Nắng nóng cực đoan trở thành một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hiện nay. Trong tuần này, đặc biệt tại châu Âu, các nước ghi nhận mức nhiệt cao bất thường khi còn chưa bước vào cao điểm mùa hè.
Tại Anh, cơ quan khí tượng hôm 25.5 ghi nhận nhiệt độ 34,8 độ C tại khu vực Kew Gardens ở thủ đô London, phá vỡ kỷ lục về mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 5 ở nước này sau hơn 80 năm (32,8 độ C vào năm 1944). Đáng chú ý, kỷ lục mới nhanh chóng bị xô đổ sau một ngày, khi nhiệt độ cao nhất đo được lên đến 35,1 độ C vào ngày 26.5. Giới chức Anh cảnh báo dù nhiệt độ chưa đến mức quá khắc nghiệt, nhưng hạ tầng không được thiết kế để tránh nóng.
Theo CNN, hầu hết các ngôi nhà tại Anh không cách nhiệt tốt và chỉ khoảng 5% số nhà ở lắp điều hòa. Tình trạng nắng nóng khắc nghiệt tương tự cũng xảy ra tại Pháp và Tây Ban Nha.
Thời tiết cực đoan còn được ghi nhận ở các nước Nam Á như Ấn Độ và Pakistan. The Straits Times dẫn thông báo của giới chức Ấn Độ hôm 24.5 cho biết ít nhất 16 người chết do say nắng vào mùa hè năm nay. Đợt nắng nóng tiền gió mùa đẩy nhiệt độ tại một số thành phố Ấn Độ và Pakistan có thời điểm lên hơn 46 độ C.
Theo cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới vào tháng 4, sốc nhiệt đang là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết, cướp đi sinh mạng của khoảng 489.000 người mỗi năm. Nắng nóng do biến đổi khí hậu còn làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh như sốt xuất huyết, vi rút Zika. Tình hình được dự báo sẽ ngày càng tồi tệ khi Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cảnh báo có tới 75% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu giai đoạn 2026-2030 sẽ tăng hơn 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, theo AP ngày 28.5.
Bên cạnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng, nắng nóng cực đoan cũng làm tê liệt năng suất lao động. Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (WB) công bố hồi tháng 1 về tác động của nắng nóng tại Ấn Độ chỉ ra khi nhiệt độ trung bình tăng đột ngột 1 độ C, các doanh nghiệp sẽ bị thu hẹp 11,6% quy mô hoạt động trong ngắn hạn. Lực lượng lao động bị mất việc ở các công ty lớn phải dạt sang làm các ngành phi chính thức với năng suất thấp hơn, qua đó gây tổn thất lên đến 4,3% hiệu suất toàn bộ nền kinh tế.
Theo tờ La Tribune ngày 26.5, một số chuyên gia nhận định nắng nóng cực đoan đang gây ra “cú sốc kinh tế vĩ mô”. Một nghiên cứu do Đại học Mannheim (Đức) và Ngân hàng Trung ương châu Âu thực hiện, được công bố hồi tháng 9.2025, cho thấy các đợt nắng nóng, hạn hán và lũ lụt trong mùa hè năm 2025 đã gây thiệt hại khoảng 43 tỉ euro (gần 50 tỉ USD) cho kinh tế châu Âu. Các nhà nghiên cứu cảnh báo tác động kinh tế đối với châu lục này có thể kéo dài trong nhiều năm, với tổng thiệt hại có khả năng lên đến 126 tỉ euro (146 tỉ USD) vào năm 2029.
Ngành nông nghiệp đang hứng chịu tác động trực diện nhất do nắng nóng. Theo phân tích của World Weather Attribution, mạng lưới nghiên cứu có tiếng của các chuyên gia khí hậu, đợt nắng nóng lịch sử hồi đầu năm 2026 tại Nam Á đã châm ngòi cho một đợt hạn hán trên diện rộng, tàn phá hơn 1 triệu km2 đất canh tác. Tình trạng này trực tiếp đe dọa an ninh lương thực và sinh kế của hàng triệu nông dân.
Trước nhiều tác động sâu rộng do nắng nóng, Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã xếp hiện tượng thời tiết cực đoan là một trong những nguyên nhân cốt lõi làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng xã hội và đe dọa tăng trưởng kinh tế thế giới.
