Cục Thống kê, Bộ Tài chính vừa công bố Báo cáo chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) năm 2025. Đây là chỉ số phản ánh sự chênh lệch giá hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng hằng ngày của người dân giữa các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, giữa các vùng kinh tế – xã hội trong một thời gian nhất định.
Theo đó Hà Nội dẫn đầu 34 tỉnh, thành phố về mức độ đắt đỏ trong chi tiêu, sinh hoạt hằng ngày của người dân. Tiếp đó lần lượt là các tỉnh thành Quảng Ninh, Hải Phòng, TP.HCM, Đà Nẵng.
Cũng theo Cục Thống kê, 5 tỉnh có chi tiêu, sinh hoạt rẻ nhất trong năm 2025 xếp theo thứ tự là Vĩnh Long, Gia Lai, Cà Mau, Quảng Trị và Tây Ninh.
Xét theo thang điểm thì địa phương đắt đỏ nhất nước là Hà Nội ở mức 100%, còn địa phương có mức chi tiêu, sinh hoạt rẻ nhất nước là Vĩnh Long ở mức 91,47%. Chênh lệch mức chi tiêu, sinh hoạt giữa hai địa phương là 8,53%.
Nếu xét theo vùng kinh tế – xã hội, trong năm 2025, vùng Đồng bằng sông Hồng tiếp tục giữ vị trí vùng có giá sinh hoạt đắt đỏ nhất cả nước, đứng thứ hai là vùng Đông Nam Bộ.
Tiếp theo là Trung du và Miền núi phía Bắc, vùng Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên, vùng Bắc Trung Bộ, và thấp nhất là vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Khoảng cách giữa vùng có mức giá cao sinh hoạt nhất và thấp nhất là 4,89%, phản ánh sự chênh lệch không lớn về chi phí sinh hoạt giữa các vùng.
Lý giải cho việc Đồng bằng sông Hồng liên tục giữ vị trí là khu vực có giá sinh hoạt đắt nhất cả nước, Cục Thống kê cho hay đây là vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, trung tâm chính trị, hành chính quốc gia với hạt nhân là Hà Nội.
Đồng thời vùng cũng là đầu mối giao thương lớn, kết nối các tỉnh phía Bắc và quốc tế thông qua hệ thống hạ tầng giao thông tương đối đồng bộ.
Vùng Đồng bằng sông Hồng cũng tập trung nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, là trung tâm về dịch vụ, giáo dục, y tế và khoa học công nghệ, thu hút lượng lớn lao động từ các địa phương khác.
Kinh tế phát triển ổn định, mật độ dân số cao và tốc độ đô thị hóa nhanh là những yếu tố chính làm mặt bằng giá sinh hoạt trong vùng duy trì ở mức cao.
Một yếu tố quan trọng khác làm chi phí sinh hoạt tại Hà Nội và vùng Đồng bằng sông Hồng cao hơn các địa phương khác trong cả nước là cơ cấu tiêu dùng của người dân trong vùng tập trung nhiều vào các nhóm dịch vụ như nhà ở thuê, y tế, giáo dục và ăn uống ngoài gia đình.
Giá nhà, đất tại Hà Nội và các đô thị trung tâm tăng do quỹ đất hạn chế trong khi nhu cầu lớn, kéo theo chi phí thuê nhà và sinh hoạt tăng.
Chi phí dịch vụ giáo dục và y tế chất lượng cao cũng góp phần làm chỉ số SCOLI của vùng Đồng bằng sông Hồng cao hơn các vùng khác.
Ngoài ra, chi phí đầu vào như giá thuê mặt bằng, chi phí lao động và chi phí dịch vụ tại các đô thị lớn ở mức cao, làm tăng chi phí sản xuất, kinh doanh và cung ứng hàng hóa, dịch vụ, qua đó tác động đến mặt bằng giá tiêu dùng của dân cư.
Cũng theo phân tích của Cục Thống kê, các địa phương có chỉ số SCOLI thấp chủ yếu do các nhóm hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, dịch vụ ăn uống, nhóm may mặc, mũ nón và giày dép, nhóm nhà ở thuê, nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình, nhóm giao thông, nhóm bưu chính, viễn thông, nhóm dịch vụ giáo dục, dịch vụ vui chơi, giải trí có giá tương đối thấp.
