[Infographic] Đợi điểm thi tốt nghiệp, thí sinh cần nhớ những điều này để trúng tuyển ĐH

Trời chưa sáng hẳn, chúng tôi có mặt tại khu vực sông Xà Lò, đoạn qua xóm Bà Rà (thôn Làng Trăng, xã Sơn Thủy, Quảng Ngãi). Đúng 6 giờ, từng tốp phụ huynh lặng lẽ xuất hiện bên bờ sông, bắt đầu hành trình quen thuộc: cõng học sinh lội nước đến trường.

Tháng 4, dòng sông hiền hơn mùa mưa, mặt nước rộng chừng 50 m, có đoạn chỉ ngang lưng người lớn. Nhưng dưới là lớp đá cuội phủ rong rêu trơn trượt, tiềm ẩn nhiều "bẫy ngầm". Chỉ một bước trượt chân, cả người lớn lẫn trẻ nhỏ có thể ngã, đối mặt nguy cơ bị nước cuốn.

Một người mẹ vội cởi dép, xắn quần, đặt con lên vai rồi dò dẫm bước xuống làn nước lạnh. Đứa trẻ ôm chặt cổ mẹ, ánh mắt còn ngái ngủ. Mỗi bước đi là một lần thăm dò, giữ thăng bằng giữa dòng nước lững lờ.

Chị Đinh Thị Cam (30 tuổi, thôn Làng Trăng) cẩn thận gùi cặp, đặt con lên lưng rồi dặn: "Con bám chặt mẹ nghe chưa". Chị cho biết, mỗi ngày phải dậy từ 4 giờ sáng chuẩn bị cho hai con, một cháu học mầm non, một cháu học lớp 3. "Phải đi sớm, chứ gặp lúc thủy điện xả nước là rất nguy hiểm", chị nói.

Cách đó không xa, ông Đinh Văn Sanh (51 tuổi) đang cõng cháu băng qua dòng nước. "Đi đường vòng hơn 1 giờ, nên phải lội sông cho nhanh. Sợ cháu bị cuốn nên tôi cõng", ông chia sẻ. Vào mùa mưa, nước dâng cao, người dân phải đi ghe nhưng không phải lúc nào cũng có. Nhiều gia đình đành cho con nghỉ học.

Theo thống kê, xóm Bà Rà có 59 hộ với 218 nhân khẩu; xóm Giá Gối có 48 hộ với 190 nhân khẩu. Đây là những khu vực thường xuyên phải lội sông để đi lại, trong đó học sinh chiếm số lượng lớn.

Chính quyền địa phương cho biết, dù đã nhiều lần tuyên truyền, cảnh báo người dân không lội sông nhưng thực tế khó kiểm soát. Từ tháng 7.2025 đến tháng 4.2026, trên địa bàn đã xảy ra 3 vụ đuối nước thương tâm do cố vượt sông.

Ông Lê Quốc Vũ, Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy, cho biết hiện có hơn 200 học sinh từ mầm non đến THCS phải vượt sông Xà Lò để đến trường. "Chúng tôi vận động phụ huynh phải trực tiếp đưa đón, không để các em tự đi nhằm hạn chế rủi ro", ông nói.

Về lâu dài, địa phương đã đề xuất xây dựng 2 cây cầu bắc qua sông Xà Lò. Một cầu dự kiến nối khu vực Sơn Trung cũ sang Sơn Hải cũ, cách điểm người dân thường lội sông khoảng 2 km. Nếu được đầu tư, quãng đường đi lại sẽ rút ngắn còn 3 - 4 km, thay vì 25 - 27 km như hiện nay, phục vụ hơn 9.500 người dân.

Tuy nhiên, do nguồn lực còn hạn chế, các dự án vẫn chưa được bố trí vốn. Trong khi đó, mỗi ngày trôi qua, hành trình cõng con vượt sông vẫn tiếp diễn, với những nguy hiểm luôn rình rập.

Một số hình ảnh PV Thanh Niên ghi nhận tại sông Xà Lò vào một buổi sáng trong tháng 4.2026:

Tin Gốc: Thanh Niên

Hơn 172.000, đó là số lượng thí sinh đăng ký thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 của ĐH Quốc gia TP.HCM theo thống kê do ĐH này công bố hôm 26.4. Mức này không chỉ lập kỷ lục đông nhất sau 8 năm tổ chức mà còn đánh dấu lần đầu tiên số thí sinh thi đợt 2 cao hơn cả đợt 1. Trong số đó, có hơn 82% từng tham gia đợt 1, đặt ra yêu cầu về một phương pháp ôn tập và làm bài hiệu quả để cải thiện điểm số.

