Học sinh Việt vào top 8 Olympic Vật lý châu Á

Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở thiện chí quản lý mà nằm ở tư duy lập quy vẫn chưa tìm ra đáp án của bài toán dạy thêm.

Vấn đề cốt lõi không phải là cấm hay cho phép dạy thêm. Điều 11 luật Nhà giáo 2025 xác lập nguyên tắc rõ ràng khi quy định nhà giáo không được ép buộc người học tham gia học thêm dưới mọi hình thức, không được ép buộc người học nộp các khoản tiền hoặc hiện vật ngoài quy định của pháp luật và không được lợi dụng chức danh nhà giáo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Luật không cấm dạy thêm mà cấm hành vi trục lợi và ép buộc. Đây là quan điểm đúng đắn. Nhưng từ nguyên tắc luật đến thực tế triển khai thì khoảng cách vẫn còn rất xa.

Thông tư 29 quy định giáo viên đang dạy học tại các nhà trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với học sinh mà giáo viên đó đang được phân công dạy theo kế hoạch giáo dục của nhà trường. Quy định nghe hợp lý nhưng trên thực tế đã sinh ra một biến tướng phổ biến mà chính dự thảo sửa đổi cũng chưa có giải pháp. Đó là hiện tượng "dạy thêm chéo cánh" khi giáo viên trong cùng trường hoặc nhiều trường liên kết, đổi chéo học sinh để dạy thêm tại các trung tâm bên ngoài. Cách làm này giúp giáo viên né quy định không dạy thêm chính học sinh của mình nhưng về bản chất, áp lực lên phụ huynh và học sinh không hề giảm. Học sinh vẫn phải đi học thêm chỉ khác là với thầy cô khác, tại một địa điểm khác với chi phí thậm chí cao hơn.

Bất cập đầu tiên nằm ở cơ chế tài chính. Thông tư 29 quy định dạy thêm trong nhà trường chỉ được tổ chức cho 3 nhóm đối tượng và không được thu tiền. Ba nhóm đó gồm học sinh có kết quả môn học cuối kỳ liền kề ở mức chưa đạt, học sinh được chọn bồi dưỡng giỏi và học sinh lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi. Kinh phí tổ chức do ngân sách nhà nước chi trả.

Quy định này nghe rất nhân văn nhưng đặt ra câu hỏi thực tế. Khi ngân sách không đủ bù đắp, giáo viên vẫn phải dạy thêm miễn phí trong trường nhưng không có thù lao xứng đáng. Một chính sách buộc giáo viên làm thêm mà không trả công tương xứng. Trong khi cánh cửa dạy thêm ngoài trường lại mở sẵn, tất yếu sẽ đẩy nhu cầu ra ngoài xã hội, nơi chi phí cao hơn và ít được kiểm soát hơn.

Bất cập thứ hai nằm ở quyền lực mềm của giáo viên mà hệ thống quy định hiện hành chưa đề cập tới. Dù luật Nhà giáo cấm ép buộc học sinh tham gia học thêm dưới mọi hình thức nhưng ranh giới giữa "gợi ý" và "ép buộc" trong thực tế rất mờ nhạt.

Một giáo viên không cần nói thẳng, chỉ cần cho điểm thấp hơn kỳ vọng, cắt xén nội dung chính khóa hoặc đơn giản là tạo ra bầu không khí rằng ai không học thêm sẽ thua thiệt. Phụ huynh dù biết rõ tình hình vẫn buộc phải cho con đi học thêm để "giữ hòa khí" với thầy cô.

Dự thảo sửa đổi Thông tư 29 đã bổ sung yêu cầu giáo viên phải báo cáo mối quan hệ với chủ thể đứng tên đăng ký kinh doanh cơ sở dạy thêm và cấm giáo viên trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia điều hành, chi phối hoạt động tổ chức dạy thêm gây xung đột lợi ích. Nhưng quy định này đặt gánh nặng chứng minh lên hệ thống quản lý mà thiếu công cụ giám sát thực tế.

Bất cập thứ ba là khoảng trống về minh bạch tài chính. Hoạt động dạy thêm ngoài nhà trường được xếp vào loại hình kinh doanh, phải đăng ký kinh doanh và công khai mức thu. Nhưng trên thực tế việc công khai này mang tính hình thức. Không có cơ chế kiểm tra doanh thu thực tế, không có nghĩa vụ báo cáo tài chính định kỳ và đặc biệt là không có quy định về trần mức thu. Khi cánh cửa dạy thêm trong trường đóng lại thì thị trường dạy thêm ngoài trường lập tức mở rộng.

