Chiều 9/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng báo cáo Quốc hội về kết quả phát triển kinh tế – xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2025, kế hoạch năm 2026.
Thủ tướng cho biết Chính phủ xác định năm 2026 là “năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở”, tập trung vào trình độ chuyên môn, kỹ năng thực thi công vụ và ý thức, trách nhiệm phục vụ.
Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương tận dụng hiệu quả công năng sử dụng các trụ sở làm việc hiện có, hạn chế tối đa việc xây dựng trụ sở, trung tâm hành chính mới. Thủ tướng yêu cầu rà soát, xử lý triệt để tài sản công dôi dư, không để xuống cấp, lãng phí, bảo đảm trang thiết bị phục vụ công việc, nhất là cho cấp xã.
Việc đánh giá công chức sẽ dựa trên kết quả công việc. Chính phủ kiên quyết thay thế những người yếu kém, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ; đồng thời khen thưởng, quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, nhất là các vụ việc do Ban Chỉ đạo Trung ương theo dõi, chỉ đạo; thực hiện nghiêm các kết luận thanh tra, kiểm toán; tăng tỷ lệ thu hồi tiền và tài sản.
Chính phủ yêu cầu triệt để tiết kiệm chi, chống lãng phí ngân sách Nhà nước, nhất là chi thường xuyên, dành nguồn lực cho an sinh xã hội, đầu tư phát triển và các nhiệm vụ trọng yếu, cấp bách.
Bí thư tỉnh ủy, thành ủy, người đứng đầu các bộ, cơ quan được yêu cầu khẩn trương rà soát, thống kê, phân loại tổng thể các dự án, kể cả trong và ngoài ngân sách, tập trung xử lý dứt điểm các dự án vướng mắc kéo dài theo thẩm quyền.
Đặt mục tiêu lớn về an sinh, hạ tầng và chuyển đổi số
Chính phủ phấn đấu hoàn thành trên 110.000 căn nhà ở xã hội trong năm 2026. Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo nhóm và lộ trình ưu tiên.
Chính phủ cũng phấn đấu 100% bệnh viện công lập và tư nhân triển khai bệnh án điện tử, không sử dụng bệnh án giấy; xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc, chính sách lao động, việc làm thích ứng với già hóa dân số nhanh, hoàn thành trong năm 2026.
Về giáo dục, Chính phủ sẽ triển khai hiệu quả Nghị quyết của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; cung cấp một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027. Ngành giáo dục triển khai cơ chế thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, chính sách đối với người có tài năng và khuyến khích đào tạo nhân lực có kỹ năng nghề cao.
Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, nhất là các công trình giao thông trọng điểm, đường sắt, cảng hàng không, cảng biển, hạ tầng năng lượng và đô thị. Trong đó, các cơ quan đẩy nhanh tiến độ thực hiện các tuyến đường sắt đô thị Hà Nội và TP HCM, các tuyến kết nối với Trung Quốc và một số đoạn thuộc đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Các bộ, ngành, địa phương bảo đảm tiến độ xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, mở rộng các cảng hàng không Phú Quốc, Chu Lai, Cà Mau.
Theo Thủ tướng, những tháng đầu năm 2026, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm; tăng trưởng GDP quý 1 ước đạt 7,83%. Các dự án hạ tầng được triển khai đồng bộ, tập trung vào cao tốc, đường sắt tốc độ cao và cảng hàng không.
Chính phủ tích cực đôn đốc địa phương xử lý tài sản công, các dự án tồn đọng kéo dài. Chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững được triển khai hiệu quả; văn hóa, y tế, giáo dục được quan tâm. Cả nước đã khởi công 121 trường phổ thông dân tộc nội trú tại các xã biên giới; triển khai sổ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử liên thông từ cơ sở đến trung ương; đời sống người dân tiếp tục được nâng lên.