Đạt tổng điểm 1.063 đợt 1, trong đó điểm tiếng Anh và toán đạt mức tối đa 300/300, Nguyễn Huy Khang, học sinh Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (TP.HCM), cho biết điều quan trọng nhất là vững kiến thức nền tảng. Với môn toán, câu hỏi sẽ không đánh đố mà chủ yếu xoay quanh dạng bài quen thuộc. Còn với tiếng Anh, cần hiểu rõ các thì (tenses) và cấu trúc câu (sentence structures) như câu điều kiện, câu tường thuật...

Với phần thi tiếng Việt, Khang cho rằng cần nắm chắc đặc trưng thể loại, phương thức biểu đạt... và nhất là chính tả, cách dùng từ. Trong khi đó ở nội dung tư duy khoa học, việc nằm lòng một số kiến thức nền của các môn - dù không theo học - vẫn mang lại lợi thế lớn, nhất là ở nhóm khoa học xã hội. Tuy nhiên, các bạn vẫn có thể suy luận đáp án dựa trên dữ kiện đề cho, đặc biệt ở nhóm khoa học tự nhiên, nam sinh nói thêm.

Về 2 phần thi không có trong chương trình phổ thông là tư duy logic và phân tích số liệu, Khang kể chủ yếu tự ôn bằng cách "cày đề" vì các câu hỏi thường "có tính lặp lại cấu trúc". "Mình sẽ tham khảo đề mô phỏng hoặc phục dựng để làm quen dạng bài", Khang nói. Qua quá trình ôn luyện, nam sinh rèn được thói quen đọc nhanh và lọc ý chính đồng thời tự thiết kế một số ký hiệu riêng khi giải đề để tiết kiệm thời gian.

"Quan trọng nhất ở tất cả các phần là sau mỗi lần trả lời chưa chính xác, mình đều xem lại thật kỹ để hiểu sai chỗ nào và rút kinh nghiệm", Khang nói.

Chung quan điểm, Phan Đức Huy, học cùng trường với Khang và từng đạt tổng điểm 1.005, cho biết chưa từng đặt nhiều thời gian ôn luyện V-ACT, vì mục tiêu của nam sinh là kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt của Trường ĐH Sư phạm TP.HCM. Thành tích trên của Huy, vì thế, được nam sinh cho là tới từ việc học đều các môn và cách học "trial and error" - tức làm sai, thử lại và ghi nhớ những lỗi điển hình cần tránh - lặp đi lặp lại với từng dạng bài.

"Mình thi V-ACT khá nhẹ nhàng vì tất cả đều là kiến thức đã học", Huy chia sẻ. "Môn toán chỉ có một số câu nâng cao và khó với cả người từng thi học sinh giỏi toán như mình, song các câu còn lại chỉ cần quen dạng là làm được. Còn phần tư duy khoa học sẽ dựa nhiều vào việc các bạn có đọc hiểu được văn bản và tận dụng được những công thức, thông tin đề đã cho hay chưa".

Đó là nguyên nhân Huy tin rằng trong thời gian tới, thí sinh nên tập trung cải thiện năng lực toán học, sau đó là tiếng Anh. Điều không nên làm là dành quá nhiều thời gian để học các môn như sử, địa, giáo dục kinh tế và pháp luật - vốn chỉ chiếm 3 câu/môn học trong phần thi tư duy khoa học.

Riêng với nội dung tư duy logic, phân tích số liệu, nam sinh chia sẻ nó có phần tương đồng với đề vào lớp 6 Trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa (TP.HCM) mà Huy từng tham dự - chỉ khác ở chỗ "có độ khó lớp 12". "Cách ôn tập tốt nhất là giải đề tới khi tìm ra một hướng đi chung phù hợp với mình", Huy cho hay.

Tập trung vào luyện đề cũng là điều cần làm. Khi giải đề, thí sinh cần bấm giờ như thi thật để rèn tốc độ, khả năng phân bổ thời gian, đồng thời tinh chỉnh chiến thuật làm bài sao cho phù hợp với bản thân nhất. Sau mỗi lần giải, đây cũng là cơ hội để thí sinh phân tích nguyên nhân những sai sót - do thiếu kiến thức, chưa suy luận đúng hay chỉ đơn thuần vì bất cẩn - để rút kinh nghiệm và tránh lặp lại.