Từ góc độ pháp lý, nhận thấy hệ thống quy định về dạy thêm hiện nay đang mắc một lỗi cấu trúc căn bản. Thay vì xây dựng hành lang pháp lý để quản lý một hoạt động có nhu cầu thực, các văn bản lại thiên về cấm đoán và quản lý hành chính. Kết quả là nhu cầu không giảm, chỉ chuyển hướng sang thị trường phi chính thức.

Để giải quyết thực chất, cần ít nhất ba thay đổi mang tính cấu trúc.

Thứ nhất, cần cho phép tổ chức dạy thêm có thu tiền trong nhà trường với điều kiện công khai, minh bạch. Mọi khoản thu phải qua bộ phận tài vụ của trường, có biên lai và báo cáo tài chính công khai. Giáo viên không được trực tiếp thu tiền từ học sinh hoặc phụ huynh. Mức thu cần được UBND tỉnh quy định khung giá phù hợp với từng địa phương, tránh tình trạng mạnh ai nấy thu như ở thị trường dạy thêm bên ngoài hiện nay.

Thứ hai, cần thiết lập cơ chế giám sát thực chất quyền lợi học sinh. Thay vì chỉ dựa vào "đơn tự nguyện" theo hình thức thì cần quy định nhà trường phải tổ chức khảo sát ẩn danh định kỳ từ học sinh và phụ huynh về hoạt động dạy thêm. Kết quả khảo sát phải được công khai trên cổng thông tin của trường và gửi về sở GD-ĐT. Hiện nay Sở GD-ĐT TP.HCM đã triển khai cổng thông tin quản lý dạy thêm học thêm tại địa chỉ dtht.hcm.edu.vn. Đây là bước đi đúng hướng cần nhân rộng.

Thứ ba, cần tách bạch rõ trách nhiệm giữa hiệu trưởng, giáo viên và cơ quan quản lý. Dự thảo sửa đổi Thông tư 29 trao cho hiệu trưởng quyền chủ động và trách nhiệm giải trình. Nhưng nếu hiệu trưởng vừa quản lý vừa tổ chức dạy thêm mà không có cơ chế kiểm tra chéo từ bên ngoài, nguy cơ "lợi ích nhóm" giữa ban giám hiệu và giáo viên vẫn tồn tại. Cần quy định UBND cấp xã, nơi đã được phân quyền quản lý dạy thêm từ 1.7.2025 theo Thông tư 10/2025/TT-BGDĐT, phải thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất, không chờ phản ánh mới xử lý.

Dạy thêm không phải là tội lỗi. Nhu cầu học thêm, dạy thêm là có thật nhưng khi nhu cầu chính đáng không có lối đi hợp pháp thì nó buộc phải tìm đường vòng. Và trên con đường vòng đó "lợi ích nhóm" sẽ luôn tìm được chỗ đứng. Chỉ khi nào pháp luật thừa nhận dạy thêm như một hoạt động bình thường cần được quản lý chứ không phải một hành vi cần được ngăn cấm, khi đó mới có thể xây dựng một hệ thống minh bạch, công bằng và thực sự bảo vệ quyền lợi của học sinh.

Nguồn: https://thanhnien.vn/day-them-cach-nao-de-cham-dut-tinh-trang-loi-ich-nhom-185260403100720709.htm

Theo đó, UBND TP.HCM chỉ thị Sở GD-ĐT cùng tất cả các sở ban ngành liên quan nâng cao hiệu quả việc kiểm tra, giám sát bảo đảm kỷ luật, kỷ cương của kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Bảo đảm tất cả các khâu trước, trong và sau kỳ thi đều được kiểm tra, giám sát; tập trung phòng ngừa hành vi gian lận dưới mọi hình thức, nhất là sử dụng công nghệ cao. Việc công bố kết quả kỳ thi phải chính xác, kịp thời, đồng bộ, minh bạch theo quy định.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay TP.HCM có 142.899 thí sinh đăng ký dự thi, trong đó có 134.771 thí sinh đang học lớp 12 và 7.978 thí sinh tự do. TP đã thiết lập 246 điểm thi với tổng cộng 6.060 phòng thi được phân bố hợp lý. Đồng thời đã huy động khoảng 25.000 cán bộ, giáo viên, nhân viên cùng lực lượng công an tham gia công tác tổ chức, in sao, bảo quản đề thi, bài thi, coi thi, giám sát…

Tại buổi họp trực tuyến với Bộ GD-ĐT về công tác tác tổ chức thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào sáng nay, 2.6, Sở GD-ĐT báo cáo đã tăng cường tập huấn kỹ năng xử lý các tình huống bất thường trong quá trình coi thi, đặc biệt các tình huống liên quan đến quyền lợi thí sinh, sự cố về đề thi, thiết bị công nghệ, mất điện, mưa lớn, ngập úng, y tế và an toàn thực phẩm, bảo đảm tuân thủ đúng các chỉ đạọ.

