Nhiều năm sau, Guardiola trở thành minh chứng hoàn hảo cho triết lý ấy.
Trong hơn một thập kỷ dẫn dắt Man City, HLV người Tây Ban Nha không những xây dựng một đội bóng thống trị nước Anh, còn tạo ra ảnh hưởng sâu rộng tới cách bóng đá hiện đại vận hành. Từ Ngoại hạng Anh, Champions League đến các sân bóng phong trào, dấu ấn chiến thuật của Guardiola hiện diện ở khắp nơi.
6 chức vô địch Ngoại hạng Anh, một Champions League, ba Cup FA, năm Cup Liên đoàn, cùng FIFA Club World Cup và Siêu Cup châu Âu giúp Guardiola trở thành HLV thành công nhất lịch sử Man City. Nhưng điều khiến Guardiola khác biệt là ông tạo ra một chuẩn mực bóng đá mới mà cả thế giới cố gắng học theo.
Guardiola luôn thừa nhận Cruyff có ảnh hưởng lớn nhất đến sự nghiệp của ông. HLV 55 tuổi từng nói bản thân không biết gì về bóng đá, trước khi làm việc dưới trướng huyền thoại Hà Lan tại đội một Barca trong 6 mùa giải từ 1990 đến 1996.
Đỉnh cao trong mối quan hệ giữa hai người đến năm 1992, khi Barca đoạt Cup C1 lần đầu sau trận thắng Sampdoria trên sân Wembley. Guardiola khi ấy là tiền vệ trưởng thành từ La Masia, sát cánh Ronald Koeman, Michael Laudrup hay Hristo Stoichkov trong “Dream Team” (Đội hình Trong mơ) trứ danh của Cruyff.
Nếu Cruyff thay đổi bóng đá Tây Ban Nha, Guardiola làm điều tương tự với bóng đá Anh. Ảnh hưởng của Guardiola không dừng ở đội một Man City hay các CLB hàng đầu châu Âu. Từ những học viện trẻ cho tới các giải hạng thấp, ngày càng nhiều HLV cố gắng tái hiện thứ bóng đá ông xây dựng tại Etihad.
Khả năng kiểm soát bóng trở thành nền tảng trong triết lý của Guardiola. Ông tin đội giữ bóng nhiều hơn sẽ giảm nguy cơ thất bại. Từ đó, Man City vận hành theo cách bóp nghẹt đối thủ bằng quyền kiểm soát thế trận, thay vì chỉ dựa vào tốc độ hay sức mạnh thể chất.
Guardiola từng giải thích: “Bạn vẫn có thể thua dù kiểm soát bóng, nhưng khả năng thất bại sẽ lớn hơn nếu không có bóng”.
Tư duy ấy tạo nên sự đối lập rõ nét với phong cách tấn công giàu năng lượng của Jurgen Klopp tại Liverpool – đối thủ lớn nhất của Man City trong nhiều mùa giải. Guardiola chơi thứ bóng đá kiểm soát, chậm và chắc. Trong khi đó, HLV người Đức muốn đội của ông đá trực diện, với cường độ cao như một bản nhạc rock hạng nặng.
Tuy nhiên, ảnh hưởng lớn nhất Guardiola để lại nằm ở khía cạnh chiến thuật. Ngày nay, thủ môn chơi chân tốt gần như trở thành yêu cầu bắt buộc với các CLB lớn. Nhưng khi Guardiola tới Man City năm 2016, điều đó vẫn chưa phổ biến ở Anh. Quyết định gây tranh cãi đầu tiên của ông là loại Joe Hart – thủ môn số một tuyển Anh thời điểm đó – vì không phù hợp với yêu cầu triển khai bóng từ tuyến dưới.
Sau Guardiola, bóng đá Anh thay đổi nhanh chóng. Các đội bóng ưu tiên mẫu thủ môn có khả năng chuyền bóng, phát động tấn công và tham gia xây dựng lối chơi.
Không chỉ thay đổi vai trò thủ môn, Guardiola còn liên tục phá vỡ khái niệm truyền thống về vị trí trên sân. Ông từng kéo Lionel Messi xuống đá “số 9 ảo” ở Barca, khiến các trung phong không còn chỉ chờ ghi bàn trong cấm địa. Guardiola cũng đưa hậu vệ cánh bó vào trung lộ để tăng khả năng kiểm soát khu vực giữa sân, thay vì chỉ bám biên như trước.
