảng 20 Nhân dân tệ (khoảng 70.000 đồng), còn không chỉ đủ mua vài chiếc bánh bao.
Mùa hè, ông ngủ tạm trong công viên, còn mùa đông thì trú ẩn ở các nhà ga để tránh rét.
Hiện nay, ông Chen đã ngoài 70 tuổi, cơ thể suy kiệt, dáng vẻ tiều tụy. Dù vậy, ông vẫn không tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình đang sống ở Mỹ.
Ông cho biết ông và vợ đã ly hôn từ lâu. Con trai ông hiện đã lập gia đình, làm việc và sinh sống tại Mỹ nhưng nhiều năm không còn liên lạc. Ông cũng không chủ động tìm lại con.
Điều ông mong muốn nhất lúc này không phải tiền bạc, mà là được khôi phục hộ khẩu để có thể sống hợp pháp tại quê nhà. Tuy nhiên, nhiều nỗ lực của ông đều không thành do vướng các thủ tục pháp lý.
Câu chuyện về ông Chen trở thành một lát cắt buồn về những lựa chọn lớn trong đời, nơi ranh giới giữa thành công và bi kịch đôi khi chỉ cách nhau bởi một quyết định tưởng như đúng đắn.
Các bác sĩ cảnh báo, những ca nhiễm ký sinh trùng ở mắt không còn hiếm gặp và đã được ghi nhận ở nhiều nơi, chủ yếu liên quan đến thói quen sinh hoạt thiếu vệ sinh khi tiếp xúc với thú nuôi.
Mới đây, tại Hồ Bắc, một thiếu niên 14 tuổi từng bị suy giảm thị lực nghiêm trọng, mắt phải chỉ còn 0,2 và mắt trái 0,1. Nguyên nhân được xác định do ký sinh trùng xâm nhập vào mắt, gây tổn thương võng mạc không thể hồi phục.
Đáng nói, các triệu chứng mờ mắt đã xuất hiện hơn một năm nhưng không được phát hiện sớm, khiến việc điều trị bỏ lỡ "thời điểm vàng".
Theo gia đình, bệnh nhi có thói quen thường xuyên ăn ngủ cùng chó mèo, nhưng lại ít rửa tay sau khi tiếp xúc yếu tố nguy cơ cao dẫn đến nhiễm ký sinh trùng.
Và mới đây, một trường hợp tương tự tiếp tục được ghi nhận, gióng lên hồi chuông cảnh báo. Như đã đề cập, bệnh nhi đến khám tại Vũ Hán với biểu hiện nhìn mờ kéo dài. Kết quả kiểm tra cho thấy cả hai mắt đều nhiễm ấu trùng giun tròn Toxocariasis, gây tổn thương nghiêm trọng đến thị lực.
Theo thông tin ban đầu từ Jimu News, một bệnh nhi được đưa đến khám tại bệnh viện nhãn khoa ở Vũ Hán sau khi xuất hiện dấu hiệu thị lực bất thường.
Gia đình cho biết bố mẹ làm việc xa nhà, cậu bé sống cùng ông bà. Trẻ thường xuyên ăn ngủ cùng mèo, ít khi rửa tay sau khi tiếp xúc với thú cưng hoặc chơi ngoài đồng.
Thời gian gần đây, cậu bé nhiều lần than phiền nhìn mờ, kết quả học tập cũng giảm sút rõ rệt. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, gia đình đã nhanh chóng đưa trẻ đi kiểm tra.
Qua thăm khám chuyên sâu, bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi bị thoái hóa điểm vàng ở mắt phải và bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch ở cả hai mắt. Đáng chú ý, cả hai mắt đều phát hiện nhiễm ấu trùng giun tròn Toxocariasis.
