Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 3/4 thông báo lực lượng phòng không nước này đã bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) trên bầu trời thành phố Shiraz ở miền nam, đồng thời công bố hình ảnh các bộ phận phi cơ thu được tại hiện trường.
Dựa trên các đặc điểm kỹ thuật của mảnh vỡ, gồm hình dáng khung thân, cấu trúc cánh và đuôi, giới chuyên gia quân sự nhận định đây là mẫu Wing Loong II do Trung Quốc sản xuất.
“Đây có thể là bằng chứng rõ ràng cho thấy sự tham gia trực tiếp của một số quốc gia láng giềng trong chiến dịch hung hăng do Mỹ – Israel tiến hành nhằm vào Iran. Chúng tôi cần lời giải thích của một trong hai nước khu vực đang biên chế loại UAV này”, ông Baghaei cho hay, nhưng không nêu tên quốc gia cụ thể.
Chuyên trang quân sự Defence Security Asia cho biết chỉ có hai nước vùng Vịnh sở hữu UAV Wing Loong II là Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Giới chức hai nước này chưa bình luận về thông tin.
Wing Loong II là UAV trinh sát và tấn công tầm xa do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) sản xuất, bắt đầu vận hành từ năm 2017.
Máy bay được trang bị cảm biến quang – điện tử, hệ thống liên lạc vệ tinh và mang được tối đa 12 vũ khí dẫn đường, có bán kính hoạt động hơn 1.500 km.
UAE là khách hàng nước ngoài đầu tiên của dòng Wing Loong II, với khoảng 15 máy bay được đặt hàng. Arab Saudi không công bố số lượng máy bay Wing Loong II trong biên chế, nhưng nhóm phân tích quân sự Army Recognition nhận định nước này có thể đã đặt mua tới 300 chiếc.
Sự xuất hiện của UAV Wing Loong II trên bầu trời Shiraz, khu vực nằm sâu trong lãnh thổ Iran và gần các cơ sở quân sự, khiến giới chuyên gia nhận định nó bị bắn hạ khi thực hiện nhiệm vụ trinh sát, chứ không phải bay lạc vào không phận Iran.
Nếu được xác nhận, sự việc có thể là dấu hiệu cho thấy một số quốc gia vùng Vịnh đang tham gia sâu hơn vào hoạt động quân sự hoặc hỗ trợ tình báo trong chiến dịch của Mỹ – Israel. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ leo thang căng thẳng trong khu vực, vốn đã gia tăng kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2.
Tehran nhiều lần cảnh báo các nước láng giềng không cho Washington – Tel Aviv sử dụng lãnh thổ để phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran, đồng thời khẳng định sẽ đáp trả các mục tiêu liên quan nếu phát hiện điều này xảy ra.
Ngày 20.6, quân đội Israel thông báo đã oanh tạc các mục tiêu Hezbollah tại miền nam Lebanon nhằm đáp trả các vụ tấn công của lực lượng Lebanon vào rạng sáng cùng ngày.
Tel Aviv cáo buộc Hezbollah đã phóng hơn 50 quả đạn về phía lực lượng Israel, theo tờ The Times of Israel.
Cơ quan phòng vệ dân sự Lebanon cho biết đợt không kích của Israel nhắm vào huyện Nabatieh ở miền nam, làm 16 người thiệt mạng và 12 người bị thương.
Quân đội Lebanon thông báo trong số các nạn nhân có một quân nhân Lebanon. "Việc Israel tiếp tục các cuộc tấn công tàn nhẫn nhằm cản trở giải pháp nhằm khôi phục ổn định tại Lebanon", quân đội Lebanon tuyên bố.
Đợt tấn công qua lại xảy ra bất chấp Israel và Hezbollah vừa đạt thỏa thuận ngừng bắn mới vào ngày 19.6. Trước đó, Mỹ và Iran đã ký biên bản chấm dứt xung đột giữa hai bên cũng như các lực lượng đồng minh trên tất cả các mặt trận.
Mỹ chưa bình luận về đợt ăn miếng, trả miếng giữa Israel và Hezbollah. Trước đó, truyền thông Mỹ loan tin cộng đồng tình báo nước này đã cảnh báo chính quyền Tổng thống Donald Trump về khả năng Israel cản trở nỗ lực đạt thỏa thuận hòa bình với Iran.
Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói với đài Al-Jazeera rằng Tehran sẵn sàng tiếp tục ngoại giao với Washington nhưng Mỹ phải đảm bảo Israel tuân thủ bản ghi nhớ và ngừng tấn công Lebanon.
Theo Reuters, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã thảo luận về việc tổ chức vòng đàm phán mới giữa Israel và Lebanon tại Washington D.C từ ngày 23 - 25.6.
Theo nguồn tin của CBS News, một phiên họp đặc biệt để thảo luận về xung đột giữa Israel và Hezbollah đã được thêm vào lịch trình các cuộc đàm phán về thỏa thuận Mỹ - Iran tại Thụy Sĩ.
Nguồn tin này dẫn lời một nhà ngoại giao tham dự cuộc đàm phán cho biết, cuộc thảo luận đặc biệt này là nội dung đầu tiên trong chương trình nghị sự.
Cả Israel và nhóm quân sự ở Li Băng này đều không có đại diện tham dự cuộc đàm phán.
Các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ dự kiến bắt đầu vào hôm 19/6 sau khi Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ hôm 17/6. Nhưng nó đã bị trì hoãn do căng thẳng liên quan đến cuộc giao tranh đang diễn ra giữa Hezbollah và Israel, với việc Iran hôm qua tuyên bố đã đóng cửa trở lại eo biển Hormuz.
