Cà phê là thức uống quen thuộc giúp nhiều người tỉnh táo, cải thiện sự tập trung và hiệu suất làm việc. Bên cạnh đó, cà phê còn chứa caffeine cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.
Một số nghiên cứu cho thấy, khi tiêu thụ ở mức vừa phải, caffeine có thể hỗ trợ hoạt động của tinh trùng thông qua việc thúc đẩy quá trình tạo năng lượng (ATP), đồng thời các chất chống oxy hóa trong cà phê giúp giảm tổn thương tế bào do gốc tự do gây ra.
Theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health, một số nghiên cứu quan sát còn ghi nhận nam giới uống khoảng 1-2 cốc cà phê mỗi ngày (khoảng 85-170mg caffeine) có nguy cơ rối loạn cương dương thấp hơn so với người không sử dụng caffeine.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh bằng chứng hiện nay chưa đủ để coi caffeine là một biện pháp điều trị rối loạn cương dương.
Uống quá nhiều mới là điều đáng lo
Dù vậy, lợi ích của cà phê chỉ xuất hiện khi sử dụng ở mức hợp lý.
Theo Nutrition Journal, phân tích 28 nghiên cứu với gần 20.000 nam giới, cho thấy bằng chứng về mối liên quan giữa cà phê và chất lượng tinh trùng còn chưa thống nhất.
Tuy nhiên, lượng caffeine cao có thể liên quan đến tổn thương ADN của tinh trùng và làm suy giảm khả năng sinh sản ở một số nhóm nam giới.
Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý, tác động bất lợi chủ yếu được ghi nhận khi lượng caffeine tiêu thụ ở mức rất cao hoặc đến từ nước ngọt có chứa caffeine, thay vì cà phê thông thường.
Đối với testosterone, các nghiên cứu quốc tế cho thấy tác động của caffeine phụ thuộc vào liều lượng và bối cảnh sử dụng.
Theo Verywell Health, lượng caffeine dưới 400mg/ngày có thể làm testosterone tăng nhẹ trong một số điều kiện, đặc biệt khi kết hợp với luyện tập thể thao.
Ngược lại, tiêu thụ trên 400mg caffeine mỗi ngày có xu hướng liên quan đến sự giảm testosterone, dù mức thay đổi thường không lớn và chỉ mang tính tạm thời.
Ngoài ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, việc nạp quá nhiều caffeine còn có thể gây mất ngủ, lo âu, bồn chồn, tim đập nhanh, tăng huyết áp hoặc rối loạn tiêu hóa.
Các chuyên gia lưu ý, thiếu ngủ kéo dài cũng là yếu tố có thể làm suy giảm quá trình sản xuất testosterone và ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh.
Bao nhiêu cà phê là vừa?
Theo khuyến nghị của U.S. Food and Drug Administration, hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh có thể tiêu thụ tối đa khoảng 400mg caffeine mỗi ngày (tương đương khoảng 3-5 cốc cà phê pha, tùy loại) mà không gặp tác dụng bất lợi đáng kể. Tuy nhiên, mỗi người có mức dung nạp caffeine khác nhau.
Nhìn chung, các bằng chứng hiện nay cho thấy uống cà phê điều độ không gây hại rõ rệt đối với sức khỏe sinh sản nam giới, thậm chí có thể mang lại một số lợi ích. Tuy nhiên, việc lạm dụng caffeine trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến nội tiết, giấc ngủ và một số chỉ số liên quan đến chất lượng tinh trùng.
Các chuyên gia khuyến cáo nam giới, đặc biệt là những người đang có kế hoạch sinh con hoặc đang điều trị vô sinh, nên duy trì lượng caffeine ở mức hợp lý, đồng thời kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và tập luyện thường xuyên để bảo vệ sức khỏe sinh sản.
Ngoài tổng lượng caffeine mỗi ngày, thời điểm và cách uống cà phê cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Uống cà phê vào cuối buổi chiều hoặc buổi tối dễ làm gián đoạn giấc ngủ, trong khi giấc ngủ kém kéo dài có thể tác động bất lợi đến hormone sinh dục nam.
Bên cạnh đó, các loại cà phê pha nhiều đường, kem béo hoặc uống kèm nước tăng lực có thể làm tăng lượng đường, năng lượng và caffeine nạp vào cơ thể. Vì vậy, nam giới nên ưu tiên cà phê ít đường, tránh uống sát giờ ngủ và không sử dụng cà phê để thay thế cho việc nghỉ ngơi đầy đủ.