Các bác sĩ giải thích, đây là bệnh do ấu trùng giun tròn từ chó hoặc mèo xâm nhập vào cơ thể người. Thú nuôi là vật chủ chính của ký sinh trùng, trong khi con người chỉ là vật chủ ngẫu nhiên, thường nhiễm bệnh khi tiếp xúc với lông động vật mang mầm bệnh hoặc ăn phải thực phẩm, nguồn nước nhiễm trứng giun.
Sau khi xâm nhập qua đường tiêu hóa, trứng giun nở thành ấu trùng, xuyên qua thành ruột và theo đường máu di chuyển khắp cơ thể. Trong một số trường hợp, chúng có thể xâm nhập vào nhãn cầu, gây phản ứng viêm và tổn thương mô nghiêm trọng.
Trẻ em được đánh giá là nhóm nguy cơ cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đồng thời thường chưa có thói quen vệ sinh tốt. Những hành vi như mút tay, ăn uống không rửa tay sau khi chơi đùa khiến nguy cơ nhiễm ký sinh trùng tăng lên đáng kể.
Đáng lo ngại, giai đoạn đầu của bệnh thường không có biểu hiện viêm rõ rệt như đỏ, sưng hay đau. Trẻ có thể chỉ nhìn mờ một bên hoặc thấy "vật thể bay" trước mắt những dấu hiệu dễ bị nhầm với cận thị hoặc mỏi mắt thông thường, dẫn đến chậm trễ trong điều trị.
Khi ấu trùng xâm nhập sâu vào võng mạc, chúng có thể gây ra hàng loạt biến chứng như viêm nội nhãn, tổn thương võng mạc hoặc đục thủy tinh thể. Trường hợp nặng có thể dẫn đến teo nhãn cầu, thậm chí mù lòa.
Để bảo vệ thị lực và sức khỏe mắt cho trẻ, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh nếu nuôi thú cưng cần quản lý chặt chẽ, tẩy giun định kỳ và hạn chế để vật nuôi tiếp xúc trực tiếp với trẻ, như vào phòng ngủ hoặc ăn chung.
Đồng thời, cần xây dựng cho trẻ thói quen vệ sinh tay thường xuyên, tránh các hành vi như cắn hay gãi tay.
Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu bất thường như lác mắt, sợ ánh sáng, chảy nước mắt kéo dài hoặc giảm thị lực, cần đưa đi khám chuyên khoa ngay. Việc khám mắt định kỳ hằng năm cũng được khuyến nghị nhằm phát hiện sớm nguy cơ, tránh những tổn thương đáng tiếc có thể để lại hậu quả lâu dài.
Liệu đây có phải là "bức tranh đứt gãy" giữa kỳ vọng của thế hệ trẻ với thực tại khắc nghiệt của thị trường lao động vốn sôi động và biến đổi nhanh hiện nay?
Số liệu từ Tổng cục Thống kê quý 1-2026 cho ra một con số đáng suy gẫm. Cả nước có gần 1,6 triệu thanh niên (15-24 tuổi) đang rơi vào tình trạng "3 không" như trên. Đáng lo ngại hơn khi tỉ lệ thất nghiệp ở nhóm tuổi này lên đến 8,9%, cao gấp nhiều lần tỉ lệ thất nghiệp chung cả nước.
Tại sao trong bối cảnh các ngành kinh tế số (công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông...) và dịch vụ lưu trú, ăn uống đang tăng trưởng và "khát" nhân lực, nhiều người trẻ vẫn đứng ngoài cuộc hoặc bất lực trong việc giành lấy một công việc? Câu trả lời nằm ở sự lệch pha giữa kỹ năng và kỳ vọng cá nhân.
Một bộ phận gen Z bước vào thị trường với nhu cầu chọn việc theo tiêu chuẩn cá nhân cao, ưu tiên sự tự do và mức đãi ngộ lý tưởng. Tuy nhiên sự thật là họ đang thiếu hụt kinh nghiệm thực tế cùng các kỹ năng số cơ bản để đáp ứng yêu cầu thực chiến từ doanh nghiệp.