Việc luyện đề cũng giúp thí sinh quen với áp lực thi thật, nhất là khi các bạn phải dành 150 phút để giải 120 câu hỏi, tức mỗi câu chỉ có khoảng 75 giây để giải quyết, theo Đặng Phạm Quốc Cường, học sinh Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (TP.HCM) từng đạt 1.003 điểm. "Mỗi tuần, mình giải từ 2-3 đề", Cường nói thêm.

Sau quá trình luyện đề, thí sinh sẽ dần hình thành nên chiến thuật làm bài của riêng mình - song có thể không hữu ích với tất cả mà cần sự điều chỉnh phù hợp với bản thân. Với Quốc Cường, đó là ưu tiên những phần thi sở đoản trước và giới hạn thời lượng làm bài nhất định - ở trường hợp của nam sinh là hai phần tiếng Việt, tiếng Anh với tối đa 20 phút/phần. Đồng thời, nam sinh ưu tiên làm câu dễ trước, câu khó sau và nếu quá khó thì để dành lại.

80 phút tiếp theo, Cường nói dành cho phần toán và tư duy khoa học, và 30 phút cuối cùng hoàn thành những câu khó nam sinh đã đánh dấu trước đó trong đề thi.

"Chiến thuật này giúp mình tránh 'chôn' thời gian vào những câu hỏi quá khó đồng thời có thể phân bổ thời gian hợp lý cho từng phần thi, tránh tình huống nhiều bạn mắc phải là bắt buộc phải đánh bừa toàn bộ phần thi nào đó dù dễ hay khó. Chiến thuật này cũng giúp mình tăng xác suất trả lời tối đa số câu hỏi trong khả năng của bản thân mà không phụ thuộc quá nhiều vào những câu lụi", Cường lý giải.

Trong khi đó, Đức Huy ưu tiên thứ tự phần thi theo thời lượng giải bài. Nam sinh làm tiếng Việt, tiếng Anh trước, sau đó tới tư duy khoa học, cuối cùng mới là toán, phần thi mà "dành hết cả 150 phút có khi cũng không xong". Bên cạnh đó, làm câu nào Huy tô ngay vào phiếu trả lời trắc nghiệm câu ấy, và xong phần nào là kết thúc phần ấy, tiếp tục di chuyển tới phần tiếp theo chứ không quay trở lại - dù trong phần đó có gặp câu khó đi chăng nữa.

Theo Huy, sở dĩ chọn cách này là bởi não bộ sẽ tư duy chậm hơn nếu thí sinh cứ "nhảy qua nhảy lại" các nội dung kiến thức khác nhau, như từ toán đến ngôn ngữ rồi lại về toán. "Cho nên dù không giải được, hãy cứ đánh lụi và làm phần tiếp theo", Huy nói.

Ngoài ra, việc đề thi dài khoảng 6 trang giấy A3 và phòng thi có đủ loại thí sinh cũng khiến các bạn có thể rơi vào ngột ngạt, bất an. Điều cần làm, chính là rèn tâm lý phòng thi và học cách "làm bài như một cái máy", thay vì cứ mải độc thoại nội tâm, "Sao mình kém cỏi quá" khi đứng trước câu hỏi khó. "Hãy luôn tự nhủ rằng mình phải tiếp tục bước đi", Huy nói.

Trong khi đó, Huy Khang chọn phân bổ thời gian theo từng nhóm câu hỏi. Với những câu lý thuyết, Khang dành tối đa 30 giây/câu vì dạng này nếu học rồi là biết ngay, còn nếu chưa học thì hầu như không trả lời được. Với nhóm câu đọc hiểu, thời gian là khoảng 1 phút/câu, còn với các câu tính toán, thời gian linh hoạt hơn tùy mức độ song tối đa là 5 phút cho một câu vận dụng cao.

Riêng phần tư duy logic và phân tích số liệu, nam sinh thường dành tối đa 10 phút cho mỗi nhóm câu nhỏ. "Nếu vượt thời gian mà vẫn chưa tìm thấy hướng giải rõ ràng, mình sẽ chọn phương án có vẻ hợp lý, đánh dấu lại rồi chuyển sang câu khác để tránh mất thời gian cũng như giữ tâm lý ổn định, rồi sẽ quay lại xử lý sau", Khang chia sẻ.

Tin Gốc: Thanh Niên

Nội dung trên nằm trong nghị định 91 của Chính phủ, quy định chi tiết và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giáo dục đại học.