Để đảm bảo sức khỏe, mọi người thường quan tâm đến việc ăn gì hơn là ăn vào lúc nào. Tuy nhiên, một bác sĩ nội khoa đã lên tiếng cảnh báo thời điểm ăn cũng rất quan trọng.
Đồng hồ sinh học bên trong cơ thể quyết định cách cơ thể xử lý thức ăn. Ngoài việc ăn khuya, có một kiểu ăn cũng có thể làm rối loạn lượng đường trong máu, chức năng gan và quá trình tích trữ mỡ.
Bác sĩ Sunil Rana, Trưởng khoa Nội, Bệnh viện Asian (Ấn Độ), giải thích: Cơ thể hoạt động theo đồng hồ sinh học. Mọi cơ quan đều tuân theo nhịp sinh học, từ kiểm soát hoóc môn, tiêu hóa đến trao đổi chất. Vào buổi sáng, insulin hoạt động tốt hơn, giúp thức ăn chuyển hóa thành nhiên liệu. Tuy nhiên, hiệu quả này giảm dần vào chiều tối. Nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cho thấy ăn muộn hơn trong ngày làm giảm khả năng dung nạp glucose và tăng tích trữ mỡ. Thậm chí, cùng một bữa ăn nếu ăn lúc 22 giờ sẽ khiến lượng đường trong máu tăng cao hơn so với lúc 10 giờ sáng.
Bác sĩ Rana giải thích: Hầu hết mọi người chỉ tập trung vào những gì họ ăn, nhưng thời điểm ăn cũng quan trọng không kém đối với sức khỏe trao đổi chất. Cơ thể tuân theo nhịp sinh học tự nhiên, và ăn uống giờ giấc thất thường - như ăn tối muộn hoặc bỏ bữa sáng - có thể làm rối loạn độ nhạy insulin, dẫn đến lượng đường trong máu không ổn định, đồng thời, gan phải làm việc quá sức. Theo thời gian, điều này làm tăng nguy cơ mắc tiền tiểu đường, gan nhiễm mỡ và tăng cân, theo tờ Times Of India.
Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề từ thói quen ăn uống giờ giấc thất thường. Ăn khuya buộc gan phải xử lý chất dinh dưỡng khi nó cần được nghỉ ngơi, dẫn đến tích tụ mỡ ngay cả ở những người ăn thực phẩm "lành mạnh" hoặc không uống rượu. Bác sĩ Rana nhấn mạnh: Ăn uống giờ giấc không đều đặn khiến gan phải vật lộn để xử lý chất dinh dưỡng một cách hiệu quả, điều này có thể âm thầm thúc đẩy sự tích tụ mỡ.
Ngoài ra, ăn khuya làm thay đổi cách cơ thể lưu trữ mỡ. Do quá trình trao đổi chất chậm lại vào ban đêm, cơ thể chuyển từ chế độ đốt cháy sang tích trữ năng lượng. Bỏ bữa cũng không giúp giảm cân mà trái lại khiến cơ thể chuyển sang chế độ bảo tồn, làm chậm trao đổi chất và tăng cảm giác thèm thực phẩm nhiều đường.
Như vậy: Ăn uống giờ giấc đều đặn, đặc biệt là bữa tối sớm, là chìa khóa để duy trì sự cân bằng. Điều chỉnh thời gian ăn uống phù hợp với nhịp sinh học tự nhiên không chỉ giúp ổn định đường huyết mà còn bảo vệ gan và ngăn ngừa tăng cân.
Tối 19/5, BSCKII Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, phụ trách một trạm cấp cứu vệ tinh thuộc mạng lưới Trung tâm Cấp cứu 115 (TPHCM) cho biết, ông cùng các cộng sự vừa tiếp nhận một trường hợp tử vong thương tâm.
Bệnh nhân là anh P. (38 tuổi, ngụ phường Bình Trị Đông, TPHCM), được người thân gọi cấp cứu vào chiều tối 18/5, trong tình trạng bất tỉnh.
Theo thông tin ban đầu, sau bữa cơm gia đình, anh P. than mệt rồi ra trước hiên ngồi nghỉ. Ít phút sau, người đàn ông đột ngột gục xuống, tím tái và ngưng tim. Nhận thông tin, các nhân viên y tế đã nhanh chóng tiếp cận hiện trường, tiến hành các biện pháp cấp cứu tích cực cho bệnh nhân.
Tuy nhiên, mọi nỗ lực của ê-kíp cấp cứu đều không thành công.