Năm đầu tiên tổ chức thi với địa bàn rộng, TP.HCM báo cáo việc vận chuyển và bàn giao đề thi có đủ thành phần theo quy định; túi đề thi được đựng trong thùng kín, bền chắc, niêm phong, bảo vệ liên tục 24 giờ/ngày. Việc vận chuyển, bàn giao đề thi thực hiện một ngày trước kỳ thi cho điểm thi, bàn giao bài thi ngay sau khi kết thúc buổi thi cuối cùng của kỳ thi.

Ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT, cho biết sở này đã tính toán và xây dựng phương án vận chuyển đề thi, bài thi riêng cho điểm thi đặt tại đặc khu Côn Đảo bằng đường hàng không theo kế hoạch của hội đồng thi, đồng thời xây dựng phương án dự phòng trong trường hợp thay đổi lịch bay hoặc điều kiện thời tiết bất lợi ảnh hưởng đến việc vận chuyển. Bài thi được bảo quản tại khu vực an toàn, có camera giám sát 24/24 giờ. Việc vận chuyển, bàn giao bài thi được thực hiện đúng quy định, có lực lượng công an bảo vệ.

Với số lượng bài thi lớn nhất từ trước đến nay, Sở GD-ĐT đã chuẩn bị bố trí 2 khu vực chấm thi tự luận và trắc nghiệm riêng. Khu vực làm phách, chấm thi tự luận, chấm thi trắc nghiệm, phúc khảo bảo đảm an ninh, an toàn, có camera giám sát 24 giờ/ngày, công an bảo vệ liên tục, phòng cháy chữa cháy và quy trình kiểm soát thiết bị thu phát thông tin;

Đối với bài thi tự luận thực hiện làm phách theo 2 vòng; tổ chức chấm 2 vòng độc lập; chấm kiểm tra tối thiểu 5% số lượng bài thi tự luận; nhập điểm 2 vòng độc lập; khớp phách 100%, kiểm dò và quản lý điểm theo quy định.

Đối với bài thi trắc nghiệm, chuẩn bị máy quét, máy chủ, máy chấm, mạng LAN nội bộ; thực hiện quy trình quét ảnh, sửa lỗi kỹ thuật, chấm điểm; xuất và niêm phong các bộ dữ liệu CD0, CD1, CD2 theo hướng dẫn; gửi dữ liệu về Bộ GD-ĐT đúng thời hạn.

Tin Gốc: Thanh Niên

Cú rẽ ngang ở tuổi ngoài 20 ấy đã đưa ông trở thành người giải mã thành công cấu trúc nguyên tử của ribosome, giành giải Nobel Hóa học năm 2009.

Venkatraman Ramakrishnan sinh năm 1952 tại Chidambaram, một thị trấn ở bang Tamil Nadu, miền nam Ấn Độ. Cha mẹ ông đều là nhà khoa học. Ngày nhỏ, do cha mẹ thường xuyên đi công tác và nghiên cứu xa, ông được ông bà và dì nuôi dưỡng.

Thời trung học, ông từng tụt từ nhóm đầu xuống gần cuối lớp do mải đọc tiểu thuyết, chơi đùa và mơ mộng. Chỉ sau khi gặp thầy giáo dạy toán và khoa học T.C. Patel, Ramakrishnan mới tìm lại niềm vui học tập. Hai năm cuối phổ thông, ông bứt tốc và tốt nghiệp với vị trí thứ hai toàn trường.

Tuy vậy, ông trượt kỳ thi vào các Viện Công nghệ Ấn Độ (IIT). Năm 16 tuổi, Ramakrishnan vào học ngành Vật lý tại Đại học Maharaja Sayajirao. Ba năm sau, ông sang Mỹ học tiến sĩ tại Đại học Ohio và lấy bằng vào năm 1976. Nhưng càng đi sâu vào Vật lý lý thuyết, ông càng cảm thấy mình đang chọn sai ngành.

"Tháng nào tôi cũng đọc tạp chí Scientific American và thấy Sinh học đang có những khám phá tuyệt vời", ông kể.

Quyết định rẽ hướng sang Sinh học ở tuổi ngoài 20 khiến ông trở thành "kẻ tay ngang" trong mắt nhiều người. Không có kiến thức nền tảng, Ramakrishnan bắt đầu lại gần như từ số 0. Ông tham gia các lớp học sinh học cơ bản: di truyền học, hóa sinh, và sinh học phân tử; rồi chuyển sang nghiên cứu tại Đại học California, San Diego.

Năm 1978, tại Đại học Yale, Ramakrishnan bắt đầu nghiên cứu ribosome - bào quan xuất hiện trong tất cả các tế bào của sinh vật sống. Chúng thực hiện quá trình sinh tổng hợp protein của tế bào. Các ribosome được cấu tạo từ các rARN và ribosome protein. Chúng dịch mã mARN thành chuỗi polypeptide (đơn vị cấu thành protein). Ribosome được xem như là nhà máy tổng hợp protein dựa trên các thông tin di truyền của gene.

