Dự án “Thiết kế và phát triển thiết bị ACUIRPEN sử dụng bộ lọc Hampel nhằm nâng cao độ chính xác khi xác định huyệt đạo” của hai học sinh Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh (Đồng Nai) vừa đoạt giải nhất hội thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS, THPT.
Ý tưởng nghiên cứu bắt đầu từ câu chuyện cá nhân khi bà của Thiên Duyên thường xuyên phải điều trị bằng phương pháp châm cứu. Duyên nói phương pháp này khá hiệu quả nhưng lại phụ thuộc nhiều vào cảm nhận và kinh nghiệm của người thực hiện nên rất tò mò.
Sự tò mò đó dẫn lối cho cô bạn chủ động tìm hiểu các tài liệu về y học cổ truyền và thấy việc xác định huyệt đạo là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả điều trị. Nhưng phương pháp này vẫn thiếu sự chuẩn hóa, dễ sai lệch giữa các lần xác định huyệt đạo do chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân của người thực hiện châm cứu.
Trong quá trình nghiên cứu, hai bạn tiếp tục phát hiện các thiết bị hỗ trợ xác định huyệt đạo trên thị trường phần lớn dựa vào điện trở da. Phương pháp này còn hạn chế về độ ổn định và điều kiện đo do phải tiếp xúc trực tiếp, dễ bị ảnh hưởng bởi lực tay, mồ hôi, môi trường đồng thời phải điều chỉnh thông số phù hợp với từng người.
Qua một số nghiên cứu khoa học hiện đại chỉ ra huyệt đạo có đặc trưng nhiệt độ cao hơn vùng xung quanh, mở ra một hướng tiếp cận mới. Từ đó, hai bạn muốn ứng dụng cảm biến hồng ngoại để phát hiện sự chênh lệch nhiệt độ, kết hợp với thuật toán xử lý dữ liệu nhằm xác định huyệt đạo chính xác hơn, thay vì tiếp tục đi theo các phương pháp truyền thống.
“Tụi mình chọn sử dụng cảm biến hồng ngoại để đo sự chênh lệch nhiệt độ tại huyệt đạo. Huyệt chỉ cao hơn khoảng 0,5 – 0,7oC so với vùng xung quanh nên cần chọn cảm biến đủ chính xác và thiết kế rất nhỏ gọn”, Duyên nói.
Ban đầu nhóm thử nghiệm với các Model AI nhưng gặp hạn chế về tốc độ và tài nguyên. Sau nhiều lần thử nghiệm, nhóm sử dụng bộ lọc Hampel để xử lý dữ liệu.
“Quan trọng là chọn phương pháp phù hợp với bài toán, không nhất thiết phải là công nghệ phức tạp nhất”, Dân cười.
Để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, cả hai gần như bắt đầu từ con số 0, tự học từ lập trình nhúng, thiết kế mạch đến xử lý dữ liệu. Tình cờ Duyên được một đàn anh chia sẻ về các hoạt động nghiên cứu tại khoa điện – điện tử Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM). Ấn tượng với môi trường thực hành và những sản phẩm do sinh viên chế tạo, Duyên được rủ tham gia một khóa học hè của Câu lạc bộ Pay It Forward.
Cô gái chỉ nghĩ đơn giản cứ đi thử cho biết nhưng không ngờ trải nghiệm ấy trở thành bước ngoặt. Từ chỗ chưa có nền tảng, Duyên được các anh chị hướng dẫn kiến thức cơ bản, cách thiết kế, lắp ráp một sản phẩm hoàn chỉnh. Cô bạn còn thường xuyên lên phòng lab thực hành, hỗ trợ các đề tài để tích lũy kinh nghiệm thực tế.
“Có những ngày mình ở phòng lab từ sáng đến tối, vừa học vừa làm và đã dần theo được”, Duyên khoe. Nền tảng về lập trình nhúng và thiết kế mạch từ đây trở thành lợi thế quan trọng trong quá trình phát triển thiết bị.
