Lực lượng Houthi tại Yemen (nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn) ngày 20.7 tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út trên khu vực biển Đỏ. Lực lượng này khẳng định lệnh cấm vận có hiệu lực ngay lập tức tại eo biển Bab el-Mandeb, báo The Guardian đưa tin.
Tuyên bố trên khiến bài toán vận chuyển dầu mỏ tại Trung Đông gặp thêm thách thức lớn, trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục các đợt không kích trả đũa lẫn nhau vào hôm qua 21.7 và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn bị siết chặt. Việc một lực lượng có tầm ảnh hưởng như Houthi can thiệp vào cuộc xung đột có thể khiến cục diện chiến sự thêm khó đoán. Ngoài ra, kịch bản phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb có thể giáng đòn lớn không chỉ vào ngành dầu mỏ mà còn vào dòng chảy thương mại đi qua vùng Vịnh.
Houthi coi hành động phong tỏa là nhằm đáp trả “cuộc bao vây áp bức” của Ả Rập Xê Út đối với người dân Yemen suốt nhiều năm qua, đặc biệt là sau cuộc không kích vào sân bay ở thủ đô Sanaa (Yemen) hồi tuần trước. Bộ Ngoại giao Ả Rập Xê Út bác bỏ các cáo buộc và lên án hành động của Houthi. Chính quyền Riyadh khẳng định sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết dựa trên luật pháp quốc tế để bảo vệ các đội tàu của nước này.
Cùng ngày, liên minh quân sự do Ả Rập Xê Út dẫn đầu cũng cảnh báo sẽ đáp trả Houthi bằng vũ lực, đồng thời bắt đầu kích hoạt các quy trình bảo vệ tàu hàng di chuyển qua eo biển Bab el-Mandeb.
Quyết định phong tỏa của Houthi gióng lên hồi chuông báo động đối với an ninh năng lượng thế giới, trong bối cảnh thị trường vốn đã bấp bênh do các lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
Eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ phía nam của biển Đỏ, từ lâu đóng vai trò là tuyến đường thay thế trọng yếu. Reuters dẫn các phân tích tiết lộ sau khi eo biển Hormuz bị gián đoạn, Ả Rập Xê Út đã phải chuyển hướng hơn 70% lượng dầu thô xuất khẩu hằng ngày sang cảng Yanbu nằm trên bờ biển Đỏ. Khối lượng dầu đi qua Yanbu trong những tuần gần đây đạt mức trung bình 4 triệu thùng/ngày.
Dữ liệu từ trung tâm nghiên cứu thương mại Kpler (Bỉ) chỉ ra tổng lượng dầu mỏ đi qua eo biển Bab el-Mandeb trong tháng 6 đạt 7,4 triệu thùng/ngày, chiếm khoảng 7% tổng sản lượng dầu toàn cầu, tăng mạnh so với mức 4,2 triệu thùng/ngày cùng kỳ năm ngoái. Việc duy trì tuyến đường biển Đỏ được xem là “phao cứu sinh” giúp giữ nhịp dòng chảy năng lượng và kìm hãm đà tăng giá dầu thế giới trong nhiều tháng qua.
Các chuyên gia năng lượng cảnh báo nếu Houthi thực sự chặn đứng lưu thông tại Bab el-Mandeb, thế giới sẽ đối mặt với một kịch bản tồi tệ: Cả hai tuyến đường xuất khẩu dầu lớn nhất của Trung Đông bị đóng cửa cùng lúc. Việc đóng cửa hoàn toàn eo biển này sẽ khiến nguồn cung dầu mỏ toàn cầu giảm thêm 7%, cộng dồn với mức hao hụt 10% do giao tranh tại vùng Vịnh trước đó.
Chi phí bảo hiểm cho các tàu chở hàng qua biển Đỏ đã lập tức tăng vọt sau tuyên bố của Houthi. Trong khi đó, giá dầu thế giới tăng nhẹ rồi hạ nhiệt trong phiên giao dịch ngày 20.7. Nguyên nhân là giới đầu tư vẫn nuôi hy vọng vào một bước đột phá ngoại giao, khi các nhà trung gian hòa giải vừa đệ trình một đề xuất ngừng bắn giữa Mỹ – Iran kéo dài 10 ngày, nhưng căng thẳng hiện nay khiến mọi triển vọng đàm phán đều tương đối mong manh.
