Ngày 10.5, tại tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (Hà Nội) đã diễn ra vòng chung kết cuộc thi Vô địch quốc gia STEM, AI và Robotics (VSAR) năm học 2025 – 2026.
Cuộc thi do Báo Tiền Phong, Hội đồng Đội Trung ương, Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia và Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức, dưới sự chỉ đạo của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Cuộc thi hướng tới xây dựng một sân chơi học thuật, sáng tạo và công nghệ quy mô quốc gia dành cho học sinh các cấp.
Các đội thi đã cùng nhau giải quyết những bài toán hóc búa thông qua việc lập trình và vận hành robot thực hiện nhiệm vụ: khai thác nguồn năng lượng sạch, tối ưu hóa mạng lưới điện thông minh và quản lý tài nguyên bền vững. VSAR không chỉ là một đấu trường công nghệ, mà còn là khởi đầu cho hành trình định hình một thế giới xanh và đầy triển vọng của thế hệ trẻ.
5 giải nhất nội dung Robotics và Tên lửa nước đã được trao cho các đội thi, trong đó Trường tiểu học Thanh Xuân Nam (Hà Nội) nhất bảng A, Trường tiểu học và THCS Yên Vượng (Lạng Sơn) nhất bảng B, nhóm học sinh Trường THPT Đoàn Thị Điểm và THPT chuyên Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) nhất bảng C, Trường phổ thông dân tộc nội trú (Hà Nội) nhất bảng D và E.
Mỗi đội đạt giải nhất được nhận bảng danh vị, cúp, bằng khen của Hội Đồng đội T.Ư, phần thưởng tiền mặt 5 triệu đồng, một bộ robotics trị giá gần 5 triệu đồng cùng túi quà gồm sách, vở, sổ, bút… Các thành viên trong đội cũng được trao huy chương vàng.
Ngoài các giải nhất, nhì, ba và giải khuyến khích, ban tổ chức còn trao thưởng đối với các giải: tinh thần thể thao, truyền cảm hứng, sáng tạo và giải thiết kế.
Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng biên tập Báo Tiền Phong, Trưởng ban tổ chức cuộc thi, cho biết tại vòng chung kết năm nay, chủ đề “năng lượng cho tương lai” đã được tất cả thí sinh từ 29 tỉnh, thành phố trên toàn quốc thể hiện bằng những hình ảnh rất đẹp và đầy cảm hứng.
Đáng chú ý, cuộc thi ghi nhận sự tham gia rộng khắp của học sinh từ nhiều vùng miền, bao gồm cả khu vực vùng sâu, vùng xa, miền núi và các trường phổ thông dân tộc nội trú.
Với chủ đề “Năng lượng cho tương lai”, cuộc thi năm nay không chỉ nói về năng lượng xanh, công nghệ bền vững hay những mô hình sáng tạo của thời đại mới.
Năng lượng ấy không chỉ thể hiện trong các mô hình điện gió, điện mặt trời, robot thông minh hay những giải pháp công nghệ sáng tạo mà còn hiện hữu trong ánh mắt say mê của học sinh, trong sự tận tụy của thầy cô, sự đồng hành lặng lẽ của phụ huynh…
“Sau cuộc thi này, ngọn lửa đam mê khoa học công nghệ sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng trong mỗi em. Để từ những sân chơi như hôm nay, sẽ có thêm nhiều kỹ sư, nhà khoa học, nhà sáng chế và công dân số góp phần dựng xây đất nước trong kỷ nguyên mới”, ông Sưởng bày tỏ.
Ngày 26/5, một clip ghi lại cảnh 3 học sinh thụt dầu (động tác đứng lên ngồi xuống) bên đường, gần đó là 2 cán bộ cảnh sát gây chú ý. Theo tìm hiểu, clip được ghi lại trên một tuyến phố ở phường Bắc Gianh, tỉnh Quảng Trị.
Lãnh đạo Công an phường Bắc Gianh cho biết 2 cán bộ, chiến sĩ xuất hiện trong clip thuộc Tổ Cảnh sát trật tự Công an phường này.