Còn Chí Dân tận dụng thế mạnh về thuật toán, tự đọc tài liệu, tiếp cận các bài nghiên cứu khoa học và thử nghiệm nhiều phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau trước khi tìm ra hướng phù hợp.
Duyên dự định theo học ngành điện – điện tử, còn Chí Dân theo đuổi khoa học máy tính. Nhóm cho biết đã phát triển ứng dụng hỗ trợ tra cứu huyệt đạo, đồng thời sẽ tiếp tục hoàn thiện sản phẩm theo hướng tích hợp thêm tính năng mới như nhận diện tên huyệt bằng AI và nghiên cứu các thuật toán nhằm nâng cao độ chính xác của thiết bị.
Cô Vũ Thị Phương – giáo viên hướng dẫn hai bạn nghiên cứu – nói điểm đáng chú ý ở hai học sinh không chỉ nằm ở kết quả sản phẩm mà còn ở nền tảng và quá trình tự tích lũy trước đó. Kỷ niệm được cô Phương nhớ hoài là sự cố thiết bị đứt dây tại vòng thi cấp tỉnh. Lúc ấy Duyên lập tức lấy dụng cụ ra hàn lại ngay tại bàn thi. “Giám khảo nhìn cô học trò làm còn cười nói chỉ có học sinh tự làm thì sản phẩm mới như vậy, chứ khó ai đi thi mà để dây lòng thòng, mối hàn xấu vậy cả”, cô Phương cười.
Học chuyên Anh lại trở thành lợi thế với Thiên Duyên khi phần lớn tài liệu chuyên ngành đều bằng tiếng Anh, nhờ khả năng ngoại ngữ tốt giúp cô gái tiếp cận kiến thức nhanh hơn. Trong khi đó Nguyễn Ngọc Chí Dân có thế mạnh rõ rệt về thuật toán nhờ nền tảng học sinh chuyên tin. Bạn ấy lo phần nghiên cứu, so sánh các phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau để chọn ra giải pháp tối ưu cho bài toán của đề tài.
Tôi sinh ra và lớn lên tại mảnh đất Tây Đô (Cần Thơ), ở một vùng quê cách xa sự nhộn nhịp của trung tâm thành phố đến 50km.
Con đường học vấn của tôi đứt gánh giữa chừng khi mới lên lớp 6. Không phải vì tôi không thể tiếp thu bài vở, mà vì tôi không thể chịu đựng nổi những lời trêu chọc ác ý từ bạn bè. Họ gọi tôi là "khùng", là kẻ bất bình thường.
Tôi bỏ học, thu mình lại trong bốn bức tường, ngày qua ngày lầm lũi phụ giúp gia đình những công việc vặt vãnh không tên. Tương lai của tôi lúc đó mờ mịt và u tối, giống hệt như cái cách bà con lối xóm vẫn thường tặc lưỡi khi nhắc về những đứa trẻ khiếm khuyết.
Nhưng cuộc đời đã cho tôi một trang mới từ một chuyến đi truyền thông của Hội Người khuyết tật về tận xã. Hôm đó, cha tôi may mắn gặp được cô Lê Thái Thị Phương Thảo - Phó chủ tịch hội. Bằng sự thấu hiểu, cô không trao cho gia đình tôi một món quà từ thiện để ăn vội vàng qua ngày, mà trao một cơ hội thay đổi cuộc đời bằng lời đề nghị: "Có muốn cho em nó đi học nghề không?".
Sự kết nối của cô và cái gật đầu của cha ngày hôm ấy đã phá vỡ bức tường định kiến giam cầm tôi suốt bao năm.
Hành trình từ một người chỉ mang vốn liếng học vấn lớp 6 đến lúc chạm tay vào nghề thiết kế đồ họa và chỉnh sửa ảnh là một chuỗi ngày đầy mồ hôi và nước mắt.
Rào cản không chỉ là cơ thể khiếm khuyết, mà còn là lỗ hổng kiến thức quá lớn.