Tuy nhiên, Thủ tướng cho rằng đất nước đang đối mặt nhiều thách thức, kinh tế vĩ mô chịu tác động bất lợi từ bên ngoài. Mục tiêu tăng trưởng hai con số là thách thức lớn, hoạt động sản xuất kinh doanh ở một số lĩnh vực còn khó khăn. Những tháng đầu năm 2026, tình hình thế giới diễn biến phức tạp, khó lường, gây gián đoạn nguồn cung. Giá dầu khí và chi phí vận tải tăng cao, ảnh hưởng đến thương mại, đầu tư quốc tế và tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế – xã hội trong nước.
Một số thủ tục hành chính còn rườm rà, dịch vụ công trực tuyến chưa thực sự thuận lợi; phân cấp, phân quyền và năng lực cán bộ ở một số cấp cơ sở còn hạn chế; cơ sở vật chất, trang thiết bị ở một số nơi chưa được sử dụng hiệu quả.
Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026-2030 nên nhiệm vụ từ nay đến cuối năm rất nặng nề nhưng có ý nghĩa quan trọng, tạo đà cho các năm tiếp theo. “Chính phủ, Thủ tướng, các bộ, ngành, địa phương sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, chung sức, đồng lòng, đổi mới sáng tạo, không lùi bước trước khó khăn, thách thức để hoàn thành thắng lợi các mục tiêu đề ra”, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.
Theo thông tin từ Sở Nội vụ TP.HCM, các xã trên địa bàn TP.HCM đã gửi báo cáo kết quả tự rà soát các điều kiện, tiêu chí xã lên phường của địa phương cho sở để thẩm định.
Trước đó, thực hiện kế hoạch xây dựng Đề án thành lập đơn vị hành chính đô thị (chuyển xã lên phường) trên địa bàn TP.HCM, UBND TP.HCM đã giao chủ tịch UBND các xã khẩn trương đánh giá hiện trạng của xã theo các điều kiện, tiêu chí lên phường gửi về Sở Nội vụ để thẩm định trước ngày 23-4-2026.
Theo kết quả bước đầu do các xã tự rà soát, Tuổi Trẻ Online ghi nhận có 12 xã đáp ứng các tiêu chí để chuyển xã lên phường, gồm: Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Bình Lợi, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long, Bình Hưng, Đông Thạnh, Hóc Môn, Bà Điểm, Xuân Thới Sơn, Cần Giờ.
Theo quy định để lên phường, các xã phải đáp ứng 5 tiêu chí gồm: Dân số từ 21.000 người trở lên; diện tích tự nhiên từ 5,5km2 trở lên; vị trí, chức năng là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng hoặc cấp tỉnh hoặc cấp tiểu vùng;
Tỉ lệ dân số đô thị từ 50% trở lên; cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội (đạt 5 chỉ tiêu: thu ngân sách đủ chi, tỉ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt 70% trở lên;
Tỉ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên;
Thu nhập bình quân đầu người trên năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người trên năm của thành phố trong 3 năm gần nhất;
Tỉ lệ hộ nghèo thấp hơn tỉ lệ hộ nghèo của thành phố trong 3 năm gần nhất.
Từ kết quả tự rà soát của các xã, Sở Nội vụ sẽ chủ trì phối hợp với các cơ quan, sở, ngành liên quan để rà soát lại và hướng dẫn các xã xây dựng đề án để chuyển xã lên phường.
Kế hoạch rà soát để chuyển xã lên phường ở TP.HCM nhằm triển khai thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính Trị, Thủ tướng sau 1 năm hợp nhất, sáp nhập cần "rà soát, đánh giá tổng thể; trường hợp đủ điều kiện theo quy định thì báo cáo cấp có thẩm quyền nâng cấp lên chính quyền đô thị (thành phố/phường)".
Bình luận về kế hoạch chuyển xã lên phường ở TP.HCM, luật sư Bùi Quốc Tuấn, Đoàn luật sư TP.HCM, cho rằng căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Nghị định 307 (hướng dẫn về phân loại đơn vị hành chính) thì Hà Nội và TP.HCM được phân loại là đô thị đặc biệt.
"Không có quy định cụ thể đô thị đặc biệt TP.HCM phải có bao nhiêu đơn vị hành chính là phường. Tuy nhiên sau hợp nhất, TP.HCM đang có khá nhiều đơn vị hành chính "khoác chiếc áo" xã.
