Luật được Quốc hội thông qua tháng 12/2025, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành luật riêng về chuyển đổi số.
Theo cơ quan soạn thảo, nhiều năm qua, Việt Nam đã triển khai chuyển đổi số, từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động này với nhiều luật chuyên ngành như Luật Giao dịch điện tử, Luật Viễn thông, Luật Công nghiệp công nghệ số... Tuy nhiên, đây vẫn là những mảnh ghép rời rạc, thiếu quy định mang tính thống nhất, hệ thống hóa các quan điểm, định hướng chung về quốc gia số. Đó là lý do Luật Chuyển đổi số ra đời.
Luật gồm 8 chương, 48 điều, được xây dựng theo hướng "luật khung", kết nối quy định chuyên ngành hiện có và bổ sung những mảnh ghép còn thiếu như kinh tế số, xã hội số, hạ tầng chuyển đổi số. Luật đồng thời thiết lập cơ chế điều phối ở cấp quốc gia đối với những vấn đề vượt ra ngoài phạm vi của từng luật chuyên ngành.
Hệ thống hóa khái niệm chuyển đổi số
Theo Cục Chuyển đổi số quốc gia, điểm đáng chú ý của luật là lần đầu Việt Nam xây dựng được một hệ thống khái niệm thống nhất, đầy đủ về chuyển đổi số.
Đại diện cơ quan soạn thảo cho hay, trước đây nhiều khái niệm liên quan đến chuyển đổi số được sử dụng phổ biến nhưng chưa có cơ sở pháp lý chung để tham chiếu. Luật mới không chỉ làm rõ các khái niệm mà còn xác định cụ thể thế nào là hoạt động chuyển đổi số, tạo căn cứ để bộ, ngành, địa phương thực hiện.
Trên nền tảng đó, luật thiết lập công cụ điều phối ở quy mô quốc gia như chương trình chuyển đổi số quốc gia, khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, khung quản trị dữ liệu, khung năng lực số và bộ chỉ số thống nhất. Đây là những công cụ quan trọng, phục vụ việc điều phối và tổ chức chuyển đổi số.
Đối với các hệ thống số, luật đưa ra nguyên tắc thiết kế và yêu cầu chung, hướng tới xây dựng những hệ thống số thông minh, chủ động phục vụ người dân thay vì chỉ cung cấp dịch vụ theo cách một chiều, bị động.
Quy định tài chính đặc biệt
Bên cạnh làm rõ các khái niệm, Luật Chuyển đổi số cũng lần đầu luật hóa nguồn lực dành cho chuyển đổi số, quy định mức chi tối thiểu 1% ngân sách nhà nước hằng năm dành cho chuyển đổi số. Cơ quan soạn thảo cho biết, đây là cơ sở để bộ, ngành và địa phương xây dựng nhiệm vụ, đề án, chương trình và bố trí nguồn lực cho chuyển đổi số.
Để thu hẹp khoảng cách số, Nhà nước ưu tiên bố trí nguồn lực chuyển đổi số cao hơn mức trung bình của cả nước đối với khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Luật cũng đưa ra cơ chế riêng đối với các dự án đầu tư, mua sắm những hệ thống chưa có trên thị trường hoặc chưa có tiền lệ. Đây là nhóm dự án thường khó xác định đầu bài và khó định giá. Theo đó, luật có kinh phí dành cho việc phát triển, thử nghiệm các sản phẩm, hàng hóa hoặc hệ thống không có sẵn trên thị trường, đồng thời có quy trình lựa chọn đơn vị triển khai.
Bên cạnh đó, Nhà nước sẽ có biện pháp hỗ trợ tài chính và hình thức hỗ trợ khác cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh chuyển đổi số, tham gia vào hoạt động phát triển kinh tế số.
Tin Gốc: Vnexpress