Những ngày đầu tiếp xúc với máy tính, nhìn những dòng lệnh tiếng Anh, những công cụ cắt ghép (layer), phối màu trên phần mềm... tôi choáng ngợp và tưởng chừng như mình đang đứng trước một ngọn núi không thể vượt qua.
Đã có lúc tôi gục mặt xuống bàn, muốn bỏ cuộc vì thấy mình quá kém cỏi, cộng thêm những cơn đau nhức khi phải ngồi lâu trước màn hình.
Nhưng trong những giờ phút đen tối nhất, tôi đã không bị bỏ lại. Nhờ sự kiên nhẫn cầm tay chỉ việc của các thầy cô, sự động viên không ngừng của những người đi trước, tôi lồm cồm đứng dậy. Những đêm thức trắng tự mày mò học thêm trên mạng, học từ những video hướng dẫn nhỏ nhất, cuối cùng tôi cũng dần làm chủ được công cụ.
Tôi bắt đầu nhận được những dự án thiết kế đầu tiên, rồi tự học và dấn thân sâu hơn vào con đường Digital Marketing.
Sự nỗ lực đó đơm hoa kết trái khi tôi chính thức đảm nhiệm vai trò cộng tác viên thiết kế tại mạng lưới RTT Online - một tập thể chuyên nghiệp từng được Đài Truyền hình Việt Nam khu vực Tây Nam Bộ (VTV10) vinh danh trong phóng sự "Hành trình về dân: Thắp sáng niềm tin cho người khuyết tật".
Tại đây, môi trường làm việc trực tuyến đã xóa nhòa mọi rào cản vật lý. Tôi không chỉ có nguồn thu nhập ổn định để tự lo cho bản thân, san sẻ gánh nặng gia đình mà còn được các trưởng nhóm và đồng nghiệp tận tình chỉ dạy.
Tôi được trực tiếp tham gia vào các chiến dịch truyền thông, tự tay thiết kế các ấn phẩm quảng cáo, tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO) và thực hành marketing hiện đại.
Thái độ của bà con xóm giềng cũng từ đó mà thay đổi hoàn toàn. Tôi vẫn nhớ ánh mắt ngỡ ngàng của những người từng chê cười mình khi thấy tôi không còn ru rú trong nhà, mà có thể tự mua sắm đồ đạc, phụ giúp cha mẹ bằng chính đồng tiền mình làm ra từ chiếc máy tính.
Những lời xì xầm "đồ khùng", "gánh nặng" ngày xưa dần biến mất, thay vào đó là những cái gật đầu tôn trọng, nể phục trước một người thợ có chuyên môn đàng hoàng.
Sự công nhận ấy là món quà tinh thần lớn nhất mà tôi từng nhận được. Tôi nhận ra, nếu công nghệ số và một nghề có thể cứu rỗi cuộc đời tôi, nó cũng có thể giúp đỡ những người đồng cảnh ngộ khác.
Với vai trò là Trưởng ban vận động Chi hội Người khuyết tật huyện Cờ Đỏ hiện tại, tôi không muốn người khuyết tật quê mình chỉ dừng lại ở việc chờ đợi sự trợ cấp. Chúng tôi cần "cần câu" và một hệ sinh thái để tự câu cá.
Cùng với các cộng sự trong chi hội, chúng tôi đang triển khai dự án "Lục bình tiếp lực". Trong dự án này, tôi vận dụng chính chuyên môn của mình để hỗ trợ bà con: không chỉ dừng ở việc dạy nghề đan tết lục bình thủ công truyền thống, tôi trực tiếp hướng dẫn hội viên cách chụp ảnh sản phẩm sao cho bắt mắt, cách thiết kế hình ảnh, sáng tạo nội dung và đưa sản phẩm lên các nền tảng mạng xã hội (như Zalo, TikTok) để mở rộng đầu ra.