Trong xã hội học, tình trạng "3 không" này nếu kéo dài không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn tạo ra "hiệu ứng vết sẹo". Khi rời xa các định chế giáo dục và lao động quá lâu, người trẻ dễ rơi vào trạng thái mất kết nối xã hội, kỹ năng bị mai một và tâm lý tự ti gia tăng.
Chính vì thế khoảng trống trong hồ sơ năng lực càng dài, cánh cửa trở lại môi trường nghề nghiệp càng hẹp lại. Đáng lo ở chỗ tỉ lệ "3 không" tại nông thôn (13%) và ở nữ giới (12,8%) cao hơn hẳn thành thị. Điều đó chứng tỏ áp lực đô thị và rào cản tiếp cận công nghệ vẫn là điểm nghẽn lớn chưa có lời giải triệt để.
Kinh tế số và chuyển đổi số tại Việt Nam dù mới ở giai đoạn đầu nhưng đang tăng tốc cực nhanh (chiếm gần 3% tổng lao động có việc làm và đang tiếp tục mở rộng). Đây chính là kỷ nguyên vươn mình thực tế nhất và chắc chắn nó không chờ đợi những người đứng yên.
Thách thức 1,6 triệu thanh niên nói trên không chỉ là bài toán của các cơ quan quản lý mà còn là lời cảnh tỉnh cho chính mỗi bạn trẻ đang ở trạng thái "3 không". Đừng để mình bị động chờ một công việc trong mơ đúng ý hoặc ảo tưởng năng lực cá nhân, không màng đến những chuyển động thực tế của thị trường lao động.
Thay vào đó cần chủ động lấp đầy khoảng trống kỹ năng của mình bằng các khóa đào tạo ngắn hạn, thậm chí chấp nhận những vị trí khởi đầu khiêm tốn chính là cách duy nhất để mình không bị "đá" khỏi quỹ đạo phát triển. Đừng để mác "thanh niên 3 không" trở thành rào cản ngăn bạn chạm tới tương lai vì trong kỷ nguyên số, đứng yên đồng nghĩa với việc đang lùi lại phía sau.
Câu chuyện phân công chăm sóc cha mẹ bệnh "Tuần này con trực, tuần sau anh hai" trên Tuổi Trẻ Online chạm đến nỗi lòng của nhiều gia đình thời hiện đại.
Mỗi gia đình có 1-2 con, mà mỗi đứa con đều có gia đình, công việc, sự nghiệp riêng cần sắp xếp nên khi cha mẹ ốm đau, việc phân công nhau chăm sóc là chuyện không lạ.
Bạn đọc để tên Noithatlong cho rằng để tình cảm được lâu dài cần rõ ràng minh bạch. Các con phân chia rõ ràng mới giữ được tình cảm anh em. "Ai cũng phải mưu sinh, trong gia đình đông con mà họ cân bằng được thì quá tốt", bạn đọc để tên Heo mọi đồng tình.
Nếu các con không có điều kiện phân chia thời gian thì phân chia công việc để lo: người có công chăm, người có tiền thì lo chi phí.
Bạn đọc tên Phong cho rằng các con còn yêu thương, chăm sóc cha mẹ, còn phân công, gửi tiền về là tốt quá rồi. Không phải cứ thương thì ôm hết vào, phải phân chia để ai cũng có trách nhiệm, ai cũng được bày tỏ tình thương của mình.
Tuy nhiên, không phải bạn đọc nào cũng bằng lòng với cách phân chia thương yêu như vậy.
Bạn đọc tên Duy nhắc nhở: "Mai này ở vị trí của ba mẹ mình, con em cũng nói bận lắm, ghé thăm chút là được rồi, ba/mẹ đừng khắt khe với con nha. Thôi con đi làm đây, biếu ba/mẹ 10 triệu, ba/mẹ muốn ăn gì ăn, trễ giờ họp rồi, bye ba/mẹ".