"Tin rất tốt đây! Tôi vừa nhận được thông báo rằng 8 phụ nữ dự kiến bị tử hình tại Iran tối nay sẽ không bị xử tử nữa. 4 người sẽ được thả ngay lập tức, 4 người còn lại bị kết án một tháng tù. Tôi đánh giá cao Iran và các lãnh đạo của họ vì tôn trọng đề nghị của Tổng thống Mỹ và hủy kế hoạch thi hành án", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 22/4.
Trả lời trên Fox News sau đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng nói rằng ông Trump đã "nhận được thông tin trực tiếp từ chính quyền Iran rằng những phụ nữ này sẽ được tha mạng".
Tổng thống Mỹ hôm 21/4 dẫn lại bài viết của một nhà hoạt động ủng hộ Israel, trong đó cho biết 8 phụ nữ tại Iran sắp bị treo cổ. Ông kêu gọi lãnh đạo Iran trả tự do cho những phụ nữ này để tạo "khởi đầu tuyệt vời" cho đàm phán.
Tuy nhiên, giới chức Iran khẳng định không có kế hoạch nào như vậy. Trang Mizan Online của cơ quan tư pháp Iran cho rằng Tổng thống Trump "một lần nữa bị tin giả đánh lừa". "Trong số những phụ nữ được cho là sắp bị tử hình, một số người đã được thả, số khác đối diện với những cáo buộc có mức án tối đa là tù giam", trang này cho hay.
Tổng thống Mỹ từng nhiều lần đưa ra thông tin về án tử hình tại Iran, nhưng thường gây tranh cãi hoặc không được xác thực.
Ông Trump hôm 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, nhưng vẫn yêu cầu quân đội Mỹ phong tỏa các cảng biển nước này, gây sức ép buộc Tehran đưa ra đề xuất thống nhất nhằm nối lại đàm phán. Theo CNN, tính đến tối 21/4, chính quyền Mỹ gần như không nhận được phản hồi đáng kể nào từ Iran.
Iran ngày 22/4 tuyên bố sẽ không mở lại eo biển Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn còn hiệu lực. Giá dầu, vốn đã tăng vọt kể từ khi Mỹ - Israel tấn công Iran ngày 28/2, tiếp tục tăng nhẹ do sự mơ hồ về khả năng chiến sự tiếp diễn.
Trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc ngày 24/4, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho rằng châu Âu và châu Á luôn là những bên hưởng lợi chính từ "sự bảo trợ" của Mỹ. "Thời kỳ hưởng lợi mà không đóng góp đã chấm dứt. Mỹ xứng đáng có những đồng minh đủ năng lực, trung thành và hiểu rõ rằng đây không phải mối quan hệ một chiều", ông nói.
Bộ trưởng Hegseth khẳng định Washington không trông chờ vào châu Âu, nhấn mạnh các nước tại châu lục này cần eo biển Hormuz và phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ vùng Vịnh nhiều hơn là Mỹ. "Có lẽ họ nên bớt nói suông, bớt tổ chức những hội nghị hào nhoáng ở châu Âu và bắt tay hành động. Đây là cuộc chiến của họ nhiều hơn là của chúng tôi", ông cho hay.
Lãnh đạo Lầu Năm Góc tuyên bố lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng biển Iran "đang ngày càng được siết chặt".
Ông Hegseth nói Iran sẽ không trở thành "một Iraq khác", phủ nhận quan điểm cho rằng Mỹ đang rơi vào tình thế khó có lối thoát rõ ràng ở Trung Đông. "Cuối cùng, Iran sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân", ông cho hay, đồng thời gọi sứ mệnh này là "món quà cho thế giới".
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nói rằng đã có 34 tàu bị hải quân Mỹ buộc quay đầu ở eo biển Hormuz. "Lệnh phong tỏa của chúng tôi đang mở rộng và mang tính toàn cầu. Không tàu nào có thể rời eo biển Hormuz mà không có sự cho phép của hải quân Mỹ", ông phát biểu.
Những bình luận được Bộ trưởng Hegseth đưa ra giữa lúc xuất hiện thông tin cho rằng Lầu Năm Góc đã nghiên cứu các phương án trừng phạt những đồng minh NATO bị coi là "thiếu hợp tác với Mỹ" trong chiến dịch tấn công Iran.
Email nội bộ bị rò rỉ của cơ quan này cho thấy sự thất vọng khi một số đồng minh từ chối cho Mỹ quyền tiếp cận, sử dụng căn cứ và bay qua không phận, vốn được coi là mức hợp tác tối thiểu trong NATO. Email cũng liệt kê các phương án đáp trả của Mỹ, trong đó đình chỉ tư cách thành viên NATO của những quốc gia "thiếu hợp tác", trong đó có Tây Ban Nha.