Tâm huyết lớn nhất của tôi hiện nay là dự án "Cờ Đỏ kết nối". Chúng tôi đang dồn lực xây dựng một nền tảng Zalo mini app và website chuyên biệt dành riêng cho địa phương, nhằm số hóa việc phân phối nông sản, sản phẩm thủ công và đặc biệt là tạo ra một kênh kết nối việc làm linh hoạt cho người yếu thế ngay trên không gian mạng.
Từ việc trau dồi ngoại ngữ, học các kỹ năng cơ bản như thiết kế, tin học văn phòng…, các bạn trẻ đã biến thời gian thất nghiệp vô nghĩa thành giai đoạn tích lũy, phát triển bản thân.
Thùy Dương (29 tuổi, TP.HCM) nói thời gian thất nghiệp nên trau dồi ngoại ngữ, học thêm về marketing và thiết kế cơ bản trên các phần mềm. Tất nhiên nên dành thời gian thiết kế lại CV và portfolio để ứng tuyển.
Dương kể công việc trước đây của cô là làm việc với nhà thiết kế, nên cũng biết về bố cục, nguồn ảnh, branding (xây dựng thương hiệu)… Cô đã học hỏi và tham khảo những hình ảnh ở các nơi khác nữa rồi tự phân tích bố cục thiết kế và tự mày mò thực hành.
Dương còn học lại tin học văn phòng cơ bản như Excel, Word…, hoặc lên LinkedIn tìm các công việc mình thích xem yêu cầu gì, rồi học cho sát thực tế.
Hoài Nam (30 tuổi, làm du lịch ở Nha Trang) kể từ COVID-19 trong tình trạng thất nghiệp, bị quỵt tiền, bị lừa đảo… rồi xoay xở đủ kiểu, đến hiện tại Nam nói chỉ là tạm thời ổn thôi.
Vì thế, thời gian thất nghiệp Nam đã tập trung học tiếng Anh, học các kỹ năng cần thiết như chỉnh sửa, quay dựng video, thiết kế bằng Canva, học sáng tạo nội dung, livestream, vận hành, luyện giọng và thu âm.
Bây giờ Nam tập trung những kỹ năng đó để tự mở tour du lịch, đầu tư các trang thiết bị cần thiết và đóng gói thành tour hoàn chỉnh. Đồng thời, Nam cũng chọn một môn thể thao và tập trung luyện tập; đến nay đã được khoảng một tháng rồi.
Hơn 2 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nhân sự, thế mạnh về tuyển dụng quy mô lớn và xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng, chị Đinh Thị Phương Dung (Talent Acquisition Executive của một thương hiệu thời trang nổi tiếng) nói sai lầm phổ biến nhất của người trẻ khi đối diện giai đoạn thất nghiệp là đánh mất tính kỷ luật và định vị cá nhân.
Nhiều bạn khi đột ngột mất đi "nhịp điệu" công việc nên rơi vào trạng thái hoảng loạn. Khi đó, các bạn dễ rải CV vô tội vạ vào bất cứ vị trí nào hiện lên trên bảng tin tuyển dụng mà không chọn lọc. Chị Dung cho biết điều này không chỉ làm giảm cơ hội, mà còn dễ khiến các bạn tự ti khi liên tục nhận lời từ chối.
Bên cạnh đó, ngại kết nối và thu mình lại vì mặc cảm cũng là một sai lầm lớn, vì 70% cơ hội tốt thường đến từ mạng lưới quan hệ.
Chị Dung nói trong giai đoạn thất nghiệp, thay vì xem đó là “thất nghiệp”, người trẻ nên coi đây là thời gian để nâng cấp và phát triển bản thân. Theo chị, có 3 nhóm kỹ năng quan trọng giúp “lội ngược dòng” hiệu quả.
Thứ nhất, trong kỷ nguyên AI, thay vì chỉ sử dụng các công cụ văn phòng cơ bản, hãy học cách làm chủ AI (như ChatGPT, Gemini, Claude). Chẳng hạn như dùng AI để tối ưu hóa quy trình phân tích dữ liệu ứng viên và soạn thảo nội dung.