AFP dẫn thông báo từ Bộ Tư pháp Mỹ cho hay ông "Harry" Lu Jianwang (64 tuổi) đối mặt với án tù lên đến 30 năm vì hoạt động như một đặc vụ bất hợp pháp của chính phủ Trung Quốc trong việc thành lập và điều hành "đồn cảnh sát hải ngoại" ở Khu phố người Hoa trong quận Manhattan thuộc thành phố New York. Ông Lu mang quốc tịch Mỹ.
Ông Lu và một người đàn ông khác tên Chen Jinping đã bị bắt vào tháng 4.2023 và bị cáo buộc điều hành đồn cảnh sát bí mật, hoạt động từ một tòa nhà văn phòng, thay mặt cho Bộ Công an Trung Quốc (MPS), theo AFP. Chen Jinping đang chờ tuyên án.
"Lu Jianwang đã sử dụng một đồn cảnh sát ở thành phố New York... nhằm thúc đẩy chương trình nghị sự chính trị của chính phủ Trung Quốc", Trợ lý giám đốc phụ trách FBI James C. Barnacle Jr. cáo buộc.
Các đặc vụ FBI lần đầu tiên khám xét cơ sở này vào tháng 10.2022 và tìm thấy một biểu ngữ màu xanh có dòng chữ "Đồn Cảnh sát hải ngoại Phúc Châu, New York, Mỹ". Phúc Châu là tên của một thành phố thuộc tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc.
Hồi tháng 12.2025, Bắc Kinh tuyên bố rằng không có "cái gọi là đồn cảnh sát" nào cả. "Trung Quốc là một quốc gia thượng tôn pháp luật và luôn tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế, tôn trọng chủ quyền tư pháp của tất cả các quốc gia", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Lâm Kiếm nhấn mạnh khi được hỏi về vụ án nói trên tại một cuộc họp báo thường kỳ, theo AFP.
"Chuyên cơ Không lực Một mới hoàn toàn an toàn để Tổng thống sử dụng khi di chuyển, nhưng sẽ được nâng cấp và cải tiến thêm vào mùa thu, dự kiến mất khoảng một tháng để hoàn thành. Trong thời gian đó, Tổng thống sẽ dùng chuyên cơ Không lực Một cũ", thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết hôm 20/7.
Bà Leavitt giải thích rõ hơn về bình luận được Tổng thống Donald Trump đưa ra tối 19/7, trong đó lãnh đạo Mỹ tuyên bố chuyên cơ Không lực Một mới sẽ được đưa đi "nâng cấp tối đa".
Phát biểu được Tổng thống Trump đưa ra khi phóng viên hỏi về lý do sử dụng chuyên cơ Không lực Một mới, có tên đầy đủ là Máy bay Cầu nối VC-25B, khi nó "không có hệ thống phòng thủ tên lửa". "Nó có rất nhiều năng lực. Theo tôi hiểu, họ sẽ gửi nó đi để nâng cấp tối đa sau khoảng một tháng nữa", ông nói, thêm rằng hoạt động này sẽ mất xấp xỉ một tháng.
Máy bay Cầu nối VC-25B được công ty quốc phòng L3Harris hoán cải từ chiếc Boeing 747-8i có biệt danh "cung điện bay" mà Qatar tặng cho Mỹ năm ngoái. Phi cơ sẽ đảm nhiệm vai trò chuyên cơ Không lực Một phục vụ Tổng thống Mỹ trong lúc tập đoàn Boeing hoàn tất quá trình chỉnh sửa hai chiếc 747-8i thành máy bay VC-25B hoàn chỉnh.
Hệ thống liên lạc trên Máy bay Cầu nối VC-25B được trang bị những công nghệ hiện đại nhất. Phi cơ này cũng lớn hơn chiếc VC-25A, với chiều dài nhỉnh hơn khoảng 5 m.
Tuy nhiên, Máy bay Cầu nối VC-25B dường như chưa được trang bị hệ thống cảnh báo tên lửa tiếp cận, cùng các tổ hợp gây nhiễu hồng ngoại và mồi bẫy như chuyên cơ VC-25A cũ. Chưa rõ phi cơ này có khả năng chống lại xung điện từ và duy trì năng lực chỉ huy như phiên bản VC-25B hoàn chỉnh trong dự án của Boeing hay không.
Jason Lambert, lãnh đạo L3Harris, từ chối tiết lộ những thông tin về hệ thống phòng vệ và chỉ huy của máy bay, cũng như không quân Mỹ đã nới lỏng hoặc loại bỏ những yêu cầu nào để đẩy nhanh tiến độ dự án Máy bay Cầu nối VC-25B so với phiên bản VC-25B hoàn chỉnh của Boeing.