Nhưng vào thời điểm đó, ribosome gần như là một bí ẩn. Nó quá lớn, quá phức tạp, gồm hàng trăm nghìn nguyên tử. Nhiều người tin rằng việc nhìn thấy cấu trúc đầy đủ của nó là điều không thể.

Song, Ramakrishnan vẫn bị cuốn hút. "Điều hấp dẫn nhất ở chỗ đây là một vấn đề nền tảng của sinh học. Chỉ cần tiến thêm được một chút thôi, chúng tôi cũng thấy những gì mình làm là xứng đáng", ông nói.

Suốt hơn 20 năm, ông đi qua nhiều phòng thí nghiệm, từ Oak Ridge, Brookhaven đến Đại học Utah, cuối cùng là Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử MRC ở Cambridge, Anh. Ở mỗi nơi, ông đều tiếp tục "gặm nhấm" bài toán ribosome.

Năm 1999, Ramakrishnan ở lại Cambridge, chấp nhận sống xa gia đình để tập trung toàn lực vào việc giải cấu trúc tiểu đơn vị 30S của ribosome - phần then chốt trong việc đọc thông tin di truyền, đánh cược toàn bộ sự nghiệp vào một dự án mà nhiều người cho là "điên rồ".

Khi ấy, nhiều nhóm nghiên cứu lớn trên thế giới cũng đang chạy đua giải mã ribosome. Nhóm của Ramakrishnan làm việc gần như không nghỉ. Đầu năm 2000, họ làm đông lạnh hơn 1.000 tinh thể, chia ca 12 tiếng trong phòng thí nghiệm, thức trắng nhiều đêm tại các máy gia tốc synchrotron để thu thập dữ liệu.

Khi nhìn thấy những tín hiệu đầu tiên đủ rõ để xác định vị trí các nguyên tử, Ramakrishnan nhảy cẫng lên giữa phòng làm việc. "Chúng ta sẽ nổi tiếng!", ông hét lên.

Chỉ vài tuần sau, nhóm hoàn thành mô hình nguyên tử đầu tiên của tiểu đơn vị 30S. Lần đầu tiên trong lịch sử, con người có thể nhìn thấy chi tiết cách ribosome hoạt động.

Khám phá này nhanh chóng được công bố trên tạp chí Nature và gây chấn động giới khoa học. Nó không chỉ giải quyết một trong những câu hỏi đau đầu nhất của sinh học mà còn giúp lý giải cách nhiều loại kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn.

Nhiều loại kháng sinh hoạt động bằng cách bám vào ribosome của vi khuẩn, ngăn chúng tạo ra protein. Nhờ cấu trúc mà Ramakrishnan và đồng nghiệp giải mã, các nhà nghiên cứu có thể quan sát trực tiếp vị trí của kháng sinh trên ribosome. Từ đó, họ hiểu vì sao vi khuẩn kháng thuốc và có thể thiết kế các loại kháng sinh mới hiệu quả hơn. Một số thuốc phát triển theo hướng này đã bước vào giai đoạn thử nghiệm lâm sàng.

Năm 2009, Ramakrishnan cùng hai cộng sự là Tom Steitz và Ada Yonath nhận giải Nobel Hóa học cho "những nghiên cứu về cấu trúc và chức năng của ribosome".

Sáng ngày công bố giải Nobel Hóa học, Ramakrishnan đến phòng thí nghiệm trong tâm trạng cáu kỉnh vì xe đạp bị thủng lốp. Khi nhận được điện thoại từ Thụy Điển, ông thậm chí còn tưởng đó là một trò đùa và khen người gọi có "giọng Thụy Điển rất chuẩn". Chỉ đến khi nghe giọng của Måns Ehrenberg, thành viên Hội đồng Nobel mà ông quen biết, Ramakrishnan mới tin đó là sự thật.

Dù nhận giải thưởng danh giá nhất thế giới, ông chưa bao giờ coi Nobel là đích đến.

"Sau cùng, giải Nobel không chỉ là sự ghi nhận cho những gì tôi đã làm, mà còn là lời nhắc rằng tôi phải tiếp tục đi tìm những câu hỏi mới", ông nói.

Năm 2010, Chính phủ Ấn Độ trao cho ông huân chương Padma Vibhushan - phần thưởng dân sự cao quý thứ hai của nước này. Ông được phong tước hiệp sĩ tại Anh. Hiện ở tuổi ngoài 70, Ramakrishnan vẫn tiếp tục nghiên cứu, viết sách.

Tin Gốc: Vnexpress