Sự chênh lệch giá giữa các vùng và địa phương không nhiều, mức giá cao tập trung chủ yếu tại các trung tâm kinh tế lớn, nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh và nhu cầu tiêu dùng cao, trong khi các địa phương có lợi thế về nguồn cung lương thực, thực phẩm và chi phí sinh hoạt thấp duy trì mức giá thấp hơn.
Những xu hướng tưởng chừng riêng rẽ thực tế đang gặp nhau ở một điểm chung là tối ưu chi phí năng lượng, từ đó cũng đặt ra yêu cầu về sử dụng năng lượng tiết kiệm và bền vững.
Với anh Trần Văn Minh - tài xế xe công nghệ tại TP.HCM, quyết định chuyển từ xe xăng sang xe điện có lý do ban đầu rất trực diện: giảm chi phí.
Giảm chi phí đồng nghĩa lợi nhuận tăng lên. Bởi theo anh Minh, trước đây mỗi ngày anh tốn khoảng 120.000 đồng tiền xăng. Nhưng từ khi chuyển sang xe điện, chi phí sạc chỉ còn khoảng 30.000 - 40.000 đồng/ngày. Nếu chạy nhiều thì cũng không vượt quá 50.000 đồng.
Không chỉ tiết kiệm chi phí nhiên liệu, xe điện còn ít hỏng vặt, không cần thay dầu nhớt định kỳ. Với những người chạy xe cường độ cao, khoản chênh lệch từ tiền xăng hằng ngày, tiền thay dầu nhớt máy hằng tháng… sẽ tích lũy thành con số đáng kể mỗi tháng. "Chạy đều thì tiết kiệm được vài triệu đồng là bình thường", anh cho biết.
Cạnh bên, đồng nghiệp anh Minh là anh Dương Công Hoàng cho biết lúc đầu cũng đắn đo nhất ở chuyện pin. Anh Hoàng là tài xế xe công nghệ, đã chạy xe điện được 4 năm nay.
Anh kể đã tìm hiểu qua sách báo cho tới trực tiếp nghe tư vấn của nhân viên hãng xe điện, từ đó biết nếu phải thay pin cho xe máy điện phải tốn cả chục triệu đồng. Tuy nhiên chạy rồi mới thấy chi phí đó nếu được chia nhỏ ra trong thời gian 6 - 8 năm, thậm chí 10 năm thì chưa hẳn đã lỗ.
Theo anh Hoàng, pin xe điện thường dùng được khoảng 6 - 8 năm, thậm chí lâu hơn nếu chạy giữ gìn. Không phải "hỏng là thay ngay" mà chỉ giảm dần quãng đường. Trong khi đó tiền xăng tiết kiệm được mỗi ngày khoảng 80.000 - 100.000 đồng, tính ra mỗi tháng dư ra 2 - 2,5 triệu đồng. "Mình chạy đều vài năm là tiền tiết kiệm đó đủ để lo chuyện pin rồi. Chưa kể xe điện ít hỏng vặt, không tốn dầu nhớt nên tổng chi phí vẫn nhẹ hơn", anh Hoàng chia sẻ thêm. Cùng đó, anh khẳng định rằng nếu nhìn tổng thể thì chi phí pin không còn là rào cản quá lớn như nhiều người nghĩ.
Điểm đáng chú ý là chi phí vận hành của xe điện ổn định hơn so với xe xăng, ít chịu tác động từ biến động giá nhiên liệu. Điều này giúp người sử dụng, đặc biệt là tài xế công nghệ, dễ tính toán thu nhập và chủ động kế hoạch tài chính. Trong bối cảnh đô thị ngày càng siết tiêu chuẩn khí thải và khuyến khích phương tiện xanh, xe điện không còn chỉ là xu hướng mà đang dần trở thành lựa chọn thực dụng.
Xu hướng "điện hóa" đời sống ngày càng hiện hữu rõ nét thì bài toán tiếp theo là chi phí điện năng. Và đây là lúc điện mặt trời áp mái trở thành "mảnh ghép" quan trọng.