Tại Bayern, hậu vệ cánh hàng đầu thế giới như Philipp Lahm được Guardiola chuyển vào đá tiền vệ phòng ngự. Ở Barca, Javier Mascherano từ tiền vệ trung tâm trở thành trung vệ đẳng cấp.
Tại Man City, John Stones là ví dụ tiêu biểu cho sự sáng tạo của Guardiola. Từ vị trí trung vệ, tuyển thủ Anh thường xuyên được đôn lên tuyến giữa trong quá trình triển khai bóng, trở thành cầu thủ lai giữa trung vệ và tiền vệ phòng ngự. Stones cho biết vị trí mời thay đổi tư duy chơi bóng của bản thân, giúp anh hiểu rõ hơn vai trò của các đồng đội.
Guardiola thậm chí còn sử dụng Stones như một tiền vệ con thoi trong trận chung kết Champions League 2023 với Inter Milan, để giúp Man City hoàn tất cú ăn ba lịch sử.
Gần đây, Matheus Nunes cũng được Guardiola kéo từ hàng tiền vệ xuống đá hậu vệ phải. Quyết định ấy từng bị chế giễu khi cầu thủ Bồ Đào Nha gặp khó khăn lúc đầu, nhưng cuối cùng vẫn mang lại hiệu quả.
Không phải mọi thử nghiệm của Guardiola đều thành công. Ông nhiều lần bị chỉ trích vì suy nghĩ quá phức tạp trong các trận cầu lớn, ví dụ như chung kết Champions League 2021 gặp Chelsea. Guardiola gây bất ngờ khi không sử dụng hai tiền vệ phòng ngự hàng đầu Fernandinho hay Rodri, mà tung ra đội hình thiên hẳn về tấn công. Man City sau đó thua 0-1.
Trận chung kết Champions League trên sân Dragao đó có thể là thất bại đau đớn nhất sự nghiệp cầm quân của Guardiola. Nhưng ngay cả những sai lầm ấy cũng phản ánh một phần tính cách chiến thuật của ông. Bởi HLV này luôn muốn tạo khác biệt và sẵn sàng đi ngược tư duy thông thường.
Di sản của Guardiola còn thể hiện qua thế hệ HLV chịu ảnh hưởng từ ông. Mikel Arteta bắt đầu sự nghiệp huấn luyện trong vai trò trợ lý tại Man City trước khi đưa Arsenal trở thành ứng viên vô địch Ngoại hạng Anh nhiều mùa giải liên tiếp. Enzo Maresca từng làm việc trong ban huấn luyện của Guardiola trước khi gây tiếng vang tại Leicester rồi Chelsea.
Vincent Kompany học hỏi trực tiếp từ Guardiola khi còn đeo băng đội trưởng Man City, trước lúc trở thành HLV Bayern. Xabi Alonso cũng có thời gian làm việc cùng Guardiola tại Bayern. Nhiều HLV ở các giải hạng dưới nước Anh cũng thừa nhận họ chịu ảnh hưởng mạnh từ Guardiola.
HLV Salford City, Karl Robinson kể rằng ông bị ám ảnh với cường độ làm việc của Guardiola, khi đối đầu Man City ở Cup Liên đoàn. Robinson thậm chí đùa rằng đội bóng của ông không chạm bóng nổi suốt 40 phút, nhưng Guardiola vẫn liên tục chỉ đạo từng quả ném biên bên ngoài sân. Ông như một nhạc trưởng, chỉ đạo một dàn hợp xướng.
Ở Guardiola, người ta thấy một HLV cầu toàn, ám ảnh chiến thuật và luôn tìm cách cải tiến bóng đá. Có thể các danh hiệu của ông sẽ bị vượt qua trong tương lai. Nhưng ảnh hưởng chiến thuật mà ông để lại nhiều khả năng còn tồn tại lâu hơn nhiều.
Guardiola khiến các HLV có can đảm thử những ý tưởng dị thường. Không chỉ bắt chước chiến thuật của ông, họ còn học tinh thần dám phá vỡ các quy ước, lẽ thường trong bóng đá. Đúng như lời Cruyff đã dạy: “Chiến thắng là nhất thời, danh vọng mới là mãi mãi”.
