‘Hồi sinh’ nhà tái định cư bỏ hoang

‘Hồi sinh’ nhà tái định cư bỏ hoang

Theo đó, TP.HCM sẽ rà soát một số dự án hoặc quỹ nhà được đầu tư phục vụ tái định cư (TĐC) nhưng hết nhu cầu sử dụng, không còn phù hợp hoặc bố trí chưa hiệu quả để nghiên cứu chuyển đổi công năng sang nhà ở xã hội (NƠXH).

Tính đến đầu tháng 6, TP đang quản lý 10.449 căn hộ TĐC thuộc tài sản công. Trong đó có 8.182 căn chưa được bố trí sử dụng, bao gồm 3.790 căn thuộc diện đấu giá. Phần lớn quỹ nhà TĐC nằm trên địa bàn TP.HCM trước khi sáp nhập đã được phân bổ cho các dự án đầu tư công và đưa vào phương án bồi thường, hỗ trợ, TĐC. Tuy nhiên, nhiều căn hộ đến nay vẫn chưa phát sinh nhu cầu sử dụng hoặc không được khai thác hiệu quả.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, đây là một quyết định rất đúng đắn. Bởi thời gian qua, hàng chục ngàn tỉ đồng ngân sách đã được đầu tư để xây dựng các khu TĐC nhằm phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy không ít dự án rơi vào cảnh “tối đèn, không người ở”, nhiều block chung cư xuống cấp vì bỏ hoang khiến nhà nước mỗi năm phải chi hơn 70 tỉ đồng duy tu, bảo dưỡng, trong khi hàng triệu người lao động vẫn phải sống trong những khu nhà trọ chật chội, thiếu tiện nghi. Trong bối cảnh đó, đề xuất của TP.HCM xin Chính phủ cho phép chuyển đổi một phần quỹ nhà TĐC không còn nhu cầu sử dụng sang NƠXH là chủ trương hợp lý, cần được ủng hộ và sớm có cơ chế thực hiện.

Ông Lê Hoàng Châu nhấn mạnh đây là hướng đi đúng đắn và TP cần sử dụng linh hoạt, hiệu quả công năng, mục đích đối với quỹ nhà này. Điển hình như khu TĐC Thủ Thiêm rộng hơn 38 ha, với hàng chục ngàn căn hộ đã được xây dựng hoàn chỉnh nhưng bỏ hoang nhiều năm trong khi người dân, cán bộ công chức đang rất thiếu nhà ở. “Sau sáp nhập, cán bộ ở các địa phương cũ khi lên TP.HCM làm việc rất thiếu nhà ở. Nếu chuyển sang làm NƠXH cho cán bộ công chức sẽ rất tốt, rất phù hợp. Hay khu nhà TĐC ở xã Vĩnh Lộc rộng 28 ha chỉ cho xây cao 5 tầng, với gần 2.000 căn hộ không có thang máy, không có tiện ích. Nay cho đấu giá và quy hoạch lại làm khu đô thị hiện đại khang trang hơn, với hệ số sử dụng đất cao hơn hay chuyển sang làm NƠXH sẽ giúp sử dụng hiệu quả quỹ nhà đất này”, ông Châu dẫn chứng.

Ông Lê Hoàng Châu cho rằng đây không phải chuyện “đổi tên” một loại hình nhà ở, mà là cách sử dụng hiệu quả tài sản công. Nếu tiếp tục để các căn hộ TĐC bỏ trống, sự lãng phí sẽ ngày càng lớn. Chung cư không có người ở vẫn phải duy tu, bảo vệ, vận hành. Công trình càng bỏ lâu càng xuống cấp, kéo theo chi phí sửa chữa tăng cao. Giá trị tài sản công vì thế bị hao mòn từng ngày trong khi ngân sách vẫn phải gánh chi phí bảo quản. Chuyển đổi sang NƠXH sẽ giúp những tài sản này được khai thác đúng công năng, đồng thời giảm áp lực đầu tư xây dựng mới.

“Đề xuất này cũng phù hợp với yêu cầu phát triển NƠXH trong giai đoạn hiện nay. TP.HCM được giao hoàn thành gần 200.000 căn NƠXH đến năm 2030, riêng giai đoạn 2026 – 2030 phải phát triển hơn 181.000 căn. Tuy nhiên, một dự án NƠXH mới thường mất nhiều thời gian để hoàn tất thủ tục đầu tư trước khi xây dựng. Trong bối cảnh thời gian không còn nhiều, việc tận dụng quỹ nhà sẵn có rõ ràng là giải pháp nhanh hơn, hiệu quả hơn và tiết kiệm hơn so với việc xây dựng hoàn toàn mới”, ông Lê Hoàng Châu đánh giá.

TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng phụ trách Trường ĐH Hùng Vương, cũng đồng tình với đề xuất trên và đưa ra một ví dụ đáng tham khảo là khu Tanglin Halt tại Singapore. Sau khi cư dân cũ được di dời theo chương trình tái phát triển, quỹ căn hộ còn khả năng sử dụng không bị bỏ trống mà được sửa chữa và đưa vào chương trình nhà ở tạm thời dành cho các gia đình đang chờ nhận nhà mới. Singapore xác định đây là giải pháp sử dụng tạm thời quỹ nhà công đã được giải phóng để đáp ứng nhu cầu nhà ở cấp thiết trước khi khu vực được chỉnh trang lại.

  Người tiêu dùng giờ khác xưa nhiều, phải tin mới chi tiền

“Tất nhiên mô hình Tanglin Halt không hoàn toàn giống việc chuyển nhà TĐC thành NƠXH tại TP.HCM. Tuy nhiên, điểm tương đồng rất đáng học hỏi là nhà nước chủ động điều chỉnh mục đích sử dụng quỹ nhà công theo nhu cầu thực tế, thay vì để bỏ trống và xuống cấp”, TS Trần Việt Anh lưu ý và nói thêm từ kinh nghiệm này, có thể thấy đề xuất của TP.HCM là hợp lý cả về kinh tế lẫn an sinh. Tại TP đang tồn tại một nghịch lý: một bên là quỹ nhà TĐC đã được đầu tư bằng nguồn lực rất lớn nhưng bỏ trống trong thời gian dài; bên kia là nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp, công nhân, cán bộ trẻ và các gia đình chưa đủ khả năng mua nhà thương mại vẫn rất cao. Việc kết nối hai phần nguồn lực này là cần thiết. So với xây dựng một dự án NƠXH hoàn toàn mới, việc chuyển đổi các căn hộ hiện hữu có thể rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đất, giải phóng mặt bằng và thi công.

Dù vậy, TS Trần Việt Anh cũng khuyến cáo không nên chuyển đổi một cách đồng loạt và cơ học. Kinh nghiệm của Singapore không chỉ nằm ở việc tận dụng căn hộ trống mà còn ở cách xác định đúng nhóm đối tượng, thời hạn sử dụng và cơ chế quản lý. TP.HCM cần rà soát từng dự án dựa trên chất lượng công trình, vị trí, kết nối giao thông, trường học, y tế, việc làm và khả năng hình thành cộng đồng dân cư ổn định. Đặc biệt, phải làm rõ giá trị tài sản, phương án xử lý phần vốn ngân sách đã đầu tư, cơ chế bán hoặc cho thuê, trách nhiệm bảo trì và tiêu chí xét duyệt người thụ hưởng. Nếu chuyển đổi nhưng giá bán hoặc giá thuê vẫn vượt khả năng chi trả của nhóm thu nhập thấp thì mục tiêu an sinh sẽ không đạt được.

“Theo tôi, giá trị lớn nhất của chủ trương này là TP không tiếp tục nhìn các căn hộ bỏ trống như một “tồn kho khó xử lý”, mà coi đó là nguồn lực có thể tái cấu trúc để phục vụ nhu cầu cấp thiết của xã hội. Trong điều kiện ngân sách và quỹ đất đều hữu hạn, phát triển đô thị thông minh không nhất thiết lúc nào cũng phải bắt đầu bằng xây mới. Nhiều khi, giải pháp hiệu quả nhất là đánh thức và tái sử dụng đúng cách những tài sản đang ngủ quên. Nếu được triển khai minh bạch, có chọn lọc và phù hợp với nhu cầu thực, đề xuất này có thể đạt được nhiều mục tiêu cùng lúc: giảm lãng phí tài sản công, bổ sung nhanh nguồn cung NƠXH, tiết kiệm nguồn lực đầu tư mới và củng cố niềm tin của người dân vào hiệu quả quản trị đô thị”, TS Trần Việt Anh nêu quan điểm.

Tin Gốc: Thanh Niên