Cuộc khủng hoảng đó đã được giải quyết, ít nhất là hiện tại, khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu chỉ thị cho Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) “ngừng bắn” vào Li Băng, kênh truyền hình Channel 12 đưa tin. Tuy nhiên, Israel chưa có kế hoạch rút quân khỏi các vị trí đã chiếm giữ.
Theo số liệu chính thức, chiến dịch quân sự của Israel tại Li Băng kể từ đầu tháng 3 đã khiến hơn 4.000 người thiệt mạng, gần 11.900 người bị thương và hơn 1 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.
Việc chấm dứt giao tranh tại Li Băng là một trong những điều kiện quan trọng để khởi động đàm phán Mỹ - Iran về chương trình hạt nhân và các vấn đề khu vực.
Lực lượng IRGC của Iran cáo buộc Israel vi phạm các cam kết ngừng bắn do Mỹ bảo trợ thông qua các cuộc tấn công nhằm vào Li Băng. IRGC cảnh báo tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz có thể đối mặt với rủi ro an ninh nếu căng thẳng tiếp tục leo thang.
Trả lời phỏng vấn trước khi đến Thụy Sĩ đàm phán, Phó Tổng thống Mỹ Vance khẳng định niềm tin lệnh ngừng bắn sẽ được duy trì và chưa thấy bằng chứng cho thấy eo biển Hormuz thực sự bị phong tỏa.
Về phía Iran, ông Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei, cáo buộc Washington chưa thực hiện điều khoản đầu tiên trong thỏa thuận gồm 14 điểm, trong đó có yêu cầu ngừng bắn trên tất cả các mặt trận, bao gồm Li Băng.
Vài giờ sau khi gần như tất cả các quan chức Israel khác lên tiếng về bản ghi nhớ hiểu biết giữa Mỹ và Iran, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cuối cùng đã phát biểu về vấn đề này. Nhà lãnh đạo Israel nói rằng ông và Tổng thống Mỹ Donald Trump “không phải lúc nào cũng có chung quan điểm”.
Trong một cuộc họp báo vào tối 15/6, ông Netanyahu nói rằng sự bất đồng như vậy “vẫn xảy ra trong những gia đình hạnh phúc nhất”.
“Tổng thống Trump và tôi không phải lúc nào cũng có chung quan điểm. Ông ấy là Tổng thống Mỹ, còn tôi là Thủ tướng Israel. Tôi chịu trách nhiệm về các lợi ích an ninh của Israel, và điều đó cần phải được thực hiện một cách khôn ngoan”, ông Netanyahu nói.
Khi được hỏi liệu thỏa thuận này có đạt được ngoài ý muốn đối với lập trường của ông hay không, ông Netanyahu nhấn mạnh mối quan hệ lâu năm của mình với ông Trump.
“Hành động một cách khôn ngoan đòi hỏi rất nhiều kinh nghiệm và sự am hiểu sâu sắc về Mỹ. Tôi tin rằng mình đang thực hiện điều này theo cách tốt nhất có thể”, ông nói.
Trong bài phát biểu, ông Netanyahu phần lớn né tránh đề cập trực tiếp đến thỏa thuận Mỹ - Irana mà tập trung vào những gì ông mô tả là “thành tựu to lớn” trong các chiến dịch của Israel chống lại Iran và trên khắp Trung Đông.
“Có hay không có thỏa thuận, Iran vẫn sẽ không có vũ khí hạt nhân, không phải hôm nay và cũng không phải ngày mai. Chừng nào tôi còn là Thủ tướng Israel, điều đó sẽ không xảy ra. Cuộc chiến vẫn chưa kết thúc. Chúng ta sẽ cần phải tiếp tục cảnh giác, mạnh mẽ và kiên quyết để tự bảo vệ mình khi cần”, ông nói.
Ông Netanyahu cũng nêu rõ rằng Israel không có ý định rút quân khỏi miền Nam Li Băng, Gaza hay Syria. “Chúng ta sẽ ở lại các vùng an ninh này cho đến chừng nào còn cần thiết để bảo vệ đất nước của mình”, ông phát biểu.
Trả lời câu hỏi từ các phóng viên, ông Netanyahu thừa nhận sự mơ hồ về chính thỏa thuận này. “Chúng ta vẫn chưa biết thỏa thuận đó sẽ như thế nào”, ông nói.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm qua cho biết một bản ghi nhớ hiểu biết với Mỹ đại diện cho một bước tiến quan trọng hướng tới việc chấm dứt xung đột và bắt đầu các cuộc đàm phán, nhưng ông nhấn mạnh rằng một thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa được hoàn tất.
“Thỏa thuận đạt được là một bước đi quan trọng hướng tới việc ngăn chặn chiến tranh và khởi động các cuộc đàm phán, và một thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa được chính thức hóa”, ông Pezeshkian viết trong một loạt bài đăng trên mạng xã hội X.
Ông cho biết Iran đã chuẩn bị “cho tất cả các phương án” và trọng tâm của chính phủ, “dù có hay không có thỏa thuận,” vẫn sẽ là phục vụ nhân dân Iran.
Ông Pezeshkian nhấn mạnh, bản ghi nhớ là kết quả của nhiều tháng thảo luận và theo dõi liên tục. Nếu các điều khoản của nó được thực hiện một cách đúng đắn, nó “có thể được coi là một tài liệu danh giá cho đất nước”, ông nói thêm.