Cơ sở kinh doanh của ông Nguyễn Văn Hoàng (TP.HCM) từng phải chi hơn 32 triệu đồng tiền điện mỗi tháng do vận hành liên tục hệ thống máy lạnh công suất lớn. Sau khi đầu tư khoảng 550 triệu đồng lắp điện mặt trời kèm pin lưu trữ, chi phí điện giảm xuống còn 7,3 triệu đồng.
Ban ngày, hệ thống tận dụng ánh nắng để vận hành thiết bị và nạp điện vào pin. Buổi tối, đặc biệt trong khung giờ giá điện cao, điện từ hệ thống lưu trữ được sử dụng thay cho điện lưới. "Gần như mình chủ động hoàn toàn, mọi thứ điều khiển trên điện thoại", ông Hoàng nói, đồng thời cho biết dự kiến khoảng 2 năm sẽ hoàn vốn.
Theo đại diện từ Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), hiệu quả của điện mặt trời hiện đã được kiểm chứng sau gần 10 năm vận hành.
Nếu trước đây thị trường còn nhiều băn khoăn về độ bền của tấm pin, hiệu suất vận hành cũng như khả năng lưu trữ điện, thì thực tế gần 10 năm khai thác cho thấy mức suy giảm hiệu suất không đáng kể, với điều kiện hệ thống được bảo trì và vệ sinh định kỳ.
Trong bối cảnh giá thiết bị ngày càng giảm, thời gian hoàn vốn của hệ thống điện mặt trời hiện nay đã được rút ngắn đáng kể.
Với hệ thống không tích hợp pin lưu trữ, thời gian hoàn vốn có thể chỉ trên dưới 2 năm. Trong khi đó nếu lắp thêm hệ thống pin lưu trữ, thời gian thu hồi vốn sẽ dài hơn, đổi lại người sử dụng có thể chủ động nguồn điện vào buổi tối và tăng mức độ tự cung tự cấp.
Đặc biệt, trong trường hợp xảy ra sự cố lưới điện, hệ thống vẫn có thể duy trì hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định, giúp sinh hoạt gia đình và hoạt động sản xuất không bị gián đoạn.
Đây chính là "hiệu quả kép" mà điện mặt trời mái nhà đang mang lại: vừa giảm chi phí điện năng cho người dùng, vừa góp phần điều tiết phụ tải cho hệ thống điện đô thị.
Đối với pin lưu trữ, công nghệ trong khoảng 5 năm trở lại đây cũng đã có bước cải thiện rõ rệt, đáp ứng tốt hơn nhu cầu sử dụng thực tế.
Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) cũng cho hay hiện đang hỗ trợ hết mình trong việc đăng ký mới và thông tin chi tiết về các hệ thống điện mặt trời áp mái trong cả phương thực trực tiếp và trực tuyến. Hiện tại, EVNSPC có đội ngũ chuyên môn tư vấn về các vấn đề năng lượng, kiểm toán năng lượng, lắp đặt hệ điện mặt trời… cho các doanh nghiệp, nhà xưởng tại các địa phương.
Ngoài ra, ngành điện cũng đã xây dựng hệ thống dữ liệu và thông tin cho việc lắp đặt điện mặt trời áp mái trên trang solar.evn.com.vn, khách hàng có thể tham khảo về giá thị trường, công suất và các thủ tục đăng ký trực tuyến trên trang này.
Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng, thiết bị điện ngày càng nhiều và xu hướng giao thông xanh lan rộng, người tiêu dùng không còn chỉ đứng ở vai trò "người dùng điện", mà đang chuyển sang chủ động hơn trong việc tạo và quản lý nguồn năng lượng của mình. Bài toán không còn dừng ở việc tiết kiệm từng khoản chi nhỏ, mà là cách tối ưu tổng thể chi phí vận hành, từ sử dụng năng lượng tiết kiệm đến tái tạo năng lượng để bền vững hơn.
Sau nhịp điều chỉnh mạnh từ đầu năm đến nay, thị trường đang đặt ra một câu hỏi mới, đó là khi vàng đã giảm hơn 20% so với đỉnh lịch sử, liệu đây có phải cơ hội để những người lần đầu đầu tư bắt đầu tham gia?
Theo hướng dẫn đầu tư của J.P. Morgan Wealth Management và phân tích từ CBS News, vàng đang hội tụ nhiều yếu tố khiến kim loại quý này tiếp tục thu hút sự chú ý của giới đầu tư trong giai đoạn hiện nay.