Giới chức NATO sau đó bác bỏ khả năng đình chỉ tư cách thành viên hoặc khai trừ Tây Ban Nha.
Quan hệ trong NATO trở nên căng thẳng sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa sáp nhập đảo Greenland của Đan Mạch, liên tục chỉ trích các lãnh đạo châu Âu, cắt giảm hỗ trợ quân sự và áp đặt thuế quan thương mại.
Các lãnh đạo Liên minh châu Âu được cho là đã yêu cầu giới chức chuẩn bị kế hoạch chi tiết về cách thức triển khai điều khoản tương trợ lẫn nhau trong khối, vốn trước đây ít được chú ý, giữa lúc dấy lên nghi ngờ về cam kết của Mỹ đối với NATO.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk hôm 24/4 nói rằng "câu hỏi lớn nhất và quan trọng nhất" của châu Âu là liệu Mỹ có phải một đối tác NATO đáng tin cậy trong trường hợp xảy ra tấn công hay không.
Theo báo Khaosod English ngày 21-4, tranh cãi bắt nguồn từ bài viết có tiêu đề "How Cybercrime Became a Leading Industry in 'Scambodia'" (Cách tội phạm mạng trở thành một ngành công nghiệp hàng đầu ở 'Scambodia') do tờ Wall Street Journal đăng tải hai ngày trước đó, trong đó mô tả Campuchia là một trung tâm lớn của tội phạm mạng toàn cầu.
Ngay sau khi xuất bản, bài báo đã vấp phải phản ứng dữ dội từ dư luận Campuchia, đặc biệt ở trên mạng xã hội.
Nhiều ý kiến cho rằng cách gọi "Scambodia" - chơi chữ kết hợp giữa "scam" (lừa đảo) và Cambodia (Campuchia) - mang tính xúc phạm, bóp méo hình ảnh quốc gia và không phù hợp với chuẩn mực báo chí.
Trong bài viết trên Khmer Times ngày 21-4, nhà phân tích Roth Santepheap cho rằng việc sử dụng thuật ngữ này đã vượt qua ranh giới giữa đưa tin và chế giễu.
Theo ông, dù Campuchia thực sự đối mặt với vấn nạn lừa đảo trực tuyến, việc gán nhãn cả một quốc gia bằng một cách gọi mang tính miệt thị như vậy là không công bằng và làm suy giảm tiêu chuẩn báo chí.
Ở cấp độ chính phủ, Bộ Thông tin Campuchia cũng chỉ trích mạnh mẽ bài báo của Wall Street Journal, gọi việc sử dụng từ ngữ như vậy để gọi Campuchia là "xúc phạm" và "thiếu chuyên nghiệp", cho rằng điều này làm tổn hại đến uy tín quốc gia cũng như những nỗ lực chống tội phạm mạng của nước này.
Một bài bình luận trên báo Phnom Penh Post đặt câu hỏi vì sao Campuchia bị "điểm danh" theo cách này, trong khi lừa đảo trực tuyến là vấn đề mang tính toàn cầu, liên quan đến các mạng lưới xuyên biên giới - chứ không riêng gì ở Campuchia.
Những người chỉ trích cho rằng việc tập trung vào một cái tên mang tính giật gân như "Scambodia" có thể khiến độc giả hiểu sai bản chất vấn đề.
Các ý kiến phản đối cũng cho rằng cách tiếp cận này đã bỏ qua những nỗ lực gần đây của Campuchia trong việc trấn áp tội phạm mạng.
Trong thời gian qua, nước này đã tiến hành nhiều chiến dịch quy mô lớn, triệt phá hàng trăm địa điểm, bắt giữ và trục xuất hàng nghìn người, đồng thời siết chặt khung pháp lý liên quan.
Về phía Wall Street Journal, trong bài báo ngày 19-4, tờ này đã dẫn các đánh giá từ giới chức Mỹ cho rằng quy mô ngành lừa đảo tại Campuchia là rất lớn, trích dẫn một báo cáo chuyên gia năm 2025 ước tính các đường dây này có thể tạo ra tới 19 tỉ USD mỗi năm.
Con số này tương đương gần 40% GDP của quốc gia, thậm chí vượt qua ngành may mặc - lĩnh vực hợp pháp lớn nhất của Phnom Penh.
