“Chúng tôi đang nói chuyện với họ. Họ muốn đóng eo biển lần nữa. Nhưng như các bạn biết đó, như đã làm trong nhiều năm, họ không thể tống tiền chúng tôi”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên tại Phòng Bầu dục ngày 18/4.
Ông cho biết sẽ có “một số thông tin” về Iran được công bố vào cuối ngày và thêm rằng “mọi chuyện đang diễn ra rất tốt”. Ông cũng cho biết Mỹ vẫn giữ lập trường cứng rắn với Iran.
Bình luận của lãnh đạo Mỹ được đưa ra sau khi Iran ngày 18/4 thông báo tái áp đặt hạn chế ở eo biển Hormuz, đảo ngược quyết định mở cửa hoàn toàn với tàu thương mại mà Tehran đưa ra ngày hôm trước.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC) nhấn mạnh Tehran sẽ tiếp tục giám sát và kiểm soát chặt chẽ eo biển cho đến khi cuộc chiến của Mỹ – Israel hoàn toàn kết thúc và nền hòa bình lâu dài được thiết lập.
Họ giải thích rằng phần lớn sự hỗ trợ hậu cần cho các căn cứ quân sự của Mỹ ở vịnh Ba Tư được cung cấp thông qua eo biển Hormuz và điều này gây ra mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Iran cùng khu vực.
Việc kiểm soát eo biển được thực hiện bằng cách thu thập đầy đủ thông tin từ các tàu thuyền đi qua, cấp giấy chứng nhận quá cảnh theo các quy định do Iran ban hành, phù hợp với điều kiện thời chiến. Đồng thời, các tàu cũng phải thanh toán các khoản phí liên quan đến dịch vụ an ninh, an toàn và bảo vệ môi trường, cũng như di chuyển dọc theo các tuyến đường do Iran chỉ định.
Tuyên bố cũng nhấn mạnh “chừng nào đối thủ còn tìm cách gây gián đoạn lưu thông tàu thuyền hoặc áp đặt các biện pháp như phong tỏa đường biển”, Iran sẽ coi đây là hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ không để eo biển Hormuz mở cửa trở lại.
Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) đã ghi nhận ít nhất 2 vụ tấn công vào tàu ở eo biển Hormuz sau khi Iran thông báo tái áp đặt hạn chế.
SNSC cho biết các cuộc đàm phán chấm dứt xung đột gần đây thất bại vì phía Mỹ đưa ra thêm các yêu cầu mà Iran bác bỏ, khẳng định Tehran sẽ không thỏa hiệp về các lập trường cốt lõi. Do đó, các cuộc đàm phán tiếp theo bị hoãn lại cho tới khi Washington điều chỉnh lập trường phù hợp với thực tế trên chiến trường.
Tuyên bố của SNSC thêm rằng Iran gần đây đã nhận các đề xuất mới thông qua bên trung gian Pakistan và đang xem xét. Họ nhấn mạnh nhóm đàm phán của Iran sẽ không nhượng bộ về lợi ích quốc gia và sẽ tiếp tục “bảo vệ quyền lợi cùng sự hy sinh của người dân nước này”.
Theo Hãng tin Reuters, rạng sáng 2-6 theo giờ địa phương, Nga đã tiến hành đợt không kích quy mô lớn nhằm vào thủ đô Kiev và nhiều khu vực khác của Ukraine, sử dụng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (drone), trong bối cảnh Kiev trước đó nhiều lần cảnh báo về nguy cơ xảy ra một cuộc tập kích diện rộng.
Những tiếng nổ đầu tiên được ghi nhận tại Kiev vào khoảng 1h30 sáng (giờ địa phương), ngay trước khi còi báo động không kích vang lên trên toàn thành phố.
Khoảng 45 phút sau, nhiều vụ nổ tiếp tục xảy ra, kèm theo tình trạng mất điện cục bộ ở một số khu vực. Chính quyền địa phương liên tục kêu gọi người dân tìm nơi trú ẩn.
Thị trưởng Kiev Vitali Klitschko cho biết hệ thống phòng không Ukraine đã được kích hoạt để đánh chặn các mục tiêu trên không. Tuy nhiên mảnh vỡ từ tên lửa và drone vẫn rơi xuống nhiều khu dân cư, gây cháy nổ và thiệt hại về tài sản.