Giá đã giảm mạnh nhưng vàng vẫn giữ vai trò đặc biệt trong danh mục
Theo CBS News, giá vàng từng đạt gần 5.600USD/ounce vào cuối tháng 1. Đến ngày 19/6, giá đã lùi về dưới 4.200 USD/ounce, tương đương mức giảm khoảng 25% chỉ trong chưa đầy nửa năm.
Với nhiều nhà đầu tư mới, đây là diễn biến đáng chú ý bởi việc mua vàng hiện đòi hỏi số vốn thấp hơn đáng kể so với thời điểm đầu năm. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng những đợt điều chỉnh của vàng không phải hiện tượng bất thường.
Về dài hạn, vàng vẫn được xem là một trong những tài sản có khả năng duy trì giá trị tốt qua nhiều giai đoạn biến động kinh tế. Chỉ cách đây 5 năm, vào tháng 6/2021, giá vàng mới quanh ngưỡng 1.800 USD/ounce. Điều này cho thấy dù có những giai đoạn tăng giảm mạnh trong ngắn hạn, xu hướng dài hạn của kim loại quý vẫn nhận được sự quan tâm từ giới đầu tư.
Theo J.P. Morgan Wealth Management, sức hấp dẫn lớn nhất của vàng nằm ở khả năng vận động khác với các tài sản tài chính truyền thống như cổ phiếu hay trái phiếu. Vì vậy, nhiều nhà đầu tư xem vàng như một công cụ đa dạng hóa danh mục thay vì kênh đầu tư duy nhất.
Chuyên gia cũng khuyến nghị không nên dồn toàn bộ vốn vào vàng. Một nguyên tắc phổ biến là giới hạn tỷ trọng vàng ở mức khoảng 10% tổng danh mục để vẫn duy trì sự cân bằng giữa phòng thủ và tăng trưởng.
Người mới có nhiều cách tham gia thị trường hơn trước
Một trong những rào cản lớn nhất với người mới là suy nghĩ rằng đầu tư vàng đồng nghĩa với việc phải mua vàng miếng hoặc cất giữ vàng vật chất. Trên thực tế, thị trường hiện cung cấp nhiều lựa chọn hơn rất nhiều.
Theo hướng dẫn của J.P. Morgan Wealth Management, nhà đầu tư có thể lựa chọn vàng vật chất dưới dạng vàng miếng hoặc tiền vàng nếu muốn sở hữu tài sản hữu hình. Bên cạnh đó còn có chứng chỉ vàng, quỹ ETF vàng, quỹ tương hỗ đầu tư vàng, cổ phiếu các doanh nghiệp khai thác vàng, hợp đồng quyền chọn hoặc hợp đồng tương lai vàng.
Đối với phần lớn nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là người mới bắt đầu, ETF vàng và cổ phiếu ngành vàng thường là những lựa chọn dễ tiếp cận hơn do không phải trực tiếp lưu trữ hay bảo quản vàng.
CBS News cho rằng khi giá vàng còn ở vùng trên 5.000 USD/ounce, nhiều nhà đầu tư buộc phải tìm đến các sản phẩm vàng phân lượng nhỏ để giảm chi phí ban đầu. Hiện nay, sau khi giá giảm đáng kể, nhà đầu tư có nhiều lựa chọn linh hoạt hơn, từ vàng miếng tiêu chuẩn đến các sản phẩm tài chính liên quan tới vàng.
Dù chọn hình thức nào, bước quan trọng nhất vẫn là nghiên cứu kỹ sản phẩm trước khi đầu tư. Với vàng vật chất, cần giao dịch với đơn vị uy tín. Với ETF hay cổ phiếu vàng, nhà đầu tư nên tìm hiểu hiệu quả hoạt động, mức phí và các rủi ro liên quan trước khi xuống tiền.
Lạm phát vẫn là lý do khiến vàng được chú ý
Một yếu tố khác đang hỗ trợ sức hấp dẫn của vàng là môi trường lạm phát. Theo CBS News, lạm phát hiện ở mức 4,2%, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Đây cũng là mức cao nhất kể từ tháng 4/2023.
Trong những giai đoạn giá cả tăng cao, vàng thường được nhắc đến như một công cụ giúp bảo toàn giá trị tài sản. Khác với tiền mặt có thể mất sức mua theo thời gian, vàng được nhiều nhà đầu tư sử dụng như một lớp bảo vệ trước các cú sốc lạm phát.