Lập tức có nhiều bạn đọc khác phản hồi rằng chỉ có những đứa con đầy đủ kinh tế rồi thoái thác trách nhiệm chăm sóc cha mẹ, dùng tiền thay mình báo hiếu thì mới có thái độ như vậy.
Người để nick No Name cho rằng cha mẹ thời nay phải chấp nhận vì xã hội, cuộc sống thay đổi, không ai sống thay ai. "Con cái ta lúc đó cũng thành cha mẹ, cũng có con cái. Hãy thử nghĩ xem các con phải đang phân chia sự quan tâm của chính cháu mình. Nếu cứ mong muốn thời gian của con dành cho mình nhiều hơn thì các cháu sẽ thấy thế nào?".
"Thời buổi này khác xưa, con cái bận nhiều việc và áp lực, sắp xếp được để lo cho cha mẹ cũng là điều quý rồi, đừng quá khắt khe", bạn đọc tên Sang cùng suy nghĩ.
Còn bạn đọc Da Nang gửi đến góc nhìn khác: "Phân công như vậy là gia đình còn may mắn và hạnh phúc. Nhiều gia đình không có cơ hội anh em ngồi lại với nhau chia ca kíp nữa vì họ đã từ mặt và lâu không còn ngồi chung. Buồn nhất là có bữa ăn hai người con đều đem tới, có bữa không ai đem vì anh em không nói chuyện với nhau thì làm sao biết".
"Ai có phước nhiều mới được chăm cha mẹ nhiều", một bạn đọc viết.
Cũng có người lên án sự phân công rạch ròi việc chăm sóc cha mẹ là tính toán, vô tình. Bạn đọc Quỳnh Như dẫn câu ca dao "Cha mẹ nuôi con biển hồ lai láng, con nuôi cha mẹ tính tháng kể ngày" rồi viết: nghĩ thôi là thấy đau lòng thay cho những đấng sinh thành.
"Chúng ta thường vin vào cớ bận rộn để cơ học hóa tình thân. Bài viết là một khoảng lặng cần thiết để mỗi đứa con tự nhìn lại mình", bạn đọc tên Lan lưu ý.
Tuy nhiên bạn đọc tên Hồng Hà cho rằng: "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh. Không có phương án chung cho tất cả mọi người. Ở hoàn cảnh của bạn đó là cách xử lý tuyệt vời nhưng ở hoàn cảnh của tôi nếu làm thế thì lại dở ẹc và ngược lại".
Bạn đọc No Name đồng tình: "Mỗi hoàn cảnh có cách giải quyết phù hợp với người trong cuộc. Có chăng bài học rút ra là sự khéo léo của những người con trong vấn đề chăm sóc cha mẹ. Sự khéo léo đó làm cho bản thân họ vừa chu toàn được trách nhiệm cho ba mẹ, con cái và gia đình nhỏ của họ".
Và như bạn đọc tên Khoa viết: tất cả mọi việc đều có quy luật vận hành, nên đừng quá khắc khe. Ngày xưa cha mẹ đau bệnh là con cái tụ họp lại đầy nhà cùng chăm sóc. Đó là những gia đình làm nông nghiệp, nghỉ làm không ảnh hưởng nhiều tới người khác. Xã hội giờ đã khác xưa, không phân công sắp xếp cho nhau thì mất việc.
Và sự phân công chỉ là chia sẻ trách nhiệm và theo bạn đọc tên An, chính "thái độ, giọng điệu và tình cảm đi kèm mới là thứ quyết định hơi ấm gia đình".
"Quan trọng là tấm lòng, là sự tự giác. Phân chia rạch ròi mà có người không muốn làm thì cũng như không", bạn đọc Hữu Nhân nhắc nhở. Và bạn đọc này nhấn mạnh rằng: con mình sẽ đối xử mình như cách mình đã làm với cha mẹ.