Với vị thế phát triển của siêu đô thị như TP.HCM và nhất là trong bối cảnh TP.HCM đang xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, thành phố cần nhiều đơn vị chính quyền đô thị - phường hơn nữa", ông Tuấn nói.
Giải thích về quan điểm trên, luật sư Bùi Quốc Tuấn cho rằng chuyển xã lên phường phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và yêu cầu phát triển thực tiễn của TP.HCM nhằm cụ thể hóa chủ trương sắp xếp, kiện toàn đơn vị hành chính, xây dựng mô hình chính quyền địa phương phù hợp với quá trình đô thị hóa.
Đồng thời phù hợp với định hướng phát triển không gian đô thị, mở rộng phạm vi quản lý đô thị và nâng cao chất lượng quản trị địa phương theo hướng văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
"Việc xác định chính xác quy mô, trình độ phát triển kinh tế - xã hội và mức độ đô thị hóa của từng đơn vị, làm căn cứ xây dựng quy hoạch, chính sách phát triển kinh tế - xã hội và quản lý nhà nước về đô thị, là cơ sở để đầu tư hiệu quả phát triển hạ tầng, không gian đô thị.
Việc chuyển xã lên phường cũng góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực quy hoạch, xây dựng, đất đai, dân cư...", ông Tuấn nhận định.
Ngày 7-5, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị sơ kết một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo UBND tỉnh, để phục vụ hoạt động của bộ máy mới, năm 2025 tỉnh bố trí hơn 148 tỉ đồng cải tạo, sửa chữa trụ sở làm việc và nhà ở công vụ; hỗ trợ hơn 45,4 tỉ đồng cho 25 xã, phường cải tạo cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị làm việc. Năm 2026, tỉnh tiếp tục bố trí kinh phí 53,1 tỉ đồng để mua sắm, sửa chữa tài sản cho các sở, ngành.
Ngoài ra, cán bộ làm việc tại xã mới cách nhà từ 15km trở lên được hỗ trợ 1,82 triệu đồng/tháng để thuê nhà, đi lại và sinh hoạt; trường hợp dưới 15km được hỗ trợ 500.000 đồng/tháng. Chính sách áp dụng từ ngày 1-7 đến 31-12-2025, với hơn 6.300 người được hỗ trợ.
Dù đạt nhiều kết quả bước đầu, hội nghị cũng ghi nhận nhiều khó khăn trong quá trình vận hành mô hình mới.
Ông Lâm Bảo Xuyên - Phó chủ tịch UBND phường Tân Thành - cho rằng mức hỗ trợ cho công chức làm việc tại bộ phận một cửa hiện còn thấp so với áp lực công việc thực tế. Trong khi đó, nguồn nhân lực tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường còn hạn chế nhưng khối lượng công việc ngày càng tăng.
Theo ông Xuyên, việc kết nối, liên thông dữ liệu giữa các hệ thống ở các lĩnh vực như đất đai, hộ tịch, người có công… chưa thật sự hoàn thiện, dẫn đến tình trạng xử lý thủ công hoặc phải bổ sung hồ sơ nhiều lần.
Ông Nguyễn Minh Nhứt - Giám đốc Sở Nội vụ Cà Mau - cho biết việc bố trí cán bộ ở một số xã chưa thật sự phù hợp với năng lực, chuyên môn. Một số quy định còn chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa ngành giáo dục và chính quyền cấp xã trong quản lý, sử dụng viên chức.
Phát biểu kết luận hội nghị, ông Lữ Quang Ngời - Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau - cho rằng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của tỉnh cơ bản đi vào ổn định, bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động.
Tuy nhiên, ông Ngời cũng nhìn nhận đội ngũ ở các lĩnh vực đất đai, xây dựng, công nghệ thông tin còn thiếu và yếu, nhất là ở cấp xã. Khối lượng công việc chuyển về cơ sở tăng nhanh nhưng cấp dưới xử lý còn một số chưa đồng bộ, nhiều trụ sở xuống cấp, trang thiết bị còn thiếu.