Tại quận Podil, một tòa chung cư 9 tầng bị hư hại sau khi mảnh vỡ được cho là rơi trúng mái nhà. Ở quận Obolon, nhiều ô tô bốc cháy do trúng mảnh vỡ tên lửa.
Giới chức địa phương cũng ghi nhận các đám cháy gần một trường mẫu giáo, tại một công trường xây dựng, một trạm xăng và nhiều tòa nhà thương mại trên địa bàn thủ đô.
Thủ đô Kiev ghi nhận loạt vụ nổ rạng sáng 2-6 - Video: X/@sentdefender
Người đứng đầu Cơ quan Quản lý quân sự thành phố Kiev, ông Tymur Tkachenko, cho biết Nga đã sử dụng tên lửa đạn đạo trong đợt tấn công này.
Cuộc tập kích diễn ra sau nhiều ngày Ukraine liên tục cảnh báo về khả năng Nga mở một đợt không kích quy mô lớn mới.
Tổng thống Volodymyr Zelensky trước đó cho biết các cơ quan tình báo đã phát hiện dấu hiệu cho thấy Matxcơva đang chuẩn bị một cuộc tấn công diện rộng, và kêu gọi người dân đặc biệt chú ý tới các cảnh báo phòng không.
"Các cảnh báo tình báo về nguy cơ Nga tấn công vẫn còn hiệu lực. Một đợt tập kích lớn là điều có thể xảy ra, họ đã chuẩn bị cho việc đó", ông Zelensky nói trong thông điệp phát đi tối 1-6.
Nga trước đó đã tuyên bố sẽ tiến hành các cuộc tấn công "có hệ thống" nhằm vào những mục tiêu tại Kiev mà Matxcơva cho là có liên quan đến quân đội Ukraine, cũng như các trung tâm ra quyết định của nước này. Nga cũng khuyến cáo người nước ngoài nhanh chóng rời khỏi thủ đô Ukraine.
"Cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ có nguy cơ tái diễn, bởi các bằng chứng cho thấy Mỹ không cam kết với bất kỳ lời hứa hay thỏa thuận nào", tướng Mohammad Jafar Asadi, phó chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran, nói ngày 2/5.
Ông Asadi cáo buộc các hành động và tuyên bố của quan chức Mỹ chủ yếu mang tính định hướng truyền thông, với mục đích trước hết là ngăn chặn giá dầu giảm, tiếp đó là "thoát khỏi mớ hỗn loạn do chính họ tạo ra".
Quan chức quân sự Iran khẳng định lực lượng vũ trang nước này vẫn trong tình trạng báo động cao và sẵn sàng đáp trả bất kỳ sự leo thang nào.
"Lực lượng vũ trang đã hoàn toàn sẵn sàng cho bất kỳ hành động phiêu lưu hay dại dột nào từ phía Mỹ", ông nói.
Theo truyền thông nhà nước Iran, Tehran đã chuyển bản dự thảo đề xuất đàm phán tới Mỹ, thông qua bên trung gian hòa giải Pakistan, vào tối 30/4. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump tỏ ra không hài lòng về điều này, đồng thời cáo buộc các cuộc đàm phán Mỹ - Iran bế tắc là do "bất đồng lớn trong giới lãnh đạo Iran".
"Liệu chúng ta có nên hạ sát tất cả họ hay chúng ta muốn thử đàm phán với họ", Tổng thống Mỹ nói, thêm rằng ông không muốn lựa chọn phương án đầu tiên vì "lý do nhân đạo".
Chánh án Tòa án tối cao Iran Gholamhossein Mohseni Ejei hôm 1/5 cho biết Tehran "chưa bao giờ né tránh đàm phán", nhưng sẽ không chấp nhận "bị áp đặt" các điều khoản hòa bình.
Mỹ - Iran đạt lệnh ngừng bắn từ ngày 7/4 và đã gia hạn để đàm phán, nhưng chưa thể tìm được tiếng nói chung để đạt thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến. Ông Trump hôm 1/5 thừa nhận xung đột có thể không được giải quyết, nói rằng Iran vẫn là "mối đe dọa đáng kể" đối với đất nước và quân đội Mỹ.