Trong trận tứ kết đầy căng thẳng tại sân vận động Los Angeles (California, Mỹ), khoảnh khắc gây tranh cãi nhất xảy ra khi tỷ số trận đấu đang là 1-1. Sau khi bóng bật từ một cầu thủ Tây Ban Nha ở cự ly gần, nó đã chạm vào tay của Rodri.
Các cầu thủ Bỉ lập tức vây lấy trọng tài Michael Oliver để đòi phạt đền. Tuy nhiên, vị vua áo đen người Anh quyết định cho trận đấu tiếp tục, và tổ VAR cũng không can thiệp sau khi kiểm tra lại tình huống.
Sau trận đấu, HLV Rudi Garcia đã bày tỏ sự không hài lòng: “Chúng tôi đã chơi sòng phẳng. Tôi không hiểu vì sao trọng tài không ra màn hình VAR xem lại. Điều đó đã gây bất lợi lớn cho chúng tôi”. Nỗi đau của HLV Garcia càng nhân lên khi Bỉ không chỉ thua trận 1-2, mà còn mất hàng loạt trụ cột vì chấn thương như Thibault Courtois và Kevin De Bruyne.
Trên diễn đàn Reddit, tình huống này cũng được người hâm mộ của 2 đội bóng bình luận sôi nổi. Tài khoản Janssens bình luận: "Đây rõ ràng là một tình huống phạt đền, dù Rodri không cố tình nhưng rõ ràng pha chạm tay của anh ấy đã làm thay đổi hướng bóng".
Trong khi, tài khoản có tên Alejandro lại nhận định: "Trọng tài hoàn toàn có thể phạt các cầu thủ Bỉ vì lỗi phản ứng, họ đã làm gián đoạn trận đấu. Đó là công việc của các trọng tài, khi chưa có tiếng còi cất lên các cầu thủ phải tiếp tục thi đấu".
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia, quyết định của tổ trọng tài là hoàn toàn có cơ sở. Cựu trọng tài Premier League Graham Scott nhận định rằng tổ trọng tài đã xử lý chính xác tình huống này.
Theo ông Scott, yếu tố quyết định nằm ở cự ly và khả năng phản ứng. “Không cầu thủ nào cố tình làm cơ thể lớn hơn một cách bất thường trong tình huống bóng bật ra từ đồng đội ở khoảng cách quá gần. Rodri gần như không có cơ hội để tránh né hoặc điều chỉnh tay của mình”, ông Scott phân tích.
Theo Luật 12 của IFAB và các hướng dẫn từ FIFA, trọng tài phải cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố như hướng bóng, khoảng cách, khả năng phản ứng và vị trí cánh tay có làm tăng diện tích cơ thể bất thường hay không. Trong trường hợp này, hành động của Rodri được coi là tự nhiên trong một pha bóng hỗn loạn, do đó không thỏa mãn các tiêu chí để thổi phạt đền.
Những tranh cãi về tình huống này dần lắng xuống sau khi trận đấu kết thúc với chiến thắng 2-1 nghiêng về Tây Ban Nha. Bàn thắng quyết định của Mikel Merino ở phút 88, tận dụng sai lầm từ thủ môn dự bị Senne Lammens, đã đưa "La Roja" vào bán kết.
Trong khi Bỉ ngậm ngùi rời giải, Tây Ban Nha tiếp tục hành trình chinh phục World Cup bằng màn đại chiến đầy hứa hẹn với đương kim á quân Pháp. Dù có những tranh cãi về công tác trọng tài, chiến thắng của Tây Ban Nha vẫn được ghi nhận là thành quả từ sự bền bỉ và bản lĩnh ở những thời điểm quyết định.
Chung kết World Cup 2026 khép lại với chiến thắng 1-0 của Tây Ban Nha trước Argentina nhờ pha lập công duy nhất của Ferran Torres. Trong khi người hâm mộ còn tranh luận về màn trình diễn của hai đội, Toni Kroos lại gây chú ý bằng một thông điệp chỉ vỏn vẹn vài từ trên mạng xã hội X.
Cựu tiền vệ từng vô địch World Cup 2014 cùng đội tuyển Đức viết: "Bóng đá đã chiến thắng". Dòng trạng thái nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi và nhận được rất nhiều bình luận của CĐV dưới bài đăng.