Cụ thể, để được công nhận là "đại học", tỷ lệ giảng viên quốc tế (bao gồm cả giảng viên người Việt ở nước ngoài) tham gia giảng dạy trong 12 tháng ở các trường chiếm tối thiểu 5% tổng số giảng viên cơ hữu. Số có trình độ tiến sĩ đạt tối thiểu 60%.

Về quy mô, các đại học phải có ít nhất 3 trường thành viên, 25 ngành ở mỗi trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ. Quy mô đào tạo đạt từ 15.000 người trở lên. Trong đó, tối thiểu 20% người học các chương trình sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ). Tỷ lệ sinh viên quốc tế đạt 3% trở lên.

So với quy định cũ, hầu hết yêu cầu chặt chẽ hơn. Trước đó, Chính phủ không yêu cầu cụ thể tỷ lệ về đội ngũ giảng viên hay sinh viên quốc tế, người học sau đại học như trên.

Ngoài ra, nghị định còn đưa ra điều kiện về nghiên cứu khoa học. Trong đó, tỷ lệ sản phẩm bình quân của một giảng viên cơ hữu trong một năm ít nhất là một bài báo khoa học thuộc danh mục Web of Science hoặc Scopus, hoặc sách xuất bản, bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích. Tỷ trọng thu từ các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt tối thiểu 20% tổng nguồn thu sự nghiệp của trường.

Các "trường đại học" phải duy trì liên tục điều này trong ít nhất 3 năm mới được lên "đại học".

Tiêu chí thành lập trường trực thuộc cũng khó hơn trước, khi phải có ít nhất 5 ngành đào tạo cùng lĩnh vực ở mỗi trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ. Quy mô người học từ 3.000 trở lên, thay vì 2.000 như cũ.

Ngoài ra, trường phải có nhóm nghiên cứu mạnh, bình quân mỗi giảng viên phải có một bài báo khoa học, tương tự điều kiện đối với đại học.

Chi tiết các tiêu chí để trường đại học chuyển thành đại học như sau:
Tiêu chí
Quy định hiện nay (ban hành năm 2019)
Quy định mới

Số trường trực thuộc

Ít nhất 3 trường
Ít nhất 3 trường

Quy mô người học

15.000
15.000
Ngành đào tạo tiến sĩ
10 ngành

25 ngành

Giảng viên trình độ tiến sĩ
Không quy định cụ thể

Ít nhất 60%

Giảng viên quốc tế
Không quy định cụ thể

Ít nhất 5%

Người học sau đại học
Không quy định cụ thể

Ít nhất 20%

Số sinh viên quốc tế
Không quy định cụ thể

Ít nhất 3%

Bình quân số bài báo khoa học/sách xuất bản/bằng độc quyền sáng chế/giải pháp hữu ích của một giảng viên trong một năm

Không quy định cụ thể
Ít nhất 1

Tỷ lệ thu từ hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo so với tổng thu

Không quy định cụ thể

Ít nhất 20%

Theo Luật Giáo dục đại học, trường đại học và đại học là hai khái niệm khác nhau. Trường đại học, học viện là cơ sở đào tạo và nghiên cứu nhiều ngành. Còn đại học đào tạo, nghiên cứu nhiều lĩnh vực, gồm các trường đại học, khoa thành viên.

Cả nước hiện có 13 đại học, trong đó có 11 cơ sở công lập gồm: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP HCM, Đại học Thái Nguyên, Huế, Đà Nẵng, Bách khoa Hà Nội, Kinh tế TP HCM, Kinh tế Quốc dân, Công nghiệp Hà Nội, Đại học Cần Thơ, Trà Vinh. Hai đại học tư thục là Duy Tân và Phenikaa.

Theo quy định mới, nhiều trường không đạt. Ví dụ, ở tiêu chí tỷ lệ giảng viên là tiến sĩ, Đại học Công nghiệp Hà Nội hay Kinh tế TP HCM mới chỉ đạt 35-45%, theo báo cáo thường niên của trường, trong khi Bộ yêu cầu tối thiểu là 60%.

Về tỷ trọng nguồn thu từ khoa học công nghệ, hầu hết thấp hơn nhiều so với mức 20%. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, nguồn thu này chỉ chiếm hơn 6,7% tổng thu (năm 2024), Kinh tế Quốc dân là hơn 3% (năm 2023).

Chính phủ yêu cầu các đại học hiện nay phải có kế hoạch, lộ trình đáp ứng các điều kiện mới trong thời hạn 5 năm, kể từ nay.

Dương Tâm

Nguồn: https://vnexpress.net/siet-duong-tu-truong-len-dai-hoc-5057394.html