Sáng cùng ngày, trong quá trình tuần tra kiểm soát, khi đến khu vực tổ dân phố Minh Lợi, phường Bắc Gianh, các cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát trật tự phát hiện 3 học sinh cùng ngồi trên một xe máy điện và không đội mũ bảo hiểm.
Các cán bộ cảnh sát phường Bắc Gianh đã dừng phương tiện, đưa nhóm học sinh vào lề đường để nhắc nhở. Thay vì xử phạt, cảnh sát yêu cầu các em thực hiện động tác đứng lên ngồi xuống nhằm răn đe, giáo dục về ý thức chấp hành luật giao thông.
Sau đó, 2 cảnh sát yêu cầu nhóm học sinh dắt xe về nhà, đồng thời làm việc với phụ huynh để nhắc nhở, đề nghị giáo dục con em, tránh tái diễn vi phạm.
Cách xử lý của lực lượng Cảnh sát trật tự Công an phường Bắc Gianh nhận được nhiều lời khen. Một số ý kiến cho rằng cách nhắc nhở của lực lượng công an vừa nghiêm túc, vừa mang tính giáo dục, giúp học sinh nhớ lỗi vi phạm nhưng không tạo tâm lý nặng nề.
Lãnh đạo Công an phường Bắc Gianh cho biết việc nhắc nhở nhằm giúp học sinh nâng cao ý thức khi tham gia giao thông, đặc biệt là quy định đội mũ bảo hiểm, không chở quá số người quy định.
Bạn Tô Thành Long - sinh viên năm 3 ngành kỹ thuật phần mềm, Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) - là ví dụ điển hình khi người trẻ đang "kéo" AI về gần với đời sống.
Cuối tháng 3 vừa qua, Long cùng nhóm Snackathon tham gia cuộc thi Swin Hackathon 2026 do Swinburne Vietnam tổ chức và giành giải tư toàn quốc với sản phẩm FinAdvisor - chatbot AI giải quyết vấn đề tài chính.
Thay cho hỏi đáp chung chung, FinAdvisor được thiết kế theo ngữ cảnh riêng của người dùng. "Với người bán hàng nhỏ lẻ hay kinh doanh tự do, họ khó dùng phần mềm để thống kê thu - chi một cách trực quan hay lập kế hoạch tài chính. Công cụ này giúp họ giải quyết vấn đề đó và dễ hình dung tình hình tài chính cá nhân", Long nhấn mạnh.
Học cùng trường, bạn Trương Minh Tiền - sinh viên ngành khoa học dữ liệu - chọn ứng dụng AI vào mảng khác. Sớm đam mê và chủ động tìm hiểu từ năm nhất, Tiền và các bạn có bài nghiên cứu khoa học tham dự hội thảo quốc tế CSoNet 2025.
Đề tài về ứng dụng AI tạo dữ liệu cho robot hỗ trợ người già trong bệnh viện và giải quyết bài toán liên quan. Hiện tại, Minh Tiền và nhóm đang phát triển Omilearn - nền tảng hỗ trợ học tập cá nhân hóa tích hợp AI.
Ngoài các tính năng quen thuộc như ghi chú, tóm tắt bài học, vẽ sơ đồ tư duy… điểm đặc biệt mà Tiền tâm đắc là chế độ "dạy cho AI" lấy cảm hứng từ phương pháp Feynman. Qua việc giải thích lại kiến thức, người học có thể tự kiểm tra mức độ hiểu bài của mình một cách hiệu quả.
Với bạn Võ Thị Như Quỳnh, sinh viên năm 3 ngành khoa học máy tính Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM), là minh chứng khác cho sự dấn thân của giới trẻ Việt vào lĩnh vực AI.
Từ hè năm nhất, Quỳnh chủ động gửi email xin tham gia nhóm nghiên cứu của PGS.TS Quản Thành Thơ - Trưởng khoa khoa học và kỹ thuật máy tính - và được thầy chấp thuận.