Dù chỉ là dòng ngắn nhưng thông điệp của Kroos lập tức được xem là lời nhận xét trực tiếp về trận chung kết. Báo Marca của Tây Ban Nha cho rằng cựu ngôi sao Real Madrid muốn nhấn mạnh "La Roja" là đội chơi thứ bóng đá đẹp và xứng đáng bước lên ngôi vô địch. Ngược lại, không ít người hâm mộ Argentina cho rằng thông điệp này mang hàm ý chỉ trích lối chơi thực dụng và thiên về phòng ngự của đội bóng Nam Mỹ.
Marca nhận định: “Nếu nhìn vào diễn biến trên sân, thống kê cho thấy Tây Ban Nha hoàn toàn áp đảo Argentina”.
Theo số liệu từ Opta, Argentina không có nổi một cú sút trúng đích trong 90 phút chính thức, lần đầu tiên một đội bóng rơi vào tình cảnh này ở một trận chung kết World Cup.
Trong suốt trận đấu, Tây Ban Nha tung ra tới 20 cú dứt điểm, trong khi Argentina chỉ có 2. Đội bóng của HLV Luis de la Fuente cũng hưởng 9 quả phạt góc, nhiều hơn gấp đôi đối thủ (4), liên tục tạo sức ép lên khung thành Emiliano Martinez.
Bàn thắng của Ferran Torres đến sau một thế trận lấn lướt, còn Argentina gần như chỉ tạo được một vài tình huống tấn công nguy hiểm ở cuối hiệp phụ thứ 2. Sau trận đấu, HLV Luis de la Fuente cũng thừa nhận Tây Ban Nha lẽ ra có thể giải quyết trận đấu sớm hơn nếu không có những pha cứu thua xuất sắc của Emiliano Martinez.
Đội tuyển Tây Ban Nha làm chủ hoàn toàn thế trận trước Argentina ở chung kết
ẢNH: REUTERS
Không chỉ Kroos, hàng loạt cựu danh thủ cũng đánh giá Tây Ban Nha là nhà vô địch hoàn toàn xứng đáng. Cựu tuyển thủ Ý Giuseppe Rossi nhận định đây là "trận chung kết chênh lệch nhất trong lịch sử". Danh thủ Anh Michael Owen khẳng định Tây Ban Nha là đội bóng hay nhất giải đấu, còn Ilkay Gundogan của Đức cho rằng chức vô địch là thành quả của một tập thể thi đấu ổn định từ đầu đến cuối.
Trong khi đó, cựu danh thủ Rio Ferdinand đặc biệt dành lời khen cho thế hệ trẻ của "La Roja", nhấn mạnh Lamine Yamal và Pau Cubarsi đều mới 19 tuổi nhưng đã sở hữu chức vô địch World Cup, mở ra tương lai rất tươi sáng cho bóng đá Tây Ban Nha.
"Cầu thủ khoác áo đội tuyển Thái Lan nên có dòng máu Thái", trang BallThai dẫn lời bà Lamsam (còn được gọi là Madam Pang). "Cầu thủ nhập tịch không có gốc gác thì sẽ không đại diện cho bản sắc Thái Lan. Việt Nam và nhiều đội tuyển trong khu vực đang theo đuổi mô hình nhập tịch cầu thủ, nhưng Thái Lan sẽ chỉ làm vậy với những cầu thủ mang dòng máu Thái".
Bà nhắc đến đội tuyển Việt Nam gần đây sử dụng những cầu thủ gốc Brazil, như tiền đạo Nguyễn Xuân Son (Rafaelson) hay Đỗ Hoàng Hên (Hendrio). Họ đã mang lại hiệu quả chuyên môn rõ rệt, nhưng không phải con đường phù hợp với bóng đá Thái Lan.
Quan điểm này được củng cố sau khi Thái Lan giành vé dự Asian Cup 2027 nhờ chiến thắng 2-1 trước Turkmenistan ở lượt cuối vòng loại. Dù hoàn thành mục tiêu, truyền thông Thái Lan đánh giá đội tuyển hút chết, khi phải nhờ tới bàn thắng của trung vệ lai Đức Manuel Bihr phút 89 mới có thể đi tiếp. Vì thế, truyền thông đặt ra yêu cầu cải tổ lực lượng trong gần 10 tháng chuẩn bị cho giải đấu tại Arab Saudi.