“Nếu bạn chứng minh được mình có thể làm việc năng suất gấp đôi nhờ công nghệ, không nhà tuyển dụng nào muốn từ chối bạn”, chị Dung nói.
Thứ hai, thay vì gửi một bản CV cho hàng chục công ty, hãy chỉnh sửa CV phù hợp với từng vị trí mà bạn thật sự muốn ứng tuyển. Hãy xem mô tả công việc (JD) là yêu cầu của nhà tuyển dụng, còn CV là cách bạn cho thấy mình đáp ứng những yêu cầu đó như thế nào.
“Đừng chỉ nhìn vào mức lương. Hãy đọc kỹ phần yêu cầu công việc để tìm ra các từ khóa về kỹ năng và công cụ mà nhà tuyển dụng đang tìm kiếm”, chị Dung khuyên.
Ngoài ra, cần chỉnh sửa CV theo đúng yêu cầu của từng vị trí. Hãy đối chiếu kỹ năng của bản thân với những gì nhà tuyển dụng cần. Nếu công việc yêu cầu biết dùng Canva để làm content, hãy đưa vào các sản phẩm hoặc thiết kế bạn từng thực hiện. Nếu họ cần sự tỉ mỉ, CV cũng phải được trình bày chuyên nghiệp, rõ ràng và không có lỗi chính tả hay morasse.
Chị Dung khuyên đừng thụ động tìm việc trên các trang tuyển dụng mà hãy chủ động tìm hiểu văn hóa doanh nghiệp qua website, fanpage hay các video trên TikTok để hiểu phong cách và cách họ giao tiếp.
Cuối cùng, người trẻ cần đầu tư nghiêm túc cho tiếng Anh và biến ngoại ngữ thành lợi thế thực tế trong công việc. Nếu đã có nền tảng tốt, như IELTS 7.0, đừng để đó chỉ là một dòng trong CV mà hãy tận dụng khả năng tiếng Anh để học và lấy các chứng chỉ chuyên môn quốc tế từ Google, LinkedIn Learning hay HubSpot Academy.
Một bi kịch đã xảy ra trong cộng đồng giáo dục ở Argentina. Jazmín Miqueo Cuello Luna, 6 tuổi, học sinh lớp một, đã qua đời hôm 26/4 sau khi nhập viện do một tai nạn nghiêm trọng xảy ra ở sân trường trong giờ ra chơi.
Vụ việc xảy ra vào 3h chiều hôm 24/4. Theo báo cáo của cảnh sát, cô bé đang chơi thì vô tình giẫm phải dây giày, khiến bé mất thăng bằng và đập đầu mạnh vào một chiếc ghế đá xi măng.
Sau cú va chạm, các giáo viên lập tức gọi cấp cứu. Jazmín được đưa đến bệnh viện cùng với cha của em. Tại trung tâm y tế, các chuyên gia đã hồi sức và ổn định tình trạng ban đầu; tuy nhiên, tình trạng của em vẫn nguy kịch do chấn thương đầu nghiêm trọng.
Bất chấp những nỗ lực của đội ngũ y tế, Jazmín đã tử vong vào ngày 26/4.
Thông tin này đã gây ra sự bàng hoàng trong phụ huynh, giáo viên và học sinh. Ngôi trường đã mở cửa vào sáng 27/4 với một thông điệp đầy xúc động được dán ở lối vào.
"Với nỗi đau buồn sâu sắc, chúng tôi viết thư này để thông báo về sự ra đi của học sinh Jazmín Miqueo Cuello, lớp 1D. Trong thời khắc đau thương này, nhà trường xin chia sẻ nỗi đau với gia đình em, gửi đến họ những lời chúc tốt đẹp nhất", ban giám hiệu nhà trường bày tỏ.
Bộ Giáo dục địa phương và cộng đồng Rosario đã bày tỏ lời chia buồn sâu sắc tới gia đình Miqueo Cuello Luna.