Năng lực bảo vệ của Máy bay Cầu nối VC-25B càng gây chú ý sau khi Tổng thống Trump hồi đầu tháng rời hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ bằng máy bay VC-25A cũ. Ông sau đó đáp xuống căn cứ không quân Mildenhall ở Anh, điểm dừng không có trong lịch trình ban đầu, để đổi sang Máy bay Cầu nối VC-25B.
Tổng thống Trump giải thích rằng ông dừng lại ở Anh để binh sĩ Mỹ tại căn cứ Mildenhall có cơ hội chiêm ngưỡng chiếc Không lực Một mới. Ông cũng phủ nhận thông tin cho rằng quyết định bất ngờ đổi chuyên cơ xuất phát từ lo ngại về an ninh, dù nhấn mạnh bản thân luôn bị đe dọa và là "mục tiêu số một" của Iran.
New York Times dẫn nguồn thạo tin cho biết trước khi ông Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ, Sở Mật vụ Mỹ đã khuyến cáo Tổng thống Mỹ sử dụng chuyên cơ cũ để bảo đảm an ninh trong lúc Mỹ leo thang xung đột với Iran. Quyết định đổi máy bay chỉ để phòng ngừa rủi ro, không nhằm đối phó với mối đe dọa cụ thể nào.
"Chúng tôi đang nói chuyện với họ. Họ muốn đóng eo biển lần nữa. Nhưng như các bạn biết đó, như đã làm trong nhiều năm, họ không thể tống tiền chúng tôi", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên tại Phòng Bầu dục ngày 18/4.
Ông cho biết sẽ có "một số thông tin" về Iran được công bố vào cuối ngày và thêm rằng "mọi chuyện đang diễn ra rất tốt". Ông cũng cho biết Mỹ vẫn giữ lập trường cứng rắn với Iran.
Bình luận của lãnh đạo Mỹ được đưa ra sau khi Iran ngày 18/4 thông báo tái áp đặt hạn chế ở eo biển Hormuz, đảo ngược quyết định mở cửa hoàn toàn với tàu thương mại mà Tehran đưa ra ngày hôm trước.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC) nhấn mạnh Tehran sẽ tiếp tục giám sát và kiểm soát chặt chẽ eo biển cho đến khi cuộc chiến của Mỹ - Israel hoàn toàn kết thúc và nền hòa bình lâu dài được thiết lập.
Họ giải thích rằng phần lớn sự hỗ trợ hậu cần cho các căn cứ quân sự của Mỹ ở vịnh Ba Tư được cung cấp thông qua eo biển Hormuz và điều này gây ra mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Iran cùng khu vực.
Việc kiểm soát eo biển được thực hiện bằng cách thu thập đầy đủ thông tin từ các tàu thuyền đi qua, cấp giấy chứng nhận quá cảnh theo các quy định do Iran ban hành, phù hợp với điều kiện thời chiến. Đồng thời, các tàu cũng phải thanh toán các khoản phí liên quan đến dịch vụ an ninh, an toàn và bảo vệ môi trường, cũng như di chuyển dọc theo các tuyến đường do Iran chỉ định.
Tuyên bố cũng nhấn mạnh "chừng nào đối thủ còn tìm cách gây gián đoạn lưu thông tàu thuyền hoặc áp đặt các biện pháp như phong tỏa đường biển", Iran sẽ coi đây là hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ không để eo biển Hormuz mở cửa trở lại.
Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) đã ghi nhận ít nhất 2 vụ tấn công vào tàu ở eo biển Hormuz sau khi Iran thông báo tái áp đặt hạn chế.
SNSC cho biết các cuộc đàm phán chấm dứt xung đột gần đây thất bại vì phía Mỹ đưa ra thêm các yêu cầu mà Iran bác bỏ, khẳng định Tehran sẽ không thỏa hiệp về các lập trường cốt lõi. Do đó, các cuộc đàm phán tiếp theo bị hoãn lại cho tới khi Washington điều chỉnh lập trường phù hợp với thực tế trên chiến trường.
Tuyên bố của SNSC thêm rằng Iran gần đây đã nhận các đề xuất mới thông qua bên trung gian Pakistan và đang xem xét. Họ nhấn mạnh nhóm đàm phán của Iran sẽ không nhượng bộ về lợi ích quốc gia và sẽ tiếp tục "bảo vệ quyền lợi cùng sự hy sinh của người dân nước này".