Sáng qua, Trung Quốc tổ chức lễ đón cấp nhà nước Tổng thống Mỹ Donald Trump, với đầy đủ đội danh dự, quân nhạc và thảm đỏ tại quảng trường Thiên An Môn ở thủ đô Bắc Kinh. Sau đó, hội nghị thượng đỉnh Trung - Mỹ diễn ra tại Đại lễ đường nhân dân.
Phát biểu mở đầu cuộc họp, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình hoan nghênh phái đoàn Mỹ và nói rằng thế giới một lần nữa đứng trước một ngã rẽ mới. "Liệu Trung Quốc và Mỹ có thể vượt qua "bẫy Thucydides" và xây dựng một mối quan hệ nước lớn kiểu mới hay không? Đó là đáp án mà lãnh đạo các nước lớn cần cùng nhau viết câu trả lời", theo ông Tập. "Bẫy Thucydides" là khái niệm nhằm cảnh báo nguy cơ xảy ra xung đột trong thời kỳ mà một cường quốc lâu năm bị thách thức bởi một quyền lực mới đang nổi lên. Theo nhà khoa học chính trị người Mỹ Graham Allison đặt ra trong cuốn sách Định mệnh chiến tranh, chiếc "bẫy Thucydides" đang hiện hữu là Mỹ và Trung Quốc.
Về phần mình, Tổng thống Trump dành nhiều lời ca ngợi đối với Chủ tịch Tập, gọi ông Tập là nhà lãnh đạo vĩ đại, và cuộc gặp thượng đỉnh này là "lớn nhất từng diễn ra". Sau đó, theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Tập cho biết những cuộc đàm phán hôm 13.5 tại Hàn Quốc giữa các nhóm kinh tế và thương mại song phương về tổng thể đã đạt được những kết quả tích cực và cân bằng.
Sau cuộc gặp thượng đỉnh kéo dài hơn 2 giờ, ông Tập lên tiếng ca ngợi "một định hướng mới" trong quan hệ với Mỹ, theo đó đề ra cách tiếp cận kết hợp hợp tác với cạnh tranh được kiểm soát.
Theo CCTV dẫn thông báo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Tập cho hay cả hai nhà lãnh đạo đều nhất trí việc thiết lập một mối quan hệ mang tính xây dựng và chiến lược sẽ dẫn dắt quan hệ song phương trong 3 năm tới và xa hơn nữa.
Ông Tập kêu gọi hai nước mở rộng hoạt động trao đổi và hợp tác trong lĩnh vực thương mại, y tế, nông nghiệp, du lịch, giao lưu nhân dân và thực thi pháp luật. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng cho hay đã trao đổi quan điểm với Tổng thống Trump về các cuộc xung đột ở Trung Đông, Ukraine và những vấn đề liên quan đến bán đảo Triều Tiên.
Tuy nhiên, ông Tập cũng nhấn mạnh Mỹ "cần hết sức thận trọng" khi xử lý vấn đề Đài Loan. "Câu hỏi về Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung - Mỹ. Nếu xử lý không thỏa đáng, hai nước có thể xảy ra va chạm hoặc thậm chí rơi vào xung đột, đẩy toàn bộ quan hệ song phương vào tình thế vô cùng nguy hiểm", CCTV dẫn lời ông Tập.
Trong lúc chụp ảnh với Chủ tịch Tập tại di tích Thiên Đàn chiều qua, Tổng thống Trump đã không trả lời câu hỏi của phóng viên về việc hai nhà lãnh đạo có thảo luận về Đài Loan hay không, theo Reuters. Bản thông cáo của Nhà Trắng sau hội nghị thượng đỉnh cũng không đề cập vấn đề này, chỉ đưa ra nhận định chung rằng cuộc gặp diễn ra tốt đẹp.
"Tổng thống Trump đã có cuộc gặp tốt đẹp với Chủ tịch Tập. Hai bên thảo luận những biện pháp nhằm tăng cường hợp tác kinh tế", theo Nhà Trắng. Bên cạnh đó, hai nhà lãnh đạo đồng ý rằng eo biển Hormuz cần được mở cửa để đảm bảo hoạt động lưu thông hàng hải tự do. Thông cáo cũng cho biết ông Trump và ông Tập đã thảo luận về thúc đẩy nỗ lực chấm dứt tình trạng những hóa chất dùng để sản xuất chất fentanyl gây nghiện bị tuồn vào Mỹ, cũng như đẩy mạnh các thương vụ Trung Quốc mua nông sản Mỹ.