Ngày 28/5, liên quan vụ hàng trăm người là Việt kiều hồi hương từ vùng Biển Hồ (Campuchia) về sinh sống ven hồ Dầu Tiếng, xã Tân Thành (Tây Ninh) suốt hơn 10 năm nhưng chưa được cấp căn cước công dân, Công an tỉnh Tây Ninh đã thông tin về vụ việc.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Công an tỉnh Tây Ninh cho biết, những người gốc Việt di cư từ Campuchia về sống ven hồ Dầu Tiếng đều không có giấy tờ xác nhận nhân thân, nên được xác định là người không có quốc tịch.
Theo khoản 4, Điều 3 Luật Cư trú hiện hành, người gốc Việt chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam, không có giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam hoặc quốc tịch nước khác, nhưng có cùng dòng máu trực hệ với người từng có quốc tịch Việt Nam sẽ được xác định theo nguyên tắc huyết thống.
Những trường hợp này được cấp giấy chứng nhận căn cước dành cho người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch. Giấy này có giá trị chứng minh căn cước để thực hiện các giao dịch, quyền và lợi ích hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam, với thời hạn sử dụng 2 năm.
“Công an tỉnh đã tập trung chỉ đạo lực lượng công an cấp cơ sở tiến hành rà soát, thực hiện đúng quy định”, đại diện Công an tỉnh Tây Ninh cho biết.
Ông Nguyễn Văn Trà (54 tuổi, ngụ xã Tân Thành) cho biết, năm 2016, do cuộc sống ở vùng Biển Hồ (Campuchia) quá khó khăn nên gia đình ông gồm 8 thành viên dắt díu nhau về sống ven hồ Dầu Tiếng. Đến nay, gia đình ông đã sinh sống tại đây tròn 10 năm.
Từ khi về đây, ông gom góp tiền mua một mảnh đất nhỏ bằng giấy tờ viết tay rồi dựng căn nhà tạm bằng tôn để vợ buôn bán nhỏ. Theo ông Trà, dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng gia đình cảm thấy thoải mái hơn. Ông và các con có thể xuống hồ đánh cá hoặc lên bờ làm thuê để mưu sinh.
Khi về sinh sống tại địa phương, các cháu của ông được chính quyền cấp giấy khai sinh và đi học đầy đủ. Tuy nhiên, suốt 10 năm qua, ông cùng các con vẫn chưa được cấp căn cước. Không có căn cước nên các thành viên không thể mua bảo hiểm y tế, không xin việc được tại các công ty, thu nhập vì thế cũng bấp bênh.
“Tôi là người gốc Đồng Tháp. Khoảng năm 1980, gia đình tôi đi ghe sang Campuchia, sống lênh đênh ở Biển Hồ. Nay quay về sống ven hồ Dầu Tiếng. Ở tuổi gần cuối đời, tôi và các con chỉ ao ước có được tờ căn cước để sống, làm việc và cống hiến cho xã hội như mọi người. Con cái tôi cũng mong được mua xe chính chủ, đúng quy định pháp luật”, ông Trà nói, hướng ánh mắt xa xăm về lòng hồ Dầu Tiếng.
Nỗi trăn trở của ông Trà cũng là tâm tư chung của hàng trăm Việt kiều hồi hương từ Biển Hồ (Campuchia) đang sinh sống ven hồ Dầu Tiếng. Họ mong có được tấm thẻ căn cước để xin việc, mưu sinh tại các thành phố, khu công nghiệp, từng bước thoát khỏi cảnh đói nghèo kéo dài qua 3-4 thế hệ trong những căn nhà sàn dựng bằng cây tạm bợ, xuống cấp, đổ nát.
“Không có giấy tờ nên chúng tôi chỉ quanh quẩn đánh cá ven hồ Dầu Tiếng, số còn lại đi làm phụ hồ tại địa phương. Nghèo khó quanh năm nên nhiều gia đình còn không đủ cái ăn, lấy đâu ra tiền cho con đến trường học tập. Tương lai của các con vì thế cũng rất mờ mịt”, bà Hoa (65 tuổi, một hộ dân tại đây) chia sẻ.