Giải pháp nhập tịch cầu thủ không có gốc gác Thái Lan đã được nhiều người hâm mộ nhắc tới. Thái Lan chưa có cầu thủ nào như vậy và họ cũng không thu hút những nhân tố đó trong tương lai gần. Một trường hợp được nhiều người nhắc tới là hậu vệ cánh Tristan Do. Anh có ông bà nội là người Việt Nam, sang Thái Lan định cư và sinh ra bố anh ở đó. Sau này, bố anh sang Pháp lấy vợ, và sinh ra anh. Vì thế, Tristan Do vẫn được coi là có gốc gác Thái Lan.
Đội tuyển Thái Lan đang có nhiều cầu thủ lai như Nicholas Mickelson, Jonathan Khemdee, Bihr hay Jude Soonsup-Bell. Nhóm cầu thủ này được đánh giá hòa nhập tốt và thể hiện tinh thần cống hiến, dù không phải ai cũng sử dụng thành thạo tiếng Thái. Những cầu thủ này góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn, vừa giữ được yếu tố bản sắc.
HLV đội tuyển Thái Lan, Anthony Hudson được Madam Pang trao thêm thời gian và quyền chủ động xây dựng lực lượng sau vòng loại Asian Cup. Theo kế hoạch, Thái Lan có thể chơi tới tám trận giao hữu trong các dịp FIFA Days từ tháng 6 đến tháng 11, bên cạnh các giải khu vực như ASEAN Cup. Đây là quỹ thời gian để thử nghiệm nhân sự, trong đó có các cầu thủ lai đang thi đấu ở nước ngoài.
Truyền thông Thái Lan cho biết Liên đoàn đã theo dõi và liên hệ với nhiều cầu thủ mang hai dòng máu. Một số đã đồng ý khoác áo đội tuyển, số khác vẫn đang trong quá trình đàm phán. Hậu vệ lai Thụy Điển, Erik Kahl là một trong những cái tên mới được tiếp cận, với khả năng ra mắt trong các trận giao hữu sắp tới.
Trong khi đó, Việt Nam đang áp dụng chiến lược rộng mở hơn với cầu thủ nhập tịch. Ở đợt tập trung tháng 3/2026, HLV Kim Sang-sik triệu tập hai cầu thủ gốc Brazil là Xuân Son và Hoàng Hên. Cả hai đều đáp ứng điều kiện cư trú theo quy định của FIFA, và nhanh chóng trở thành trụ cột trong chiến thắng 3-1 trước Malaysia ở vòng loại Asian Cup 2027.
Bên cạnh đó, đội tuyển Việt Nam còn có nhiều cầu thủ lai như Đặng Văn Lâm, Nguyễn Filip hay Cao Pendant Quang Vinh. Nguồn cầu thủ không có gốc gác còn trung vệ cao 1,95 m Đỗ Phi Long (Gustavo), nhưng cầu thủ CLB Đà Nẵng chưa đủ điều kiện chơi cho đội tuyển.
Trong đợt tập trung tháng 3/2026, Malaysia gọi ba cầu thủ nhập tịch không có gốc gác, là tiền vệ Ezequiel Aguero (Argentina), Endrick và tiền đạo Paulo Josue (Brazil). Indonesia từng triệu tập những cầu thủ không có gốc gác như tiền vệ Marc Klok, nhưng đợt tập trung vừa qua anh vắng mặt. Hai đội tuyển này cũng còn có 10 cầu thủ trở lên có 25% hoặc 50% dòng máu bản địa trong đội hình.
Một đội tuyển Đông Nam Á khác đã giành suất dự Asian Cup 2027, Singapore cũng có một cầu thủ nhập tịch không có dòng dõi nước này, là tiền vệ Kyoga Nakamura (Nhật Bản) trong đợt tập trung vừa qua. Ngoài ra, Singapore cũng có vài cầu thủ lai như Jacob Mahler và Harhys Stewart.
Madam Pang cho rằng việc bổ sung cầu thủ lai có thể là một giải pháp, nhưng không phải công thức thành công cho Thái Lan. "Điều quan trọng nhất vẫn là nền tảng, từ đào tạo trẻ đến Thai League, để tạo ra nguồn cầu thủ ổn định cho đội tuyển", bà nhấn mạnh.
Trong thời gian tới, Thái Lan dự kiến tiếp tục thử nghiệm lực lượng thông qua các trận giao hữu chất lượng, ưu tiên đối thủ trong top 100 FIFA. Họ cũng sẽ tham dự nhiều giải đấu khu vực để kiểm chứng hiệu quả của quá trình chuyển đổi.