Tuy nhiên, J.P. Morgan Wealth Management lưu ý rằng vàng không tạo ra dòng tiền như cổ tức từ cổ phiếu hay lãi suất từ trái phiếu. Vì vậy, việc đầu tư vào vàng cần được đặt trong bối cảnh tổng thể của danh mục tài sản thay vì chỉ nhìn vào diễn biến giá ngắn hạn.
Ngoài ra, vàng cũng không phải kênh đầu tư hoàn toàn an toàn. Kim loại quý này vẫn có thể trải qua những giai đoạn biến động mạnh và khó lường. Nhà đầu tư cần cân nhắc mục tiêu tài chính, thời gian đầu tư cũng như khả năng chấp nhận rủi ro trước khi quyết định.
Theo CBS News, trong bối cảnh giá vàng đã giảm đáng kể so với đầu năm, lựa chọn đầu tư trở nên đa dạng hơn và nhu cầu phòng ngừa lạm phát vẫn hiện hữu, vàng tiếp tục là một tài sản đáng để cân nhắc ở hiện tại. Tuy nhiên, thay vì tìm kiếm "thời điểm hoàn hảo", nhà đầu tư nên tập trung vào việc xác định vai trò của vàng trong danh mục và lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp với nhu cầu của mình.
Theo Thông tư 50/2025 của Bộ Công Thương, từ ngày 1/6, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải được phối trộn, pha chế thành xăng E10 thay thế xăng khoáng RON 95 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc.
Xăng E5 RON 92 vẫn được phối trộn và pha chế để sử dụng cho động cơ xăng đến hết năm 2030 để đảm bảo phục vụ xe máy đời cũ sử dụng cho phù hợp.
Tại Nghị định 99/2020 quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực dầu khí, kinh doanh xăng dầu và khí đã quy định rõ mức phạt khi không thực hiện lộ trình áp dụng xăng sinh học.
Theo đó, mức phạt tiền là 60-80 triệu đồng đối với thương nhân kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu không thực hiện lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống theo quy định của Thủ tướng.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu không xây dựng, áp dụng và duy trì hệ thống quản lý chất lượng sẽ bị phạt 10-20 triệu đồng; riêng thương nhân đầu mối, phân phối và tổng đại lý vi phạm sẽ bị phạt gấp đôi. Trường hợp không xây dựng hệ thống quản lý năng lực phòng thử nghiệm có thể bị phạt 40-60 triệu đồng.
Trong khi đó, tại dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 99/2020 được Bộ Công Thương lấy ý kiến hồi tháng 11/2025, cơ quan soạn thảo đề xuất mở rộng đối tượng vi phạm hành vi không thực hiện lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Mức phạt cơ bản được đề xuất là từ 30-50 triệu đồng, nhưng riêng thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối xăng dầu sẽ bị phạt gấp đôi, tương đương 60-100 triệu đồng nếu vi phạm.
Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), từ ngày 1/6 - thời điểm chính thức chuyển đổi sang xăng sinh học E10, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong kinh doanh xăng dầu như bán sai chủng loại, găm hàng, tự ý ngừng bán, niêm yết không rõ ràng hoặc tăng giá bất hợp lý.
Lực lượng quản lý thị trường địa phương cũng sẽ bị xem xét trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm nghiêm trọng hoặc mất ổn định thị trường mà không kịp thời xử lý.
Xăng sinh học E10 là nhiên liệu chứa 10% thể tích cồn sinh học và 90% thể tích xăng khoáng truyền thống. Việc sử dụng xăng sinh học giúp cải thiện tính năng động cơ, giảm phát thải, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng và xã hội.
Do ethanol có trị số octan (RON - Research Octane Number) cao tới 109 nên khi pha vào xăng sẽ giúp nhiên liệu chống kích nổ tốt hơn.
Ngoài ra, ethanol chứa nhiều oxy hơn so với xăng thường, giúp quá trình cháy trong động cơ diễn ra triệt để hơn, tăng công suất, giảm tiêu hao nhiên liệu, đồng thời giảm thiểu phát thải các chất độc hại trong khí thải động cơ.