Từ công việc nền tảng như xử lý dữ liệu, Quỳnh dần định hình hướng nghiên cứu về xử lý ngôn ngữ tự nhiên và các mô hình kết hợp ngôn ngữ - thị giác. Đề tài đầu tiên Quỳnh tham gia là hỗ trợ nghiên cứu dịch máy giữa tiếng Việt và tiếng dân tộc Ba Na.
Công việc tưởng chừng đơn giản như xử lý lỗi chính tả và làm giàu dữ liệu lại trở thành thử thách lớn với người mới bắt đầu mà Quỳnh tự nhận "phải thử rất nhiều lần, vận dụng nhiều kiến thức mới ra kết quả đúng".
Một sản phẩm khác của Quỳnh cùng cộng sự là HCMUT Chatbot - trợ lý ảo tư vấn tuyển sinh đang được triển khai trên website trường. Chatbot có khả năng hiểu tiếng Việt, trả lời câu hỏi về trường - khoa và hỗ trợ học sinh, tân sinh viên nhanh chóng làm quen với môi trường học tập.
Trong lễ tốt nghiệp tại trường Y thuộc Đại học Harvard, Mỹ, mới đây, Joel Tan, tân tiến sĩ ngành Khoa học Sinh học và Y sinh, gây chú ý khi kể lại hành trình của mình trong bài phát biểu trước cựu sinh viên.
Tan kể có một khởi đầu gian nan từ thời trung học ở Singapore. Anh muốn đăng ký lớp Sinh học, nhưng bị ngăn cản vì điểm cấp hai không đủ cao. Tan đành phải học những lớp khác mà không thấy hứng thú, nên tốt nghiệp trung học với bảng điểm toàn C và D.
Nhiều người lúc ấy tin rằng anh không đủ sức học đại học. Tan cũng từng nghĩ như vậy, vì hai năm liền nộp hồ sơ vào tất cả trường trong nước nhưng không được nơi nào nhận. Đến năm thứ ba, anh quyết định đi du học, đến Đại học Toronto ở Canada.
Đây cũng là nơi cuộc đời của Tan thay đổi. Anh được học lớp Sinh học đầu tiên, có người hướng dẫn, được vào phòng thí nghiệm, tham gia cộng đồng nghiên cứu và hình dung được bản thân nhờ khoa học. Tan sau đó học tiếp lên thạc sĩ, rồi tới Harvard lấy bằng tiến sĩ.
"Tôi có được ngày hôm nay là vì mọi người đã mở ra những cơ hội cho tôi. Tôi hy vọng chúng ta sẽ trở thành những người mở ra cơ hội cho người khác", Tan nói, chia sẻ vui rằng thời gian đầu, anh còn phải lén tra Google trong giờ học vì "không hiểu enzyme giới hạn là cái gì".
Từ đó, Tan đã suy ngẫm về vai trò của cộng đồng và cơ hội mở trong sự nghiệp khoa học. Anh tin rằng tài năng ở mọi nơi, nhưng cơ hội thì không. Theo Tan, nhiệm vụ quan trọng nhất của các tiến sĩ tốt nghiệp là đảm bảo những người khác cũng có được những cơ hội mà họ đã có, bằng sự kiên nhẫn và cởi mở, thay vì chỉ trích và đánh giá.
Bài phát biểu dài 11 phút của Tan được đăng trên YouTube của trường, nhanh chóng nhận nhiều bình luận chúc mừng, nhưng cũng thổi bùng làn sóng tranh luận tại quê nhà, theo SCMP.
Đảo quốc sư tử vốn nổi tiếng có hệ thống giáo dục đạt thành tích cao nhưng áp lực cạnh tranh khốc liệt. Nhiều chuyên gia cho rằng thách thức lớn nhất đối với các nhà giáo dục Singapore hiện nay là đảm bảo cơ hội tiến bộ không bị khép lại với những học sinh bộc lộ năng khiếu và đam mê muộn hơn bạn đồng trang lứa.
Theo bảng xếp hạng thế giới năm 2027 của QS công bố hôm 18/6, Đại học Quốc gia Singapore là đại diện châu Á duy nhất trong top 10. Một trường danh tiếng khác của nước này là Đại học Công nghệ Nanyang đứng ở vị trí thứ 12.