Đáng chú ý, theo lời kể của người nhà, trước đó không lâu, nam giáo viên đã phát hiện tăng huyết áp khi khám sức khỏe định kỳ, nhưng nghĩ mình còn trẻ, sức khỏe tốt nên chủ quan không điều trị.
Theo các chuyên gia, tăng huyết áp không có dấu hiệu đặc trưng. Vì thế, nhiều ca bệnh chỉ phát hiện tình cờ khi người dân đến viện khám vì một bệnh lý khác. Và tình trạng này có thể dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng, như tai biến mạch máu não, di chứng liệt nửa người, suy tim, thiếu máu cơ tim, suy thận... đe dọa tính mạng.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu của các biến chứng tim mạch. Đối với người bị tăng huyết áp, nguy cơ bị đột quỵ tai biến mạch não tăng gấp 4 lần, nguy cơ bị nhồi máu cơ tim tăng gấp 2 lần so với người bình thường.
Vì thế, việc đo huyết áp nên thực hiện thường xuyên. Đặc biệt, người sau tuổi 40 dù không thấy có gì bất thường về sức khỏe cũng cần kiểm tra định kỳ số đo huyết áp.
"Tăng huyết áp không đau, không khó chịu rõ ràng… nhưng có thể cướp đi một mạng người rất nhanh. Xin đừng xem thường huyết áp cao chỉ vì mình còn trẻ", bác sĩ Nguyễn Thắng Nhật Tuệ nhấn mạnh.
Tại phòng khám Tỳ vị thuộc Bệnh viện Y học cổ truyền Thâm Quyến, nhóm bệnh nhân từ 20 đến 40 tuổi hiện chiếm hơn 60% tổng số ca đến khám. Giáo sư Quách Thiệu Cử, Trưởng khoa, nhận định dạ dày không còn là chứng bệnh đặc trưng của người già. Thay vào đó, giới y khoa ghi nhận sự gia tăng đột biến của các ca "bệnh đường tiêu hóa do cảm xúc". Nhiều người bệnh cầm kết quả nội soi không phát hiện tổn thương thực thể nhưng vẫn liên tục chướng bụng, đau thắt hay tiêu chảy mạn tính.
Như Tiểu Lâm, 26 tuổi, thường xuyên thức khuya chạy dự án, ăn uống qua loa, bỏ bữa sáng và nạp nhiều thức ăn vào đêm muộn. Áp lực công việc đẩy Lâm vào trạng thái lo âu, mất ngủ triền miên. Suốt hơn một năm, cứ mỗi lần làm thêm giờ hoặc căng thẳng, anh lại quặn đau vùng bụng và tiêu chảy. Bệnh nhân tự mua men vi sinh cùng thuốc cầm tiêu chảy để uống nhưng đau ốm vẫn tái diễn.
Trực tiếp thăm khám cho Lâm, GS Cử chẩn đoán anh mắc chứng "Can tỳ bất hòa", hệ quả từ việc tâm trạng bất ổn phá vỡ chức năng vận hóa của tỳ vị. Bác sĩ chỉ định Lâm dùng thuốc Đông y kết hợp thay đổi triệt để lối sống.
Bệnh nhân phải ăn đúng giờ, kiêng đồ uống lạnh, ngủ sớm và tìm cách xả stress. Sau một tháng tuân thủ phác đồ, các triệu chứng của Lâm biến mất. GS Cử chỉ ra rằng, thói quen vừa ăn vừa lướt điện thoại, chuộng đồ uống lạnh cộng hưởng cùng căng thẳng kéo dài đã âm thầm làm suy kiệt sức khỏe tiêu hóa.
Để ngừa bệnh, chuyên gia khuyên người dân ăn đúng giờ, nhai kỹ, ưu tiên thực phẩm ấm nóng nhằm giữ gìn dương khí của dạ dày. Về mặt tinh thần, mọi người cần học cách giải tỏa áp lực, tránh để sự cáu giận hay âu lo tác động xấu đến gan tỳ. Việc cố gắng đi ngủ trước 23h giúp khí huyết phục hồi nhanh chóng, trong khi duy trì đi bộ hay tập khí công hỗ trợ chức năng ruột trơn tru.
Ngoài ra, mỗi cá nhân phải chủ động phòng ngừa lây nhiễm vi khuẩn HP bằng cách rửa tay trước bữa ăn và dùng đũa muỗng riêng. Khi cơ thể phát tín hiệu sớm như chướng bụng hay ợ hơi, người bệnh cần đi khám chuyên khoa để điều trị tận gốc thay vì tự ý dùng thuốc giảm đau hay thực phẩm chức năng.
